Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:38

Του ιδίου. Όσα είναι ωραία στο σώμα και φαίνονται καλά στα μάτια της σάρκας, τα αποκαλεί ματαιότητα. «Στερέωσε στον δούλο σου το λόγιό σου προς τον φόβο σου». Επειδή ο φόβος του Θεού είναι αναγκαίος σαν παιδαγωγός σε όλες τις εντολές, για τον λόγο αυτόν προσεύχεται στον Θεό να του τον εγκαταστήσει ως επιστάτη. Το δε «Αφαίρεσε τον ονειδισμό μου», το προσθέτει μετά την τοποθέτηση αυτού ως κάποιου είδους φύλακα των θείων νόμων. Και εξομολογείται ονειδίζοντας τον εαυτό του για όσα ήδη προηγουμένως είχε συνειδητοποιήσει.

Στερέωσε στον δούλο σου το λόγιό σου. Επειδή, όντας δούλος σου, σε φοβάμαι, και επιθυμώ να έχω τον φόβο με τρόπο λογικό και σύμφωνο με τον λόγο, στερέωσε το λόγιό σου στον φόβο σου, τον φόβο που είναι δικός σου, όχι υπό την έννοια ότι εσύ φοβάσαι, αλλά από τον οποίο εγώ φοβάμαι εσένα. Και για να μην έχουμε φόβο χωρίς λόγο, ούτε λόγο χωρίς φόβο· ο Θεός στερεώνει το λόγιό του στον φόβο του, επιβεβαιώνοντάς το μέσω αποδείξεως στους ευλαβείς.

Οδήγησέ με στην τρίβο των εντολών σου, διότι αυτήν επιθύμησα. Με αυτό εννοεί τον νόμο, δηλαδή την τρίβο· διότι υπάρχει τρίβος των εντολών. Τρίβος δε ονομάζεται η πολυπατημένη οδός, την οποία πορεύθηκαν πολλοί δίκαιοι πριν από εμάς. Εάν δε κάποιος δεν χρησιμοποιήσει ως οδηγό τον δίκαιο, δεν μπορεί να πορευθεί σύμφωνα με τις εντολές του Θεού· διότι πρέπει να γίνουμε μιμητές του Χριστού, να σηκώσουμε τον σταυρό και να τον ακολουθήσουμε. Στρέψε την καρδιά μου στα μαρτύριά σου και όχι στην πλεονεξία. Απόστρεψε τους οφθαλμούς μου ώστε να μη βλέπουν ματαιότητα· ζωοποίησέ με στην οδό σου. Στερέωσε στον δούλο σου τον λόγο σου προς τον φόβο σου. Αφαίρεσε τον ονειδισμό μου, τον οποίο φοβήθηκα, διότι τα κρίματά σου είναι χρηστά.

Οδήγησε: Δηλαδή καθοδήγησέ με στην οδό της αλήθειας, διότι το θέλημά μου έγκειται σε αυτήν, στο να τηρήσω τις εντολές σου. Κλίνον: Ανώτερη είναι η μελέτη του Θεού από τον πολύ πλούτο. Απόστρεψον: Διότι χάρισμα του Θεού είναι το να μισεί κανείς τη ματαιότητα του κόσμου. Εν τη οδώ: Διότι αιώνια ζωή είναι η οδός του Θεού και όλοι όσοι πορεύονται σε αυτήν θα ζήσουν αιώνια. Στήσον: Διότι είναι αξιέπαινος από τον Θεό αυτός που τον φοβάται και εμμένει στα λόγια του. Περίελε: Διότι ο προφήτης Δαβίδ φοβόταν εξαιτίας της μοιχείας και του φόνου, μήπως τυχόν κατηγορηθεί.

Ικετεύει, λοιπόν, ο προφήτης να στραφούν τα μάτια της διανοίας σε μια άλλη θεωρία, και να μην παρασυρθούν από τη ματαιότητα των παρόντων. Όσο για το «Εν τῇ ὁδῷ σου ζῆσόν με», σημαίνει: δώσε μου τη χάρη να πολιτεύομαι σύμφωνα με τους δικούς σου νόμους. «Στῆσον τῷ δούλῳ σου τὸ λόγιόν σου εἰς τὸν φόβον σου». Κάνε με σταθερό στα λόγια σου, διαφυλάσσοντάς με αμετακίνητο με τον φόβο σου, που σημαίνει: ας επικαθήσει πάνω μου ο φόβος σου, προκαλώντας μου δέος και μην επιτρέποντάς μου να παρεκκλίνω από τα λόγια σου, ώστε να αφαιρεθεί από εμένα κάθε κακία και αμαρτία. Έτσι, λοιπόν, παρακαλώ να γίνει σε εμένα τον δούλο σου. Διότι είναι γεγραμμένο πως ο φόβος του Θεού αποτελεί ζωή για τον άνθρωπο· και, «με τον φόβο του Κυρίου ο καθένας απομακρύνεται από το κακό»· και στη συνέχεια του ίδιου ψαλμού ο προφήτης λέει: «Καθήλωσον ἐκ τοῦ φόβου σου τὰς σάρκας μου». Ας επικαθήσει, λοιπόν, πάνω μου ο φόβος σου, και ας μην με αφήσει να πράξω το θέλημα της σάρκας.

Και μάρτυρές μου σε αυτό είναι οι μαθητές του Χριστού. «Τότε», λέει, «τους άνοιξε τον νου, για να καταλαβαίνουν τις Γραφές». «Έτρεξα στον δρόμο των εντολών σου, όταν πλάτυνες την καρδιά μου», δηλαδή είναι δύσκολο και ακατόρθωτο για μια καρδιά που στενεύεται από τα πάθη να τρέξει στον δρόμο των εντολών του Θεού. Γι' αυτό: «Δίδαξέ με, Κύριε, τον δρόμο των δικαιωμάτων σου», ώστε, αν περιπλανώμαι έξω από αυτά, να μην πέσω σε αδιέξοδα των σαρκικών θελημάτων. «Δώσε μου σύνεση και θα εξερευνήσω τον νόμο σου, και θα τον φυλάξω με όλη μου την καρδιά». Διότι, αν εσύ ο ίδιος δεν μου δώσεις σύνεση, δεν είμαι ικανός ούτε να τον εξερευνήσω ούτε να τον φυλάξω. «Οδήγησέ με στο μονοπάτι των εντολών σου, διότι αυτό θέλησα». Αυτό θέλησα μεν, αλλά δεν μπορώ να το βρω, αν εσύ ο ίδιος δεν με οδηγήσεις. «Γείρε την καρδιά μου στα μαρτύριά σου», δηλαδή στα προστάγματά σου, «και όχι στην πλεονεξία». Διότι η καρδιά μου έχει την τάση προς την πλεονεξία και, αν εσύ δεν τη γείρεις προς τους νόμους σου, είναι αδύνατον να αποκλίνει από τους νόμους της σάρκας. «Απόστρεψε τα μάτια μου, για να μη βλέπουν ματαιότητες· στον δρόμο σου δώσε μου ζωή». Είναι μοχθηρή και άπληστη η τυραννία των ματιών, που έχουν ροπή προς τα μάταια, δηλαδή τα απατηλά, και αν κανείς δεν τα αποστρέψει, με τη θεία βοήθεια, από το να κοιτούν τα απατηλά, δεν μπορεί να ζήσει στον δρόμο του Θεού. «Στερέωσε στον δούλο σου τον λόγο σου προς τον φόβο σου».