Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:135

Εάν λοιπόν φύση και πρόσωπο είναι το ίδιο, γιατί ο προφήτης δεν είπε προς τον Θεό, «Μη στρέψεις τη φύση σου μακριά από μένα», αλλά «Μη στρέψεις το πρόσωπό σου μακριά από μένα»; Και πάλι· «Φώτισε με το πρόσωπό σου τον δούλο σου»· και πάλι· «Μη με απορρίψεις από το πρόσωπό σου»· και πάλι· «Εχαράχθηκε επάνω μας το φως του προσώπου σου, Κύριε». Και γενικά, ενώ η θεία Γραφή σε αμέτρητα σημεία ονομάζει το πρόσωπο του Θεού, πουθενά δεν το αποκάλεσε φύση του Θεού. Ώστε είναι φανερό ότι δεν είναι το ίδιο η φύση και το πρόσωπο.

Διότι οι μακάριοι προφήτες και πατριάρχες, γνωρίζοντας διά της ενέργειας του Αγίου Πνεύματος ότι δεν επρόκειτο στα έσχατα των χρόνων να εμφανισθεί πάνω στη γη και να σαρκωθεί η κοινή φύση της Αγίας Τριάδος, δηλαδή το ολόκληρο πλήρωμα των τριών προσώπων, του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, αλλά το ένα πρόσωπο, τουτέστιν ο Θεός Λόγος, γι’ αυτό δεν έλεγαν ότι θα έλθει η τριαδική ουσία του Θεού, αλλά κήρυτταν και παρακαλούσαν για την επιφάνεια του προσώπου του Θεού, σαν να επιζητούσαν καθαρά και ολοφάνερα το πρόσωπο του Θεού Λόγου και την επί γης παρουσία του και να έλεγαν προς αυτόν: «Επίφανον τὸ πρόσωπόν σου, καὶ σωθησόμεθα», και· «Ἐξεζήτησέ σε τὸ πρόσωπόν μου, τὸ πρόσωπόν σου, κύριε, ζητήσω», και· «Ἐπιφάναι τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐφ’ ἡμᾶς καὶ ἐλεήσαι ἡμᾶς», και πάλι· «Τὸ πρόσωπόν σου ἐπίφανον ἐπὶ τὸν δοῦλόν σου», δηλαδή πάνω στον άνθρωπο που έπλασες. Την παρουσία ιδίου προσώπου του Θεού, δηλαδή του ενός της Αγίας Τριάδος, τουτέστι του Θεού Λόγου, και όχι της κοινής φύσεως, κηρύττουν οι προφήτες· και, για να το πω σαφέστερα, καταγγέλλουν την παρουσία ενούσιου προσώπου του Θεού και όχι την ολική τριπρόσωπη σάρκωση της τρισυποστάτου Τριάδος. Ώστε, η φύση και το πρόσωπο δεν είναι το ίδιο, όπως είπα μυριάκις.

Κάνε να λάμψει το πρόσωπό σου στον δούλο σου. Επιποθεί να αντικρίσει την παρουσία του Κυρίου. Διότι Αυτός είναι ο χαρακτήρας του Πατρός. Και δίδαξέ με τα δικαιώματά σου. Εννοεί τη Νέα Διαθήκη, μέσω της οποίας ο Θεός και Πατέρας δικαίωσε αυτούς που βρίσκονται πάνω στη γη.

Έτσι τον ονομάζει και ο θεσπέσιος μελωδός, κράζοντας προς τον Θεό των όλων και λέγοντας: «Επίφανον το πρόσωπόν σου επί τον δούλον σου». Και μάλιστα, σαν να μιλά εκ μέρους εκείνων που έχουν πιστέψει και έχουν ήδη μορφωθεί κατά τον Υιό μέσω του Πνεύματος: «Εσημειώθη εφ' ημάς το φως του προσώπου σου, Κύριε». Διότι, όπως λέει ο προφήτης: «Φως του προσώπου μας είναι ο Χριστός ο Κύριος». <Θα σηκωθούν νωρίς το πρωί προς εμένα, λέγοντας: Ελάτε και ας επιστρέψουμε προς τον Κύριο τον Θεό μας, διότι αυτός μας άρπαξε και θα μας θεραπεύσει, θα μας χτυπήσει και θα επιδέσει τις πληγές μας, θα μας θεραπεύσει μετά από δύο ημέρες· την τρίτη ημέρα θα αναστηθούμε, και θα ζήσουμε ενώπιόν του, και θα γνωρίσουμε· θα επιδιώξουμε να γνωρίσουμε τον Κύριο, θα τον βρούμε έτοιμο σαν την αυγή, και θα έρθει σε εμάς σαν βροχή πρώιμη και όψιμη στη γη.> Το «ορθριούσιν» (θα σηκωθούν νωρίς το πρωί) σε αυτά φαίνεται να υποδηλώνει ότι, σαν να έχουν ξυπνήσει από τον ύπνο της ανοησίας τους, και σαν να έχουν μεταφερθεί πλέον από τη νύχτα και το σκοτάδι στο φως και την ημέρα, θα φωνάζουν προτρεπτικά ο ένας στον άλλον ότι αρμόζει πλέον να επιστρέψουν προς τον Κύριο. Και αυτή είναι η ανάνηψη εκείνων που είχαν γλιστρήσει στην απάτη και είχαν παγιδευτεί στις λατρείες των ειδώλων.

Φανέρωσε το πρόσωπό σου στον δούλο σου, και δίδαξέ με τα δικαιώματά σου. Ποθώντας να δει τη δεύτερη έλλαμψη του Σωτήρος, παρακαλεί γι' αυτήν, λέγοντας στον Πατέρα: Φανέρωσε, Κύριε, το πρόσωπό σου· το οποίο όποιος το είδε, έχει δει και τον Πατέρα.

«Γι' αυτό προς όλες» (τις εντολές): Διότι πρέπει να τις τηρούμε όλες, ώστε, αν κάποιος σφάλλει σε μία, να μην τις χάσει όλες. «Κάθε» (οδό): Ο Θεός λέγει στον άνθρωπο πώς πρέπει να προσέχει και να αποφεύγει την άδικη οδό. «Θαυμαστά»: Διότι μαρτύρια του Θεού είναι οι προφήτες και όλοι οι λόγοι των Γραφών, τους οποίους πρέπει κανείς να ερευνά διαρκώς. «Η δήλωση» (ή φανέρωση): Εννοεί το ευαγγελικό κήρυγμα· διότι συνετίζει τον λαό των εθνών, επειδή είναι νήπιος ως προς τη φρόνηση. «Το στόμα»: Ο προφήτης λέγει: διότι όταν άνοιγα το στόμα μου, το Άγιο Πνεύμα μιλούσε. «Ότι τις εντολές»: Διότι, έχοντας πόθο Θεού, μιλούσε ακατάπαυστα. «Επίβλεψον»: Όπως στους προφήτες, όπως στους αποστόλους, όπως στους μάρτυρες, έτσι παράσχε και σε εμένα, λέγει ο άνθρωπος. «Τα διαβήματα»: Όπως εσύ θέλεις και όπως διέταξες μέσα από τους λόγους σου, έτσι ρύθμισε την πορεία μου. «Και ας μην κυριεύσει»: Διότι, εάν κατευθύνω σωστά την οδό μου, η ανομία δεν με κυριεύει πλέον. «Λύτρωσέ με»: Από τους ειδωλολάτρες και τους αιρετικούς και τους κακόπιστους, οι οποίοι δεν σταματούν να συκοφαντούν την έλευση του Χριστού. «Και θα φυλάξω»: Όταν ο άνθρωπος καθαριστεί από τους συκοφάντες, τότε τηρεί καλά τον νόμο του Θεού. «Το πρόσωπο»: Έλα, λέγει, και επισκέψου τον Αδάμ. «Και δίδαξον»: Υπαινίχθηκε τα μυστήρια της χάριτος των πιστών. «Διεξόδους»: Διότι ποταμούς δακρύων έχυνε ο Αδάμ εξαιτίας της παραβάσεως. «Επειδή δεν εφύλαξαν»: Διότι παρέβην, λέγει (ο Αδάμ), την εντολή του Θεού.

Τι να σου δοθεί και τι να προστεθεί σε σένα για τη δόλια γλώσσα; Και πάλι, σε άλλον ψαλμό: Γιοι των ανθρώπων, τα δόντια τους είναι όπλα και βέλη, και η γλώσσα τους μάχαιρα οξεία. Προσεύχεται, λοιπόν, να λυτρωθεί από αυτούς. Και ο Δεσπότης Χριστός ονόμασε ζηλευτούς και μακάριους όσους χλευάζονται και συκοφαντούνται· αλλά και παρήγγειλε να προσεύχονται για να μην εισέλθουν σε πειρασμό. Συμφωνεί, επομένως, η προσευχή του προφήτη με τους ευαγγελικούς νόμους. Ο δε άγιος Αθανάσιος, ερμηνεύοντας το ρητό σύμφωνα με το βαθύτερο νόημά του, ως συκοφαντίες των ανθρώπων εννοεί τις αθυροστομίες και τις φλυαρίες των αιρετικών και των παρανόμων. Και εμείς λοιπόν, αδελφοί, ακολουθώντας τον πατέρα, ας αποφύγουμε κάθε αίρεση, και προς το παρόν αυτές που επικρατούν τώρα ανάμεσά μας, δηλαδή των Εικονοκλαστών, των Παυλικιανών και των Μανιχαίων· και εάν πουν σε κάποιον από εμάς, «έλα μαζί μας», ας απομακρύνουμε το πόδι μας και ας αλλάξουμε πορεία, κατά τον παροιμιακό λόγο, και ας μη συμπορευτούμε μαζί τους. Το πρόσωπό σου ας επιλάμψει πάνω στον δούλο σου, και δίδαξέ με τα δικαιώματά σου. Το θείο βέβαια είναι ασώματο, απλό και ασύνθετο· ωστόσο η θεία Γραφή ομιλεί γι' αυτό με τρόπο πιο σωματικό και υλικό, προσαρμόζοντας τους λόγους στα μέτρα της ανθρώπινης φύσης· επειδή ο Υιός είναι χαρακτήρας της υποστάσεως του Πατρός και απαύγασμα, όπως διδάσκει η αλήθεια και ο μακάριος Παύλος.