Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:117

Βοήθησέ με, και θα σωθώ. Διότι, αν και είπε, «βοηθός μου και αντιλήπτοράς μου είσαι εσύ», εντούτοις έχει ανάγκη από αδιάλειπτη βοήθεια. Επειδή, για όσο διάστημα βρισκόμαστε εδώ, το «θα σωθώ» δεν είναι ακόμη τέλειο· όταν όμως θα ζήσουμε μαζί με τους αγγέλους του Θεού, τότε πλέον και η μελέτη των δικαιωμάτων θα γίνεται πρόσωπο με πρόσωπο, όχι σύμφωνα με τη σκιά, αλλά σύμφωνα με την αλήθεια.

Το ότι όμως δεν μένει χωρίς αμοιβή ο κόπος γι' αυτό, το κάνει σαφές ο μαθητής του Χριστού λέγοντας: «Ότι εκείνος που επιστρέφει έναν αμαρτωλό από την πλάνη της οδού του, θα σώσει την ψυχή του από τον θάνατο και θα καλύψει πλήθος αμαρτιών». Αν, βέβαια, κάποιος νομίζει ότι το να αποκρίνεται κανείς σε αυτά φανερώνει ότι πρέπει να τα μελετά, ας το κατανοήσει με αυτόν τον τρόπο. Διότι και ο νόμος του Μωυσή έχει προστάξει για τα λόγια του Θεού, ότι «και θα μιλάς γι' αυτά καθήμενος, και πορευόμενος στον δρόμο, όταν ξαπλώνεις και όταν σηκώνεσαι». Και ο Δαβίδ ψάλλει: «Και θα μελετώ τα δικαιώματά σου διαπαντός». <Διότι η Γάζα θα είναι λεηλατημένη, και η Ασκάλων θα αφανιστεί, και η Άζωτος θα εκδιωχθεί το μεσημέρι, και η Ακκαρών θα εκριζωθεί.> Ο λόγος πάλι οικονομεί κάτι και προαναγγέλλει σαφώς όσα πρόκειται να συμβούν στους μελλοντικούς καιρούς προς παρηγοριά και παραμυθία εκείνων που προέρχονται από τον Ισραήλ. Και τι είναι αυτό, θα το πω. Όταν πορθήθηκαν τα Ιεροσόλυμα, και όλη η Ιουδαία καταλήφθηκε από τον Ναβουχοδονόσορα, οι γειτονικές πόλεις των αλλοφύλων χαίρονταν με όσα είχαν πάθει και χλεύαζαν τους καταστραμμένους, και θυσίαζαν μάλιστα στους δικούς τους θεούς, επειδή είχαν εξολοθρεύσει το γένος που ήταν μισητό σε όλους· τολμούσαν δε να λένε ότι αποδείχθηκε από τα ίδια τα πράγματα πως τους ήταν ανώφελο το να έχουν εμπιστοσύνη στον Θεό, και νόμιζαν ότι η ισχύς των Βαβυλωνίων αποδείχθηκε πιο δυνατή και ανώτερη από την άνωθεν βοήθεια.

Εμίσησα τους παρανόμους, τον δε νόμο σου αγάπησα. Βοηθός μου και αντιλήπτοράς μου είσαι εσύ, στους λόγους σου ήλπισα. Απομακρυνθείτε από εμένα, εσείς που εργάζεστε την πονηρία, και θα εξερευνήσω τις εντολές του Θεού μου. Αντιλαβού μου κατά το έλεός σου και δώσε μου ζωή, και μην με καταισχύνεις ως προς την προσδοκία μου. Με το να πει, «Απομακρυνθείτε από εμένα, εσείς που εργάζεστε την πονηρία», ακολούθως επικαλείται τον Θεό και για τον εξής λόγο: προκειμένου με τη δική Του δύναμη να αποδιωχθούν από την ψυχή του αυτοί που εργάζονται την πονηρία, ώστε, απαλλαγμένος από περισπασμούς, να επιτύχει την κατά Θεόν ζωή και τη σωτηρία, και να μην διαψευστεί στην προσδοκία του· και πάλι ζητά να λάβει βοήθεια για να διασωθεί. Βοήθησέ με, και θα σωθώ, και θα μελετώ τα δικαιώματά σου διαπαντός.

Έκλινα: Στερέωσα δηλαδή <την καρδιά μου> στο να πράττω πάντοτε τα δικαιώματα του Θεού, λέει ο πιστός άνθρωπος, διότι η ανταπόδοση είναι αιώνια. Παρανόμους: Διότι ο πιστός πρέπει να μισεί όλους όσους πράττουν αντίθετα προς τον νόμο· διότι έτσι τηρείται ο νόμος. Βοηθός μου: Φρουρούμενος με τη βοήθεια του Θεού, ο άνθρωπος τηρεί με ασφάλεια τους λόγους του Θεού. Εκκλίνατε: Ο λόγος απευθύνεται προς τους δαίμονες και τους κακοποιούς ανθρώπους, οι οποίοι πάντοτε αντιτίθενται στον πιστό. Αυτοί, λέει, ας απομακρυνθούν από εμένα. Και τότε θα βρεθώ (βρίσκομαι) έτοιμος για την έρευνα των εντολών του Θεού. Αντιλαβού: Διότι, εάν εσύ <ο ίδιος> με βοηθήσεις ως Θεός, τότε μπορώ να ζήσω κατά Θεόν. Και μη με καταισχύνεις: Τότε, όταν θα αποδίδεις στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Βοήθησόν μοι: Δηλαδή, αυτός που έχει αδιάλειπτα τη βοήθεια του Θεού, αυτός ασφαλώς έχει σωθεί. Και μελετήσω: Διότι, αναντίρρητα, εκείνος που αφιερώνεται στη μελέτη των δικαιωμάτων, ευαρεστεί τον Θεό. Εξουδένωσας: Διότι ο Θεός μισεί όλους όσους αποστατούν από αυτόν. Ότι άδικον: Διότι από την αδικία και την παρανομία γεννούν τέτοιοι άνθρωποι τους λογισμούς τους. Παραβαίνοντας: Διότι οι ασεβείς παρέρχονται σαν σκιά ή καπνός· επειδή δεν έχουν πραγματική υπόσταση. Διά τούτο: Για να μην περιπέσω και εγώ στα ίδια κακά, λέει ο [άνθρωπος] που ζει κατά Θεόν.

Ως τέλειος, λοιπόν, και έχοντας φυλάξει τις εντολές του Θεού, ο προφήτης προσδοκά τιμή και δόξα κατά τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού, του Θεού ημών, όπου ελπίζει να ζήσει την αιώνια ζωή και να μην καταισχυνθεί μαζί με τους αμαρτωλούς, τους απειθούντες και όσους απομάκρυναν τους εαυτούς τους από τις εντολές του Θεού. «Βοήθησέ με, και θα σωθώ, και θα μελετώ τα δικαιώματά σου διαπαντός». Διότι, ακόμη και όταν επιτύχω τη σωτηρία, δεν θα αμελήσω τα δικαιώματά σου, αλλά θα κάνω παντοτινά τη μελέτη τους. Και ως μελέτη δεν εννοεί μόνο αυτήν που γίνεται με τα λόγια, αλλά και με τα έργα. Διότι η διαρκής μελέτη των δικαιωμάτων του Θεού προσελκύει σε εμάς τη βοήθειά Του, και από αυτήν γεννάται η σωτηρία. «Εξουδένωσες όλους εκείνους που αποστατούν από τα δικαιώματά σου, διότι η σκέψη τους είναι άδικη». Θα επιδεικνύω δε αυτήν την προθυμία απέναντι στις εντολές σου, γνωρίζοντας ότι οι παραβάτες τους έχουν καταστεί αξιοονείδιστοι και καταγέλαστοι. Και σε άλλο ψαλμό λέγει περί των αμαρτωλών: «Θα εξουδενωθούν ωσάν το νερό που διαρρέει». Και πάλι: «Ο ονειδισμός ανήκει σε όσους ευημερούν, και η εξουδένωση στους υπερήφανους. Ως παραβάτες εθεώρησα όλους τους αμαρτωλούς της γης· διά τούτο αγάπησα τα μαρτύριά σου». Τη λέξη «Παραβάτες» (Παραβαίνοντας), ο μεν Θεοδοτίων την απέδωσε ως «Τίποτα» (Εις ουδέν), ο δε Σύμμαχος ως «Σκουριά» (Σκωρίαν).

«Εάν όμως, αμαρτάνοντας, γίνεσαι οικείος με τον εχθρό και αποστάτη, γιατί ψεύδεσαι λέγοντας ότι είσαι δικός μου; Γίνε δικός μου, και εγώ γίνομαι δικός σου». «Εμένα με καραδοκούσαν αμαρτωλοί για να με εξολοθρεύσουν», είτε αιμοχαρείς άνδρες είτε δυσμενείς δαίμονες παραμονεύουν για την απώλειά μου, διότι «κατανόησα τα μαρτύριά σου», μην έχοντας τα δικά τους φρονήματα. «Σε κάθε τι το τέλειο είδα το τέλος του, η εντολή σου όμως είναι υπερβολικά πλατιά». Κάθε έργο έχει ένα τέλος· η εφαρμογή όμως των εντολών σου και ο φωτισμός που προέρχεται από αυτές είναι εξαιρετικά πλατύς και απέραντος, αναβαίνοντας από την πρακτική δύναμη προς την δύναμη της θεωρίας και μην τελειώνοντας ποτέ. «Βοήθησέ με και θα σωθώ, και θα μελετώ τα δικαιώματά σου διαπαντός». Ούτε να μελετά κανείς όπως πρέπει ούτε να σωθεί είναι δυνατόν χωρίς τη δική σου βοήθεια. Και ο Χριστός, επιβεβαιώνοντας αυτό, έλεγε ότι «χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα». «Καθήλωσε από τον φόβο σου τις σάρκες μου, διότι φοβήθηκα από τα κρίματά σου».

Και αυτά τα είδα με τα ίδια μου τα μάτια στην ιερά μου μονή του Χρυσοστόμου του Κουτζουβέντη, όταν ήμουν σε αυτήν. Και αφού προσήλθα αμέσως στον προϊστάμενό μου κυρ Ευφρόσυνο, του είπα: Επειδή η ανθρώπινη ζωή μοιάζει με κάποια σκιά ή και με όνειρο, ώστε ο άνθρωπος πεθαίνει και όταν βαδίζει και όταν στέκεται και όταν κάθεται, γιατί λοιπόν εμείς καθόμαστε έτσι αμέριμνοι; Αλλά άφησέ με, σε παρακαλώ, να βγω στο όρος του Κουτζουβέντη για να διαμείνω σε αυτό, ανάλογα με τη δύναμη που μου χορηγεί η θεία πρόνοια. Επειδή όμως είδα ότι δεν υποχωρούσε καθόλου σε αυτή την επιθυμία μου, παρέμεινα στη μονή για κάποιο διάστημα και έπειτα αναχώρησα για να πράξω αυτό που ποθούσε η ψυχή μου. Και εγώ, που είχα συγκλονιστεί από τον προαναφερθέντα αιφνίδιο θάνατο, τώρα ζω σαν να είμαι αθάνατος, μη επιλέγοντας να διατηρώ μνήμη θανάτου, εκτός εάν σωθώ κατά χάριν με το έλεος και τη βοήθεια του Θεού, σύμφωνα με το «βοήθησόν με, και θα σωθώ».