Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:126

Είναι καιρός να ενεργήσει ο Κύριος, διότι κατέλυσαν τον νόμο σου. Εγώ μεν έπραξα κρίση και δικαιοσύνη· θα έλθει όμως κάποτε ο καιρός και για εσένα τον Θεό να εφαρμόσεις, προφανώς, κρίση και δικαιοσύνη εναντίον εκείνων που κατέλυσαν τον νόμο σου.

ΛΟΓΟΣ Θ'. 1. Άρα, λοιπόν, καθώς και πάλι φανερώνουμε τα λαμπρά σημάδια της αγίας εορτής, πρέπει να αναφωνήσουμε με φωνή μεγάλη και διαπεραστική: «Καιρός του ποιήσαι τω Κυρίω». Διότι ήλθε, ήλθε πάλι σε εμάς με την ετήσια κυκλική πορεία ο καιρός της νηστείας. Όπως ακριβώς, όταν ο ήλιος αρχίζει να υψώνεται πάνω από τη γη από τις ανατολικές περιοχές, ενώ ακόμη κρατά μέσα του τη λάμψη, προβάλλουν οι λαμπρές ακτίνες του, μεταβάλλοντας τη σκοτεινή κατήφεια σε μια γλυκιά, γελαστή όψη και απόχρωση· με τον ίδιο, νομίζω, τρόπο, εφόσον η θεία μας εορτή έχει ήδη εξαγγελθεί και προλάμπει το σεμνό αυτό κήρυγμά της που πείθει την Εκκλησία, φωτίζεται κάπως η διάνοια του καθενός προς μια πιο φαιδρή κατάσταση· και μου φαίνεται, και θα μπορούσα ίσως να πω όχι άσκοπα, ότι ο καιρός του σταδίου πρόκειται κάπως ακόμη και να κατηγορηθεί ίσως.

Εφόσον λοιπόν τίποτα δεν εμποδίζει να αναδειχθούμε λαμπροί, πώς δεν θα ήταν εντελώς παράλογο, από τη μια πλευρά να υποφέρουμε από τις κακοτροπίες των άλλων, να βρισκόμαστε σε αφόρητη κατάσταση και να φαινόμαστε φορτωμένοι με τόσο πικρές δυσφημίες, και από την άλλη να επισύρουμε μόνοι μας στα ίδια μας τα κεφάλια την απώλεια των αγαθών και με εκούσια ροπή της διανοίας να καταστρέφουμε την ίδια μας τη ζωή; Είναι λοιπόν καιρός για πνευματική φροντίδα, αγαπητοί, για νήψη και εγκράτεια, και για την πάναγνη νηστεία. Διότι ο καιρός μάς την παρουσιάζει και την φέρνει πλέον προ των πυλών. Γι' αυτό λοιπόν, ακολουθώντας τα νομικά διατάγματα, και υψώνοντας τρόπον τινά τη σάλπιγγα που αρμόζει απόλυτα σε όσους έχουν λάβει την ιεροσύνη, σπεύσαμε να αναφωνήσουμε ένα μεγάλο και διαπεραστικό κήρυγμα, σαν έναν εξαιρετικά καθαρό ήχο, διαμηνύοντας σε όλους παντού ότι «είναι καιρός να εργαστούμε για τον Κύριο», σύμφωνα με το γεγραμμένο, καιρός αγώνων και κόπων και νίκης κατά των σωματικών και ψυχικών παθών.

Όσοι λοιπόν είναι έμπειροι στον πόλεμο και γνωρίζουν να εκπαιδεύουν άλλους στην τακτική, όταν ο καιρός καλεί σε μάχη, περιτρέχουν τις φάλαγγες των στρατιωτών τους· και τους προστάζουν να αποβάλουν τον φόβο από τη διάνοιά τους, και με αμέτρητα λόγια τους πείθουν ότι πρέπει να αναδεικνύονται γενναίοι κατά την εμπλοκή τους στους κόπους. Εγώ όμως θα θεωρήσω αναγκαίο και πάλι, για εκείνους που δεν έχουν αφήσει ανεξάσκητη την αρετή, αλλά έχουν τοποθετήσει τον ιδρώτα γι' αυτήν ανάμεσα στα πιο τιμημένα πράγματα, να καταθέσω έναν λόγο ικανό να τους παρακινήσει, ως ένα είδος πρόκλησης για τον ζήλο τους προς αυτό. «Διότι, είναι πλέον καιρός να πράξουμε για τον Κύριο», σύμφωνα με το γεγραμμένο. Και να πράξουμε τι; Να αντιμετωπίσουμε με ανδρεία τα πάθη· να νεκρώσουμε τις ηδονές, και να ρυθμίσουμε τον νου προς καθετί που θαυμάζεται οσίως, χρησιμοποιώντας την πανοπλία των αγίων· για την οποία και ο πανάριστος Παύλος σεμνυνόταν: «Καταπονώ το σώμα μου και το δουλαγωγώ, μήπως τυχόν, ενώ κήρυξα στους άλλους, εγώ ο ίδιος αποδειχθώ αδόκιμος». Διότι ομολογουμένως ο κόπος της άσκησης είναι πράγμα βαρύ και δυσβάσταχτο· πλουτεί όμως σε καρπούς που οδηγούν στην αρετή και την ευταξία, και, με τη μικρή ζημία του κατώτερου, ωφελεί ασυγκρίτως περισσότερο. Και αυτό το καθιστά σαφές ο μακάριος Παύλος λέγοντας: «Αν και ο εξωτερικός μας άνθρωπος φθείρεται, ο εσωτερικός μας όμως ανακαινίζεται ημέρα με την ημέρα».

αʹ. Εκείνοι που έχουν ασκήσει ζωή ενάρετη και εκλεκτή, η οποία συμφωνεί με τους θείους νόμους, και επιθυμούν με προθυμία και γενναιότητα να αγωνιστούν προς αυτόν τον σκοπό, νομίζω ότι θα ήταν ανώτεροι από κάθε οκνηρία, και πετώντας πάντα όσο πιο μακριά γίνεται κάθε εμπόδιο, έχουν αποφασίσει να θεωρούν την ολοκλήρωση των έργων που έχουν αναλάβει ως την πιο σημαντική τους φροντίδα. Θα έλεγα δε ότι για τον σκοπό αυτό θα χρειαστεί να έχουν και την πλουσιότερη δυνατή νουθεσία, καθώς και κάποιον που να γνωρίζει πώς να τους παρακινεί σε μεγαλύτερη προθυμία· όπως ακριβώς συμβαίνει και με τους νέους που συνηθίζουν να παλεύουν, οι οποίοι έχουν ανάγκη τη φωνή του προπονητή, που τους εξεγείρει διαρκώς προς την καρτερία, και σχεδόν τους αναγκάζει να επιθυμούν τη δόξα της νίκης. Προσήλθα λοιπόν στο μέσο και εγώ ο ίδιος, ενώνοντας τη φωνή μου με τη λύρα του Ψαλμωδού προς τους εραστές των αγαθών καυχημάτων: «Ας ανδρίζεται και ας κραταιώνεται η καρδιά σας, όλοι όσοι ελπίζετε στον Κύριο.» Διότι, όπως πάλι λέει κάπου ο ίδιος ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Είναι καιρός να ενεργήσει ο Κύριος.»

Επομένως, όπως λέει ο θεσπέσιος Μελωδός, «καιρός του ποιήσαι τω Κυρίω»· δηλαδή την αγία και πάναγνη εορτή, την οποία έχουμε συνηθίσει να τελούμε προς τιμήν του Σωτήρα όλων μας, του Χριστού. Διότι, όπως γράφει ο πάνσοφος Παύλος, «το Πάσχα μας, ο Χριστός, θυσιάστηκε», «ο αληθινός αμνός που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου». Είναι λοιπόν πάντοτε προσφιλές σε όσους εορτάζουν να φορούν ωραία ενδύματα και να λαμπρύνουν την αμφίεσή τους.

Είναι καιρός να ενεργήσει ο Κύριος· κατέλυσαν τον νόμο σου. Προσβλέποντας προς τα άνω, στο σωτήριό σου και στον λόγο σου, λέγει, εναπόθεσα σε αυτά όλες μου τις ελπίδες, δεόμενος να λυτρωθώ από εκείνους που φθονούν τη σωτηρία μου.

Καθήλωσε: Δηλαδή, περίσφιγξέ με με τον φόβο σου, ώστε σαν να είμαι καθηλωμένος να βρεθώ αμετακίνητος στο θέλημά σου. Από τις κρίσεις: Έφριξα, λέει ο άνθρωπος, αναλογιζόμενος την κρίση του Θεού, επειδή είναι απροσωπόληπτη. Έπραξα: Αυτή είναι η φωνή του Δαβίδ, διότι λέει: ως βασιλιάς έκρινα το δίκαιο. Γι' αυτό μη με παραδώσεις στους εχθρούς μου (σε αυτούς που με αδικούν), δηλαδή στους δαίμονες· διότι εκείνοι δεν σταματούν να αδικούν τον άνθρωπο. Ανάλαβε: Δώσε μου χρόνο μετανοίας, λέει. Ας μη με συκοφαντήσουν: Ας μην πουν εναντίον μου όσα δεν πρέπει. Οι οφθαλμοί: Ο προφήτης μιλάει για την έλευση του Κυρίου: πότε άραγε θα έλθει, σχετικά με αυτά που μου έδειξε το Πνεύμα; Και στον λόγο σου: Για εκείνα που μου ενέπνευσες, ενώ αναλώνομαι από την προσδοκία. Πράξε: Διότι, αν πράξεις προς τον άνθρωπο σύμφωνα με το έλεός σου, το οποίο υποσχέθηκες, θα είναι μακάριος. Και σύμφωνα με τα δικαιώματα: Εκείνα τα προστάγματα τα οποία ο Κύριος, όταν ήλθε, παρέδωσε στον άνθρωπο, τα προστάγματα της χάριτος. Δούλος σου: Διότι, όταν ο Θεός δώσει σύνεση στον άνθρωπο, τότε αυτός αποκτά καθαρή γνώση για το θέλημα του Θεού. Καιρός: Διότι, όταν έφτασε ο καιρός της παρουσίας του Κυρίου (του Χριστού) και ο κόσμος γνώρισε τον Κύριο, τότε οι Ιουδαίοι έχασαν τον νόμο. Γι' αυτό: Το τοπάζι είναι πολύτιμος λίθος. Υπονοεί δε ότι, για τον πιστό άνθρωπο, οι εντολές του Θεού είναι πολυτιμότερες από κάθε πλούτο.

βʹ. Την οποία υποσχέθηκε, λέει, ο αψευδής Θεός. Εάν είναι αψευδής, οπωσδήποτε θα πραγματοποιηθεί αυτό που υποσχέθηκε· εάν είναι αψευδής, δεν πρέπει να αμφιβάλλουμε, έστω και αν αυτό πρόκειται να συμβεί μετά τον θάνατο. Την οποία υποσχέθηκε, λέει, ο αψευδής Θεός προ αιωνίων χρόνων. Και με τη φράση «προ αιωνίων χρόνων», αποδεικνύει την αξιοπιστία. Δεν συνέβησαν αυτά επειδή οι Ιουδαίοι δεν προσήλθαν τώρα, λέει, αλλά έτσι είχε προκαθοριστεί ανέκαθεν. Άκου λοιπόν τι λέει: «Την φανέρωσε δε στους δικούς της καιρούς». Προς τι λοιπόν η αναβολή; Έγινε χάριν προνοίας και για να πραγματοποιηθεί στον εύθετο χρόνο. «Καιρός», λέει ο προφήτης, «για να ενεργήσει ο Κύριος». Διότι το «στους δικούς της», αυτό σημαίνει: στους πρέποντες, στους οφειλόμενους, στους αρμόζοντες.

Αυτής λοιπόν της χορείας ο προφήτης ονομάζει τον εαυτό του δούλο, και παρακαλεί να αξιωθεί συνέσεως, ώστε να γνωρίσει τα μαρτύρια του Θεού. «Καιρός να ενεργήσει ο Κύριος· κατέλυσαν τον νόμο σου». Ο Θεός, ο οποίος κυβερνά τα πάντα με σταθμό και μέτρο, ανέχεται μεν για πάρα πολύ καιρό τις αμαρτίες των ανθρώπων· όταν όμως δει την πονηρία να έχει αυξηθεί εξαιτίας της μακροθυμίας του, τότε επιφέρει την τιμωρία. Αυτό, λοιπόν, λέει και εδώ: είναι καιρός να εγερθείς προς βοήθεια των αδικουμένων, Δέσποτα· διότι οι εχθροί καταπάτησαν εντελώς τον νόμο σου.

Είπε δε και ο απόστολος Παύλος για την παρουσία του Κυρίου μας: «Ιδού τώρα καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού τώρα ημέρα σωτηρίας». Ήταν καιρός να πιστέψουν και οι Ιουδαίοι· ωστόσο έπραξαν το αντίθετο, δείχνοντας απιστία και αθετώντας το Ευαγγέλιο. Διότι αυτό σημαίνει το: «Κατέλυσαν τον νόμο σου». «Γι' αυτό αγάπησα τις εντολές σου περισσότερο από χρυσό και τοπάζι». Εκείνοι μεν, λοιπόν, καταφρόνησαν τον δικό σου νόμο· εγώ όμως θεωρώ τις εντολές σου πιο αξιαγάπητες από τον χρυσό και τον πολύτιμο λίθο. Διότι το τοπάζι ανήκει στους πολύτιμους λίθους· και μέσω του ενός υποδήλωσε όλους τους λίθους. Είναι δε πιθανό εκείνη την εποχή ο λίθος αυτός να προτιμούνταν από τους άλλους. Και αλλού πάλι έλεγε: «Αγαθός είναι για μένα ο νόμος του στόματός σου, περισσότερο από χιλιάδες χρυσού και αργύρου».