Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:172

Ας προφέρει η γλώσσα μου τα λόγια σου. Εύχεται, όσα και αν πει, να είναι λόγος του Θεού, σύμφωνα με το: «Άνοιγε το στόμα σου με τον λόγο του Θεού». Ένας τέτοιος άνθρωπος δεν προφέρει κανέναν αργό λόγο. Γι' αυτό λέει ο Παύλος: «Διότι το, Ου φονεύσεις, ου μοιχεύσεις, ου κλέψεις, και οποιαδήποτε άλλη εντολή υπάρχει, ανακεφαλαιώνεται σε τούτο τον λόγο, στο: Θα αγαπήσεις τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου». Διότι η δικαιοσύνη είναι ακριβώς αυτό το: «Θα αγαπήσεις τον πλησίον σου».

Ας πλησιάσει η δέησή μου ενώπιόν σου, Κύριε· σύμφωνα με τον λόγο σου συνέτισέ με. Ας εισέλθει η ικεσία μου ενώπιόν σου, Κύριε· σύμφωνα με τον λόγο σου λύτρωσέ με. Ας αναβλύσουν τα χείλη μου ύμνο, όταν με διδάξεις τα δικαιώματά σου· ας αναγγείλει η γλώσσα μου τα λόγια σου, διότι όλες οι εντολές σου είναι δικαιοσύνη. Πολύ λογικά ακολουθούν αυτά, αφού προηγουμένως προσευχήθηκε για τη διάνοια· διότι η κατανόηση των λογίων του Θεού δεν ήταν έργο των χειλέων ούτε της γλώσσας, αλλά του διανοητικού μέρους της ψυχής. Έχοντας λοιπόν ζητήσει τα πρωτεύοντα, μεταβαίνει στα δευτερεύοντα, και ζητά να αφιερωθούν τα όργανα του λόγου μέσα του, δηλαδή τα χείλη και η γλώσσα, ώστε τα μεν χείλη να αναβλύζουν διαπαντός ύμνο, καθώς ο νους διδάσκεται από τον ίδιο τον Θεό τα δικαιώματά Του· η δε γλώσσα να μη φθέγγεται τίποτε άλλο παρά τα λόγια του Θεού, και να το πράττει αυτό, επειδή όλες οι οδοί Του είναι δικαιοσύνη.

«ότι πάσαι»: Διότι γνωρίζεις, λέγει ο άνθρωπος, όλες μου τις οδούς, και τίποτε από όσα πράττουμε δεν έμεινε κρυφό από την αγαθότητά σου. «εγγισάτω»: Δηλαδή Δέσποτα, μην αποστραφείς τη δέησή μου, αλλά αποδέξου την. «κατά το λόγιον»: Έτσι, όπως ακριβώς βούλεται και θέλει ο λόγος. «εισέλθοι»: Δηλαδή, ας γίνει δεκτή η παράκλησή μου ενώπιον του Θεού. «κατά το λόγιον»: Καθώς ο λόγος σου είναι αληθινός, έτσι λύτρωσέ με από όλα τα κακά μου. «εξηρεύξαντο»: Τα χείλη του προφήτη, λέγει. «όταν διδάξης»: Όταν, λέγει, με δίδαξες τα μυστήρια που πρόκειται να τελεστούν στους έσχατους καιρούς. «φθέγξαιτο»: Διότι εσύ την κινούσες προς αυτό το έργο των λόγων σου. «ότι πάσαι»: Διότι όλες [οι εντολές του Κυρίου] είναι πλήρεις δικαιοσύνης. «γενέσθω»: Διότι για αυτόν ακριβώς τον σκοπό έχει ταχθεί να σώζει, ως δεξιά του Ποιητή και Θεού <όπως ενεργεί η δεξιά του Θεού>. «ότι τας εντολάς»: Διότι αυτές και μόνον επιλέγουν οι πιστοί. «επεπόθησα»: Διότι ποθώντας πάντοτε το σωτήριό σου, Κύριε, και μελετώντας τον νόμο σου, αξιώθηκα τα αιώνια αγαθά σου, λέγει ο άνθρωπος. «ζήσεται»: Θα ζήσει την αιώνια ζωή· διότι τότε δύναται να αινεί τον Θεό αιωνίως. «και τα κρίματα»: Όσα, λέγει, έκρινες για τους πιστούς· διότι μέσω αυτών σωζόμαστε <σώζονται> (σώζομαι). «επλανήθην»: Ο προφήτης αινίσσεται τον Αδάμ. «ζήσον»: Διότι ακόμη και αν ο άνθρωπος είχε παραπέσει, εντούτοις η καρδιά <με την καρδιά του> σκεφτόταν πάντοτε τον Θεό.

Ανάλογη με την τροφή είναι και η αναφώνηση. Διότι, λέγει, καθώς μαθαίνω τα δικά σου δικαιώματα, σε εσένα που είσαι ο διδάσκαλός τους θα προσφέρω την υμνωδία. Όταν, λοιπόν, εφαρμόσουμε με επιτυχία τις αρετές και τις εντολές του Θεού, αναβλύζουμε αυτόν τον ύμνο της αινέσεως και ελκύουμε Πνεύμα συνέσεως· διότι, όταν ζούμε μέσα στην αμαρτία, με κανέναν τρόπο δεν αναβλύζουμε ύμνους. Ας προφέρει η γλώσσα μου τα λόγιά σου, διότι όλες οι εντολές σου είναι δικαιοσύνη. Στη μελέτη των δικών σου λογίων θα αφιερώσω τη γλώσσα μου, γνωρίζοντας ότι οι εντολές σου είναι κοσμημένες με κάθε δικαιοσύνη. Και η φωνή αυτή έχει ευκτικό χαρακτήρα, διδάσκοντάς μας σε πόσο μεγάλη κατάκριση γίνονται ένοχοι όσοι τραγουδούν πορνικά άσματα, όσοι προσφέρουν κολακείες και επαίνους στους ανθρώπους, όσοι εκστομίζουν κωμικές φλυαρίες, όσοι ψιθυρίζουν λοιδορίες, όσοι ψευδολογούν, και όσοι βγάζουν κραυγές στις ιπποδρομίες. Διότι δεν πρέπει να φθέγγεται κανείς τίποτε άλλο, παρά μόνο τα λόγια του Θεού.

Εξαιτίας αυτού και προσθέτει λέγοντας: «Επειδή όλες οι εντολές σου είναι δικαιοσύνη. Ας έλθει το χέρι σου για να με σώσει, διότι τις εντολές σου επέλεξα». Το «ᾐρετισάμην» (επέλεξα), ο μεν Σύμμαχος το απέδωσε ως «εἱλόμην» (προτίμησα), ενώ ο Ακύλας και ο Θεοδοτίων το απέδωσαν ως «ἐξελεξάμην» (εξέλεξα). «Χέρι» ονομάζει τη θεία ενέργεια, μέσω της οποίας ικετεύει να επιτύχει τη θεία σωτηρία. Διότι αυτό είναι το χέρι του Θεού. Επειδή εκείνοι που επιλέγουν τις εντολές του Θεού, οπωσδήποτε λαμβάνουν και τη σωτηρία από Αυτόν. «Πόθησα τη σωτηρία σου, Κύριε, και ο νόμος σου είναι η μελέτη μου». Λαχταρώ, λέει, να επιτύχω τη σωτηρία από εσένα, έχοντας τον νόμο σου ως συνεχή μου μελέτη. Και ποια σωτηρία; Εκείνη που συντελέστηκε, όταν ενανθρώπησε ο Ένας της Αγίας Τριάδος, ο Χριστός ο Θεός μας. Διότι τότε σωθήκαμε από την κυριαρχία του εχθρού και μάθαμε να μελετούμε τα ευαγγελικά προστάγματα. «Θα ζήσει η ψυχή μου και θα σε αινέσει· σύμφωνα με τα κρίματά σου βοήθησέ με». Εδώ, ως ζωή εννοεί την ένθεη ζωή, η οποία πραγματοποιείται με την αίνεση του Θεού· και ζητά να τον συνοδεύουν προς βοήθειά του τα κρίματα του Θεού.

Γνωρίζεις αυτούς που θησαυρίζουν, γνωρίζεις τον θησαυρό, τι λογής και πόσος είναι και πού βρίσκεται; Γνωρίζεις τους φύλακες και τη χώρα την ασύλητη, την απρόσιτη στους κλέφτες, και τον άδυτο ήλιο; Είθε λοιπόν ο Κύριος να μας δώσει την χάρη να θησαυρίζουμε εκεί, εκεί να έχουμε την καρδιά μας αμετάκλητα, εκεί να στρέφεται η σκέψη μας πάντοτε, ημέρα και νύκτα, εκεί να ανυψωθεί ο νους μας, εκεί να ατενίσει το μάτι της διανοίας μας καθαρά, ώστε να σπεύσουμε να θησαυρίσουμε εκεί και να προσηλώσουμε εκεί τις καρδιές μας. Αυτό δε θα γίνει, εάν τηρήσουμε τις θείες εντολές του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος μας Ιησού Χριστού· διότι «είναι αξιόπιστες όλες οι εντολές του», κατά τον θείο Δαβίδ, και «μακάριος ο άνθρωπος που φοβάται τον Κύριο, διότι θα βρει μεγάλη ευαρέσκεια στις εντολές του» και «απομακρυνθείτε από εμένα οι πονηροί λογισμοί και θα εξερευνήσω τις εντολές του Θεού μου»· διότι «όλες οι εντολές σου», Δέσποτα, «είναι δικαιοσύνη» και γι' αυτό «συνέτισέ με, και θα μάθω τις εντολές σου», διότι «εσύ παρήγγειλες να φυλάττονται οι εντολές σου», και «τότε δεν θα ντροπιαστώ, όταν θα αποβλέπω σε όλες τις εντολές σου». Και θα μπορούσε κανείς να βρει χιλιάδες μαρτυρίες του Δαβίδ για αυτές τις θείες και άγιες εντολές του Σωτήρος μας Ιησού Χριστού.

Δίκαιος είναι εκείνος που μισεί και αποστρέφεται εντελώς, με λόγο και με έργο, τις άδικες και παράνομες πράξεις, διότι, όπως λέει, «αν κάποιος τηρήσει όλο τον νόμο, αλλά φταίξει σε ένα, έχει γίνει ένοχος για όλα»· δίκαιος είναι εκείνος που φροντίζει απόλυτα τις δίκαιες πράξεις με έργο και με λόγο και με τη διάνοια· δίκαιος είναι εκείνος που αγαπά τον Χριστό και τηρεί τις εντολές του, «επειδή όλες οι εντολές του είναι δικαιοσύνη» και όλες οι εντολές του είναι αξιόπιστες και «όποιος με αγαπά», λέει, «θα τηρήσει τις εντολές μου»· των οποίων προηγείται η μετάνοια μαζί με την εξομολόγηση —«μετανοείτε», λέει, «γιατί πλησίασε η βασιλεία των ουρανών» και βαπτίζονταν «εξομολογούμενοι τις αμαρτίες τους»— έπειτα η σωφροσύνη, η εγκράτεια, η καθαρότητα του βίου, το κατά Θεόν πένθος, η πραότητα, η αγάπη, η ταπεινοφροσύνη, η ελεημοσύνη, η πνευματική πτωχεία, η υπομονή, η χρηστότητα, η επιείκεια, η μακροθυμία, η ακεραιότητα, η αγαθοσύνη και καθετί καλό και δίκαιο στο οποίο μας εκπαιδεύουν οι εντολές του Χριστού, τις οποίες δεν θέλησα να αναφέρω λεπτομερώς, φροντίζοντας για τη συντομία του λόγου.