Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:100

Δικός σου είμαι εγώ, σώσε με, διότι τα δικαιώματά σου αναζήτησα. Εμένα καρτέρεσαν οι αμαρτωλοί για να με εξολοθρεύσουν, αλλά εγώ κατενόησα τα μαρτύριά σου. Σε κάθε τελειότητα είδα ένα τέλος, όμως η εντολή σου είναι εξαιρετικά πλατιά. Πόσο αγάπησα τον νόμο σου, Κύριε, όλη την ημέρα είναι η μελέτη μου. Με έκανες σοφότερο από τους εχθρούς μου με την εντολή σου, διότι είναι δική μου στον αιώνα. Κατενόησα περισσότερα από όλους εκείνους που με διδάσκουν, διότι τα μαρτύριά σου είναι η μελέτη μου. Κατενόησα περισσότερα από τους πρεσβυτέρους, διότι τις εντολές σου αναζήτησα. Εάν δε κάπου λέει ο Σωτήρας: «Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο», και τα εξής, πρέπει να λεχθεί ότι αυτό ειπώθηκε από τον Σωτήρα διευκρινίζοντας και λέγοντας: «Μην ονομάσετε κανέναν δάσκαλό σας επί της γης· διότι ένας είναι ο δάσκαλός σας, ο εν τοις ουρανοίς». Ως προς εκείνον λοιπόν τον δάσκαλο δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος. Αλλά οι πολλοί δάσκαλοι που υποδηλώνονται εδώ είναι διαφορετικοί, των οποίων πολλές φορές ο μαθητής γίνεται ανώτερος. Και αυτό προκύπτει από τη μεγαλύτερη και συνεχή άσκηση γύρω από τους θείους λόγους.

«εἰς τὸν αἰῶνα» (στον αιώνα): Διότι εκείνος που διδάχθηκε τα δικαιώματα του Θεού ζει με αυτά και εδώ και στον μέλλοντα αιώνα. «ὅτι ἐν αὐτοῖς» (διότι με αυτά): Διότι μέσω αυτών έζησαν όσοι πίστεψαν. «σός εἰμι» (δικός σου είμαι): Διότι αναζήτησα, λέει ο άνθρωπος, και αναζητώντας βρήκα, και βρίσκοντας σώθηκα. «ἐμὲ ὑπέμειναν» (εμένα καρτέρεσαν): Τον Χριστό οι Ιουδαίοι, όπως οι δαίμονες τον Αδάμ. «τὰ δὲ μαρτύρια»: Ο Υιός γνωρίζοντας το θέλημα του Πατρός· διότι για αυτό τον λόγο ήλθε, για να σώσει τον άνθρωπο. «πάσης συντελείας» (κάθε συντέλειας): Για όλα, λέει, τα δημιουργήματα θα υπάρξει τέλος και ταυτόχρονα λήθη των πάντων. «πλατεῖα» (πλατιά): Διότι μόνο αυτή (η εντολή) έχει αιώνιο πλάτος που επιτυγχάνεται. «ὡς ἠγάπησα» (πόσο αγάπησα): Διότι σε όλη τους τη ζωή οι πιστοί δεν αδρανούν ως προς την τήρηση του νόμου. «ὑπὲρ τοὺς ἐχθρούς» (περισσότερο από τους εχθρούς): Διότι περισσότερο από τους Έλληνες και τη σοφία τους, ο πιστός άνθρωπος έγινε σοφός στα προστάγματα της χάριτος. «ὑπὲρ πάντας» (περισσότερο από όλους): Διότι κακοί δάσκαλοι είναι οι σοφοί των Ελλήνων· περισσότερο όμως από αυτούς ο πιστός άνθρωπος κατανοεί και γνωρίζει τον Θεό με τη μελέτη των θείων Γραφών. «ὑπὲρ πρεσβυτέρους» (περισσότερο από τους πρεσβυτέρους): Περισσότερο από τους αρχαίους φιλοσόφους, οι οποίοι δεν απέφυγαν να ταράξουν <κατά του Κυρίου> τον ουρανό (τον άνθρωπο)· περισσότερο από αυτούς [ο πιστός] που αναζητά τις εντολές του Θεού είναι σοφότερος. Διότι αυτούς υπονόησε ο προφήτης. «ἐκ πάσης ὁδοῦ» (από κάθε οδό): Διότι οι πιστοί ούτε συναναστρέφονται με αυτούς ούτε πορεύονται σύμφωνα με τη διδαχή τους. «ὅπως ἂν φυλάξω» (για να τηρήσω): Διότι η σπουδή του πιστού είναι αυτή, το να τηρεί τα λόγια του Θεού.

Εξάλλου, είναι άνδρες σοφοί και συνετοί, και μπορούν να διορθώσουν τον εαυτό τους. Διότι είναι γραμμένο: «Οι σοφοί έχουν επίγνωση του εαυτού τους». Με έκανες σοφότερο από τους εχθρούς μου μέσω της εντολής σου, διότι είναι δική μου στον αιώνα. Δʹ. Ο προφήτης, αφού ομολόγησε ότι αγαπά θερμά τον θείο νόμο, αναθέτει τα πάντα στη θεία χάρη. Διότι, λέει, λαμβάνοντας από εσένα σοφία και γνώση, αγάπησα τον νόμο σου. Διότι μου έδωσες μεγαλύτερη γνώση από τους εχθρούς μου· γι' αυτό, ενώ εκείνοι επιδιώκουν να με εξοντώσουν, εγώ ούτε καν ανέχομαι να αμυνθώ εναντίον εκείνων που με αδικούν· διότι αναλογίζομαι το αιώνιο κέρδος της αρετής. Και ο χορός των αποστόλων τα ίδια διακηρύττει· διότι εχθροί τους ήταν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι. Αυτοί, λοιπόν, έχοντας διδαχθεί τη σοφία από τον Χριστό τον Θεό, κήρυξαν τον ευαγγελικό λόγο, και η διδασκαλία τους επικράτησε στον αιώνα, ενώ των γραμματέων και των Φαρισαίων ήταν πρόσκαιρη. Κατανόησα περισσότερα από όλους όσοι με δίδασκαν, διότι τα μαρτύριά σου είναι η μελέτη μου. Κατανόησα περισσότερα από τους πρεσβυτέρους, διότι αναζήτησα με ζήλο τις εντολές σου. Το να διδάσκουν είναι γνώρισμα των βασιλέων· ενώ το να διδάσκονται, γνώρισμα των υπηκόων. Ο Σαούλ ήταν βασιλιάς, και ήταν πρεσβύτερος και στην ηλικία· όμως ούτε η εξουσία της βασιλείας, ούτε τα χρόνια της ηλικίας του τον έκαναν να σωφρονήσει, αλλά επιθυμούσε να εξοντώσει τον ευεργέτη του.

Αν και, ποιοι είμαστε εμείς για να νουθετούμε εσένα, που έχεις περισσότερη σύνεση από όλους τους δασκάλους και έχεις γίνει σοφότερος από τους πρεσβυτέρους με την αναζήτηση των εντολών; Τι τόσο σπουδαίο θα σε διδάξει ο δικός μας λόγος, όσο κατανόησε η μεγάλη σου φύση, παίρνοντας ως βοηθό και την πείρα από τις περιπέτειες του βίου; Εξάλλου, οπωσδήποτε γνωρίζεις την απόφανση εκείνου που γεύτηκε περισσότερο από όλους τα βιοτικά αγαθά, του μεγάλου Εκκλησιαστή εννοώ, ο οποίος αποφάνθηκε ότι τα πάντα είναι ματαιότης ματαιοτήτων, φανερώνοντας με αυτό την υπερβολή της κοσμικής μηδαμινότητας. Έπειτα, για χάρη της ματαιότητας των ματαιοτήτων θα συγκρουστούμε με το Όντως Ον, και προς χάριν του σκότους θα αντισταθούμε στον ήλιο; «Κοιτάξτε», λέγει, «στις αρχαίες γενεές».