Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:165

Άραγε δεν σας ανέδειξα λαμπρούς και δοξασμένους, και δεν σας κατέστησα σεβαστούς σε όλους τους φιλόθεους; Εξάλλου επιτιμήσατε τους ανόσιους δαίμονες, σας επέτρεψα να θεραπεύετε «κάθε νόσο και κάθε ασθένεια», και υποσχέθηκα λέγοντας: «Αμήν, αμήν σας λέγω, εκείνος που πιστεύει σε εμένα, τα έργα που κάνω εγώ θα κάνει και εκείνος, και μεγαλύτερα από αυτά θα κάνει.» Αυτά λοιπόν θα θεωρήσουμε ότι λέει στους αγίους μαθητές, ανιχνεύοντας το νόημα των προκειμένων λόγων. Υποτάσσοντας δε παντού τη διάνοια στα δόγματα της αλήθειας, και στρέφοντας κατάλληλα τα θεωρήματα που παρεμβάλλονται, όσο είναι δυνατόν, μέσω των πρακτικών της ευσέβειας προς ωφέλεια των ακροατών, θα αποφύγουμε έτσι την ανόητη πτώση σε οποιοδήποτε σκάνδαλο. Διότι έχει γραφτεί στη βίβλο των Ψαλμών: «Ειρήνη πολλή υπάρχει σε αυτούς που αγαπούν τον νόμο σου, και δεν υπάρχει σε αυτούς σκάνδαλο.» <Αυτά σας τα είπα για να μείνει η χαρά μου σε εσάς, και η χαρά σας να ολοκληρωθεί.> Αφού εισήγαγε σε εμάς τον λόγο περί της αμπέλου, και έπειτα διδάσκοντας ότι το κλήμα που αποσπάται, και αποκόπτεται σαν από τη μητέρα που το τρέφει, θα καταστεί εντελώς άχρηστο και πρέπει να καταστραφεί στη φωτιά, προκάλεσε όχι μικρό τρόμο στους μαθητές για αυτό. Διότι τα ακούσματα των απευκταίων πραγμάτων, ακόμη και αν τυχόν δεν φαίνεται να είναι παρόντα, είναι ικανά να ταράξουν σημαντικά, ιδίως όταν το άδηλο του μέλλοντος γεννά σε κάποιους την υποψία ότι αυτά είναι δυνατόν να συμβούν.

Να νήφεις, λοιπόν, αγαπητέ, ως καλός στρατιώτης. Μην παραμελείς το χάρισμα που υπάρχει μέσα σου, μήπως και σε βρουν και τα δύο, και τους ανθρώπους να λυπήσεις, δηλαδή τους κατά σάρκα γονείς σου, και στον Θεό να μην αρέσεις. Αλλά να αγωνίζεσαι, ώστε και όσοι σε βλέπουν να δοξάσουν τον Θεό για την καλή σου διαγωγή. Διότι είναι γραμμένο: αυτοί που φοβούνται τον Κύριο, θα με δουν και θα ευφρανθούν. Και πάλι: πολλή ειρήνη υπάρχει σε όσους αγαπούν τον νόμο σου, και δεν υπάρχει σε αυτούς σκάνδαλο.

Ποια αρχή θα μπορούσε κάποιος να θέσει στον λόγο του προς εσάς; Είναι βέβαια φανερό ότι σε κάθε λόγο και έργο που ξεκινά, αρμόζει να θέτουμε την ειρήνη ως αρχή και ως τέλος, και αρχίζοντας από αυτήν να καταλήγουμε πάλι σε αυτήν. Διότι αυτό, λέει ο Απόστολος, «θα αποβεί προς σωτηρία μου, διά της δικής σας δεήσεως και της επιχορηγίας του Πνεύματος», το οποίο δίδει ο Ιησούς σε όσους πιστεύουν σε αυτόν. Και είτε ομιλεί κάποιος για οικοδομή, «είτε για παράκληση, είτε για παραμυθία αγάπης, είτε για κοινωνία πνεύματος», αυτά επιτυγχάνονται διά της κατά Θεόν ειρήνης, όχι βεβαίως προς όλους αδιακρίτως, αλλά «σε εκείνους που αγαπούν τον νόμο», όπως λέει ο προφήτης· και εννοεί τον νόμο όχι τον σωματικό, ο οποίος φέρει «εικόνα και σκιά των μελλόντων», αλλά τον πνευματικό, ο οποίος με σοφία αποκαλύπτει την έκβαση εκείνων που έχουν προφητευθεί. «Διότι», λέει, «πολλή ειρήνη υπάρχει σε εκείνους που σε αγαπούν και δεν υπάρχει σε αυτούς σκάνδαλο»· ώστε να καθίσταται φανερό ότι το σκάνδαλο αναμένει εκείνους που έχουν μισήσει την ειρήνη, και αρμόζει σε όσους ποθούν να ελευθερωθούν από αυτά, να προβάλλουν ως ασπίδα την αγάπη προς τον Κύριο· «διότι αυτός είναι η ειρήνη μας, ο οποίος έκανε και τα δύο μέρη ένα και κατέλυσε το μεσότοιχο του φραγμού, δηλαδή την έχθρα, καταργώντας με τη σάρκα του τον νόμο των εντολών που συνίσταται σε διατάξεις.»

Πολλή ειρήνη υπάρχει σε όσους αγαπούν τον νόμο σου, και δεν υπάρχει σε αυτούς σκάνδαλο. Σε αυτούς που ποθούν το όνομα του Θεού υπάρχει πολλή ειρήνη, όχι τόσο η εξωτερική· διότι αυτή δεν εξαρτάται από εμάς· αλλά εκείνη που βρίσκεται στους λογισμούς, σύμφωνα με την οποία κατορθώνουν να έχουν την αταραξία και την ανενοχλησία που προέρχεται από την απάθεια. Αυτήν την ειρήνη, μαζί με την ανάλογη χάρη, την έχουν λάβει όσοι την έχουν από τον Θεό και Πατέρα και τον Κύριο Ιησού Χριστό. Έχοντάς την λοιπόν αποκτήσει για το όνομα του Θεού, όντας σε υπερβολικό βαθμό τέλειοι, δεν έχουν μέσα τους σκάνδαλο· διότι αυτό είναι χαρακτηριστικό των μικρών και όχι των μεγάλων, όπως λέει ο Σωτήρας: «Προσέχετε να μη σκανδαλίσετε έναν από αυτούς τους μικρούς». Εάν λοιπόν υπάρχει πολλή ειρήνη σε όσους αγαπούν τον νόμο του Θεού, ο άνθρωπος αυτός έχει πολλή ειρήνη και ο πόλεμος δεν αγγίζει την ψυχή του· διότι κανένα από τα αμαρτήματα δεν καταφλέγει την ψυχή του, και εφόσον έχει ειρήνη, έχει γίνει τέτοιος, ώστε να μη σκανδαλίζεται πλέον από τίποτα, λέγοντας: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια;» και τα εξής.

«και εις τον αιώνα» Διότι στους αιώνες των αιώνων παραμένουν τα κρίματα του Θεού (του Χριστού). «άρχοντες» Υπονοεί τους μάρτυρες και όλους, όσοι πέθαναν (έπαθαν) για τον Χριστό. Διότι φοβούνταν τον Θεό περισσότερο από εκείνους. «θα αγαλλιάσω» Διότι όλοι οι άγιοι αγαλλιούσαν (αγαλλίασαν), ευφραινόμενοι με τα λόγια του Θεού, όπως εκείνοι που βρήκαν άφθονο πλούτο. «αδικία» Όλοι οι δίκαιοι μισούσαν (μισώντας) την αδικία, ζώντας (ζουν) στην αλήθεια. «τον δε νόμο» Διότι τη μελέτη των Γραφών την ποθούσαν [όλοι οι άγιοι] περισσότερο από τον πλούτο. «επτάκις» Διότι επτά είναι οι ενέργειες του Αγίου Πνεύματος· επτά οφθαλμούς αναφέρει ο Ζαχαρίας· επτά ημέρες όρισε στην εβδομάδα. Και σύμφωνα με την ενέργεια αυτών, επτά φορές προτρέπει το Πνεύμα να δοξάζουμε τον Θεό. «επί τα κρίματα» Σύμφωνα με την ενέργεια των θείων Γραφών (σύμφωνα με την ενέργεια του Θεού)· διότι κρίματα του Θεού είναι οι θείες Γραφές (νόμος και εντολές). «ειρήνη» Στους Αποστόλους και στους μάρτυρες και σε όλους τους αγίους [και δικαίους], οι οποίοι χωρίς δισταγμό εμμένουν στον λόγο του Κυρίου. «και δεν υπάρχει» Διότι η καρδιά των ανθρώπων αυτών δεν υφίσταται σκάνδαλο· διότι είναι αταλάντευτα προσηλωμένοι στον Θεό. «προσδοκούσα» Διότι με την προσδοκία των μελλοντικών αγαθών φυλάττει ο άνθρωπος τις εντολές του Θεού. «και φύλαξε» Διότι από πολλή αγάπη και πόθο φυλάττουν οι πιστοί τις εντολές του Θεού. «φύλαξα» Λέει ο προφήτης.

Και ο Κύριος, αφού απέστειλε τους ιερούς αποστόλους σε όλη την οικουμένη σαν πρόβατα ανάμεσα σε λύκους, τους είπε: Την ειρήνη τη δική μου σας δίνω, την ειρήνη τη δική μου σας αφήνω. Διότι αυτοί και τον ευαγγελικό νόμο έλαβαν, και παντού τον κήρυξαν. Αυτό ακριβώς δηλώνει η λέξη «Πολλή». Και δεν υπάρχει σε αυτούς σκάνδαλο. Διότι συνετρίβη ο σατανάς κάτω από τα πόδια τους. Προσδοκούσα τη σωτηρία σου, Κύριε, και αγάπησα τις εντολές σου. Ούτε όταν περιστοιχιζόμουν από συμφορές εγκατέλειψα τις χρηστές μου ελπίδες, αλλά εξακολούθησα να αναμένω τη δική σου σωτηρία, ακολουθώντας τις εντολές σου· επειδή όσοι αγαπούν τις εντολές του Θεού αναζητούν την ανταμοιβή της αγάπης και της τήρησής τους, και προσδοκούν ότι φυλάσσεται για αυτούς η απόλαυση των ουράνιων αγαθών. Τήρησε η ψυχή μου τα μαρτύριά σου, και τα αγάπησε σφόδρα.

Γνωρίζετε βεβαίως, γνωρίζετε σαφώς, ότι ο μεν πλούτος για εκείνους που δεν προσέχουν είναι υπηρέτης της πονηρίας, ενώ η πενία είναι μητέρα της φιλοσοφίας· και αυτά τα αποδεικνύουν καθημερινά τα ίδια τα πράγματα. Πόσοι από τους φτωχούς είναι πιο συνετοί και πιο φιλοσοφημένοι από τους πλούσιους, αλλά και στα σώματα πιο υγιείς, εφόσον η πενία ρυθμίζει σε αυτούς και τη σάρκα και την ψυχή; «Με ειρήνη ταυτόχρονα θα πλαγιάσω και θα κοιμηθώ. Διότι εσύ, Κύριε, όλως ιδιαιτέρως με εγκατέστησες με ασφαλή ελπίδα». Ιδού και ένα άλλο είδος της θείας πρόνοιας, διόλου μικρό: το να απολαμβάνουν ειρήνη όσοι είναι αφιερωμένοι στον Θεό. «Διότι ειρήνη έχουν όσοι αγαπούν τον νόμο σου, και δεν υπάρχει για αυτούς σκάνδαλο». Επειδή τίποτα δεν συνηθίζει να δημιουργεί τόσο πολύ την ειρήνη, όσο η γνώση του Θεού και η απόκτηση της αρετής, η οποία εξορίζει τον εσωτερικό πόλεμο των παθών και δεν αφήνει τον άνθρωπο να έρχεται σε διχόνοια με τον ίδιο του τον εαυτό.

Αυτό, αφενός, μέσα από έργα και προσποιήσεις και φαυλότατα ήθη, και, αφετέρου, μέσα από λόγια και διεφθαρμένη συναναστροφή, διαφθείρει ψυχές και αγαθά και χρηστά ήθη. ΟΘ'. Εκείνος που τηρεί τις εντολές του Θεού, δεν γίνεται πέτρα σκανδάλου για τους ανθρώπους, επειδή ούτε και μέσα του υπάρχει σκάνδαλο. Διότι υπάρχει πολλή ειρήνη σε αυτούς που αγαπούν τον νόμο σου, και δεν υπάρχει σε αυτούς σκάνδαλο, αλλά φως και αλάτι και ζωή, σύμφωνα με τη φωνή του Κυρίου: «Εσείς είστε το φως του κόσμου και το αλάτι της γης». Φως μεν, επειδή είναι ενάρετος στον βίο του, και λαμπρός στον λόγο, και σοφός στη διάνοια. Αλάτι δε, επειδή είναι πλούσιος στη θεία γνώση και δυνατός στη σοφία του Θεού. Ζωή δε, επειδή με τα ρήματα της διδασκαλίας του ζωογονεί όσους είναι νεκρωμένοι από τα πάθη και τους ανασταίνει από τον άδη της απελπισίας. Και με το φως των έργων της δικαιοσύνης του λάμπει μπροστά στους ανθρώπους και τους καταφωτίζει. Με τον ευχάριστο και συνάμα στυπτικό χαρακτήρα των λόγων του τους συσφίγγει από τη χαυνότητα και τους απαλλάσσει από τη σήψη των παθών. Με τη ζωή των ρημάτων του, δίνει ζωή στις νεκρωμένες από την αμαρτία ψυχές.

νβ'. Πολλή ειρήνη έχουν όσοι αγαπούν τον νόμο του Θεού, και δεν υπάρχει για αυτούς σκάνδαλο· επειδή δεν είναι αρεστά στον Θεό όλα όσα αρέσουν στους ανθρώπους· αλλά όσα φαίνεται πως δεν είναι καλά, είναι από τη φύση τους εξαιρετικά καλά για εκείνον που γνωρίζει τους λόγους των όντων και των γεγονότων.