Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:109

Αυτός, λοιπόν, κρύβει την εντολή, εκείνος που την εφαρμόζει διαρκώς· εφόσον αυτοί που την αρπάζουν εξαιτίας του ότι δεν μας επιτρέπουν να την πράξουμε, λέγεται ότι την αρπάζουν. <Στη δικαιοσύνη σου δώσε μου ζωή.> (B f. 480, H f. 609) Διότι μας ζωοποιεί μέσω της δικής του δικαιοσύνης ο Θεός και Πατέρας· και αυτή είναι ο Χριστός. <Προτού να ταπεινωθώ, εγώ αμάρτησα.> (B f. 482 b, H f. 614 b) Διότι στις προπάθειες του νου, και, για να το πω έτσι, στις προηγούμενες εξασθενίσεις μέσω των φυσικών νοημάτων, η τυραννία του πειράζοντος γίνεται πιο αφόρητη· και πριν υπομείνουμε την ταπείνωση από τον διάβολο, εμείς προαμαρτάνουμε, νοσώντας εσωτερικά με μια καταστροφή που προηγείται της επίθεσης. —Διότι, πριν πάθουμε ολοκληρωτικά, εμείς με τη συγκατάθεση των λογισμών τιμώντας την αμαρτία και αποδεχόμενοί την, δίνουμε μέσω αυτού τόπο εισόδου στον Σατανά· και τύπος και εικόνα αυτού του πράγματος θα είναι το πάθος του προδότη. <Πολύ πλατιά η εντολή σου.> (B f. 486 b, H f. 621) Διότι ο Θεός αποδέχεται την πνευματική ανδρεία, την εγκράτεια, την υπομονή, και μαζί με αυτές ακόμη και τις άλλες αρετές. <Η ψυχή μου είναι στα χέρια σου διαπαντός.> (B f. 489, H f. 625 b) Λέγοντας «χέρια» εννοεί τις πρακτικές ενέργειες μέσω των οποίων οράται ο Θεός. <Καθήλωσε από τον φόβο σου τις σάρκες μου.> (B f. 490, H f. 628.) Το «Καθήλωσε» αντί του «Στερέωσε».

Έστησαν οι αμαρτωλοί παγίδα σε εμένα, και από τις εντολές σου δεν πλανήθηκα. Η ψυχή κάποιου βρίσκεται στα χέρια του, εάν ποτέ έχει βρεθεί σε κινδύνους, και αυτό η καθημερινή συνήθεια το εκφράζει λέγοντας: «Είχα την ψυχή μου στα χέρια μου». Εγώ λοιπόν, λέει ο δίκαιος, καθημερινά πεθαίνω, πάντοτε κινδυνεύω για τον λόγο σου, για την αλήθεια, για τον έλεγχο, για τη βασιλεία στην οποία βασιλεύω· και εξαιτίας αυτών η ψυχή μου βρίσκεται στα χέρια μου διαπαντός. Διότι ο κίνδυνος του θανάτου δεν με έκανε να λησμονήσω τον νόμο σου. Δύναται όμως κάποιος να κατανοήσει το ρητό και πιο υψηλά, και να πει ότι το «η ψυχή μου ήταν στα χέρια μου διαπαντός» σημαίνει αντί αυτού «στις αγαθές πράξεις»· διότι το χέρι λαμβάνεται συχνά ως σύμβολο των πράξεων. Εάν όμως [το ρητό έλεγε] «στα χέρια σου», ας κατανοήσουμε ως χέρια του Θεού τη δημιουργία του, την οποία πρέπει κανείς να προσεγγίζει διαπαντός. Κληρονόμησα τα μαρτύριά σου εις τον αιώνα, διότι αποτελούν αγαλλίαση της καρδιάς μου. Έκλινα την καρδιά μου στο να πράττω τα δικαιώματά σου εις τον αιώνα χάριν της ανταμοιβής.

Από τα κρίματα: Διότι, αφότου διδάχθηκε ο πιστός άνθρωπος τα κρίματα του Θεού, δεν παρεκκλίνει πλέον ούτε δεξιά ούτε αριστερά, αλλά πορεύεται σύμφωνα με τον νόμο του Θεού. Πόσο γλυκά: Πότε, άλλωστε, το μέλι βρίσκεται τόσο γλυκό σε αυτούς που το τρώνε, όσο οι λόγοι του Θεού στους πιστούς; Από τις εντολές: Γνώρισα, λέει ο κατά Θεόν άνθρωπος, από τις εντολές του Θεού, ότι κάθε οδός αδικίας είναι βδέλυγμα, και γι' αυτό τη μίσησα και απομακρύνθηκα από αυτήν. Λύχνος: Διότι οι αρετές και οι εντολές, οι οποίες είναι γραμμένες στον νόμο, φωτίζουν τον άνθρωπο σαν λύχνος. διότι έτσι κατευθύνουν σωστά τις πορείες τους οι πιστοί. Ορκίστηκα: Διότι, έχοντας κατανοήσει τον ωφέλιμο κανόνα που υπάρχει σε αυτές, οι άγιοι τηρούν σαν όρκο το να μην παρεκκλίνουν δεξιά ή αριστερά, αλλά να διατηρούν στην καρδιά τους τις αρετές. Ταπεινώθηκα: Οι άγιοι, όταν κακουχούνται, στερούνται και θλίβονται ένεκα της αιώνιας ζωής. Κύριε: Όπως υποσχέθηκες στους αγίους σου. Τα εκούσια: Όσα είπα, λέει ο πιστός άνθρωπος δοξολογώντας, αποδέξου τα ως Θεός. Και τα κρίματα: Διότι ο άνθρωπος, αφού διδάχθηκε, τα φύλαξε. Η ψυχή μου: Διότι αυτός που φυλάγεται στο χέρι του Θεού δεν απομακρύνεται από τον νόμο. Έθεσαν: Διότι οι δαίμονες πάντοτε παγιδεύουν τον άνθρωπο με ποικίλους τρόπους, αλλά ο πιστός παραμένει απλανής. Κληρονόμησα: Διότι τι είναι ανώτερο από αυτήν την κληρονομιά και την αγαλλίαση; Το να κληρονομεί κανείς τον Θεό μέσω της μελέτης των Γραφών.

Τέτοια πράγματα, λοιπόν, ο προφήτης τα ονόμασε εκούσια. Διότι όσα δεν υπόκεινται στην αναγκαιότητα των νόμων, αλλά αποτελούν καρπό φιλόθεης διάθεσης, εύλογα ονομάζονται εκούσια. Και καθώς περιπίπτουμε με πολλούς τρόπους σε περιστάσεις και θλίψεις, δίνουμε υποσχέσεις στον Θεό, σύμφωνα με το χωρίο: «Θα σου εκπληρώσω τις ευχές μου, που πρόφεραν τα χείλη μου και μίλησε το στόμα μου κατά τη θλίψη μου». Αυτά, λοιπόν, πρέπει οπωσδήποτε να τα εκπληρώνουμε. Έχει όμως ο λόγος αυτός και άλλη έννοια. Εκούσια, λοιπόν, είναι όσα γίνονται καθ' υπέρβαση των εντολών του Θεού. Εντολή του Θεού είναι να συνάπτεται κανείς με μία γυναίκα· διότι τίμιος είναι ο γάμος και η συζυγική κλίνη αμίαντη· ενώ τους πόρνους και τους μοιχούς θα τους κρίνει ο Θεός. Εάν όμως κάποιος θέλει να ασκήσει την παρθενία, αυτό αποτελεί εκούσια πράξη του. Ομοίως, μας επιτρέπεται να έχουμε τροφές, σκεπάσματα και ενδύματα· εάν όμως επιλέγουμε να ασκήσουμε την ακτημοσύνη, αυτό αποτελεί δική μας εκούσια επιλογή. Και εάν επιθυμούμε διακαώς να ζήσουμε τον μονήρη και μοναχικό βίο, αυτό είναι εκούσιό μας. Ως προς αυτά, λοιπόν, ο προφήτης εύχεται να κατευοδωθούν όσοι θέλουν να τα πράξουν. «Η ψυχή μου βρίσκεται στα χέρια σου διαπαντός· και τον νόμο σου δεν τον λησμόνησα». Διότι, προστατευόμενος από τη δική σου πρόνοια, εξόρισα τη λήθη των νόμων σου. Επειδή καθένας που αναθέτει τον εαυτό του στον Θεό, παραδίδει την ψυχή του στα χέρια Του, όπως λέει και σε άλλον ψαλμό: «Διότι εσύ είσαι ο υπερασπιστής μου, Κύριε, στα χέρια σου θα παραθέσω το πνεύμα μου».