Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:127

Γι' αυτό αγάπησα τις εντολές σου περισσότερο από τον χρυσό και το τοπάζι. Αυτά συνάδουν με το: Είναι καλός για μένα ο νόμος του στόματός σου, περισσότερο από χιλιάδες χρυσού και αργύρου· και με το: Λάβετε παιδεία, και όχι αργύριο, και γνώση περισσότερο από τον δοκιμασμένο χρυσό. Διότι η σοφία είναι ανώτερη από τους πολύτιμους λίθους· και κανένα πολύτιμο πράγμα δεν είναι ισάξιό της.

Πρόσεχε λοιπόν, μοναχέ, μην αμελήσεις το χάρισμα που υπάρχει μέσα σου, το οποίο σου δόθηκε ως δωρεά του Χριστού, αλλά φρόντισε και αναζήτησε περισσότερο από τον χρυσό και το τοπάζι το πώς να ευαρεστήσεις τον Θεό, για να επιτύχεις τον μακαρισμό των Αγίων. Διότι είναι γραμμένο: μακάριοι όσοι εξερευνούν τις μαρτυρίες του· με όλη τους την καρδιά θα τον αναζητήσουν. Πρόσεχε μήπως σε ανακόψει ο Εχθρός, όταν θέλεις να διαβάσεις, φέρνοντάς σου την ακηδία και ρίχνοντάς σε σε περισπασμούς, λέγοντάς σου: κάνε πρώτα αυτό το πράγμα, εφόσον είναι μικρό, και έπειτα διαβάζεις αμέριμνα· και άλλοτε σου υποβάλλει προθυμία για το εργόχειρο. Διότι όλα αυτά τα προκαλεί για να σε απασχολήσει και να σε εμποδίσει από το να διαβάσεις και να ωφεληθείς. Επειδή, όταν δει έναν αδελφό να διαβάζει με επιμονή και να ωφελείται, με αυτές τις αφορμές και με πολλές άλλες παρατάσσεται εναντίον του, επιδιώκοντας μόνο να τον εμποδίσει. Εσύ λοιπόν μην πειστείς από αυτόν, αλλά να είσαι σαν το ελάφι που διψά και επιθυμεί διακαώς να έρθει στις πηγές των υδάτων, δηλαδή στις θείες Γραφές, για να πιεις από αυτές και να δροσίσουν τη διψασμένη σου γλώσσα, που σε φλέγει εξαιτίας των παθών. Και να πίνεις μαζί και την ωφέλεια που προέρχεται από αυτές. Δηλαδή τι εννοώ· όταν ο Κύριος σου δωρίζει την επίγνωση κάποιου λόγου μέσα από αυτές και σε ωφελεί, να μην τον αφήσεις να σε προσπεράσει, αλλά να τον μελετήσεις στη διάνοιά σου, και να τον εγγράψεις στην καρδιά σου.

Γι' αυτό αγάπησα τις εντολές σου περισσότερο από το χρυσό και το τοπάζιο. Εγώ μεν έπραξα κρίση και δικαιοσύνη, αλλά και για εσένα, τον Θεό, θα έρθει κάποτε ο καιρός να πράξεις το ίδιο, δηλαδή να εφαρμόσεις κρίση και δικαιοσύνη εξαιτίας εκείνων που κατέλυσαν τον νόμο σου. Γνωρίζοντας, λοιπόν, εγώ αυτό και προφυλασσόμενος από το να περιπέσω σε εκείνον τον καιρό της κρίσης, αγάπησα τις εντολές σου περισσότερο από όλα όσα θεωρούνται πολύτιμα μεταξύ των ανθρώπων.

Καθήλωσε: Δηλαδή, περίσφιγξέ με με τον φόβο σου, ώστε σαν να είμαι καθηλωμένος να βρεθώ αμετακίνητος στο θέλημά σου. Από τις κρίσεις: Έφριξα, λέει ο άνθρωπος, αναλογιζόμενος την κρίση του Θεού, επειδή είναι απροσωπόληπτη. Έπραξα: Αυτή είναι η φωνή του Δαβίδ, διότι λέει: ως βασιλιάς έκρινα το δίκαιο. Γι' αυτό μη με παραδώσεις στους εχθρούς μου (σε αυτούς που με αδικούν), δηλαδή στους δαίμονες· διότι εκείνοι δεν σταματούν να αδικούν τον άνθρωπο. Ανάλαβε: Δώσε μου χρόνο μετανοίας, λέει. Ας μη με συκοφαντήσουν: Ας μην πουν εναντίον μου όσα δεν πρέπει. Οι οφθαλμοί: Ο προφήτης μιλάει για την έλευση του Κυρίου: πότε άραγε θα έλθει, σχετικά με αυτά που μου έδειξε το Πνεύμα; Και στον λόγο σου: Για εκείνα που μου ενέπνευσες, ενώ αναλώνομαι από την προσδοκία. Πράξε: Διότι, αν πράξεις προς τον άνθρωπο σύμφωνα με το έλεός σου, το οποίο υποσχέθηκες, θα είναι μακάριος. Και σύμφωνα με τα δικαιώματα: Εκείνα τα προστάγματα τα οποία ο Κύριος, όταν ήλθε, παρέδωσε στον άνθρωπο, τα προστάγματα της χάριτος. Δούλος σου: Διότι, όταν ο Θεός δώσει σύνεση στον άνθρωπο, τότε αυτός αποκτά καθαρή γνώση για το θέλημα του Θεού. Καιρός: Διότι, όταν έφτασε ο καιρός της παρουσίας του Κυρίου (του Χριστού) και ο κόσμος γνώρισε τον Κύριο, τότε οι Ιουδαίοι έχασαν τον νόμο. Γι' αυτό: Το τοπάζι είναι πολύτιμος λίθος. Υπονοεί δε ότι, για τον πιστό άνθρωπο, οι εντολές του Θεού είναι πολυτιμότερες από κάθε πλούτο.

Είπε δε και ο απόστολος Παύλος για την παρουσία του Κυρίου μας: «Ιδού τώρα καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού τώρα ημέρα σωτηρίας». Ήταν καιρός να πιστέψουν και οι Ιουδαίοι· ωστόσο έπραξαν το αντίθετο, δείχνοντας απιστία και αθετώντας το Ευαγγέλιο. Διότι αυτό σημαίνει το: «Κατέλυσαν τον νόμο σου». «Γι' αυτό αγάπησα τις εντολές σου περισσότερο από χρυσό και τοπάζι». Εκείνοι μεν, λοιπόν, καταφρόνησαν τον δικό σου νόμο· εγώ όμως θεωρώ τις εντολές σου πιο αξιαγάπητες από τον χρυσό και τον πολύτιμο λίθο. Διότι το τοπάζι ανήκει στους πολύτιμους λίθους· και μέσω του ενός υποδήλωσε όλους τους λίθους. Είναι δε πιθανό εκείνη την εποχή ο λίθος αυτός να προτιμούνταν από τους άλλους. Και αλλού πάλι έλεγε: «Αγαθός είναι για μένα ο νόμος του στόματός σου, περισσότερο από χιλιάδες χρυσού και αργύρου».

Διότι εκεί είπε: «Αγαθός είναι για μένα ο νόμος του στόματός σου, περισσότερο από χιλιάδες χρυσού και αργύρου»· και, «Αγάπησα τις εντολές σου περισσότερο από το χρυσάφι και το τοπάζι». Διδάσκει, λοιπόν, να χαιρόμαστε και να αγαλλιώμεθα για τις εντολές του Θεού πάνω από κάθε ευφροσύνη. «Την αδικία τη μίσησα και τη βδελύχθηκα, τον δε νόμο σου αγάπησα». Αληθινός είναι και αυτός ο λόγος. Διότι εκείνος που διάκειται θερμά προς τα θεία, αποστρέφεται τα αντίθετα. Επειδή βεβαίως αυτός που μισεί την αδικία, οπωσδήποτε προσελκύει τη δικαιοσύνη. Διότι δεν είναι εκ φύσεως δυνατόν να είναι αληθείς δύο αντίθετοι λόγοι για το ίδιο πράγμα. Είπε άλλωστε και ο Κύριος: «Δεν μπορείτε να δουλεύετε στον Θεό και στον μαμωνά». «Επτά φορές την ημέρα σε ύμνησα για τα κρίματα της δικαιοσύνης σου».

Αν και λένε ότι οι προαναφερθέντες λίθοι διαθέτουν διαφορετικές ιδιότητες· και του μεν σαρδίου η ιδιότητα αφορά τα οιδήματα και τις πληγές από σίδηρο, τις οποίες οι γιατροί θεραπεύουν με επαλείψεις· του δε τοπαζίου, το να τρίβεται σε ακόνι και να αναβλύζει γαλακτώδη χυμό και να γεμίζει τόσους κρατήρες όσους θέλει αυτός που το τρίβει, και ούτε να μειώνεται, ούτε βέβαια να χάνει από το βάρος του, και ο χυμός που εξάγεται από αυτό χρησιμεύει για τις παθήσεις των οφθαλμών, και όταν πίνεται βοηθά στις υδρομανίες και σε εκείνους που έχουν παραφρονήσει από το θαλάσσιο σταφύλι (νομίζω ότι εννοεί τη μέθη από την αφθονία του κρασιού, γι' αυτό την ονόμασε θαλάσσια από το σταφύλι· ίσως θα έπρεπε πιο ξεκάθαρα να το ονομάσει «οινοδαίμονα»). Αυτού του λίθου την εξαιρετική αξία και του χρυσού μνημονεύοντας ο Δαβίδ, και συγκρίνοντάς τα με τους πνευματικούς λίθους, δηλαδή τις σωτήριες εντολές του Θεού, του φάνηκε ότι εκείνα δεν είναι τίποτα μπροστά σε αυτές· και έλεγε ως εξής: «Γι' αυτό αγάπησα τις εντολές σου περισσότερο από το χρυσάφι και το τοπάζιο· γι' αυτό κατηύθυνα τα βήματά μου σύμφωνα με όλες τις εντολές σου, και μίσησα κάθε άδικη οδό».

Σύντομη και γλαφυρή συμβουλή προς τον μετανοούντα. Κεφάλαιο Α'. Πώς πρέπει να προετοιμάζεται ο καθένας όταν πρόκειται να εξομολογηθεί. Τι είναι η μετάνοια. Αδελφέ μου αμαρτωλέ, αυτήν την προετοιμασία πρέπει να κάνεις όταν πρόκειται να μετανοήσεις και να εξομολογηθείς. Να γνωρίζεις πρώτα ότι η μετάνοια, σύμφωνα με τον θείο Ιωάννη τον Δαμασκηνό, είναι μία επιστροφή από τον διάβολο προς τον Θεό, η οποία γίνεται με πόνο και άσκηση. Λοιπόν και εσύ, αγαπητέ μου, εάν θέλεις να μετανοήσεις όπως πρέπει, οφείλεις να αφήσεις τον διάβολο και τα διαβολικά έργα, και να επιστρέψεις προς τον Θεό και την κατά Θεόν πολιτεία· να αφήσεις την αμαρτία, η οποία είναι παρά φύσιν, και να επιστρέψεις στην αρετή, η οποία είναι κατά φύσιν· να μισήσεις την κακία τόσο πολύ, ώστε να λες και εσύ μαζί με τον Δαβίδ: «Την αδικία τη μίσησα και τη βδελύχθηκα», και αντιθέτως να αγαπήσεις το καλό και τις εντολές του Κυρίου τόσο πολύ, ώστε να λες μαζί με τον ίδιο: «Τον δε νόμο σου αγάπησα»· και πάλι: «Γι' αυτό αγάπησα τις εντολές σου περισσότερο από το χρυσάφι και το τοπάζι». Εν συντομία, σε συμβουλεύει το Άγιο Πνεύμα μέσω του σοφού Σειράχ ποια είναι η αληθινή μετάνοια, λέγοντας τα εξής: «Επίστρεψε στον Κύριο και εγκατέλειψε τις αμαρτίες. ... Επίστρεψε προς τον Ύψιστο και αποστρέψου την αδικία, και μίσησε σφόδρα κάθε βδέλυγμα».