Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:19

Και αποκρινόμενος ο Βασιλιάς θα τους πει: αλήθεια σας λέω, δεν σας γνωρίζω. Βλέπεις, αδελφέ, ότι ένας τέτοιος άνθρωπος δεν έχει απολύτως τίποτα; Εσύ, λοιπόν, να θυμάσαι τα λόγια που ακούς, και κατεύθυνε ορθά την οδό σου. Πρόσεχε να μην αφήσεις τη λήθη να κατέβει και να τα αρπάξει από την καρδιά σου. Πρόσεχε να μην αφήσεις τα πετεινά να κατέβουν και να καταφάγουν τον σπόρο του Υιού του Θεού. Διότι ο Ίδιος είπε ότι ο σπόρος είναι ο λόγος, τον οποίο ακούσατε. Κρύψε, λοιπόν, τον σπόρο στα βάθη της γης, για να καρποφορήσεις· δηλαδή, κρύψε τον λόγο μέσα στην καρδιά σου, για να καρποφορήσεις για τον Κύριο. Όταν όμως διαβάζεις, να διαβάζεις με επιμέλεια και με κόπο, εξετάζοντας τον στίχο με μεγάλη εσωτερική ησυχία, είτε για δεύτερη είτε για τρίτη φορά· και μην βιάζεσαι απλώς να προσπερνάς τις σελίδες του βιβλίου, αλλά όπου υπάρχει ανάγκη, να επαναλαμβάνεις τον στίχο και δεύτερη και τρίτη και πολλές φορές, ώστε να κατανοήσεις τη δύναμή του. Όταν πρόκειται να καθίσεις και να διαβάσεις, ή ακόμη και να ακούσεις κάποιον άλλον να διαβάζει, παρακάλεσε πρώτα τον Κύριο λέγοντας: Κύριε Ιησού Χριστέ, άνοιξε τα αυτιά και τα μάτια μου, δηλαδή της καρδιάς μου, για να ακούσω και να κατανοήσω και να πράξω το θέλημά Σου, Κύριε, διότι εγώ είμαι πάροικος πάνω στη γη. Μην κρύψεις από εμένα τις εντολές Σου, αλλά άνοιξε τα μάτια μου, και θα κατανοήσω τα θαυμάσια του νόμου Σου.

Όταν πρόκειται να καθίσεις και να διαβάσεις, ή να ακούσεις κάποιον που διαβάζει, προσευχήσου πρώτα στον Θεό λέγοντας: Κύριε Ιησού Χριστέ, άνοιξε τα αυτιά και τα μάτια της καρδιάς μου για να ακούσω τα λόγια σου, να τα κατανοήσω και να πράξω το θέλημά σου, διότι εγώ είμαι πάροικος πάνω στη γη. Κύριε, μην κρύψεις από εμένα τις εντολές σου, αλλά άνοιξε τα μάτια μου, για να κατανοήσω τα θαυμάσια του νόμου σου. Διότι σε εσένα ελπίζω, Θεέ μου, ώστε εσύ να φωτίσεις την καρδιά μου.

Ανταπόδωσε στον δούλο σου· θα ζήσω και θα φυλάξω τους λόγους σου. Αποκάλυψε τους οφθαλμούς μου, και θα κατανοήσω τα θαυμάσιά σου μέσα από τον νόμο σου. Πάροικος είμαι εγώ επί της γης, μην αποκρύψεις από εμένα τις εντολές σου. Πόθησε η ψυχή μου το να επιθυμεί τις κρίσεις σου σε κάθε καιρό. Επιτίμησες τους υπερηφάνους· καταραμένοι είναι όσοι εκτρέπονται από τις εντολές σου. Αφαίρεσε από εμένα τον ονειδισμό και την εξουθένωση, διότι αναζήτησα τα μαρτύριά σου. Διότι πράγματι κάθισαν άρχοντες και με συκοφαντούσαν, ο δούλος σου όμως καταγινόταν με τα δικαιώματά σου. Διότι τα μαρτύριά σου είναι η μελέτη μου, και τα δικαιώματά σου οι σύμβουλοί μου. Άλλοτε μεν με ονείδιζαν, λέγει, για παλαιά τυχόν αμαρτήματα· άλλοτε δε με εξουθένωναν εξευτελίζοντάς με, ως ανάξιο λόγου.

«Και θα κατανοήσω»: Διότι τότε αντικρίζει ο άνθρωπος τα θαυμάσια του Θεού, όταν μέσα από τη μελέτη του νόμου τα μάτια της καρδιάς μπορούν να βλέπουν καθαρά. «Πάροικος»: Επειδή προσδοκούμε μετάσταση. «Μην αποκρύψεις»: Λέει δηλαδή, επειδή βρίσκομαι προς το παρόν στη γη, μην αποκρύψεις από εμένα το μυστήριο της παρουσίας σου. «Επιπόθησε»: Διότι ο πιστός άνθρωπος σε όλη του τη ζωή επιποθεί και αναζητά τα λόγια του Θεού· διότι κρίματα του Θεού είναι τα λόγια του και τα προστάγματά του. «Επετίμησας»: Βδελύχθηκες, απέρριψας, κατήργησας. «Επικατάρατοι»: Όσοι αθετούν τον νόμο του Θεού και τις εντολές του, αυτοί είναι αληθινά καταραμένοι. «Αφαίρεσε»: Εδώ ο λόγος αινίσσεται τον Χριστό, ότι οι Ιουδαίοι τον ονείδιζαν και τον εξουθένωναν διαρκώς. «Ότι τα μαρτύρια»: Διότι έλεγε ο Χριστός ότι, από τον εαυτό μου δεν πράττω τίποτα, αν δεν βλέπω τον Πατέρα να το πράττει· έτσι λοιπόν πρέπει να πράττουν και όλοι οι πιστοί. «Διότι κάθισαν»: Οι άρχοντες των Ιουδαίων συγκεντρώνονταν και διαρκώς συνωμοτούσαν κατά του Χριστού. «Ο δε δούλος»: Εκείνοι μεν καταλαλούσαν, εγώ δε, λέει ο Κύριος, φρόντιζα για το δικαίωμα που αφορά τον άνθρωπο. «Διότι τα μαρτύρια»: Οι Γραφές δεν απομακρύνονται από τη γλώσσα του ανθρώπου του Θεού· διότι μαρτυρία του Θεού είναι οι θείες Γραφές. «Και οι συμβουλές»: Διότι, αφού βουλεύτηκε μαζί με τον Πατέρα, κατήλθε προς αναζήτηση του ανθρώπου.

Εμείς όμως οφείλουμε να ικετεύουμε τον Δεσπότη, ώστε, αφού αφαιρέσει το κάλυμμα από τα μάτια της διανοίας μας, να μας φανερώσει τη δύναμη των θείων λογίων. Διότι τις θείες Γραφές τις ενοπτριζόμαστε και τις κατανοούμε μέσω της πνευματικής αναγωγής και θεωρίας· όπως, για παράδειγμα, το ότι ο αμνός που σφαζόταν παλαιότερα από τους Ισραηλίτες, ήταν τύπος του αληθινού αμνού, του Χριστού του Θεού μας, ο οποίος σφαγιάστηκε για εμάς· και όπως ακριβώς εκεί η επάλειψη των παραστατών των θυρών με το αίμα έσωσε εκείνους που τους έχρισαν, έτσι και το αίμα του αληθινού αμνού, του Χριστού του Θεού μας, μας λύτρωσε από την κατάρα του εχθρού και από την παραμονή στον θάνατο. Και πάλι, ο ισραηλιτικός λαός, διαβαίνοντας τον Ιορδάνη και εισερχόμενος στη γη της επαγγελίας, αποτέλεσε τύπο εμάς των Χριστιανών· διότι εμείς, μέσω του ύδατος του αγίου βαπτίσματος, εισαγόμαστε στην υποσχεμένη γη, τη βασιλεία των ουρανών. Οι Εβραίοι όμως δεν κατανοούν τίποτα από αυτά, επειδή υπάρχει κάλυμμα στους οφθαλμούς τους, όπως λέει ο θείος απόστολος Παύλος. Πάροικος είμαι εγώ στη γη· μην αποκρύψεις από εμένα τις εντολές σου.

Αυτό όμως δεν θέλουν όλοι να το γνωρίζουν, αλλά υπερηφανεύονται για τα παρόντα αγαθά σαν να είναι μόνιμα και διαρκή. Εκείνος όμως που έχει εκπαιδευτεί στα θεία γνωρίζει το πρόσκαιρο του βίου. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο ονομάζει τον εαυτό του πάροικο, και ικετεύει να μην αγνοήσει καθόλου τις θείες εντολές. «Επιπόθησε η ψυχή μου να επιθυμεί τα κρίματά σου σε κάθε καιρό». Πολλοί επιθυμούν τα θεία κρίματα και ποθούν σφοδρώς τη βασιλεία των ουρανών, αλλά όχι πάντοτε, διότι άλλοτε μεν αρέσκονται στα θεία, άλλοτε δε ακολουθούν τα πάθη του σώματος. Ο προφήτης όμως λαχταρά να έχει αυτόν τον πόθο διηνεκώς. Λέει, λοιπόν, «σε κάθε καιρό», όχι ώστε πότε μεν να επιποθεί και πότε όχι. Διότι γνωρίζουν ορισμένοι ότι τους έρχεται κατάνυξη, ώστε πότε μεν να επιποθούν τις εντολές του Θεού εξαιτίας του φόβου της αιώνιας κολάσεως και του πόθου για τη βασιλεία των ουρανών, πότε δε να παρασύρονται από τις σαρκικές επιθυμίες. Οι άνθρωποι αυτοί, λοιπόν, δεν επιποθούν τον Θεό σε κάθε καιρό. Όσοι όμως το πράττουν αυτό από αγάπη προς τον Θεό, δεν απομακρύνονται καθόλου από τα κρίματα του Θεού. «Επιτίμησας τους υπερηφάνους».

Ευχή του Ιωάννου του Χρυσοστόμου όταν πρόκειται κανείς να αναγνώσει ή να ακούσει άλλον να αναγινώσκει. Κύριε Ιησού Χριστέ, ο Θεός μας, άνοιξε τα ώτα και τους οφθαλμούς της καρδιάς μου, για να ακούω τους λόγους σου, και να κατανοώ και να πράττω το θέλημά σου, Κύριε, διότι εγώ είμαι πάροικος πάνω στη γη. Μην αποκρύψεις από εμένα τις εντολές σου, αλλά αφαίρεσε το κάλυμμα από τους οφθαλμούς μου, και θα κατανοήσω τα θαυμάσια του νόμου σου. Διότι σε εσένα ελπίζω, Θεέ μου, για να φωτίσεις εσύ την καρδιά μου.

Κρύψε το σπέρμα στα σπλάχνα της γης· δηλαδή, κρύψε τον λόγο μέσα στην καρδιά σου, ώστε να καρποφορήσει για τον Κύριο με φόβο. Όταν διαβάζεις, να διαβάζεις με επιμέλεια και με κόπο, μελετώντας τον κάθε στίχο με μεγάλη εσωτερική ησυχία, και μη βιάζεσαι απλώς να γυρίζεις τις σελίδες, αλλά, εάν είναι ανάγκη, μην οκνήσεις να διαβάσεις τον στίχο δύο και τρεις και πάρα πολλές φορές, για να κατανοήσεις τη δύναμή του. Όταν πρόκειται να καθίσεις και να διαβάσεις, ή πάλι να ακούσεις κάποιον άλλον να διαβάζει, προσευχήσου πρώτα στον Θεό λέγοντας: Κύριε Ιησού Χριστέ, άνοιξε τα αυτιά και τα μάτια της καρδιάς μου, για να ακούσω τον λόγο Σου, να τον κατανοήσω και να πράξω το θέλημά Σου, Κύριε, διότι εγώ είμαι πάροικος πάνω στη γη. Μην κρύψεις από εμένα τις εντολές Σου, αλλά άνοιξε τα μάτια μου, και θα κατανοήσω τα θαυμάσια του νόμου Σου· διότι σε Εσένα στήριξα τις ελπίδες μου, Θεέ μου, για να φωτίσεις Εσύ την καρδιά μου.