Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:42

Και επειδή ο Υιός είναι η δικαιοσύνη του Πατρός, εκείνος που επιθυμεί να ζήσει εν τω Υιώ λέγει τούτο. Και ας έλθει επάνω μου το έλεός σου, Κύριε. Εάν επιτύχω το έλεός σου, λέγει, και τούτο δε το έλεος θα μου δοθεί διά του σωτηρίου σου, θα έχω παρρησία απέναντι σε εκείνους που με ονειδίζουν και εγείρονται εναντίον μου.

Και θα δώσω απάντηση σε αυτούς που με ονειδίζουν, διότι στήριξα την ελπίδα μου στους λόγους σου. Διότι θα πω ότι δεν είναι άξιος χλευασμού εκείνος που κατέχει τέτοια δόγματα, τα οποία περιγελούν οι ξένοι προς την πίστη, οι μωροί. Εγώ όμως θα αποδείξω ότι αυτά είναι πλήρη συνέσεως και σοφίας.

Και θα αποκριθώ με λόγο, επειδή ήλπισα στους λόγους σου. Και μην αφαιρέσεις από το στόμα μου τον λόγο της αληθείας εντελώς· διότι στα κρίματά σου ήλπισα. Μέχρι την έσχατη πνοή, αναφέρει. Εάν ζήσουμε αναξίως εκείνων που ορθώς λέμε, ο Θεός θα αφαιρέσει τον λόγο της αληθείας από το στόμα μας.

Και ούτε είναι δυνατόν να τηρείται η εντολή του Κυρίου, εάν δεν προηγείται η αγάπη του Θεού («διότι, εάν με αγαπάτε», λέγει, «τις εντολές μου θα τηρήσετε»), ούτε να φωτιστούν οι οφθαλμοί και η καρδιά, εάν δεν τα φωτίζει η εντολή («διότι η εντολή του Κυρίου», λέγει, «είναι λαμπρή και φωτίζει τους οφθαλμούς»), αλλά ούτε και λόγο αλήθειας να εκφέρει κανείς, εάν δεν έχει μέσα του τον Χριστό να ομιλεί, σύμφωνα με εκείνον που λέει «εάν ζητάτε απόδειξη του Χριστού που ομιλεί μέσα μου», ή μάλλον όχι μόνο που ομιλεί, αλλά και που ελεεί. («Ας έλθει, διότι λέγει, το έλεός σου και το σωτήριό σου σε εμένα, και θα αποκριθώ με λόγο σε εκείνους που με ονειδίζουν»·) πράγμα το οποίο δεν θα μπορούσε να υπάρξει, εάν κανείς δεν «εκζητήσει τα δικαιώματά σου». Διότι, για όσους δεν έχουν αυτή τη διάθεση, η ντροπή κατά τους ονειδισμούς είναι μόνο κατ' επίφαση, ώστε να μην μπορούν να πουν «αφαίρεσε από εμένα τον ονειδισμό και την εξουδένωση»· αντίθετα, αφαιρείται από το στόμα τους ο λόγος της αλήθειας· ώστε να μην απομένει τίποτε περισσότερο σε εκείνον που προσεύχεται παρά το «μην αφαιρέσεις από το στόμα μου τον λόγο της αλήθειας». 30. Πότε όμως γίνεται αυτό; Όταν δεν φυλάξει κανείς τον νόμο διαπαντός· όταν δεν πορευθεί κανείς σε ευρυχωρία. «Διότι πρέπει να πλατυνθεί η καρδιά», εάν πρόκειται κανείς να χωρέσει τον Χριστό που «εμπεριπατεί» μέσα της, του Οποίου τη δόξα δεν τη διηγούνται άνθρωποι, αλλά οι ουρανοί («διότι οι ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού»), ή μάλλον ο ίδιος ο Πατέρας, λέγοντας «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα».

Και ας έλθει επάνω μου το έλεός σου, Κύριε, η σωτηρία σου σύμφωνα με τον λόγο σου. Και θα δώσω απάντηση σε αυτούς που με ονειδίζουν, διότι στήριξα την ελπίδα μου στα λόγια σου. Και μην αφαιρέσεις παντελώς από το στόμα μου τον λόγο της αληθείας, διότι ήλπισα στις κρίσεις σου. Και θα τηρώ τον νόμο σου διαπαντός, στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος.

«Διότι τα κρίματα» Επειδή γνώριζε ότι η κρίση του Θεού είναι απροσωπόληπτη. «Ιδού» Γι' αυτό, λέει, με όλη μου την καρδιά προσήλθα στη μετάνοια, επιθυμώντας διακαώς να εκπληρώσω τις εντολές σου. «Εν τη δικαιοσύνη» Διότι, ως δίκαιος, δικαίωσας τη μετάνοιά μου και γι' αυτό έζησα. «Και έλθοι» Διότι αφού παρακλήθηκες, με ελέησες ως Θεός. «Το σωτήριον» Διότι υποσχέθηκες ζωή και σωτηρία σε όλους όσους φοβούνται το όνομά σου. «Και αποκριθήσομαι» Στους εχθρούς μου θα αντιτάξω τους λόγους σου, όταν θέλουν να χλευάζουν σχετικά με τον Θεό, λέει ο πιστός άνθρωπος. «Ότι ήλπισα» Διότι οι λόγοι του Θεού είναι ελπίδα και ζωή. «Και μη περιέλης» Διότι όσοι καθοδηγούνται από τον φόβο του Θεού, σπεύδουν πάντοτε να λένε την αλήθεια και να καθαρίζονται από το ψεύδος, καθώς το ψεύδος είναι μεγάλος ρύπος. «Ότι επί τα κρίματα» Διότι η ελπίδα του πιστού ανθρώπου βρίσκεται πάντοτε στο θέλημα του Θεού, το οποίο είναι η κρίση του Θεού. «Και φυλάξω» Δηλαδή, θα μελετώ πάντοτε. «Εις τον αιώνα» Διότι όσοι τήρησαν τον νόμο του Θεού, τον κατέχουν αιώνια. «Και επορευόμην» Διότι η ψυχή σεμνύνεται, πλατύνεται και αγάλλεται, όταν βλέπει να κατορθώνονται μέσα της οι εντολές του Θεού. «Και ελάλουν» Διότι εκείνοι που κατόρθωσαν να αποκτήσουν παρρησία μέσω της μελέτης του νόμου, δεν φοβούνται καμία ντροπή, ούτε από βασιλείς ούτε από ισχυρούς. «Και εμελέτων» Διότι στον άνθρωπο που ζει κατά Θεόν, η μελέτη των εντολών του Θεού υπάρχει αδιαλείπτως στο στόμα του.

Γι' αυτό και ο πλούσιος άκουσε: Απέλαβες στη ζωή σου τα αγαθά σου, όπως ομοίως και ο Λάζαρος τα κακά· γι' αυτό εκείνος μεν εδώ παρηγορείται, εσύ δε βασανίζεσαι. Το δε «ήλπισα στους λόγους σου», τι σημαίνει; Διότι εξαρτώμαι από τη δική σου υπόσχεση, και πορεύομαι στηριζόμενος σε αυτή την ελπίδα. Και μην αφαιρέσεις εντελώς από το στόμα μου τον λόγο της αλήθειας, διότι στήριξα την ελπίδα μου στις κρίσεις σου. Πολύτιμη είναι η αλήθεια, γι' αυτό και ο ίδιος ο Χριστός είπε: Εγώ είμαι η αλήθεια και η ζωή. Και ένας άλλος προφήτης διδάσκει: Αυτά είναι εκείνα που πρέπει να πράττετε· να λέτε την αλήθεια ο καθένας στον πλησίον του, και να μην αγαπάτε τον ψευδή όρκο. Το αντίθετο δε της αλήθειας είναι το ψεύδος, το οποίο προέρχεται από τον πονηρό. Διότι αυτός, λέγοντας πρώτος ψέματα, ψιθύρισε στην Εύα.

Υπάρχει κάποια αίσθηση, ή μάλλον έξη, που ονομάζεται φερέπονη (υπομονή στον πόνο), από την οποία όποιος κυριευθεί δεν θα δειλιάσει πλέον, ούτε θα αποστραφεί ποτέ τον πόνο. Κατεχόμενες από αυτή την περίφημη έξη, οι ψυχές των μαρτύρων περιφρόνησαν εύκολα τα βασανιστήρια. Άλλο πράγμα είναι η φύλαξη των λογισμών και άλλο η τήρηση του νου. Όσο απέχει η ανατολή από τη δύση, τόσο ανώτερη είναι η δεύτερη από την πρώτη, έστω κι αν είναι πιο κοπιαστική. Άλλο είναι να προσεύχεται κανείς εναντίον των λογισμών, και άλλο να τους αντιλέγει. Και διαφορετικό είναι να τους εξουθενώνει και να υψώνεται πάνω από αυτούς. Στον πρώτο τρόπο μαρτυρεί εκείνος που είπε: «Ο Θεός, έλα σε βοήθειά μου», και τα παρόμοια. Στον δεύτερο, εκείνος που είπε: «Και θα απαντήσω σε εκείνους που με ονειδίζουν με λόγο αντιρρητικό». Και πάλι:

Β΄. Θεραπεία των κακών λογισμών, η Αντίρρηση. Αυτά μεν να τα λες στους ασθενείς και αδυνάμους, Πνευματικέ. Εκείνους όμως που αγωνίζονται, και έχουν κάποια δύναμη στο να αντιπολεμούν τους κακούς λογισμούς, και τους αόρατους δαίμονες, και τα πάθη· συμβούλευέ τους, Πνευματικέ, να αντιστέκονται στους πονηρούς, και αισχρούς, και βλάσφημους λογισμούς τους, με αντίρρηση και θυμοειδή αντιλογία, ώστε μέσω αυτού του νοητού πολέμου της αντιρρήσεως να λαμβάνουν στεφάνια από τον Θεό, σύμφωνα με τον συγγραφέα της Κλίμακος, ο οποίος λέει: «Όταν πλήθυναν οι πόλεμοι, πλήθυναν και τα στεφάνια». Έτσι ο Προφήτης Δαβίδ αντέλεγε και αντιστέκονταν στους αόρατους δαίμονες, που τον πολεμούσαν διά των λογισμών, γι' αυτό και έλεγε: «Θα απαντήσω με λόγο σε όσους με ονειδίζουν».