Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:104

Από κάθε πονηρή οδό συγκράτησα τα πόδια μου, για να τηρήσω τους λόγους σου. Από τα κρίματά σου δεν παρεξέκλινα, διότι εσύ μου έδωσες τον νόμο. Πόσο γλυκά είναι στον λάρυγγά μου τα λόγια σου· περισσότερο από το μέλι στο στόμα μου. Από τις εντολές σου απέκτησα σύνεση, γι' αυτό μίσησα κάθε οδό αδικίας.

Από τα κρίματα: Διότι, αφότου διδάχθηκε ο πιστός άνθρωπος τα κρίματα του Θεού, δεν παρεκκλίνει πλέον ούτε δεξιά ούτε αριστερά, αλλά πορεύεται σύμφωνα με τον νόμο του Θεού. Πόσο γλυκά: Πότε, άλλωστε, το μέλι βρίσκεται τόσο γλυκό σε αυτούς που το τρώνε, όσο οι λόγοι του Θεού στους πιστούς; Από τις εντολές: Γνώρισα, λέει ο κατά Θεόν άνθρωπος, από τις εντολές του Θεού, ότι κάθε οδός αδικίας είναι βδέλυγμα, και γι' αυτό τη μίσησα και απομακρύνθηκα από αυτήν. Λύχνος: Διότι οι αρετές και οι εντολές, οι οποίες είναι γραμμένες στον νόμο, φωτίζουν τον άνθρωπο σαν λύχνος. διότι έτσι κατευθύνουν σωστά τις πορείες τους οι πιστοί. Ορκίστηκα: Διότι, έχοντας κατανοήσει τον ωφέλιμο κανόνα που υπάρχει σε αυτές, οι άγιοι τηρούν σαν όρκο το να μην παρεκκλίνουν δεξιά ή αριστερά, αλλά να διατηρούν στην καρδιά τους τις αρετές. Ταπεινώθηκα: Οι άγιοι, όταν κακουχούνται, στερούνται και θλίβονται ένεκα της αιώνιας ζωής. Κύριε: Όπως υποσχέθηκες στους αγίους σου. Τα εκούσια: Όσα είπα, λέει ο πιστός άνθρωπος δοξολογώντας, αποδέξου τα ως Θεός. Και τα κρίματα: Διότι ο άνθρωπος, αφού διδάχθηκε, τα φύλαξε. Η ψυχή μου: Διότι αυτός που φυλάγεται στο χέρι του Θεού δεν απομακρύνεται από τον νόμο. Έθεσαν: Διότι οι δαίμονες πάντοτε παγιδεύουν τον άνθρωπο με ποικίλους τρόπους, αλλά ο πιστός παραμένει απλανής. Κληρονόμησα: Διότι τι είναι ανώτερο από αυτήν την κληρονομιά και την αγαλλίαση; Το να κληρονομεί κανείς τον Θεό μέσω της μελέτης των Γραφών.

Μας διδάσκει ο λόγος να μην εκτρεπόμαστε ποτέ από τις εντολές και τα κρίματα του Θεού. Διότι, γνωρίζοντας ότι Εσύ είσαι ο νομοθέτης αυτών, τα ασπαζόμουν με κάθε προθυμία. Γι’ αυτό και πρόσθεσε: «Πόσο γλυκά είναι στον λάρυγγά μου τα λόγιά σου, περισσότερο από το μέλι στο στόμα μου». Το μέλι βέβαια είναι γλυκό μέχρι τον φάρυγγα, διότι έπειτα προχωρά στην κοιλιά και καταλήγει στον αφεδρώνα· τα λόγια όμως του Θεού γλυκαίνουν την καρδιά και την ψυχή. Διότι και σε άλλον ψαλμό λέει: «Είναι πιο επιθυμητά από το χρυσάφι και από πλήθος πολύτιμων λίθων, και γλυκύτερα από το μέλι και την κερήθρα». Διότι δεν ευχαριστεί τόσο την αίσθηση του στόματός μου η γλυκύτητα του μελιού, όσο ευφραίνει την ψυχή μου η μελέτη των δικών σου λογίων. Διότι ανέφερε τον λάρυγγα, επειδή είναι όργανο της φωνής· και μέσω της φωνής γίνεται η μελέτη· η δε ψυχή, κάνοντας χρήση αυτών, καρπώνεται την εξ αυτών ωφέλεια. «Από τις εντολές σου απέκτησα σύνεση· γι’ αυτό μίσησα κάθε οδό αδικίας». Διότι, έχοντας κατανοήσει σε τι αρέσκεσαι, αποστράφηκα όλα τα είδη της κακίας.

Ολόκληρος δε ο χαρακτήρας του νοήματος του προκείμενου ψαλμού μάς φανερώνει τη φύλαξη και την τήρηση των εντολών, και η διατύπωσή του δεν είναι νομική και σκιώδης, αλλά ευαγγελική, αποτελώντας προφυλακτήριο της χάριτος ημών των Χριστιανών, καθώς και υπογραμμό και ασφάλεια του βίου μας. Διότι συνεχώς προβάλλει νόμο, εντολές, δικαιώματα, κρίματα και μαρτύρια, για τα οποία αναφέρθηκε στην αρχική ερμηνεία του ψαλμού ποια είναι η σημασία τους· τώρα όμως ας προχωρήσουμε στο προκείμενο. «Ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου συνῆκα» [Από τις εντολές σου κατανόησα]· σαν να λέγαμε, από τις εντολές σου δείξαμε προσοχή και κατανοήσαμε· και για τον λόγο αυτόν μισήσαμε κάθε οδό αδικίας. Διότι αυτές οι εντολές διατάσσουν: Δεν θα φονεύσεις, δεν θα μοιχεύσεις, δεν θα πορνεύσεις, δεν θα κλέψεις, δεν θα αδικήσεις, δεν θα ψευσθείς, δεν θα λοιδορήσεις, δεν θα επιθυμήσεις τα ξένα, ούτε τον αγρό του πλησίον σου, ούτε τον δούλο του, ούτε τη δούλη του, ούτε κανένα ζώο του· δεν θα δανείσεις με τόκο στον αδελφό σου, τόκο αργυρίου και τόκο χρυσίου και τόκο τροφίμων. Οι εντολές του Θεού, τις οποίες καθημερινά ακούμε με προσοχή μέσω της αναγνώσεως τόσο του αγίου Ευαγγελίου όσο και των αποστολικών αναγνωσμάτων· αυτές είναι που μας οδηγούν στο να μισήσουμε κάθε οδό αδικίας. Διότι όλα τα αμαρτήματα και τα είδη της κακίας ονομάζονται αδικία· εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού στους υιούς των ανθρώπων, ή μάλλον στους υιούς της απειθείας.