Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:143

Θλίψεις και ανάγκες με βρήκαν. Ούτε όμως μέσα στις δυσχερείς περιστάσεις, λέει, αμέλησαν να μελετούν τον νόμο σου. Δικαιοσύνη είναι τα μαρτύριά σου εις τον αιώνα. Τα μαρτύρια που μου έχεις δώσει, λέει, δεν είναι ωφέλιμα για λίγο μόνο χρόνο, αλλά αποτελούν δικαιοσύνη εις τον αιώνα, καθώς δικαιώνουν εκείνον που τα προσεγγίζει με αγαθή διάθεση. Συνέτισέ με και δώσε μου ζωή. Διότι η δικαιοσύνη την οποία ασκούμε στο παρόν δεν ανταποδίδεται μέσα στις λίγες ημέρες της ζωής μας, αλλά εις τον αιώνα. Αλλά και θα ζήσω, λέει, εάν με συνετίσεις· διότι σε εκείνη τη μακάρια ζωή δεν εισέρχεται κανείς ασύνετος. Πρέπει, επομένως, να ζητούμε σύνεση από Εκείνον που τη δωρίζει σε όλους όσοι Τον παρακαλούν με όλη τους την ψυχή.

Διότι ο ίδιος λέει για τον εαυτό του: «Εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα». Ποταμούς υδάτων έχυσαν τα μάτια μου, επειδή δεν τήρησαν τον νόμο σου. Δίκαιος είσαι, Κύριε, και ευθείες είναι οι κρίσεις σου. Με δικαιοσύνη όρισες τα μαρτύριά σου, και με πάρα πολλή αλήθεια. Με έλιωσε ο ζήλος μου για εσένα, διότι οι εχθροί μου ξέχασαν τους λόγους σου. Ο λόγος σου είναι απόλυτα δοκιμασμένος στη φωτιά, και ο δούλος σου τον αγάπησε. Εγώ είμαι μικρότερος και περιφρονημένος, όμως δεν ξέχασα τα δικαιώματά σου. Η δικαιοσύνη σου είναι δικαιοσύνη αιώνια, και ο νόμος σου είναι αλήθεια. Θλίψεις και στενοχώριες με βρήκαν· οι εντολές σου είναι η μελέτη μου. Ο Σύμμαχος παρουσίασε διαφορετικό νόημα λέγοντας: «Θλίψεις και αποκαρδιώσεις με κατέλαβαν· οι εντολές σου όμως με έτερπαν», εννοώντας ότι κάθε θεοσεβής άνθρωπος καταπιέζεται και δυσανασχετεί με τις υποθέσεις της ζωής, και απογοητεύεται από την κακία των ανθρώπων, έχοντας ως μοναδική παρηγοριά, αναζωογόνηση και τέρψη τη μελέτη των εντολών του Θεού.

«Δίκαιος» Διότι όλα όσα έπραξες στον άνθρωπο, με αληθινή κρίση τα έπραξες ως Θεός. «Ενετείλω» Όσα μέσω του νόμου και των προφητών μίλησες για τον άνθρωπο, είναι όλα αληθινά και δεν υπάρχει ψεύδος σε αυτά. «Εξέτηξέν με» Διότι πρέπει να θεωρούμε εχθρούς όλους όσους λησμονούν τον Θεό. «Πεπυρωμένον» Διότι σε αυτούς που ζουν κατά Θεόν, ο λόγος του Θεού ανάβει σαν φωτιά από τον πόθο. «Νεώτερος» Διότι και πολλοί νέοι στην ηλικία απέκτησαν φρόνημα πρεσβυτέρων ως προς τις εντολές του Θεού. «Η δικαιοσύνη» Διότι αμφότερα είναι αιώνια ως έργα του Θεού. «Θλίψεις» Διότι σε πολλή θλίψη βρέθηκε ο άνθρωπος, αν δεν τον είχε λυτρώσει η εντολή του Θεού. «Δικαιοσύνη» Ο νόμος και η χάρις· διότι διαμένουν στον αιώνα. «Συνέτισον» Δηλαδή, δώσε μου σύνεση μέσω αυτών. «Εκέκραξα» Διότι όσοι φωνάζουν από καρδιάς προς τον Θεό δεν παραβλέπονται ποτέ. «Τα δικαιώματα» Νύχτα και μέρα οι πιστοί δεν παύουν να εκζητούν τον Θεό. «Εκέκραξα» Διότι υπήρχε ανάγκη ισχυρής κραυγής στην προσευχή προς τον Θεό, ώστε να μπορέσει κάποιος να φυλάξει τον νόμο. «Προέφθασαν» Διότι η προσευχή δεν περιορίζεται από τον καιρό, αλλά πρέπει κανείς πάντοτε να προσεύχεται. «Προέφθασαν οι οφθαλμοί» Ο προφήτης σημαίνει την ανάσταση κατά τα χαράματα· προτρέπει τους πιστούς να σχολάζουν πάντοτε στις προσευχές. «Της φωνής» Αυτή είναι η φωνή του Αδάμ. Ποια φωνή; Τα δάκρυα της μετανοίας. «Προσήγγισαν» Διότι οι δαίμονες προσκολλούνται παράνομα στους πιστούς, όπως και στον Αδάμ.

Η δικαιοσύνη λοιπόν του Θεού και ο νόμος είναι αλήθεια εις τον αιώνα. Γι' αυτό και προς τους Ιουδαίους έλεγε ο μακάριος Παύλος: Επιδιώκοντας να εγκαθιδρύσουν τη δική τους δικαιοσύνη, δεν υποτάχθηκαν στη δικαιοσύνη του Θεού. Θλίψεις και ανάγκες με βρήκαν. Διότι αυτά είναι συνυφασμένα με τους εργάτες της αρετής. Αυτό δε είναι παρόμοιο με εκείνο που ελέχθη από τον Παύλο: Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; θλίψη, ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή λιμός, ή γυμνότητα; Διότι για χάρη σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα, θεωρηθήκαμε ως πρόβατα σφαγής.

Τέτοιοι είναι οι αγώνες και τα παλαίσματα των αγίων. Οι εντολές σου είναι η μελέτη μου. Διότι από τη διδασκαλία τους μαθαίνω την ανδρεία και υπομένω με γενναιότητα τις θλίψεις. Τα μαρτύριά σου είναι δικαιοσύνη εις τον αιώνα· που σημαίνει, πρόξενα των αιώνιων αγαθών. Συνέτισέ με, και θα ζήσω. Διότι, φωτιζόμενος από εσένα, θα απολαύσω την αληθινή ζωή. Έκραξα με όλη μου την καρδιά· εισάκουσέ με, Κύριε· τα δικαιώματά σου θα εκζητήσω.

Οι 22 Κανόνες της αγίας και Οικουμενικής Ζ΄ Συνόδου, ερμηνευμένοι. ΚΑΝΟΝΑΣ Α΄. Για εκείνους που έλαβαν το ιερατικό αξίωμα, οι διατυπώσεις των κανονικών διατάξεων αποτελούν μαρτυρίες και κατορθώματα, τις οποίες αποδεχόμενοι με χαρά, ψάλλουμε μαζί με τον θεοφάντορα Δαβίδ προς τον Δεσπότη Θεό, λέγοντας: «στην οδό των μαρτυρίων σου ευφράνθηκα σαν να είχα κάθε πλούτο, και διέταξες να είναι τα μαρτύριά σου αιώνια δικαιοσύνη· συνέτισέ με και θα ζήσω». Και αν αιώνια η προφητική φωνή μάς δίνει την εντολή να φυλάττουμε τα μαρτύρια του Θεού και να ζούμε σύμφωνα με αυτά, είναι φανερό ότι αυτά παραμένουν ακράδαντα και ασάλευτα.

Προπάντων, λοιπόν, οφείλουμε να προτιμούμε τις θλίψεις, τις στενοχώριες και τις ύβρεις, εμείς που θέλουμε να ευαρεστούμε τον Θεό, ώστε να αξιωθούμε να ζήσουμε μαζί Του σε όλους τους αιώνες· διότι ποιος είναι άξιος να πεινάσει, να γυμνητεύσει για τον Κύριο και να χαίρεται με αυτά; Μακάριος είναι ένας τέτοιος άνθρωπος, όντως μακάριος, διότι έχει αποκτήσει μεγάλη παρρησία ενώπιον του Θεού. Διότι ο Κύριος θέλει να δοκιμαστείς σε αυτά, για να φανεί εάν μέσα στις θλίψεις δεν Τον λησμονείς. Όπως λέγει: «Εις πάσαν υπομονήν και μακροθυμίαν μετά χαράς», και αλλού: «Θλίψεις και ανάγκαι εύροσάν με, αι εντολαί σου μελέτη μου»· αυτή είναι η άθληση, με αυτήν ευαρεστείται ο Θεός. Οι περισσότεροι όμως από τους ανθρώπους, που επιθυμούν βέβαια να ευαρεστούν τον Θεό, εξαιτίας της στερήσεως της αληθινής γνώσεως, κοπιάζουν μόνο με τη σάρκα. Όμως ο άνθρωπος του Θεού πρέπει να αγωνίζεται με τη διάνοια, με τους λογισμούς και με την εσωτερική κρυφή προαίρεση, γεγονός που συνιστά τον αληθινό αγώνα ενώπιον του Θεού, δηλαδή τον αγώνα της ψυχής απέναντι στους αόρατους λογισμούς των πονηρών δυνάμεων. Διότι, όπως λέγει: «Δεν είναι η πάλη μας προς αίμα και σάρκα, αλλά προς τις αρχές και τις εξουσίες». Επειδή τα πνευματικά όντα της πονηρίας τυγχάνουν αόρατα και ασώματα σε σχέση με τα ορατά πράγματα· παρομοίως και η ψυχή είναι αόρατη και ασώματη σε σχέση με την παχύτητα των σωμάτων. Αόρατος, λοιπόν, και ασώματος πρέπει να είναι ο αγώνας και η άθληση μέσα στον εσωτερικό άνθρωπο.

Η πενία και η ένδεια είναι εμπόδιο και αγώνας προς την αιώνια ζωή, ο πλούτος είναι ομοίως εμπόδιο, η αδοξία και οι ύβρεις είναι και αυτό εμπόδιο, οι δόξες και οι τιμές των ανθρώπων, ομοίως σε πειρασμό μετατρέπονται οι ασθένειες και τα πάθη — όλα αυτά τυγχάνουν εμπόδια εναντίον του ανθρώπου. Ομοίως και στα αόρατα, οι θλίψεις και οι πειρασμοί της κακίας εμποδίζουν την ψυχή από το να προσεγγίσει και να προσκολληθεί στον Θεό, αλλά επιθυμούν να την οδηγήσουν σε χαύνωση και εξάντληση, καθώς λέει ο προφήτης: «θλίψεις και ανάγκες με βρήκαν· οι εντολές σου είναι η μελέτη μου». Οι θλίψεις, λοιπόν, της πονηρίας αποτελούν δοκιμαστήριο για την ψυχή. Ομοίως, και η άνεση και η ανάπαυση και η παρηγοριά του Πνεύματος μετατρέπεται σε δοκιμαστήριο για τη νήπια και άφρονα ψυχή, ενώ για τη συνετή και πιστή καθίσταται αιώνια ζωή. Διότι μέσα από αμφότερα τα πράγματα ο Θεός δοκιμάζει τις ψυχές, για να γνωρίσει ότι κανείς δεν τον αγαπά για το κέρδος, αλλά μόνο για τον ίδιο τον Δεσπότη και Κτίστη Θεό, ως άξιο πολλής αγάπης και τιμής.

Να γνωρίζετε, λοιπόν, ότι η ημέρα είναι ημέρα θλίψης, να γνωρίζετε ότι αυτή αποτελεί αφορμή μεγάλου πειρασμού. Όμως, τι λέει ο θείος Δαβίδ; Ότι «θλίψεις και ανάγκες με βρήκαν, αλλά οι εντολές σου είναι η μελέτη μου». Αυτό ας κάνουμε και εμείς και ας πορευόμαστε σύμφωνα με τα μαρτύρια του Κυρίου, και ας διαφυλάττουμε την κατάστασή μας με αγιασμό σωφροσύνης, ντυμένοι την ταπεινοφροσύνη, ασπαζόμενοι την αγάπη και θωρακισμένοι με την υπακοή, με τις δεήσεις του πατέρα μου και δικού σας, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα νυν και αεί και στους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Μήπως έχει λάβει τέλος η πάλη των αοράτων εχθρών ενάντια στο αίμα και τη σάρκα; Μήπως έχει κλείσει το στάδιο των θεοδρόμων; Τότε θα κλείσει, όταν θα αναχωρήσουμε από τον παρόντα βίο· αλλά εφόσον βρισκόμαστε μέσα στη σάρκα, πάντοτε συμπαρίστανται και οι πειρασμοί και ο πόλεμος. Κανένας λοιπόν από τους αγίους δεν δυσφόρησε με την παράταση των πειρασμών, ούτε αλλοιώθηκε από την επιμονή των θλίψεων. Αλλά ο μεν Δαβίδ λέει: «Θλίψεις και ανάγκες με βρήκαν· οι εντολές σου είναι η μελέτη μου.» Ο δε Ιερεμίας: «Εγώ όμως δεν κουράστηκα να σε ακολουθώ, και δεν επιθύμησα ημέρα ανθρώπου.» Ο δε Απόστολος λέει: «Με μεγάλη μου χαρά θα καυχηθώ για τις ασθένειές μου, για να κατασκηνώσει πάνω μου η δύναμη του Χριστού. Γι' αυτό ευαρεστούμαι στις ασθένειες, στις ύβρεις, στις ανάγκες, στους διωγμούς, στις στενοχώριες υπέρ του Χριστού· διότι όταν ασθενώ, τότε είμαι δυνατός.» Έτσι λοιπόν είναι αναγκαίο και για εμάς, αδελφοί, να έχουμε αυτή τη διάθεση και αυτά να λέμε, έχοντας τον Χριστό βοηθό και συναθλητή στα παλαίσματα· διότι λέει: «Δεν θα σε αφήσω, ούτε πρόκειται να σε εγκαταλείψω.» Και: «Αν ο Θεός είναι υπέρ ημών, ποιος μπορεί να είναι εναντίον μας;» Και αν αποτελεί χαρά για τους πολλούς να αγωνίζονται για έναν φθαρτό βασιλιά, πόσο μάλλον για εμάς να αθλούμαστε και να κοπιάζουμε στον στίβο υπέρ του Βασιλέως των πάντων. Ας επιμείνουμε λοιπόν σε αυτήν την προαίρεση, αδελφοί, είτε εμφανιστεί πειρασμός είτε δεν εμφανιστεί· αν και πάντοτε υπάρχει πειρασμός από τον εχθρό, έστω κι αν δεν γίνεται ορατά, αλλά αόρατα.