Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:27

Η ψυχή μου προσκολλήθηκε στο έδαφος. Έφθασα σε έσχατο αδιέξοδο, λέγει, καταδιωκόμενος από τους παρανομούντες, και παρακαλώ να σωθώ σύμφωνα με την υπόσχεσή σου που λέγει: Και οι χείμαρροι δεν θα σε καταποντίσουν. Τις οδούς μου εξήγγειλα, και με εισάκουσες... Κάνε με να κατανοήσω την οδό των δικαιωμάτων σου.

ΨΑΛΜΟΣ ΞΣΤ΄. [<Είθε ο Θεός να μας σπλαχνιστεί.> «Διότι μας επισκέφθηκε ανατολή από το ύψος,» όπως λέει ο μακάριος Δαβίδ, «Θεός είναι ο Κύριος και φανερώθηκε σε εμάς.» Μας έδειξε ο Θεός και Πατέρας το δικό του πρόσωπο, δηλαδή τον Υιό· διότι είναι εικόνα και «χαρακτήρας της υποστάσεώς του»· και γι' αυτό έλεγε ξεκάθαρα: «Εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα.» «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα.»] <Για να γίνει γνωστή στη γη η οδός σου.> (A f. 333) Ικετεύω, λέει, ω Δέσποτα, να φανερωθεί το πρόσωπό σου, ώστε να φωτίσει τα έθνη που κάθονται στο σκοτάδι και να τα ελκύσει προς τη σωτηρία, ώστε όσοι βρίσκονται στη γη και στα έθνη να γνωρίσουν την οδό της σωτηρίας. Διότι, όταν φανερωθεί το πρόσωπό σου, γίνεται γνωστή η οδός που οδηγεί σε εσένα. Και ποια είναι αυτή, παρά εκείνος που είπε: «Εγώ είμαι η οδός, και κανείς δεν έρχεται προς τον Πατέρα, παρά μόνο μέσω εμού;» μέσω της οποίας και έχουμε σωθεί δια της πίστεως. Γνωρίσαμε την οδό που οδηγεί προς τον Πατέρα, δηλαδή πάλι τον ίδιο τον Υιό. Οδός του Θεού είναι και οι εντολές, σύμφωνα με το: «Κάνε με να συνετιστώ στην οδό των δικαιωμάτων σου»· τις οποίες ζητά, όχι να κηρύττονται μόνο στην Ιουδαία όπου δόθηκε ο νόμος, αλλά να γίνουν γνωστές σε όλα τα έθνη. <Ας σε δοξολογήσουν οι λαοί, ω Θεέ.> (A f. 333. Κυρίλλου και Θεοδωρήτου.)

Εγώ, καθισμένος ολομόναχος, προσκολλημένος στους θείους λόγους, και χωρίς να έχω κανέναν σύμβουλο μήτε άλλη παρηγοριά, χρησιμοποιούσα τα δικαιώματά σου αντί για συμβούλους. Προσκολλήθηκε στο χώμα η ψυχή μου· δώσε μου ζωή σύμφωνα με τον λόγο σου. Σου φανέρωσα τους δρόμους μου και με εισάκουσες· δίδαξέ με τα δικαιώματά σου. Κάνε με να κατανοήσω την οδό των δικαιωμάτων σου, και θα στοχάζομαι τα θαυμάσιά σου. Νύσταξε η ψυχή μου από την ακηδία, στερέωσέ με με τους λόγους σου. Απομάκρυνε από εμένα την οδό της αδικίας, και με τον νόμο σου ελέησέ με. Όπως ακριβώς η αρχή του ύπνου είναι η νύστα, έτσι και κάποτε η ψυχή, όταν βρίσκεται στην αρχή των αμαρτημάτων, λέγεται ότι νυστάζει, καθώς παρασύρεται μεν προς τα κάτω σαν σε ύπνο, δηλαδή στην αμαρτία, αλλά ανασηκώνεται και ξυπνά μέσω της μνήμης των ανώτερων αγαθών. Είναι αναγκαίο λοιπόν, όπως ζητώ, να αποκτήσω σύνεση και να φωτιστούν τα μάτια μου για να κατανοήσω τους νόμους, ώστε να απομακρυνθεί από εμένα κάθε οδός αδικίας. Και αντί του «Απομάκρυνε από εμένα την οδό της αδικίας», ο μεν Ακύλας είπε: «Απομάκρυνε από εμένα την οδό του ψεύδους»· ο δε Σύμμαχος: «Αφαίρεσε από εμένα την ψευδή οδό»· επιβεβαιώνοντας έτσι την αλήθεια της προηγούμενης εξήγησης.

«Εκολλήθη»: Λέει για τη συγκατάβαση που έκανε πάνω στη γη για τον άνθρωπο. «Ζήσομαι»: Διότι όπως ακριβώς το θέλησε ο Θεός, έτσι και ζωοποίησε τον άνθρωπο. «Τας οδούς»: Ο προφήτης τώρα βοά, έχοντας προαναγγείλει την παρουσία του Χριστού και Θεού. «Και οδόν»: Και αυτή είναι φωνή του προφήτη. «Και αδολεσχήσω»: Θα μεριμνήσω, λέει, πότε θα ολοκληρωθούν τα θαυμάσιά σου, τα οποία αποφάσισες για τον άνθρωπο. «Ενύσταξεν»: Ο Πέτρος και εκείνοι που ήταν μαζί του, καθώς καταβαρύνθηκαν από τη λύπη την ώρα της προδοσίας. «Βεβαίωσον»: Ο προφήτης λέει: βεβαίωσε τα λόγια μου, τα οποία προανήγγειλα. «Οδόν»: Ο πιστός άνθρωπος παρακαλεί τον Θεό να μην επιτρέψει στον πονηρό να τον υποσκελίσει. «Και τω νόμω»: Διότι δεν ήταν δυνατόν να σωθεί κανείς διαφορετικά, παρά μόνο με τη μελέτη του νόμου. «Οδόν αληθείας»: Διότι όσοι ποθούν και φυλάττουν την αλήθεια είναι μακάριοι. «Τα κρίματα»: Διότι εκείνος που προσκολλάται στον Θεό, ατενίζει διαρκώς τα κρίματά Του. «Εκολλήθην»: Εκείνος που προσκολλάται στη μελέτη των Γραφών δεν καταισχύνεται. «Οδόν»: Διότι, όταν η καρδιά βρίσκεται σε άνεση, σαν σε ευρυχωρία, τότε ο άνθρωπος βαδίζει ανεμπόδιστα την οδό του Θεού. «Νομοθέτησον»: Δίδαξέ με, λέει, να βαδίζω την οδό σου, αυτό αναφέρει εκείνος που αγωνίζεται κατά Θεόν. «Και εκζητήσω»: Διότι είναι φανερό πως, όταν ο πιστός άνθρωπος μάθει την οδό του Κυρίου, τη βαδίζει αμέριμνα. «Συνέτισόν με»: Διότι εάν διδαχθώ, δεν θα παύσω να ερευνώ. «Και φυλάξω»: Διότι είναι φανερό ότι εκείνοι που έχουν μάθει με ακρίβεια, τα φυλάττουν κιόλας.

«Ζήσον με κατά τον λόγον σου». Δεν ζητά ζωή αόριστα, αλλά τη ζωή σύμφωνα με τον νόμο. «Τις οδούς μου εξήγγειλα, και με εισάκουσες· δίδαξέ με τα δικαιώματά σου». Ε΄. Όλες μου τις πράξεις, Δέσποτα, σου τις έχω φανερώσει, και δεν ανέχθηκα να σου μείνει κρυφό τίποτα από τα δικά μου. Γι' αυτόν τον λόγο, είθε να συγκατανεύσεις στις ικεσίες μου. Παρακαλώ θερμά να διδαχθώ με ακρίβεια τα δικαιώματά σου. Λέει δε ο ίδιος προφήτης και σε άλλον ψαλμό: «Είπα, θα εξαγορεύσω εναντίον μου την ανομία μου στον Κύριο· και εσύ συγχώρεσες την ασέβεια της καρδιάς μου». Και σε άλλον προφήτη έχει αναφερθεί: «Πες εσύ πρώτος τις αμαρτίες σου, για να δικαιωθείς». Όταν, λοιπόν, αμαρτάνουμε, πρέπει να εξαγγέλλουμε ενώπιον του Θεού τις αμαρτίες μας και να τις αποκόπτουμε· διότι η αποκοπή της αμαρτίας και η εξαγόρευση επιφέρουν την άφεσή της. Και μάλιστα, οφείλουμε να τις εξαγγέλλουμε σε κάποιον διδάσκαλο και να λαμβάνουμε από αυτόν διδαχή για το τι πρέπει να πράξουμε για τις αμαρτίες μας. Χωρίς, όμως, κόπο η μετάνοια μένει αδρανής. Διότι, όπως είπε σε άλλον ψαλμό ο ίδιος προφήτης: «Δες την ταπείνωσή μου και τον κόπο μου, και άφησε (συγχώρεσε) όλες τις αμαρτίες μου». Και για την αμαρτία του θρηνούσε λέγοντας: «Κάθε νύχτα θα λούζω την κλίνη μου, με τα δάκρυά μου θα βρέχω το στρώμα μου». «Συνέτισέ με ως προς την οδό των δικαιωμάτων σου, και θα μελετώ τα θαυμάσιά σου».

Όσοι πορεύονται στις οδούς του Θεού και συνετίζονται από αυτόν αδιαλείπτως, πάντοτε (διότι αυτό σημαίνει το «αδολεσχήσω», δηλαδή θα μελετώ διαρκώς) μελετούν τα θαυμάσια του Θεού, αναλογιζόμενοι ότι αυτός είναι ο δημιουργός του ουρανού και της γης, αυτός είναι ο τροφός μας, αυτός ο χορηγός των αγαθών, αυτός στέλνει τον υετό, αυτός φέρνει την άνοιξη και το καλοκαίρι, κάνοντας τα πάντα για τη συντήρησή μας, αυτός με αρμονία και τάξη, ως δημιουργός, διατηρεί τα πάντα. Διότι, πράγματι, έχουμε ανάγκη από θεία σύνεση, ώστε να επιδιώξουμε την αρετή σύμφωνα με τον θείο νόμο, και αυτός που ασκεί τη φιλανθρωπία να μην αποβλέπει στην κενοδοξία, ο ασκητικός να μην κυνηγά τον ανθρώπινο έπαινο, και ο σώφρων να μην ασκεί τη σωφροσύνη εξαιτίας της ντροπής για την ακολασία, αλλά από πόθο για την αρετή. Εύλογα, λοιπόν, ο προφήτης ικετεύει να αξιωθεί της θείας συνέσεως, ώστε να διακρίνει καθαρά την οδό της δικαιοσύνης. «Νύσταξε η ψυχή μου από την ακηδία· στερέωσέ με στους λόγους σου». Η συνεχής προσβολή της αμαρτίας διαλύει πολλές φορές τον τόνο των λογισμών, κάνει τον πνευματικό αθλητή να αποκάμει, και γεννά τη λεγόμενη ακηδία· και όταν η ψυχή παραλύσει, δέχεται τον ύπνο, και ο ύπνος επιφέρει τον θάνατο. Γι' αυτόν τον λόγο ο προφήτης ικετεύει να στερεωθεί και να στηριχθεί. Το να καταπίπτει όμως κανείς στην αμαρτία, και να κυριεύεται από ραθυμία, ολιγωρία και ακηδία, και το να μην είναι πρόθυμος προς τις εντολές του Θεού, αυτό ακριβώς είναι ο νυσταγμός.