Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:140

Πάρα πολύ δοκιμασμένος στο πυρ είναι ο λόγος σου. Ο λόγος του Θεού είναι εξαιρετικά δοκιμασμένος και θαυμαστός, και σε κάθε δοκιμασία παραμένει αδιάψευστος. Και εάν κάποιος κατέχει αυτόν τον δοκιμασμένο στο πυρ λόγο, ανακρίνει μεν τα πάντα, ο ίδιος όμως δεν ανακρίνεται από κανέναν.

Και είπε: «Ιδού, αυτό άγγιξε τα χείλη σου, και θα αφαιρέσει τις ανομίες σου και θα καθαρίσει πλήρως τις αμαρτίες σου». Δεν πρέπει να θεωρούμε ότι αυτό έχει ειπωθεί μόνο για τον Ησαΐα, αλλά και για όλους εκείνους τους οποίους αγγίζει ο πύρινος και αληθινός λόγος, αφαιρώντας όσα τελούνται εκτός του θείου νόμου και καθαρίζοντάς τους από τις αμαρτωλές πράξεις. Ας δεχθούμε, λοιπόν, και εμείς την έλευση του θείου Λόγου, ώστε, εγκαθιστάμενος κατά κάποιον τρόπο στα στόματά μας και μην παραχωρώντας κανέναν απολύτως χώρο στο ψεύδος, να καθαρίσει τα χείλη μας και να αφαιρέσει τις αμαρτίες μας. Διόλου απίθανα, εξάλλου, ο άνθρακας μπορεί να ερμηνευθεί ως η φύση του λόγου, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Ψαλμού που λέει: «Το λόγιό σου είναι σφόδρα πεπυρωμένο, και ο δούλος σου το αγάπησε».

Διότι, όπως ακριβώς αν κάποιος τοποθετήσει σε χάλκινο αγγείο έναν σπινθήρα φωτιάς, οπωσδήποτε βέβαια θα το κάνει μέτοχο της θερμότητάς του, έτσι και ο νους που κατέχει βαθιά στην ψυχή και την καρδιά τον θεϊκό και ουράνιο λόγο, μέσω της επιθυμίας για κάθε αρετή, θερμαίνεται πάντοτε προς αυτήν εξαιτίας του. Διότι είναι γραμμένο: «Πολύ πυρωμένος είναι ο λόγος σου, και ο δούλος σου τον αγάπησε». Εκείνος λοιπόν, λέει, που έχει ρυθμίσει έτσι τη ζωή του, και έχει πλέον ανέλθει σε τέτοιο ύψος καυχήσεως, ώστε να μένει σε εμένα και να έχει μέσα του τους δικούς μου λόγους, ας προσέρχεται χωρίς δισταγμό, και οτιδήποτε επιθυμεί ας το ζητά τότε με πολλή παρρησία, και θα του δοθεί χωρίς καμία καθυστέρηση· διότι θα το εγκρίνω, λέει. Άραγε λοιπόν, αν κάποιος ζητήσει κάτι από τα φαύλα, θα το λάβει γρηγορότερα, και ο φιλάρετος Θεός θα γίνει διανομέας αυτών; Μακριά από μια τέτοια κακοβουλία, άνθρωπε. Διότι ο Θεός δεν πρόκειται να χορηγήσει τίποτα το αταίριαστο ή από εκείνα που κατακρίνονται πλήρως για αισχρότητα· αλλά μάλλον είναι πιο πρέπον να σκεφτούμε το εξής· διότι δεν θα είναι άραγε δίκαιο και σωστό; Ότι αυτός που μένει στον Χριστό, και έχει μέσα του τους λόγους Του, είναι ολοφάνερο ότι, εφόσον είναι αγαθός και επιεικής, γνωρίζει να επιθυμεί μόνο εκείνα που είναι απολύτως ευάρεστα στον Θεό.

Και αυτά μεν ας ειπωθούν πάλι από εμάς όσον αφορά τα της ιστορίας. Μεταβαίνει δε ο λόγος στην πνευματική θεωρία, και εισάγεται ήδη κατά κάποιον τρόπο το πρόσωπο του Σωτήρος, ο οποίος κατά κάποιον τρόπο οδυνάται, σχεδόν δε και δακρύζει για όσους βρίσκονται πάνω στη γη, εξαιτίας του ότι όλοι υπέκυψαν στη λατρεία του σατανά που έγινε τύραννος, και υπέμειναν δουλεία τόσο σκληρή, ώστε να φαίνονται καταβαρυμένοι από τα δικά του θελήματα. Προτρέπει, λοιπόν, να δραπετεύσουν σαν από τη γη του βορρά, δηλαδή σαν από την παγωμένη χώρα, ώστε μέσω αυτού έμμεσα να εννοήσουμε κάποια κοσμική διάθεση και κατάσταση των ηθών, την οποία εάν κάποιος έχει, και φαίνεται να κατοικεί σε αυτήν, δεν θα μπορούσε να είναι θερμός κατά το πνεύμα, ούτε θα είχε να κατοικεί μέσα του ο διάπυρος λόγος του Θεού. Διότι ψάλλει κάπου προς τον Θεό ο μακάριος Δαβίδ: «Είναι σφόδρα πεπυρωμένο το λόγιό σου, και ο δούλος σου το αγάπησε». Είπε δε κάπου και ο ίδιος προς τον μακάριο προφήτη Ιερεμία: «Δεν είναι οι λόγοι μου σαν πυρ που φλέγει, λέγει ο Κύριος, και σαν πέλεκυς που κόβει πέτρα;» Επομένως, όποιος δεν έχει τον ζέοντα και διάπυρο λόγο του Θεού, θα είναι παγωμένος και νεκρός. Διότι το ότι θα ψυχρανθεί η αγάπη των πολλών επειδή θα πληθυνθεί η ανομία, το είπε και ο μακάριος Παύλος.

Έγιναν λοιπόν οι θεσπέσιοι μαθητές σαν δαυλός φωτιάς μέσα σε ξύλα και σαν λαμπάδες φωτιάς μέσα σε καλαμιές, και κατέφαγαν τα έθνη ολόγυρα. Όμως όχι καταναλώνοντάς τα προς όλεθρο, αλλά μάλλον καταφλέγοντας τα μιαρά και βέβηλα δόγματα της ψευδώνυμης γνώσης που υπήρχε σε αυτά, και λιώνοντας τον ρύπο της αρχαίας απάτης, και μην αφήνοντας πλέον τον νου όσων πίστεψαν έστω και μία φορά να ψυχρανθεί προς ανώφελες ματαιοπονίες, ώστε σκιρτώντας από χαρά για τον ίδιο τους τον εαυτό να λέγουν προς τον Σωτήρα των όλων Χριστό: «Ο λόγος σου είναι πολύ πυρωμένος, και ο δούλος σου τον αγάπησε». Διότι το ότι είναι θερμός και κοφτερότατος ο λόγος του Θεού, γίνεται σαφές από τα λόγια του προς τον Ιερεμία: «Δεν είναι οι λόγοι μου σαν φωτιά που φλέγει, λέγει ο Κύριος, και σαν πέλεκυς που κόβει την πέτρα;» Διότι έχει τη δυνατότητα, και μάλιστα πολύ κατάλληλα, ο παντοδύναμος Λόγος του Θεού να αναζωπυρώνει τον νου που έχει ψυχρανθεί εξαιτίας της αμαρτίας, και να διανοίγει εύκολα αυτόν που έχει κατά κάποιον τρόπο σκληρυνθεί και πωρωθεί. Διότι είναι «ζωντανός και ενεργός, και κοφτερότατος περισσότερο από κάθε δίκοπο μαχαίρι, και εισχωρεί μέχρι τον διαχωρισμό ψυχής και πνεύματος, αρθρώσεων και μυελών, και μπορεί να κρίνει τους διαλογισμούς και τις έννοιες της καρδιάς». Και έχει λεχθεί κάπου και μέσω της φωνής των προφητών προς τον σκληρό και άτεγκτο Ιουδαίο: «Περιτμηθείτε στον Θεό μας και αφαιρέστε τη σκληροκαρδία σας, άνδρες του Ιούδα και κατοικούντες στην Ιερουσαλήμ.»

Πιο υδαρής αντίληψη γι' αυτόν είναι το να μην τον θεωρεί κανείς Θεό κατά φύση, αλλά να τον υποβιβάζει στην τάξη των δημιουργημάτων· πράγμα που κάποιοι δεν διστάζουν να κάνουν από αμάθεια, διαστρέφοντας όσα έχουν ειπωθεί οικονομικώς γι' αυτόν εξαιτίας της ενανθρώπησης προς το δικό τους θέλημα, και κάνοντάς τα κατά κάποιον τρόπο τροφή για την εγγενή ασέβειά τους. «Δεν θα φάτε λοιπόν», λέει, «κρέας βρασμένο σε νερό, αλλά ψημένο στη φωτιά», για την αιτία που έχει ήδη προαναφερθεί, και επειδή «τα λόγια του Κυρίου είναι πεπυρωμένα (δοκιμασμένα στη φωτιά)». Διότι όλοι οι λόγοι σχετικά με τη θεότητά του είναι θερμοί, και δεν περιέχουν τίποτα το υδαρές ή το ψυχρό, σύμφωνα με αυτόν που λέει πάλι στο βιβλίο των Ψαλμών: «Ο λόγος σου είναι πάρα πολύ πεπυρωμένος, και ο δούλος σου τον αγάπησε». Προστάζει δε πάλι να φάνε το κεφάλι μαζί με τα πόδια και τα εντόσθια, επειδή θέλει να εγκαταστήσει στις διάνοιες των πιστών ολόκληρη και τέλεια τη γνώση του μυστηρίου σχετικά με αυτόν. Διότι πρέπει να γνωρίζουμε προπάντων ότι στην αρχή ήταν ο Λόγος, όντας Θεός, μέσα στον Πατέρα και μαζί με τον Πατέρα· αυτή είναι η κεφαλή, η οποία αποτελεί την αρχή ολόκληρου του μυστηρίου.

Διότι ο ίδιος λέει για τον εαυτό του: «Εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα». Ποταμούς υδάτων έχυσαν τα μάτια μου, επειδή δεν τήρησαν τον νόμο σου. Δίκαιος είσαι, Κύριε, και ευθείες είναι οι κρίσεις σου. Με δικαιοσύνη όρισες τα μαρτύριά σου, και με πάρα πολλή αλήθεια. Με έλιωσε ο ζήλος μου για εσένα, διότι οι εχθροί μου ξέχασαν τους λόγους σου. Ο λόγος σου είναι απόλυτα δοκιμασμένος στη φωτιά, και ο δούλος σου τον αγάπησε. Εγώ είμαι μικρότερος και περιφρονημένος, όμως δεν ξέχασα τα δικαιώματά σου. Η δικαιοσύνη σου είναι δικαιοσύνη αιώνια, και ο νόμος σου είναι αλήθεια. Θλίψεις και στενοχώριες με βρήκαν· οι εντολές σου είναι η μελέτη μου. Ο Σύμμαχος παρουσίασε διαφορετικό νόημα λέγοντας: «Θλίψεις και αποκαρδιώσεις με κατέλαβαν· οι εντολές σου όμως με έτερπαν», εννοώντας ότι κάθε θεοσεβής άνθρωπος καταπιέζεται και δυσανασχετεί με τις υποθέσεις της ζωής, και απογοητεύεται από την κακία των ανθρώπων, έχοντας ως μοναδική παρηγοριά, αναζωογόνηση και τέρψη τη μελέτη των εντολών του Θεού.

«Δίκαιος» Διότι όλα όσα έπραξες στον άνθρωπο, με αληθινή κρίση τα έπραξες ως Θεός. «Ενετείλω» Όσα μέσω του νόμου και των προφητών μίλησες για τον άνθρωπο, είναι όλα αληθινά και δεν υπάρχει ψεύδος σε αυτά. «Εξέτηξέν με» Διότι πρέπει να θεωρούμε εχθρούς όλους όσους λησμονούν τον Θεό. «Πεπυρωμένον» Διότι σε αυτούς που ζουν κατά Θεόν, ο λόγος του Θεού ανάβει σαν φωτιά από τον πόθο. «Νεώτερος» Διότι και πολλοί νέοι στην ηλικία απέκτησαν φρόνημα πρεσβυτέρων ως προς τις εντολές του Θεού. «Η δικαιοσύνη» Διότι αμφότερα είναι αιώνια ως έργα του Θεού. «Θλίψεις» Διότι σε πολλή θλίψη βρέθηκε ο άνθρωπος, αν δεν τον είχε λυτρώσει η εντολή του Θεού. «Δικαιοσύνη» Ο νόμος και η χάρις· διότι διαμένουν στον αιώνα. «Συνέτισον» Δηλαδή, δώσε μου σύνεση μέσω αυτών. «Εκέκραξα» Διότι όσοι φωνάζουν από καρδιάς προς τον Θεό δεν παραβλέπονται ποτέ. «Τα δικαιώματα» Νύχτα και μέρα οι πιστοί δεν παύουν να εκζητούν τον Θεό. «Εκέκραξα» Διότι υπήρχε ανάγκη ισχυρής κραυγής στην προσευχή προς τον Θεό, ώστε να μπορέσει κάποιος να φυλάξει τον νόμο. «Προέφθασαν» Διότι η προσευχή δεν περιορίζεται από τον καιρό, αλλά πρέπει κανείς πάντοτε να προσεύχεται. «Προέφθασαν οι οφθαλμοί» Ο προφήτης σημαίνει την ανάσταση κατά τα χαράματα· προτρέπει τους πιστούς να σχολάζουν πάντοτε στις προσευχές. «Της φωνής» Αυτή είναι η φωνή του Αδάμ. Ποια φωνή; Τα δάκρυα της μετανοίας. «Προσήγγισαν» Διότι οι δαίμονες προσκολλούνται παράνομα στους πιστούς, όπως και στον Αδάμ.

«Πυρωμένος σφόδρα είναι ο λόγος σου, και ο δούλος σου τον αγάπησε». Δοκιμασμένος, λέει, και γνήσιος είναι ο λόγος σου και απαλλαγμένος από κάθε ψεγάδι· εγώ δε τρέφω θερμή αγάπη γι' αυτόν. Και σε άλλον ψαλμό λέει: «Τα λόγια του Κυρίου είναι λόγια αγνά· ασήμι πυρωμένο, δοκιμασμένο στο χώμα, καθαρισμένο επτά φορές». Κανένα λοιπόν από τα κρίματα του Θεού δεν είναι αδοκίμαστο, ή νόθο, ή κίβδηλο, αλλά όλα είναι απαλλαγμένα από κάθε ψεγάδι. Σύμφωνα με την καθαρότητά τους, λοιπόν, αδελφοί, ας κατευθύνουμε τη ζωή μας. «Νεότερος είμαι εγώ και περιφρονημένος· τα δικαιώματά σου δεν τα λησμόνησα». Μικρός ήταν ο Δαβίδ, και ο ελάχιστος ανάμεσα στους γιους του πατέρα του· αλλά χάρη στον πόθο που είχε για τον Θεό, εκλέχθηκε, και έλαβε τη βασιλεία και προφητική χάρη. Διότι γνωρίζει ο Θεός να αποδίδει μισθούς σε αυτούς που τον αγαπούν και στον παρόντα αιώνα, και πολύ περισσότερο στον μέλλοντα. Όταν, λοιπόν, ο Θεός παρήγγειλε στον θείο Σαμουήλ να αναδείξει βασιλιά έναν από τους γιους του Ιεσσαί, όλους τους άλλους, αν και ήταν στολισμένοι με ρώμη, ανάστημα και σωματική ομορφιά, τους απέρριψε, και ρώτησε τον Ιεσσαί εάν τελείωσαν τα παιδιά· και όταν εκείνος του απάντησε ότι έχει απομείνει ένα νεαρό αγόρι, το οποίο βόσκει τα πρόβατα, και θεωρείτο ακατάλληλο για βασιλιάς, ο προφήτης διέταξε να τον φέρουν, και μόλις έφτασε, τον έχρισε αμέσως.

Οι 22 Κανόνες της αγίας και Οικουμενικής Ζ΄ Συνόδου, ερμηνευμένοι. ΚΑΝΟΝΑΣ Α΄. Για εκείνους που έλαβαν το ιερατικό αξίωμα, οι διατυπώσεις των κανονικών διατάξεων αποτελούν μαρτυρίες και κατορθώματα, τις οποίες αποδεχόμενοι με χαρά, ψάλλουμε μαζί με τον θεοφάντορα Δαβίδ προς τον Δεσπότη Θεό, λέγοντας: «στην οδό των μαρτυρίων σου ευφράνθηκα σαν να είχα κάθε πλούτο, και διέταξες να είναι τα μαρτύριά σου αιώνια δικαιοσύνη· συνέτισέ με και θα ζήσω». Και αν αιώνια η προφητική φωνή μάς δίνει την εντολή να φυλάττουμε τα μαρτύρια του Θεού και να ζούμε σύμφωνα με αυτά, είναι φανερό ότι αυτά παραμένουν ακράδαντα και ασάλευτα.