Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:142

Είμαι νεότερος και εξουθενωμένος. Νεότερος μεν είναι αυτός που διδάσκεται τους θείους λόγους, εξουθενωμένος δε επειδή ταπεινώνει τον εαυτό του. Η δικαιοσύνη σου είναι δικαιοσύνη αιώνια. Διότι η μεν ανθρώπινη δικαιοσύνη επιδικάζει το δίκαιο σε αυτόν που κρίνεται για σύντομο χρονικό διάστημα, ενώ η δικαιοσύνη του Θεού αποδίδει την κρίση αιώνια.

Η ζώνη είναι σημείο εξουσίας, και το να λέει ότι θα έχει περιζωσμένα τα πλευρά του δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά ακριβώς αυτό, ότι δηλαδή θα περιβληθεί σαν ζώνη τη δικαιοσύνη και μαζί με αυτήν την αλήθεια. Είναι δε εύλογο ότι ονόμασε δικαιοσύνη και αλήθεια το νέο και ευαγγελικό κήρυγμα, σύμφωνα με εκείνο που ειπώθηκε προς αυτόν μέσω της φωνής του ψαλμωδού: «Η δικαιοσύνη σου είναι δικαιοσύνη αιώνια, και ο νόμος σου αλήθεια.» Διότι δάσκαλος της δικαιοσύνης ήταν μεν και ο νόμος, αλλά δεν παρέμεινε αιώνια, εφόσον εισήχθη η ανώτερη και τελειότερη, προφανώς αυτή δια του Χριστού. Και ο παλαιός νόμος δεν ήταν μάλλον η αλήθεια, αλλά τύπος και σκιά, ενώ ο Χριστός και τα δικά του είναι καθαρά η αλήθεια. Γι' αυτό άλλωστε και έλεγε: «Εγώ είμαι η αλήθεια.» <Και θα βοσκήσει ο λύκος μαζί με το αρνί, και η λεοπάρδαλη θα αναπαυθεί μαζί με το κατσίκι, και το μοσχάρι, και ο ταύρος, και το λιοντάρι θα βοσκήσουν μαζί, και ένα μικρό παιδί θα τα οδηγεί.

Όμως έλαμψε σαν φως και δεν συντρίφτηκε, δηλαδή, δεν νικήθηκε από τη φθορά, δεν επικράτησε η παράνοια αυτών που τον επιβουλεύτηκαν. Διότι λύθηκε ο θάνατος, και αναστήθηκε θεοπρεπώς, και καταπάτησε τους εχθρούς, και το πάθος του έγινε αφορμή σωτηρίας για όλους όσους βρίσκονται κάτω από τον ουρανό. Δεν θα συντριφτεί, λοιπόν, έως ότου επιβάλει την κρίση στη γη. Και μην υποθέσεις ότι ορίζει κάποιον χρόνο κατά τον οποίο θα συντριφτεί, δηλαδή, μετά την επιβολή της κρίσης σε όσους βρίσκονται στη γη, αλλά μάλλον λέει το εξής: Θα υπερισχύσει όσων αντιστέκονται, και θα κυριαρχήσει τόσο, ώστε να επιβάλει την κρίση σε όλη τη γη. Διότι κηρύχθηκε το Ευαγγέλιο σε όλη τη γη, και κατά κάποιον τρόπο στερεώθηκαν τα θεσπίσματά του. Επειδή είναι γραμμένο: «Δικαιοσύνη εις τον αιώνα, και ο νόμος σου αλήθεια». Ήλπισαν όμως τα έθνη, λέει, στο όνομά του. Επειδή αναγνώρισαν ότι είναι αληθινός Θεός, και ας φανερώθηκε με σάρκα, αυτόν θα κάνουν ελπίδα τους, και όπως λέει ο Ψαλμωδός: «Στο όνομά του θα αγαλλιούνται όλη την ημέρα». Διότι ονομαζόμαστε Χριστιανοί, και σε αυτόν έχουμε κάθε ελπίδα. Έτσι λέει ο Κύριος που δημιούργησε τον ουρανό, και τον στερέωσε, που εδραίωσε τη γη και όσα βρίσκονται σε αυτήν, και δίνει πνοή στον λαό που είναι πάνω σε αυτήν, και πνεύμα σε αυτούς που την περπατούν: Εγώ ο Κύριος ο Θεός σε κάλεσα με δικαιοσύνη, και θα κρατήσω το χέρι σου, και θα σε ενισχύσω.

Ο προφητικός λόγος προσθέτει και κάτι άλλο παρόμοιο: «Διότι τα έργα», λέει, «των χειρών τους θα τα παλαιώσουν», δηλαδή, θα έχουν αμετάβλητη την οδό των πράξεών τους. Τι ακριβώς εννοώ με αυτό; Δόθηκε μεν στους απογόνους του Ισραήλ ο νόμος μέσω του Μωυσή· αλλά υπήρχε σε αυτόν σκιά και τύπος, έχοντας μεν τη μορφή της αλήθειας, όμως όχι ακόμη την ίδια την αλήθεια. Όταν όμως έλαμψε ο Χριστός, οι τύποι μεταβλήθηκαν προς την αλήθεια, και οι σκιές σαν να υποχώρησαν και παλαιώθηκαν, δηλαδή, δεν επικράτησε για πάντα η ισχύς της ζωής σύμφωνα με τον νόμο. Επομένως, όσοι κατάγονται από το αίμα του Ισραήλ δεν παλαίωσαν τα έργα τους (διότι η νομική λατρεία είναι ανώφελη, όσον αφορά τουλάχιστον τους τύπους), ενώ θα τα παλαιώσουν όσοι είναι εν Χριστώ. Διότι δεν θα τους δοθεί άλλος νόμος, που να μεταθέτει στο καλύτερο την ισχύ των ευαγγελικών θεσπισμάτων. Διότι έχει λεχθεί κάπου προς τον Σωτήρα των όλων Χριστό μέσω της φωνής του Ψαλμωδού: «Η δικαιοσύνη σου είναι δικαιοσύνη αιώνια, και ο νόμος σου αλήθεια». —«Και οι εκλεκτοί μου», λέει, «δεν θα κοπιάσουν μάταια, ούτε θα τεκνοποιήσουν για κατάρα».

Και γι' αυτό προς αυτόν ο θείος Δαβίδ είπε κάπου: «Η δικαιοσύνη σου είναι δικαιοσύνη στον αιώνα, και ο λόγος σου αλήθεια»· δηλώνοντας έτσι ολοφάνερα, νομίζω, ότι ούτε θα παραμείνουν αιώνια τα του νόμου, εφόσον η σκιά θα μετατεθεί στην αλήθεια, ούτε βέβαια θα μπορούσε κανείς να αντικρίσει το κάλλος της αλήθειας μέσα στα γράμματα του νόμου. Διότι, όπως είπα, ο νόμος ήταν σκιά και τύπος. Τη μνηστεύεται, λοιπόν, αφού αθέτησε τον αρχικό και πρώτο γάμο. Διότι ο νόμος δεν είναι ικανός να ενώσει με τον Θεό τέλεια και καθαρά· προσερχόμαστε όμως σε Αυτόν μέσω του Υιού και των θεσπισμάτων του, δηλαδή των ευαγγελικών, τα οποία παρέχουν και την πνευματική ένωση ή συνάφεια. Διότι ενωνόμαστε με τον Θεό εν Πνεύματι, και πλουτίζουμε από τη μέθεξη της θείας Του φύσεως. Είναι πιθανό δε η φράση «θα σε μνηστευθώ για τον εαυτό μου» να μας υποδηλώνει με χάρη και κάτι άλλο· διότι θα το κατανοήσεις πάλι ως εξής: Λέγοντας «για τον εαυτό μου» εννοεί «μέσω του εαυτού μου», όχι όπως παλαιότερα με τη μεσολάβηση αγγέλων, ούτε με τη χρησιμοποίηση κάποιου διακόνου για αυτόν τον σκοπό, κατά τον τρόπο του Μωυσή. Διότι «ούτε πρέσβης, ούτε άγγελος, κατά το γεγραμμένο, αλλά ο ίδιος ο Κύριος», ο εκ Θεού Πατρός Λόγος, αφού έγινε άνθρωπος σαν εμάς, παρουσίασε στον εαυτό Του την Εκκλησία, και «έκτισε τους δύο λαούς σε έναν νέο άνθρωπο, φέρνοντας ειρήνη, και συμφιλιώνοντας αμφοτέρους εν ενί πνεύματι προς τον Πατέρα», σύμφωνα με τον λόγο του μακαρίου Παύλου.

Διότι σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να παύσει, αλλά μάλλον θα παραταθεί στον παρόντα αιώνα, και το ευαγγελικό και σωτήριο κήρυγμα θα παραμείνει εσαεί, αν και η αρχαιότερη και νομική εντολή πάλιωσε, μη ούσα άμεμπτη, όπως αναφέρει ο σοφότατος Παύλος, και για τον λόγο αυτό εισήχθη η δεύτερη, η οποία λέγεται ότι νομοθετήθηκε «πάνω σε ανώτερες επαγγελίες». Και γι' αυτό, άλλωστε, ο θεσπέσιος Δαβίδ αναφώνησε προφητικά εν Πνεύματι λέγοντας προς τον Κύριό μας Ιησού Χριστό: «Η δικαιοσύνη σου είναι δικαιοσύνη αιώνια, και ο νόμος σου αλήθεια». Διότι, όπως είπα, δεν παρέμειναν τα σκιώδη, αλλά οι τύποι έλαβαν τέλος, ενώ τα του Χριστού στερεώθηκαν, και διατηρούν το ακλόνητό τους εσαεί. <Τα σκηνώματα των Αιθιόπων θα πτοηθούν, και οι σκηνές της γης του Μαδιάμ.> Τα πιο ωφέλιμα από τα διηγήματα είναι πάντοτε αξιανάγνωστα και η αφήγησή τους δεν προκαλεί κόρο, ακόμη κι αν κάποιος τα διέρχεται με τα ίδια λόγια. Αφού λοιπόν διηγήθηκε προηγουμένως την πτώση των αντίθετων δυνάμεων στην αδυναμία, και αφού τις παρουσίασε να λιώνουν παρόμοια με τα έθνη, και μάλιστα να συντρίβονται σαν τα βουνά, τις παρομοιάζει πάλι με τους αλλοφύλους, οι οποίοι εκστράτευαν εναντίον της γης των Ιουδαίων. Αυτοί δε ήταν οι Αιθίοπες που κατοικούσαν προς την ανατολή και τον νότο κοντά στην Ινδική θάλασσα, καθώς και οι Μαδιανίτες, που κατοικούσαν και αυτοί στη γειτονική έρημο.

Η ψυχή μου ατονεί προσμένοντας τη σωτηρία σου, και στον Λόγο σου έχω εναποθέσει την ελπίδα μου. Η δικαιοσύνη σου είναι δικαιοσύνη αιώνια. Και ο Λόγος σου είναι αλήθεια. Ο Παύλος λέει: Διότι ο Λόγος του Θεού είναι ζωντανός και ενεργός, και πιο κοφτερός από κάθε δίκοπη μάχαιρα.

Η δικαιοσύνη σου είναι δικαιοσύνη αιώνια και ο Λόγος σου, Κύριε, είναι αλήθεια. Ο Σωτήρας (λέει): Πατέρα, αγίασέ τους μέσα στην αλήθειά σου. Ο δικός σου Λόγος είναι η αλήθεια. Ο Ιωάννης στην Επιστολή του: Εκείνος που λέει: «Τον έχω γνωρίσει», και δεν τηρεί τις εντολές του, είναι ψεύτης, και μέσα σε αυτόν δεν υπάρχει η αλήθεια.

Στο Ψαλτήριο. Η αρχή των λόγων σου είναι αλήθεια, και αιώνια είναι όλα τα κρίματα της δικαιοσύνης σου. Η δικαιοσύνη σου είναι δικαιοσύνη αιώνια, και ο λόγος σου, Κύριε, είναι αλήθεια. Έχοντας μάθει τα κρίματα της δικαιοσύνης σου, θα φυλάξω τα δικαιώματά σου.

Διότι ο ίδιος λέει για τον εαυτό του: «Εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα». Ποταμούς υδάτων έχυσαν τα μάτια μου, επειδή δεν τήρησαν τον νόμο σου. Δίκαιος είσαι, Κύριε, και ευθείες είναι οι κρίσεις σου. Με δικαιοσύνη όρισες τα μαρτύριά σου, και με πάρα πολλή αλήθεια. Με έλιωσε ο ζήλος μου για εσένα, διότι οι εχθροί μου ξέχασαν τους λόγους σου. Ο λόγος σου είναι απόλυτα δοκιμασμένος στη φωτιά, και ο δούλος σου τον αγάπησε. Εγώ είμαι μικρότερος και περιφρονημένος, όμως δεν ξέχασα τα δικαιώματά σου. Η δικαιοσύνη σου είναι δικαιοσύνη αιώνια, και ο νόμος σου είναι αλήθεια. Θλίψεις και στενοχώριες με βρήκαν· οι εντολές σου είναι η μελέτη μου. Ο Σύμμαχος παρουσίασε διαφορετικό νόημα λέγοντας: «Θλίψεις και αποκαρδιώσεις με κατέλαβαν· οι εντολές σου όμως με έτερπαν», εννοώντας ότι κάθε θεοσεβής άνθρωπος καταπιέζεται και δυσανασχετεί με τις υποθέσεις της ζωής, και απογοητεύεται από την κακία των ανθρώπων, έχοντας ως μοναδική παρηγοριά, αναζωογόνηση και τέρψη τη μελέτη των εντολών του Θεού.

«Δίκαιος» Διότι όλα όσα έπραξες στον άνθρωπο, με αληθινή κρίση τα έπραξες ως Θεός. «Ενετείλω» Όσα μέσω του νόμου και των προφητών μίλησες για τον άνθρωπο, είναι όλα αληθινά και δεν υπάρχει ψεύδος σε αυτά. «Εξέτηξέν με» Διότι πρέπει να θεωρούμε εχθρούς όλους όσους λησμονούν τον Θεό. «Πεπυρωμένον» Διότι σε αυτούς που ζουν κατά Θεόν, ο λόγος του Θεού ανάβει σαν φωτιά από τον πόθο. «Νεώτερος» Διότι και πολλοί νέοι στην ηλικία απέκτησαν φρόνημα πρεσβυτέρων ως προς τις εντολές του Θεού. «Η δικαιοσύνη» Διότι αμφότερα είναι αιώνια ως έργα του Θεού. «Θλίψεις» Διότι σε πολλή θλίψη βρέθηκε ο άνθρωπος, αν δεν τον είχε λυτρώσει η εντολή του Θεού. «Δικαιοσύνη» Ο νόμος και η χάρις· διότι διαμένουν στον αιώνα. «Συνέτισον» Δηλαδή, δώσε μου σύνεση μέσω αυτών. «Εκέκραξα» Διότι όσοι φωνάζουν από καρδιάς προς τον Θεό δεν παραβλέπονται ποτέ. «Τα δικαιώματα» Νύχτα και μέρα οι πιστοί δεν παύουν να εκζητούν τον Θεό. «Εκέκραξα» Διότι υπήρχε ανάγκη ισχυρής κραυγής στην προσευχή προς τον Θεό, ώστε να μπορέσει κάποιος να φυλάξει τον νόμο. «Προέφθασαν» Διότι η προσευχή δεν περιορίζεται από τον καιρό, αλλά πρέπει κανείς πάντοτε να προσεύχεται. «Προέφθασαν οι οφθαλμοί» Ο προφήτης σημαίνει την ανάσταση κατά τα χαράματα· προτρέπει τους πιστούς να σχολάζουν πάντοτε στις προσευχές. «Της φωνής» Αυτή είναι η φωνή του Αδάμ. Ποια φωνή; Τα δάκρυα της μετανοίας. «Προσήγγισαν» Διότι οι δαίμονες προσκολλούνται παράνομα στους πιστούς, όπως και στον Αδάμ.

Αυτήν εδώ τη δωρεά θυμήθηκε ο προφήτης και λέει: αν και ήμουν νέος και θεωρήθηκα ευτελής ανάμεσα στους ανθρώπους, εσύ με αξίωσες τόσης χάριτος και με έκανες ταυτόχρονα και προφήτη και βασιλιά· γι' αυτόν τον λόγο, με κάθε προθυμία επιθυμώ να τηρώ τα δικαιώματά σου: «Η δικαιοσύνη σου είναι δικαιοσύνη στον αιώνα, και ο νόμος σου αλήθεια». Εκείνος που υπακούει στους ανθρώπινους νόμους ούτε κατά τον παρόντα βίο δεν απολαμβάνει τιμή από τους νομοθέτες· ενώ εκείνος που ακολουθεί τις θείες εντολές έχει ως μισθό των κόπων του την αιώνια ζωή. Επίσης, οι ανθρώπινοι νόμοι δεν περιέχουν όλοι το δίκαιο, ενώ αντίθετα ο νόμος του Θεού λαμπρύνεται από την αλήθεια. Δικαίως, λοιπόν, είπε: «Η δικαιοσύνη σου είναι δικαιοσύνη στον αιώνα, και ο νόμος σου αλήθεια».

Και θα σε καταστήσει ο Κύριος κεφαλή και όχι ουρά, και θα δώσει τη βροχή στη γη σου στην κατάλληλη εποχή.» «Είπε ο Σαμουήλ: Μήπως είναι αρεστά στον Κύριο τα ολοκαυτώματα και οι θυσίες, όσο το να υπακούει κανείς στη φωνή του Κυρίου; Ιδού, η υπακοή είναι ανώτερη από τη θυσία.» «Η υπακοή σου με αύξησε χαρίζοντάς μου ευρυχωρία.» «Τις οδούς του φύλαξα, και δεν θα παρεκκλίνω από τις εντολές του, για να μην πεθάνω.» «Εάν ακούσουν και υπηρετήσουν, θα ολοκληρώσουν τις ημέρες τους μέσα σε αγαθά, και τα έτη τους μέσα σε ευπρέπεια.» «Η εντολή του Κυρίου είναι τηλαυγής, φωτίζοντας τους οφθαλμούς.» «Η δικαιοσύνη του θα είναι επί τους υιούς των υιών σε όσους φυλάσσουν τη διαθήκη του.» «Μακάρι να κατευθύνονταν οι οδοί μου στο να φυλάξω (τις εντολές).» «Ο νόμος σου είναι αλήθεια.» «Όλοι οι λόγοι του Κυρίου είναι δοκιμασμένοι στο πυρ. Και υπερασπίζεται όσους τον ευλαβούνται.» «Τέλος του λόγου, άκουσε το παν: τον Θεό να φοβάσαι, και τις εντολές του να φυλάσσεις.» «Το πρόσταγμα του Κυρίου είναι πηγή ζωής.» «Εκείνοι που αγαπούν τον νόμο, θα περιβάλουν τον εαυτό τους με τείχος.» «Τάδε λέγει ο Κύριος: Εάν πορεύεσαι στις οδούς μου, και τηρείς τα προστάγματά μου, εσύ θα κρίνεις τον οίκο μου.» «Ακούστε με, και θα φάτε αγαθά, και ας εντρυφήσει στα αγαθά η ψυχή σας.» «Είναι προτιμότερος αυτός που υστερεί σε σύνεση αλλά έχει φόβο Θεού, παρά εκείνος που περισσεύει σε φρόνηση και παραβαίνει τον νόμο.» «Τίποτα δεν είναι πιο γλυκό από το να προσέχει κανείς στις εντολές του Κυρίου.» «Εκείνος που αναζητά τον νόμο, θα χορτάσει από αυτόν.» «

Όταν δε αναγκάζεται κάποιος, για την απόλαυση των κατώτερων, και να κατηγορεί και να βλασφημεί, και να στερηθεί εντελώς τα ανώτερα, είναι εξάπαντος αφρονέστατος εκείνος που εκουσίως υποκύπτει σε τέτοια ανάγκη. Ας μεταφέρω τη θέση σε συγκεκριμένη υπόθεση, και τα αόριστα σε ορισμένα: οι αλήθειες των ιερών λογίων, οι περί Θεού θεωρίες, αυτές είναι οι ανώτερες, μάλλον δε και οι μέγιστες από όλες τις άλλες αλήθειες· «διότι η αρχή», λέει, «των λόγων σου είναι αλήθεια», και «η δικαιοσύνη σου είναι δικαιοσύνη αιώνια και ο λόγος σου αλήθεια»· και είναι τέτοια αυτή η αλήθεια, ώστε αν παραβληθούν με αυτήν οι αλήθειες που έχουν βρεθεί από τους ανθρώπους, είναι ψεύδος και πλάνη· «ας γίνει», είπε ο Παύλος, «ο Θεός αληθινός, και κάθε άνθρωπος ψεύτης». Οι δε αλήθειες των μαθηματικών, και των φυσικών πειραμάτων, είναι οι κατώτερες αλήθειες.

Οι 22 Κανόνες της αγίας και Οικουμενικής Ζ΄ Συνόδου, ερμηνευμένοι. ΚΑΝΟΝΑΣ Α΄. Για εκείνους που έλαβαν το ιερατικό αξίωμα, οι διατυπώσεις των κανονικών διατάξεων αποτελούν μαρτυρίες και κατορθώματα, τις οποίες αποδεχόμενοι με χαρά, ψάλλουμε μαζί με τον θεοφάντορα Δαβίδ προς τον Δεσπότη Θεό, λέγοντας: «στην οδό των μαρτυρίων σου ευφράνθηκα σαν να είχα κάθε πλούτο, και διέταξες να είναι τα μαρτύριά σου αιώνια δικαιοσύνη· συνέτισέ με και θα ζήσω». Και αν αιώνια η προφητική φωνή μάς δίνει την εντολή να φυλάττουμε τα μαρτύρια του Θεού και να ζούμε σύμφωνα με αυτά, είναι φανερό ότι αυτά παραμένουν ακράδαντα και ασάλευτα.