Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:111

Και ποιοι είναι αυτοί; Όλοι οι μαθητές, εκείνοι που ελπίζουν στον Θεό. 〈Και θα ευφρανθούν όλοι όσοι ελπίζουν σε σένα· στον αιώνα θα αγαλλιάζουν, και θα κατασκηνώσεις μέσα τους.〉 Διότι, επειδή σε σένα 〈υπάρχουν όλοι οι θησαυροί της γνώσεως και της σοφίας,〉 και εσύ κατασκηνώνεις μέσα τους, αγαλλιάζουν παντοτινά, εφόσον μέσω σου κληρονομούν τους μεγάλους θησαυρούς. 〈Εις το τέλος, υπέρ της κληρονομούσης.〉 Και ποιοι είναι οι κληρονόμοι; Οι πράοι. Λέει στη διαθήκη του ο Χριστός: 〈Μακάριοι οι πράοι, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη.〉 Εάν οι πράοι είναι οι κληρονόμοι, οι οργίλοι είναι ξένοι προς την κληρονομία, όπως και οι ευέξαπτοι και οι βίαιοι. 〈Υπέρ της κληρονομούσης.〉 Και ποια είναι η κληρονόμος ψυχή; Εκείνη που έθρεψε τους πένητες και, μέσω των πενήτων, τον ίδιο τον Χριστό. Ο ίδιος λέει: 〈Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε την ετοιμασμένη για εσάς βασιλεία.〉 Τι σου κάναμε, δηλαδή, εμείς οι κληρονόμοι; 〈Πείνασα, και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και μου δώσατε να πιώ,〉 και τα εξής. 〈Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελαχίστους, το κάνατε σε εμένα.〉 Ως κληρονόμοι με θρέψατε· απολαύστε λοιπόν την κληρονομία. 〈Υπέρ της κληρονομούσης.〉 Ποια είναι η κληρονόμος ψυχή; Εκείνη που έτρεξε την οδό των εντολών του Χριστού, εκείνη που λέει: 〈Την οδό των εντολών σου έτρεξα· κληρονόμησα τα μαρτύριά σου. Υπέρ της κληρονομούσης.〉 Ποια είναι αυτή που κληρονομεί;

Έστησαν οι αμαρτωλοί παγίδα σε εμένα, και από τις εντολές σου δεν πλανήθηκα. Η ψυχή κάποιου βρίσκεται στα χέρια του, εάν ποτέ έχει βρεθεί σε κινδύνους, και αυτό η καθημερινή συνήθεια το εκφράζει λέγοντας: «Είχα την ψυχή μου στα χέρια μου». Εγώ λοιπόν, λέει ο δίκαιος, καθημερινά πεθαίνω, πάντοτε κινδυνεύω για τον λόγο σου, για την αλήθεια, για τον έλεγχο, για τη βασιλεία στην οποία βασιλεύω· και εξαιτίας αυτών η ψυχή μου βρίσκεται στα χέρια μου διαπαντός. Διότι ο κίνδυνος του θανάτου δεν με έκανε να λησμονήσω τον νόμο σου. Δύναται όμως κάποιος να κατανοήσει το ρητό και πιο υψηλά, και να πει ότι το «η ψυχή μου ήταν στα χέρια μου διαπαντός» σημαίνει αντί αυτού «στις αγαθές πράξεις»· διότι το χέρι λαμβάνεται συχνά ως σύμβολο των πράξεων. Εάν όμως [το ρητό έλεγε] «στα χέρια σου», ας κατανοήσουμε ως χέρια του Θεού τη δημιουργία του, την οποία πρέπει κανείς να προσεγγίζει διαπαντός. Κληρονόμησα τα μαρτύριά σου εις τον αιώνα, διότι αποτελούν αγαλλίαση της καρδιάς μου. Έκλινα την καρδιά μου στο να πράττω τα δικαιώματά σου εις τον αιώνα χάριν της ανταμοιβής.

Από τα κρίματα: Διότι, αφότου διδάχθηκε ο πιστός άνθρωπος τα κρίματα του Θεού, δεν παρεκκλίνει πλέον ούτε δεξιά ούτε αριστερά, αλλά πορεύεται σύμφωνα με τον νόμο του Θεού. Πόσο γλυκά: Πότε, άλλωστε, το μέλι βρίσκεται τόσο γλυκό σε αυτούς που το τρώνε, όσο οι λόγοι του Θεού στους πιστούς; Από τις εντολές: Γνώρισα, λέει ο κατά Θεόν άνθρωπος, από τις εντολές του Θεού, ότι κάθε οδός αδικίας είναι βδέλυγμα, και γι' αυτό τη μίσησα και απομακρύνθηκα από αυτήν. Λύχνος: Διότι οι αρετές και οι εντολές, οι οποίες είναι γραμμένες στον νόμο, φωτίζουν τον άνθρωπο σαν λύχνος. διότι έτσι κατευθύνουν σωστά τις πορείες τους οι πιστοί. Ορκίστηκα: Διότι, έχοντας κατανοήσει τον ωφέλιμο κανόνα που υπάρχει σε αυτές, οι άγιοι τηρούν σαν όρκο το να μην παρεκκλίνουν δεξιά ή αριστερά, αλλά να διατηρούν στην καρδιά τους τις αρετές. Ταπεινώθηκα: Οι άγιοι, όταν κακουχούνται, στερούνται και θλίβονται ένεκα της αιώνιας ζωής. Κύριε: Όπως υποσχέθηκες στους αγίους σου. Τα εκούσια: Όσα είπα, λέει ο πιστός άνθρωπος δοξολογώντας, αποδέξου τα ως Θεός. Και τα κρίματα: Διότι ο άνθρωπος, αφού διδάχθηκε, τα φύλαξε. Η ψυχή μου: Διότι αυτός που φυλάγεται στο χέρι του Θεού δεν απομακρύνεται από τον νόμο. Έθεσαν: Διότι οι δαίμονες πάντοτε παγιδεύουν τον άνθρωπο με ποικίλους τρόπους, αλλά ο πιστός παραμένει απλανής. Κληρονόμησα: Διότι τι είναι ανώτερο από αυτήν την κληρονομιά και την αγαλλίαση; Το να κληρονομεί κανείς τον Θεό μέσω της μελέτης των Γραφών.

Εάν την ώρα της θείας αναγνώσεως, και μάλιστα κατά τις ημέρες της αγίας Κυριακής, εγκαταλείπουμε την εκκλησία, και περιφερόμαστε συνάπτοντας συναλλαγές και εμπορευόμενοι, και περνάμε τον χρόνο μας στους δρόμους και τις πλατείες, δεν έχουμε εναποθέσει τις ψυχές μας στα χέρια του Θεού. Εάν, ενώ παριστάμεθα στη Θεία Λειτουργία, εγκαταλείπουμε και την προσευχή και τη δοξολογία, και συζητούμε μεταξύ μας για κοσμικά πράγματα και μέριμνες, δεν έχουμε παραδώσει τις ψυχές μας στα χέρια του Θεού. «Έστησαν οι αμαρτωλοί παγίδα σε εμένα, όμως από τις εντολές σου δεν αποπλανήθηκα». Πολλές και κάθε είδους επιβουλές μηχανεύονται εναντίον μου και οι άνθρωποι και οι δαίμονες· εγώ όμως προτίμησα να βαδίσω την αλάνθαστη πορεία των δικών σου εντολών. Διότι και οι δαίμονες και οι λογισμοί παγιδεύουν με πολλούς τρόπους αυτούς που ζουν κατά Θεόν, έπειτα δε και οι πονηροί άνθρωποι· αλλά αυτοί καυχώνται ότι δεν αποπλανήθηκαν από τις εντολές του Θεού. Διότι και τον ίδιο τον Δαβίδ, ενώ ο Σαούλ τον παγίδευε και ζητούσε να τον εξοντώσει, δεν τον απομάκρυνε από τις εντολές του Θεού. Αν και ο Δαβίδ βρήκε στο χέρι του τον Σαούλ και μία και δύο φορές, δεν του ανταπέδωσε κακό αντί κακού. Και παλαιά, στον Ιωσήφ έστησε παγίδα η Αίγυπτος, αλλά αυτός δεν αποπλανήθηκε, διαφυλάσσοντας τη σωφροσύνη του. Το ίδιο υπέστη και η Σωσάννα από τους πρεσβυτέρους. «Εκληρονόμησα τα μαρτύριά σου εις τον αιώνα, διότι αποτελούν αγαλλίαση της καρδιάς μου».