Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 117:2

Εξομολογείσθε στον Κύριο, διότι είναι αγαθός, διότι το έλεός Του παραμένει εις τον αιώνα. Ας το πει λοιπόν ο οίκος του Ισραήλ. Τους προτρέπει να αρχίσουν αυτοί πρώτοι την εξομολόγηση, ως οι πρώτοι που κλήθηκαν διά του ευαγγελικού κηρύγματος.

Εσύ είσαι ο Θεός μου και θα σε δοξολογήσω· Εσύ είσαι ο Θεός μου και θα σε υψώσω. Παραγγέλλεται, λοιπόν, ο λαός που συγκροτήθηκε εν Χριστώ, τόσο από τον Ισραήλ όσο και από τον οίκο του Ααρών και από εκείνους που φοβούνται τον Κύριο, να δοξολογεί και να λέει κατά τη δοξολογία το: «Εσύ είσαι ο Θεός μου και θα σε δοξολογήσω· Εσύ είσαι ο Θεός μου και θα σε υψώσω. Θα σε δοξολογήσω, διότι με εισάκουσες και έγινες για μένα σωτηρία».

Αλληλούια: Εννοεί τον θεϊκό αίνο, την προκοπή και τη νίκη όσων προκόπτουν εν Χριστώ. Εξομολογείσθε: Δηλαδή, εφόσον υπάρχει τόσο μεγάλη αγαθότητα, εξομολογηθείτε άφοβα οι αμαρτωλοί. ότι εις τον αιώνα: Διότι το έλεος του Κυρίου είναι άφατο και ανεξιχνίαστο και παραμένει στους αιώνες των αιώνων. ειπάτω δη: Η εκκλησία, λέγει, ας υμνήσει την αγαθότητα του Θεού. ότι εις τον αιώνα: Διότι είναι αδύνατον να εκλείψει το έλεος του Θεού, αφού και εδώ ελεεί και στον μέλλοντα αιώνα. ειπάτω: Όσοι συγκαταλέγονται στην ιεροσύνη και η εκκλησία ας εξαγγείλουν την αγαθότητα του Θεού. ότι εις τον αιώνα: Επειδή είναι αιώνιος, ελεεί αιωνίως. ειπάτωσαν δη: Οι δίκαιοι και όλοι όσοι δουλεύουν εν αληθεία τον Θεό, ας εξαγγείλουν την αγαθότητα του Θεού. ότι εις τον αιώνα: Διότι παραμένει εις τον αιώνα και δεν θα εκλείψει. εκ θλίψεως: Ο πιστός λαός που προέρχεται από τα έθνη· διότι βρισκόταν σε μεγάλη θλίψη, όντας υπόδουλος στους δαίμονες και την ειδωλολατρία. και επήκουσεν: Καθώς διευρύνθηκε η πίστη, ο άνθρωπος βρέθηκε σε κατάσταση αίνου <βρέθηκε σε ανάπαυση>. κύριος: Εννοεί τον λαό των εθνών· διότι, αφότου σφραγίστηκαν με την πίστη, δεν πτοούνται πλέον από το φρύαγμα των ειδωλολατρικών λαών και των εθνικών. κύριος: Διότι, αφού σώθηκε ο άνθρωπος, δεν υπολογίζει πια τους δαίμονες, αλλά του είναι βδελυροί.

Ποιο είναι, λοιπόν, το προοίμιο; «Δοξολογείτε τον Κύριο, διότι είναι αγαθός, διότι το έλεός του παραμένει εις τον αιώνα». Διότι ο Προφήτης, έχοντας κατανοήσει την ευεργεσία προς την οικουμένη και τη διαρκή φιλανθρωπία, την οποία (ο Θεός) επέδειξε σε όλα, καλεί τους πάντες στην κοινωνία της ευχαριστίας, προβάλλοντας στο μέσον το μέγιστο κεφάλαιο των αγαθών του. «Ας πει, λοιπόν, ο οίκος Ισραήλ, ότι είναι αγαθός, ότι το έλεός του παραμένει εις τον αιώνα». Τι λες; Ο οίκος του Ισραήλ, που υπέμεινε μύριες αιχμαλωσίες, που δούλεψε ως σκλάβος στην Αίγυπτο, που οδηγήθηκε στις εσχατιές της οικουμένης, που ταλαιπωρήθηκε τα μέγιστα στην Παλαιστίνη; Ναι, λέει. Διότι αυτοί είναι κατεξοχήν μάρτυρες των αγαθών του και απόλαυσαν περισσότερα από ό,τι άλλοι. Και το ίδιο αυτό που έπαθαν, είναι τεκμήριο μεγάλης ευεργεσίας. Εάν δε κάποιος το εξετάσει με ακρίβεια, πρέπει κυρίως αυτοί να ευχαριστούν και για την ίδια την παρουσία του Χριστού. Διότι και αν υπέμειναν τα αντίθετα, τούτο δεν συνέβη εξαιτίας Εκείνου που ήλθε, αλλά εξαιτίας της δικής τους αγνωμοσύνης. Διότι Αυτός προς αυτούς ήρθε και συνεχώς έλεγε: «Δεν απεστάλην παρά μόνο στα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και στους μαθητές: «Σε δρόμο εθνικών να μην πάτε· αλλά να πορεύεστε μάλλον προς τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και προς τη Χαναναία: «Δεν είναι σωστό να πάρω τον άρτο των τέκνων και να τον δώσω στα σκυλάκια».

Ψαλμός 117. Αλληλούια. «Δοξολογείτε τον Κύριο διότι είναι αγαθός, διότι το έλεός του παραμένει στον αιώνα». Διότι, έστω κι αν ακούτε για οργή και θυμό του Κυρίου, εντούτοις ως προς την ουσία του είναι απαθής και πρέπει να τον δοξολογούμε και να τον ευχαριστούμε, ως εκ φύσεως αγαθό. Και το «στον αιώνα», σημαίνει ότι είναι απέραντο «το έλεός του». Δεν οργίζεται από τη φύση του, εφόσον είναι αγαθός, αλλά οι πονηρές πράξεις των ανθρώπων υφίστανται αμερόληπτα όσα αξίζουν την οργή. Έπειτα διδάσκει: Κηρύσσει στον «οίκο του Ισραήλ και στον οίκο του Ααρών» και σε «κάθε άνθρωπο που φοβάται τον Κύριο», «ότι ο Θεός είναι αγαθός και το έλεός του δεν τελειώνει ποτέ, αλλά παραμένει στον αιώνα». Και ότι αρμόζει «στη θλίψη να καλούμε σε βοήθεια τον Κύριο και ότι εισακούει όσους είναι άξιοι βοηθείας». Και ότι «είναι αγαθό να στηρίζουμε την ελπίδα μας στον Κύριο» και, με απλά λόγια, πώς έπρεπε να αναπέμπουμε ευχαριστίες στον Θεό· και το πώς έπρεπε ο λαός που είχε απαλλαγεί από τη δουλεία της Αιγύπτου να ανακηρύσσει τα θαυμαστά έργα και τις δυνάμεις της ένσαρκης θείας επιφάνειας του Χριστού, λέγοντας «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου», δηλαδή, δεδοξασμένος και «ερχόμενος» σύμφωνα με την ευδοκία του Πατέρα, όχι ως αντίθεος κατά την κρίση εκείνων που τον συκοφαντούν, αλλά ότι «ο Κύριος είναι Θεός και φανερώθηκε σε εμάς». Είναι «Θεός μεν και Κύριος», ως ομοούσιος του Πατέρα και του Πνεύματος· «εμφανίστηκε δε σε εμάς» μέσω της άρρητης και υπερβαίνουσας τον ανθρώπινο νου σαρκώσεως.