Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:133

«Επίβλεψον επ' εμέ και ελέησόν με», κ.λπ. Όπως έχεις κρίνει, λέγει, να επιβλέπεις και να αξιώνεις με πολλή μέριμνα εκείνους που αγαπούν το όνομά σου, έτσι αξίωσε και εμένα της ίδιας μέριμνας, του ίδιου ελέους. «Τα διαβήματά μου κατεύθυνε κατά το λόγιόν σου». Σύμφωνα με τον λόγο Του, ο Θεός κατευθύνει τα βήματα εκείνου που μεταβαίνει από την κακία και την άγνοια στην αρετή και τη γνώση. Διότι ο ορθός λόγος καθοδηγεί αυτούς τους ανθρώπους· όσοι δεν πράττουν την αμαρτία δεν είναι δούλοι της αμαρτίας.

Σε όλους αυτούς εφαρμόζεται αυτή η σύντομη φράση, η οποία προξενεί στον καθένα και ακρίβεια στο έργο του και προθυμία στην προαίρεσή του. Είσαι θηρευτής, σταλμένος από τον Κύριο, ο Οποίος είπε: «Ιδού, εγώ αποστέλλω πολλούς θηρευτές, και θα τους κυνηγήσουν πάνω σε κάθε όρος». Πρόσεχε επιμελώς, μήπως τυχόν σου ξεφύγει το θήραμα, ώστε, αφού συλλάβεις με τον λόγο της αλήθειας όσους έχουν αγριέψει εξαιτίας της κακίας, να τους οδηγήσεις σε Εκείνον που σώζει. Είσαι οδοιπόρος, όμοιος με εκείνον που προσεύχεται: «Κατεύθυνε τα βήματά μου». Πρόσεχε τον εαυτό σου, μην παρεκτραπείς από την οδό, μην αποκλίνεις ούτε δεξιά ούτε αριστερά· να πορεύεσαι τη βασιλική οδό.

Ο λαός λέγει το Πάτερ ημών· και μετά το Πάτερ ημών ο ιερεύς λέγει: Ναι, Πάτερ αγαθέ και φιλάγαθε, μη μας εισαγάγεις σε πειρασμό, και ας μη μας κυριεύσει καμία ανομία· αλλά λύτρωσέ μας από τα απρεπή έργα και διανοήματα, τις κινήσεις και τα βλέμματα, και τις επαφές, και τον μεν πειραστή απόδιωξέ τον άπρακτο· επιτίμησε δε και τις έμφυτες και σωματικές παρορμήσεις μέσα μας· και αναχαίτισε ολοκληρωτικά από εμάς τις ορμές και τις έλξεις προς την αμαρτία, διά του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, δι' ου και μεθ' ου, κ.τ.λ.

Εισάκουσέ με, Κύριε, εισάκουσέ με μέσα από τη φωτιά της προσευχής, όπως ακριβώς κάποτε τον Προφήτη σου. Ναι, Θεέ των αγίων Δυνάμεων· ναι, δημιουργέ των ασωμάτων· ναι, εσύ που είπες, ζητάτε, και θα λάβετε. Μη με βδελυχθείς εμένα που περιβάλλομαι από ακάθαρτα χείλη και είμαι καταχωμένος στις αμαρτίες. Εισάκουσέ με, εσύ που υποσχέθηκες να ακούς αυτούς που σε επικαλούνται με αλήθεια, και κατεύθυνε τα βήματα των δούλων σου και τα πόδια τους σε οδό ειρήνης. Σπλαχνίσου τα άκακα παιδιά που βρίσκονται στην ξενιτιά, εσύ που είπες: γίνεστε ακέραιοι σαν τα περιστέρια. Φώναξα προς εσένα με όλη μου την καρδιά, Θεέ μου. Θεέ μου, εισάκουσέ με· εσύ που είσαι η ελπίδα όλων των περάτων της γης και εκείνων που βρίσκονται μακριά στην ξενιτιά. Επιτίμησε όλα τα ακάθαρτα πνεύματα για να φύγουν από το πρόσωπο των παιδιών σου. Πιάσε όπλο και ασπίδα, και αναστήσου για τη βοήθειά τους. Τράβηξε ρομφαία και φράξε τον δρόμο απέναντι σε εκείνους που τα καταδιώκουν.

«Κατεύθυνε τα βήματά μου σύμφωνα με τον λόγο σου, και ας μην με κυριεύσει καμία ανομία». Κατευθύνει τα βήματά μου σύμφωνα με τον λόγο του Θεού, καθώς μεταβαίνω από την κακία και την άγνοια στην αρετή και στη γνώση της αλήθειας. Διότι κατευθυντής και οδηγός τέτοιων βημάτων είναι ο ορθός λόγος.

«Γι' αυτό προς όλες» (τις εντολές): Διότι πρέπει να τις τηρούμε όλες, ώστε, αν κάποιος σφάλλει σε μία, να μην τις χάσει όλες. «Κάθε» (οδό): Ο Θεός λέγει στον άνθρωπο πώς πρέπει να προσέχει και να αποφεύγει την άδικη οδό. «Θαυμαστά»: Διότι μαρτύρια του Θεού είναι οι προφήτες και όλοι οι λόγοι των Γραφών, τους οποίους πρέπει κανείς να ερευνά διαρκώς. «Η δήλωση» (ή φανέρωση): Εννοεί το ευαγγελικό κήρυγμα· διότι συνετίζει τον λαό των εθνών, επειδή είναι νήπιος ως προς τη φρόνηση. «Το στόμα»: Ο προφήτης λέγει: διότι όταν άνοιγα το στόμα μου, το Άγιο Πνεύμα μιλούσε. «Ότι τις εντολές»: Διότι, έχοντας πόθο Θεού, μιλούσε ακατάπαυστα. «Επίβλεψον»: Όπως στους προφήτες, όπως στους αποστόλους, όπως στους μάρτυρες, έτσι παράσχε και σε εμένα, λέγει ο άνθρωπος. «Τα διαβήματα»: Όπως εσύ θέλεις και όπως διέταξες μέσα από τους λόγους σου, έτσι ρύθμισε την πορεία μου. «Και ας μην κυριεύσει»: Διότι, εάν κατευθύνω σωστά την οδό μου, η ανομία δεν με κυριεύει πλέον. «Λύτρωσέ με»: Από τους ειδωλολάτρες και τους αιρετικούς και τους κακόπιστους, οι οποίοι δεν σταματούν να συκοφαντούν την έλευση του Χριστού. «Και θα φυλάξω»: Όταν ο άνθρωπος καθαριστεί από τους συκοφάντες, τότε τηρεί καλά τον νόμο του Θεού. «Το πρόσωπο»: Έλα, λέγει, και επισκέψου τον Αδάμ. «Και δίδαξον»: Υπαινίχθηκε τα μυστήρια της χάριτος των πιστών. «Διεξόδους»: Διότι ποταμούς δακρύων έχυνε ο Αδάμ εξαιτίας της παραβάσεως. «Επειδή δεν εφύλαξαν»: Διότι παρέβην, λέγει (ο Αδάμ), την εντολή του Θεού.

Ψαλμός ΟΒ'. «Πόσο αγαθός είναι ο Θεός στον Ισραήλ!» Αποκαλώντας πόδια και διαβήματα την πρακτική πορεία και τις κινήσεις της διάνοιας, όπως ο ίδιος μας δίδαξε σε άλλο σημείο της προφητείας των Ψαλμών, λέγοντας: Λύχνος στα πόδια μου είναι ο νόμος σου και φως στα μονοπάτια μου. Και πάλι: Κατεύθυνε τα διαβήματά μου σύμφωνα με τον λόγο σου. Επομένως, δεν σαλεύτηκαν τα πόδια του, δηλαδή δεν μετέβαλε τον τρόπο ζωής του προς το χειρότερο, ούτε ολίσθησαν τα διαβήματά του, διότι ούτε τις ορμές της ψυχής έτρεψε προς την ασωτία. «Διότι δεν υπάρχει ανάνηψη μέσα στον θάνατο.» Επειδή δεν υπάρχει ανάνηψη από τον θάνατο της αμαρτίας, αλλά παθαίνουν ξεκάθαρα αυτό που έχει αναφερθεί στις Παροιμίες.

Γι' αυτό λέει: «Στρέψε το βλέμμα σου σε εμένα και ελέησέ με». Υπάρχουν φορές που ο Θεός επιβλέπει με οργή, όπως έχει ειπωθεί από τον προφήτη Αββακούμ: «Επέβλεψε, και έλιωσαν τα έθνη»· όταν όμως επιβλέπει εκείνους που τον αγαπούν, απεργάζεται έλεος και σωτηρία. Αυτήν λοιπόν [την επίβλεψη] ζήτησε ο προφήτης· γι' αυτό και πρόσθεσε: «Σύμφωνα με την κρίση εκείνων που αγαπούν το όνομά σου». Ικετεύει, επομένως, να τύχει της θείας ευμένειας, όχι απλώς, αλλά, λέει, όπως συνηθίζεις να παρέχεις το έλεος σε εκείνους που σε αγαπούν. Διότι γι' αυτό είπε, «Σύμφωνα με την κρίση εκείνων που αγαπούν το όνομά σου»· αντί του να πει, παρακαλώ να απολαύσω την ίδια ευνοϊκή απόφαση με αυτούς. «Τα διαβήματά μου κατεύθυνε σύμφωνα με τον λόγο σου· και ας μην με κυριεύσει καμία ανομία». Διότι, όταν εμείς προσφέρουμε εκ των προτέρων την προθυμία, και ο Θεός παρέχει τη βοήθεια και κατευθύνει την πορεία μας, η κυριαρχία της αμαρτίας δεν βρίσκει χώρο. Εφόσον λοιπόν ο Θεός μάς κατευθύνει στις οδούς του, και εμείς προσφέρουμε την προθυμία μας, δεν θα έχει εναντίον μας καμία δύναμη ούτε η αμαρτία ούτε η ανομία.

Διότι ο οίκος του Θεού, που είναι η Εκκλησία του ζώντος Θεού, έχει κυνηγούς, οδοιπόρους, αρχιτέκτονες, οικοδόμους, γεωργούς, ποιμένες, αθλητές, στρατιώτες. Σε όλους αυτούς βρίσκει εφαρμογή αυτός ο σύντομος λόγος, ο οποίος εμπνέει στον καθένα προθυμία και ζήλο για το έργο. Είσαι κυνηγός, απεσταλμένος από τον Κύριο που είπε: «Ιδού, εγώ αποστέλλω κυνηγούς, και θα τους κυνηγήσουν πάνω σε κάθε βουνό». Πρόσεχε με επιμέλεια, μήπως σου ξεφύγει το θήραμα, ώστε, αφού συλλάβεις με τον λόγο της αλήθειας εκείνους που έχουν εξαγριωθεί από την κακία, να τους οδηγήσεις σε Εκείνον που σώζει. Είσαι οδοιπόρος, όμοιος με εκείνον που προσεύχεται: «Κατεύθυνε τα διαβήματά μου». Πρόσεχε όμως τον εαυτό σου, μην εκτραπείς από την οδό, μην αποκλίνεις δεξιά ή αριστερά· να πορεύεσαι τη βασιλική οδό. Ο αρχιτέκτονας, ας θέσει με ασφάλεια το θεμέλιο της πίστεως, που είναι ο Ιησούς Χριστός. Ο οικοδόμος, ας προσέχει πώς οικοδομεί επάνω του, όχι με ξύλα, χόρτο ή καλάμια, αλλά με χρυσό, άργυρο και πολύτιμους λίθους. Εσύ που είσαι ποιμένας, πρόσεχε μήπως παραμελήσεις κάτι από όσα επιβάλλει η ποιμαντική. Και ποια είναι αυτά; Το πλανημένο να το επαναφέρεις· το συντετριμμένο να το επιδέσεις· το ασθενές να το θεραπεύσεις. Ο γεωργός, σκάψε γύρω από την άκαρπη συκιά και ρίξε αυτά που βοηθούν την καρποφορία. Ο στρατιώτης, συγκακοπάθησε για το Ευαγγέλιο, διεξάγοντας την καλή στρατεία εναντίον των πνευμάτων της πονηρίας, εναντίον των παθών της σάρκας· αναζώσου ολόκληρη την πανοπλία του πνεύματος.

Θ. Στήριξε πάνω στην πέτρα της σωτηρίας, Άχραντε, τα πόδια μου, σε παρακαλώ, και κατεύθυνε όλα τα διαβήματά μου στο θείο λόγιο του τόκου σου, ώστε να σε μεγαλύνω ακατάπαυστα, παμμακάριστε.

Στάση Γ' «Επίβλεψε πάνω μου και ελέησέ με, σύμφωνα με την κρίση για όσους αγαπούν το όνομά σου». Η έκφραση αποδίδει τη φυσική τάξη των πραγμάτων: διότι πρώτα κάποιος ρίχνει το βλέμμα του και έπειτα ελεεί. Ο Θεός όμως, όχι σωματικά, αλλά φέρνοντας τα πάντα μπροστά του με άρρητα και ασώματα μάτια, ελεεί τον κόσμο του. Και περισσότερο επιβλέπει με γνησιότητα όσους είναι άξιοι ελέους. «Τα διαβήματά μου», δηλαδή τα φρονήματα της σάρκας μου, «κατεύθυνε σύμφωνα με τους λόγους των νόμων σου και ας μην με κατακυριεύσει καμία ανομία», δηλαδή καμία ολέθρια προσβολή. «Λύτρωσέ με από τη συκοφαντία των ανθρώπων». Πολλές φορές οι άνθρωποι του Σαούλ με συκοφαντούσαν ως επίβουλο. «Λύτρωσέ με και θα φυλάξω τις εντολές σου», ώστε ούτε να συκοφαντήσω ούτε να ψευδομαρτυρήσω, όπως θεσπίζουν οι εντολές σου. «Άκουσε τη φωνή μου, Κύριε», όχι σύμφωνα με τη δική μου αξία, αλλά «σύμφωνα με το έλεός σου», και «σύμφωνα με την κρίση σου ζήσε με». «Μακριά από τους αμαρτωλούς είναι η σωτηρία» και κινδυνεύουν με πλήρη καταστροφή, «διότι δεν αναζήτησαν τα δικαιώματά σου». «Είδα ασύνετους και έλιωνα», δηλαδή καταφλεγόμουν, «διότι δεν εννόησαν να φυλάξουν τα λόγια σου». Εγώ όμως «θα αγαλλιάσω για τα λόγια σου, όπως αυτός που βρίσκει πολλά λάφυρα». Αγαλλιούν βέβαια αυτοί που κατασφάζουν τους εχθρούς και παίρνουν τα όπλα και τα ενδύματά τους, αλλά εγώ για τα λόγια σου αγάλλομαι περισσότερο από εκείνους. «Επτά φορές την ημέρα σε αίνεσα, για τα κρίματα της δικαιοσύνης σου».