Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:169

Ας πλησιάσει η δέησή μου... Ας εισέλθει το αίτημά μου ενώπιόν σου, Κύριε. Πρόσεξε την ευταξία των θείων ρημάτων. Διότι πρώτα αναφέρεται το «ας πλησιάσει»· έπειτα, το ανώτερο, το «ας εισέλθει το αίτημά μου»· διότι πριν από το να εισέλθει, προηγείται το να πλησιάσει. Επειδή, αφού πλησιάσει κάποιος σε μια οικία, εάν είναι φίλος του οικοδεσπότη, εισέρχεται.

Εσύ που άνοιξες τα μάτια του τυφλού, άνοιξε τα μάτια της διανοίας μου, ώστε διαρκώς να ατενίζω την ομορφιά σου. Και Εσύ που άνοιξες το στόμα του υποζυγίου, άνοιξε το στόμα μου για τον έπαινό σου και τη δόξα της χάριτός σου. Εσύ που έθεσες όριο στη θάλασσα με τον λόγο της προσταγής σου, θέσε όριο και στην καρδιά μου μέσω της χάριτός σου, ώστε να μην παρεκκλίνει δεξιά ή αριστερά από την ομορφιά σου. Εσύ που έδωσες νερό στην έρημο σε λαό απειθή και αντιδραστικό, δώσε μου κατάνυξη και στα μάτια μου δάκρυα, ώστε να χύνω δάκρυα ημέρα και νύχτα, όλες τις ημέρες της ζωής μου, με ταπεινοφροσύνη, αγάπη και καθαρή καρδιά. Ας φτάσει η δέησή μου ενώπιόν σου, Κύριε, και δώρησέ μου από τον άγιο σπόρο, ώστε να σου προσφέρω δεμάτια γεμάτα κατάνυξη.

Και τι να πω; Διότι ιδού, η προσευχή μου είναι αδύναμη, και οι ανομίες μου μεγάλες και ισχυρές. Οι αμαρτίες μου με συνθλίβουν, και οι αδυναμίες μου με καταπονούν· ας τις νικήσει η χάρη σου, Κύριε. Εσύ που άνοιξες τα μάτια του τυφλού, άνοιξε τα μάτια της διανοίας μου, για να ατενίζω παντοτινά το κάλλος σου. Εσύ που άνοιξες το στόμα του υποζυγίου, άνοιξε το στόμα μου προς δόξα και έπαινο της χάριτός σου. Εσύ που έθεσες όριο στη θάλασσα με τον λόγο της προσταγής σου, θέσε όριο και στην καρδιά μου δια της χάριτός σου, ώστε να μην παρεκκλίνει δεξιά ή αριστερά από το κάλλος σου. Εσύ που έδωσες νερό στην έρημο σε λαό απειθή και αντιδραστικό, δώσε μου κατάνυξη και στα μάτια μου δάκρυα, για να κλαίω ημέρα και νύχτα τις ημέρες της ζωής μου, με ταπεινοφροσύνη, αγάπη και καθαρή καρδιά. Ας φτάσει η δέησή μου ενώπιόν σου, Κύριε, και δώρησέ μου από τον άγιο σπόρο σου, για να σου προσφέρω δεμάτια γεμάτα από κατάνυξη και εξομολόγηση. Και θα πω: δόξα σε Εκείνον που μου χάρισε, ώστε να του τα προσφέρω, και θα προσκυνήσω τον Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, στους αιώνες. Αμήν.

Ας πλησιάσει η δέησή μου ενώπιόν σου, Κύριε· σύμφωνα με τον λόγο σου συνέτισέ με. Ας εισέλθει η ικεσία μου ενώπιόν σου, Κύριε· σύμφωνα με τον λόγο σου λύτρωσέ με. Ας αναβλύσουν τα χείλη μου ύμνο, όταν με διδάξεις τα δικαιώματά σου· ας αναγγείλει η γλώσσα μου τα λόγια σου, διότι όλες οι εντολές σου είναι δικαιοσύνη. Πολύ λογικά ακολουθούν αυτά, αφού προηγουμένως προσευχήθηκε για τη διάνοια· διότι η κατανόηση των λογίων του Θεού δεν ήταν έργο των χειλέων ούτε της γλώσσας, αλλά του διανοητικού μέρους της ψυχής. Έχοντας λοιπόν ζητήσει τα πρωτεύοντα, μεταβαίνει στα δευτερεύοντα, και ζητά να αφιερωθούν τα όργανα του λόγου μέσα του, δηλαδή τα χείλη και η γλώσσα, ώστε τα μεν χείλη να αναβλύζουν διαπαντός ύμνο, καθώς ο νους διδάσκεται από τον ίδιο τον Θεό τα δικαιώματά Του· η δε γλώσσα να μη φθέγγεται τίποτε άλλο παρά τα λόγια του Θεού, και να το πράττει αυτό, επειδή όλες οι οδοί Του είναι δικαιοσύνη.

«ότι πάσαι»: Διότι γνωρίζεις, λέγει ο άνθρωπος, όλες μου τις οδούς, και τίποτε από όσα πράττουμε δεν έμεινε κρυφό από την αγαθότητά σου. «εγγισάτω»: Δηλαδή Δέσποτα, μην αποστραφείς τη δέησή μου, αλλά αποδέξου την. «κατά το λόγιον»: Έτσι, όπως ακριβώς βούλεται και θέλει ο λόγος. «εισέλθοι»: Δηλαδή, ας γίνει δεκτή η παράκλησή μου ενώπιον του Θεού. «κατά το λόγιον»: Καθώς ο λόγος σου είναι αληθινός, έτσι λύτρωσέ με από όλα τα κακά μου. «εξηρεύξαντο»: Τα χείλη του προφήτη, λέγει. «όταν διδάξης»: Όταν, λέγει, με δίδαξες τα μυστήρια που πρόκειται να τελεστούν στους έσχατους καιρούς. «φθέγξαιτο»: Διότι εσύ την κινούσες προς αυτό το έργο των λόγων σου. «ότι πάσαι»: Διότι όλες [οι εντολές του Κυρίου] είναι πλήρεις δικαιοσύνης. «γενέσθω»: Διότι για αυτόν ακριβώς τον σκοπό έχει ταχθεί να σώζει, ως δεξιά του Ποιητή και Θεού <όπως ενεργεί η δεξιά του Θεού>. «ότι τας εντολάς»: Διότι αυτές και μόνον επιλέγουν οι πιστοί. «επεπόθησα»: Διότι ποθώντας πάντοτε το σωτήριό σου, Κύριε, και μελετώντας τον νόμο σου, αξιώθηκα τα αιώνια αγαθά σου, λέγει ο άνθρωπος. «ζήσεται»: Θα ζήσει την αιώνια ζωή· διότι τότε δύναται να αινεί τον Θεό αιωνίως. «και τα κρίματα»: Όσα, λέγει, έκρινες για τους πιστούς· διότι μέσω αυτών σωζόμαστε <σώζονται> (σώζομαι). «επλανήθην»: Ο προφήτης αινίσσεται τον Αδάμ. «ζήσον»: Διότι ακόμη και αν ο άνθρωπος είχε παραπέσει, εντούτοις η καρδιά <με την καρδιά του> σκεφτόταν πάντοτε τον Θεό.

Τήρησα τις εντολές σου και τα μαρτύριά σου, διότι όλες οι οδοί μου βρίσκονται ενώπιόν σου, Κύριε. Επειδή, γνωρίζοντας ότι επιβλέπεις τα πάντα και διάγοντας τον βίο μου με εσένα ως θεατή, όχι μόνο εκπλήρωσα τις εντολές σου, αλλά το έπραξα αυτό και με θερμή διάθεση. Αυτά δε τα αναφέρει ο προφήτης προς δική μας νουθεσία και προτροπή, ώστε να τηρούμε τις εντολές του Θεού και τα μαρτύριά του. Όσοι, λοιπόν, πράττουν τα αγαθά όχι με σκοπό τη συναλλαγή και την αισχροκέρδεια, ούτε για να θεαθούν και να επαινεθούν από τους ανθρώπους, αυτοί είναι που λέγουν: Όλες οι οδοί μου βρίσκονται ενώπιόν σου, Κύριε. Ας φθάσει η δέησή μου ενώπιόν σου, Κύριε· σύμφωνα με τον λόγο σου συνέτισέ με.

ε΄. Αφού προσέφερε κάθε ικεσία, παρακαλεί θερμά να γίνει δεκτή και να μην απορριφθεί η δέησή του. Και παρακαλεί να λάβει σύνεση, όχι ανθρώπινη, αλλά τη γνώση των θείων λόγων. Εκείνος λοιπόν που ζει και αναστρέφεται μέσα στις αμαρτίες δεν μπορεί να πει: «Ας πλησιάσει η δέησή μου ενώπιόν σου, Κύριε». Διότι ο Θεός είπε μέσω του προφήτη: «Οι αμαρτίες σας δημιουργούν χάσμα ανάμεσα σε εμένα και σε εσάς». Ώστε πρέπει πρώτα να αποστραφεί κανείς τα αμαρτήματα, και τότε να πει: «Ας πλησιάσει η δέησή μου ενώπιόν σου, Κύριε». Επειδή ούτε να ψάλλει επιτρέπεται στον αμαρτωλό, διότι έχει γραφτεί: «Δεν είναι ωραίος ο αίνος στο στόμα του αμαρτωλού». Και: «Στον αμαρτωλό είπε ο Θεός: Γιατί εσύ διηγείσαι τα δικαιώματά μου, και παίρνεις τη διαθήκη μου στο στόμα σου; Εσύ όμως μίσησες την παιδεία, και πέταξες τους λόγους μου πίσω σου». Και πάλι: «Ψάλατε στον Κύριο, οι όσιοί του», όχι οι ανόσιοι. «Ας εισέλθει το αξίωμά μου ενώπιόν σου, Κύριε· σύμφωνα με τον λόγο σου λύτρωσέ με». Αξίωμα ονομάζει την ικεσία. Διότι αυτό βρήκα και στους άλλους ερμηνευτές, ώστε το νόημα να είναι το εξής: ας εισέλθει η ικεσία και η δέησή μου ενώπιόν σου, Κύριε. Και επειδή αποδέχεσαι τη δέησή μου σύμφωνα με τον λόγο σου, τον οποίο υποσχέθηκες στους αμαρτωλούς που μετανοούν, απάλλαξέ με από τις αμαρτίες μου. Χρησιμοποιώντας, βεβαίως, ποικίλους λόγους ο προφήτης, εξευμενίζει τον Δεσπότη. «Θα αναβλύσουν τα χείλη μου ύμνο, όταν με διδάξεις τα δικαιώματά σου».

Αυτήν να αποκτάς για τον εαυτό σου, και για αυτήν την προκοπή να αγωνίζεσαι· διότι είναι ικανή να σε ανυψώσει από τη γη στους ουρανούς. Δεν θα προκόψεις όμως σε αυτήν απροετοίμαστα και στην τύχη· αλλά, αφού πρώτα καθαρίσεις την ψυχή από όλα τα πάθη, και την καθαρίσεις πλήρως από κάθε πονηρό λογισμό σαν έναν καθαρό και νεόσμηκτο καθρέφτη, και αφού απομακρύνεις τον εαυτό σου από κάθε μνησικακία και οργή, η οποία περισσότερο από όλα εμποδίζει τις προσευχές μας να ανεβούν προς τον Θεό, και αφού συγχωρήσεις από καρδιάς τα σφάλματα όλων όσων έχουν φταίξει απέναντί σου, και αφού δώσεις φτερά στην προσευχή με ελεημοσύνες και ευσπλαχνία προς τους φτωχούς, τότε να την προσφέρεις στον Θεό με θερμά δάκρυα. Προσευχόμενος έτσι, θα μπορέσεις να πεις τα λόγια του μακάριου Δαβίδ· διότι αυτός, αν και ήταν βασιλιάς και αποσπάτο από μύριες φροντίδες, έχοντας καθαρίσει την ψυχή του από όλα τα πάθη, έλεγε προς τον Θεό: «Την αδικία μίσησα και βδελύχθηκα, τον δε νόμο σου αγάπησα· επτά φορές την ημέρα σε αίνεσα για τα κρίματα της δικαιοσύνης σου· η ψυχή μου φύλαξε τα μαρτύριά σου και τα αγάπησε σφόδρα· ας πλησιάσει η δέησή μου ενώπιόν σου, Κύριε· σύμφωνα με τον λόγο σου συνέτισέ με».

Αναλογιζόμενος τις δίκαιες κρίσεις σου, όχι μία και δύο, αλλά επτά φορές σε αίνεσα και σε μεγάλυνα, παρακινώντας προς αυτό και εκείνους που σε αγαπούν. «Ας πλησιάσει η δέησή μου ενώπιόν σου, Κύριε», και «ας εισέλθει το αίτημά μου ενώπιόν σου», προς εσένα, και ελευθέρωσέ με από τους εχθρούς μου. «Ας έλθει η χείρα σου», δηλαδή, ας έλθει ο Υιός σου προς εμένα, την εκκλησία του, «και σώσε με, διότι επέλεξα τις εντολές σου. Πόθησα το σωτήριό σου», μέσω του οποίου έχω σωθεί, «και ο νόμος σου είναι η μελέτη μου». «Θα ζήσει η ψυχή μου», διά του Υιού σου, «και θα σε αινέσει» αφού ανασυρθεί από τα ταμεία του άδη, «και τα κρίματά σου θα με βοηθήσουν» και δεν θα με παραβλέψεις να βασανίζομαι στα αναπόδραστα δεσμά του άδη. «Πλανήθηκα σαν χαμένο πρόβατο» από τη συμβουλή του φιδιού και παραδόθηκα στη φθορά. Αλλά ο μαζί με εμένα συγκατάδικος χορός των δικαίων σου αναβοά: «Αναζήτησε τον δούλο σου, διότι δεν λησμόνησα τις εντολές σου». Αυτά δεν τα έλεγε ο Δαβίδ μόνο για τον εαυτό του, αλλά και στο πρόσωπο της εκκλησίας και του Αδάμ και του χορού των δικαίων. Διότι τέτοια είναι η χάρη της προφητείας, με σύντομα λόγια να περικλείει πολλά.