Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 117:5

Όπως από την ιατρική προέρχεται ο ιατρός και από την οικοδομική τέχνη ο τέκτονας, έτσι από τη δικαιοσύνη ο δίκαιος. Αλλά όπως ακριβώς εκείνος που γνωρίζει ένα μόνο μέρος της ιατρικής, αυτός που μόνο βάζει αλοιφές ή καταπλάσματα, δεν είναι ιατρός, έτσι και αυτός που έχει ένα μόνο είδος δικαιοσύνης δεν είναι δίκαιος. «Δικαιώθηκε η Θάμαρ», και όμως δεν είναι απολύτως δίκαιη. Δικαιώθηκαν τα Σόδομα, και δεν είναι δίκαια. Όπως δεν είναι δυνατόν να βρεθεί δίκαιος με σάρκα που να είναι αναμάρτητος, ει μη μόνον ο Ιησούς, έτσι δεν υπάρχει ούτε αμαρτωλός που να μην έχει έστω και μία δικαιοσύνη. Διότι εάν ο δίκαιος είναι οπωσδήποτε και σώφρων, πώς ο Δαβίδ δεν υπήρξε πάντοτε σώφρων; Και εάν ο δίκαιος είναι και ανδρείος, πώς ο Πέτρος φάνηκε δειλός; Πώς μία νεαρή υπηρέτρια κλόνισε την πέτρα; Πώς δε και ο Μωυσής, όταν είδε τη ράβδο να γίνεται φίδι, φοβήθηκε και έφυγε; Από κάτω ξεσηκωνόταν πλήθος εχθρών, «πολλοί επαναστάτησαν εναντίον μου», και από πάνω στρατός αγγέλων με βοηθούσε· «η βοήθειά μου προέρχεται από τον Κύριο», ο οποίος αποστέλλει τους αγγέλους. Αφού είπε στον προηγούμενο ψαλμό: «Κύριε, γιατί πληθύνθηκαν εκείνοι που με θλίβουν;», και επειδή «μέσα από τη θλίψη επικαλέστηκα τον Κύριο και με εισάκουσε οδηγώντας με σε ευρυχωρία», τώρα, στον παρόντα, λέγω: «Όταν τον επικαλέστηκα, με εισάκουσε ο Θεός της δικαιοσύνης μου, μέσα στη θλίψη μού έδωσες ευρυχωρία». Και γιατί είπες, ω προφήτη: «Με εισάκουσε ο Θεός της δικαιοσύνης μου»; Ποιας δικαιοσύνης; Ποιας; Εκείνης σύμφωνα με την οποία έκρινα δίκαιο να τηρήσω την εντολή του Θεού και να μην πάρω εκδίκηση μόνος μου.

Εις τον Ψαλμό 19, 2, του Αστερίου. «Σε ημέρα θλίψης» ας σε εισακούσει Εκείνος που είπε: «Επικαλέσου με σε ημέρα θλίψης, και θα σε γλιτώσω, και θα με δοξάσεις». Και γιατί όχι σε ημέρα αμεριμνησίας και ανέσεως και ειρήνης και ατάραχης ζωής, αλλά «σε ημέρα θλίψης»; Επειδή τότε προπάντων οι άνθρωποι χρειαζόμαστε θερμότερη και ταχύτερη βοήθεια. Διότι μέσα στην άνεση συχνά οι περισσότεροι είτε δεν προσεύχονται καθόλου είτε δεν προσεύχονται όπως πρέπει, καθώς ο νους τους περιπλανάται. «Ας σε εισακούσει» λοιπόν «σε ημέρα θλίψης», για να πεις με ευγνωμοσύνη: «Μέσα από τη θλίψη επικαλέστηκα τον Κύριο, και με εισάκουσε οδηγώντας με σε ευρυχωρία». Αυτήν την προσευχή ανέπεμπαν για τον Δαβίδ οι προφήτες, όταν επρόκειτο να μονομαχήσει με τον Γολιάθ. Επειδή δηλαδή «ο αλλόφυλος καταράστηκε τον Δαβίδ στο όνομα των θεών του», οι προφήτες προσευχήθηκαν στον Θεό υπέρ του Δαβίδ, ώστε ο Θεός στον οποίο προσεύχονται να μη θεωρηθεί ότι είναι ένας από εκείνους τους θεούς, και έτσι, αφού νικήσει ο Δαβίδ, πουν ότι ένας από τους θεούς των εθνών βοήθησε τον Δαβίδ.

Μέσα από τη θλίψη επικαλέστηκα τον Κύριο, και με εισάκουσε χαρίζοντάς μου ευρυχωρία. Δύο πράγματα διδάσκει ο παρών στίχος: ότι πρέπει να αντιμετωπίζουν θλίψεις όσοι προσέρχονται στην πίστη, σύμφωνα με το ρητό: «Προσέρχεσαι για να υπηρετήσεις τον Κύριο; Ετοίμασε την ψυχή σου για πειρασμό».

Ας αγαπήσουμε, λοιπόν, όσα είναι αρεστά στον Κύριο, ως χρήσιμοι και ευγνώμονες δούλοι· κι αν υποστούμε επιβουλές από κακούργους, κι αν συλληφθούμε από βαρβάρους και πουληθούμε σε δουλεία, ας μην απελπιστούμε για τη σωτηρία μας· διότι είναι γραμμένο: στη θλίψη επικαλέστηκα τον Κύριο και με εισάκουσε, βγάζοντάς με σε ευρυχωρία. Ας αναλογιστούμε συνάμα ότι και Προφήτες οδηγήθηκαν σε αιχμαλωσία, και σε ξένη χώρα υπέμειναν δουλεία και κακουχίες, όμως η διάνοιά τους ποτέ δεν αιχμαλωτίστηκε μακριά από τον Θεό. Διότι το να πουληθεί ή να μην πουληθεί ο εξωτερικός μας άνθρωπος δεν εξαρτάται από εμάς· το να γίνει όμως κοινωνός της ασέβειας ή να μη γίνει ο εσωτερικός μας άνθρωπος, αυτό εξαρτάται από εμάς. Γι' αυτό οι Άγιοι ήλεγξαν τυράννους και περιφρόνησαν απειλές θανάτου, μένοντας σταθεροί στην αρετή.

Μέσα από τη θλίψη επικαλέστηκα τον Κύριο, και με εισάκουσε βγάζοντάς με σε ευρυχωρία. Ο Κύριος είναι βοηθός μου, και δεν θα φοβηθώ τι θα μου κάνει ο άνθρωπος. Ο Κύριος είναι βοηθός μου, και εγώ θα αντικρίσω την πτώση των εχθρών μου. Είναι καλύτερο να εμπιστεύεται κανείς τον Κύριο, παρά να εμπιστεύεται άνθρωπο· είναι καλύτερο να ελπίζει κανείς στον Κύριο, παρά να ελπίζει σε άρχοντες. Όλα τα έθνη με περικύκλωσαν, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Με περικύκλωσαν από παντού, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Με περικύκλωσαν σαν τις μέλισσες την κηρήθρα, και φούντωσαν σαν τη φωτιά μέσα στα αγκάθια, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Σπρώχτηκα βίαια για να πέσω, και ο Κύριος με συγκράτησε. Δύναμή μου και ύμνος μου είναι ο Κύριος, και έγινε η σωτηρία μου.

Αλληλούια: Εννοεί τον θεϊκό αίνο, την προκοπή και τη νίκη όσων προκόπτουν εν Χριστώ. Εξομολογείσθε: Δηλαδή, εφόσον υπάρχει τόσο μεγάλη αγαθότητα, εξομολογηθείτε άφοβα οι αμαρτωλοί. ότι εις τον αιώνα: Διότι το έλεος του Κυρίου είναι άφατο και ανεξιχνίαστο και παραμένει στους αιώνες των αιώνων. ειπάτω δη: Η εκκλησία, λέγει, ας υμνήσει την αγαθότητα του Θεού. ότι εις τον αιώνα: Διότι είναι αδύνατον να εκλείψει το έλεος του Θεού, αφού και εδώ ελεεί και στον μέλλοντα αιώνα. ειπάτω: Όσοι συγκαταλέγονται στην ιεροσύνη και η εκκλησία ας εξαγγείλουν την αγαθότητα του Θεού. ότι εις τον αιώνα: Επειδή είναι αιώνιος, ελεεί αιωνίως. ειπάτωσαν δη: Οι δίκαιοι και όλοι όσοι δουλεύουν εν αληθεία τον Θεό, ας εξαγγείλουν την αγαθότητα του Θεού. ότι εις τον αιώνα: Διότι παραμένει εις τον αιώνα και δεν θα εκλείψει. εκ θλίψεως: Ο πιστός λαός που προέρχεται από τα έθνη· διότι βρισκόταν σε μεγάλη θλίψη, όντας υπόδουλος στους δαίμονες και την ειδωλολατρία. και επήκουσεν: Καθώς διευρύνθηκε η πίστη, ο άνθρωπος βρέθηκε σε κατάσταση αίνου <βρέθηκε σε ανάπαυση>. κύριος: Εννοεί τον λαό των εθνών· διότι, αφότου σφραγίστηκαν με την πίστη, δεν πτοούνται πλέον από το φρύαγμα των ειδωλολατρικών λαών και των εθνικών. κύριος: Διότι, αφού σώθηκε ο άνθρωπος, δεν υπολογίζει πια τους δαίμονες, αλλά του είναι βδελυροί.

Πολλούς από τους υπηρέτες, λοιπόν, ενώ τους βλέπουμε να μαστιγώνονται και να υποφέρουν, δεν τους απαλλάσσουμε, αναλογιζόμενοι το μέγεθος των σφαλμάτων τους· ο Θεός όμως, από τη θλίψη και μόνο, μας απάλλαξε. Και όχι μόνο μας απάλλαξε από τη θλίψη, αλλά μας χάρισε και πολλή ελευθερία. Διότι λέει: «Με εισάκουσε οδηγώντας με σε ευρυχωρία». Άλλωστε και η θλίψη παραχωρήθηκε για αυτόν τον λόγο, ώστε να καταστήσει αυτούς που θλίβονται πιο προσεκτικούς και πιο φιλοσοφημένους. «Ο Κύριος είναι βοηθός μου, και δεν θα φοβηθώ τι θα μου κάνει ο άνθρωπος».