Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:43

Και θα αποκριθώ με λόγο, επειδή ήλπισα στους λόγους σου. Και μην αφαιρέσεις από το στόμα μου τον λόγο της αληθείας εντελώς· διότι στα κρίματά σου ήλπισα. Μέχρι την έσχατη πνοή, αναφέρει. Εάν ζήσουμε αναξίως εκείνων που ορθώς λέμε, ο Θεός θα αφαιρέσει τον λόγο της αληθείας από το στόμα μας.

Και ούτε είναι δυνατόν να τηρείται η εντολή του Κυρίου, εάν δεν προηγείται η αγάπη του Θεού («διότι, εάν με αγαπάτε», λέγει, «τις εντολές μου θα τηρήσετε»), ούτε να φωτιστούν οι οφθαλμοί και η καρδιά, εάν δεν τα φωτίζει η εντολή («διότι η εντολή του Κυρίου», λέγει, «είναι λαμπρή και φωτίζει τους οφθαλμούς»), αλλά ούτε και λόγο αλήθειας να εκφέρει κανείς, εάν δεν έχει μέσα του τον Χριστό να ομιλεί, σύμφωνα με εκείνον που λέει «εάν ζητάτε απόδειξη του Χριστού που ομιλεί μέσα μου», ή μάλλον όχι μόνο που ομιλεί, αλλά και που ελεεί. («Ας έλθει, διότι λέγει, το έλεός σου και το σωτήριό σου σε εμένα, και θα αποκριθώ με λόγο σε εκείνους που με ονειδίζουν»·) πράγμα το οποίο δεν θα μπορούσε να υπάρξει, εάν κανείς δεν «εκζητήσει τα δικαιώματά σου». Διότι, για όσους δεν έχουν αυτή τη διάθεση, η ντροπή κατά τους ονειδισμούς είναι μόνο κατ' επίφαση, ώστε να μην μπορούν να πουν «αφαίρεσε από εμένα τον ονειδισμό και την εξουδένωση»· αντίθετα, αφαιρείται από το στόμα τους ο λόγος της αλήθειας· ώστε να μην απομένει τίποτε περισσότερο σε εκείνον που προσεύχεται παρά το «μην αφαιρέσεις από το στόμα μου τον λόγο της αλήθειας». 30. Πότε όμως γίνεται αυτό; Όταν δεν φυλάξει κανείς τον νόμο διαπαντός· όταν δεν πορευθεί κανείς σε ευρυχωρία. «Διότι πρέπει να πλατυνθεί η καρδιά», εάν πρόκειται κανείς να χωρέσει τον Χριστό που «εμπεριπατεί» μέσα της, του Οποίου τη δόξα δεν τη διηγούνται άνθρωποι, αλλά οι ουρανοί («διότι οι ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού»), ή μάλλον ο ίδιος ο Πατέρας, λέγοντας «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα».

Και ας έλθει επάνω μου το έλεός σου, Κύριε, η σωτηρία σου σύμφωνα με τον λόγο σου. Και θα δώσω απάντηση σε αυτούς που με ονειδίζουν, διότι στήριξα την ελπίδα μου στα λόγια σου. Και μην αφαιρέσεις παντελώς από το στόμα μου τον λόγο της αληθείας, διότι ήλπισα στις κρίσεις σου. Και θα τηρώ τον νόμο σου διαπαντός, στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος.

«Διότι τα κρίματα» Επειδή γνώριζε ότι η κρίση του Θεού είναι απροσωπόληπτη. «Ιδού» Γι' αυτό, λέει, με όλη μου την καρδιά προσήλθα στη μετάνοια, επιθυμώντας διακαώς να εκπληρώσω τις εντολές σου. «Εν τη δικαιοσύνη» Διότι, ως δίκαιος, δικαίωσας τη μετάνοιά μου και γι' αυτό έζησα. «Και έλθοι» Διότι αφού παρακλήθηκες, με ελέησες ως Θεός. «Το σωτήριον» Διότι υποσχέθηκες ζωή και σωτηρία σε όλους όσους φοβούνται το όνομά σου. «Και αποκριθήσομαι» Στους εχθρούς μου θα αντιτάξω τους λόγους σου, όταν θέλουν να χλευάζουν σχετικά με τον Θεό, λέει ο πιστός άνθρωπος. «Ότι ήλπισα» Διότι οι λόγοι του Θεού είναι ελπίδα και ζωή. «Και μη περιέλης» Διότι όσοι καθοδηγούνται από τον φόβο του Θεού, σπεύδουν πάντοτε να λένε την αλήθεια και να καθαρίζονται από το ψεύδος, καθώς το ψεύδος είναι μεγάλος ρύπος. «Ότι επί τα κρίματα» Διότι η ελπίδα του πιστού ανθρώπου βρίσκεται πάντοτε στο θέλημα του Θεού, το οποίο είναι η κρίση του Θεού. «Και φυλάξω» Δηλαδή, θα μελετώ πάντοτε. «Εις τον αιώνα» Διότι όσοι τήρησαν τον νόμο του Θεού, τον κατέχουν αιώνια. «Και επορευόμην» Διότι η ψυχή σεμνύνεται, πλατύνεται και αγάλλεται, όταν βλέπει να κατορθώνονται μέσα της οι εντολές του Θεού. «Και ελάλουν» Διότι εκείνοι που κατόρθωσαν να αποκτήσουν παρρησία μέσω της μελέτης του νόμου, δεν φοβούνται καμία ντροπή, ούτε από βασιλείς ούτε από ισχυρούς. «Και εμελέτων» Διότι στον άνθρωπο που ζει κατά Θεόν, η μελέτη των εντολών του Θεού υπάρχει αδιαλείπτως στο στόμα του.

Γι' αυτό και ο πλούσιος άκουσε: Απέλαβες στη ζωή σου τα αγαθά σου, όπως ομοίως και ο Λάζαρος τα κακά· γι' αυτό εκείνος μεν εδώ παρηγορείται, εσύ δε βασανίζεσαι. Το δε «ήλπισα στους λόγους σου», τι σημαίνει; Διότι εξαρτώμαι από τη δική σου υπόσχεση, και πορεύομαι στηριζόμενος σε αυτή την ελπίδα. Και μην αφαιρέσεις εντελώς από το στόμα μου τον λόγο της αλήθειας, διότι στήριξα την ελπίδα μου στις κρίσεις σου. Πολύτιμη είναι η αλήθεια, γι' αυτό και ο ίδιος ο Χριστός είπε: Εγώ είμαι η αλήθεια και η ζωή. Και ένας άλλος προφήτης διδάσκει: Αυτά είναι εκείνα που πρέπει να πράττετε· να λέτε την αλήθεια ο καθένας στον πλησίον του, και να μην αγαπάτε τον ψευδή όρκο. Το αντίθετο δε της αλήθειας είναι το ψεύδος, το οποίο προέρχεται από τον πονηρό. Διότι αυτός, λέγοντας πρώτος ψέματα, ψιθύρισε στην Εύα.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. —Περί αληθείας και πιστής μαρτυρίας. «Δεν θα συγκατατεθείς με τον άδικο για να γίνεις άδικος μάρτυρας.» «Με δύο ή τρεις μάρτυρες θα θανατώνεται αυτός που πρόκειται να πεθάνει. Δεν αρκεί ένας μόνο μάρτυρας για να καταθέσει εναντίον ανθρώπου, για οποιαδήποτε κατηγορία και για οποιοδήποτε αμάρτημα.» «Το αληθινό στόμα θα γεμίσει από γέλιο, και τα χείλη του θα αγαλλιάσουν.» «Όλες οι οδοί του Κυρίου είναι έλεος και αλήθεια για εκείνους που εκζητούν τη διαθήκη του.» «Ο Κύριος θα εκζητήσει την αλήθεια.» «Μην αφαιρέσεις από το στόμα μου τον λόγο της αλήθειας ποτέ, διότι στα κρίματά σου στήριξα τις ελπίδες μου.» «Όλα τα λόγια του στόματός μου λέγονται με δικαιοσύνη· δεν υπάρχει σε αυτά τίποτα το σκολιό ούτε απατηλό.» «Έλεος και αλήθεια κατεργάζονται οι αγαθοί. Ο πιστός μάρτυρας σώζει από τα κακά.» «Το να πράττει κανείς δίκαια και να λέει την αλήθεια είναι πιο ευάρεστα στον Θεό, παρά το αίμα των θυσιών.» «Νόμος αληθείας υπήρχε στο στόμα τους, και αδικία δεν βρέθηκε στα χείλη τους.» «Να λέτε την αλήθεια ο καθένας στον πλησίον του· την αλήθεια και την ειρήνη [να αγαπάτε], λέει ο Κύριος ο Παντοκράτορας.» «Στην αλήθεια δεν υπάρχει προσωποληψία.» «Δεν θα παρακάμψω την αλήθεια, ούτε θα συμπορευτώ με τον φθόνο που φθείρει· διότι αυτός δεν έχει καμία κοινωνία με τη σοφία.» «Μην αντιλέγεις στην αλήθεια· μην υπολογίζεις το πρόσωπο του δυνάστη. Αγωνίσου μέχρι θανάτου για την αλήθεια, και ο Κύριος ο Θεός θα πολεμήσει για εσένα.» «

Αλλά όσα άτοπα προκύπτουν κατ' αναλογίαν των επιχειρημάτων σε όποιον λόγο αρνείται τον όρο, θα τα παρουσιάσουμε αργότερα· τώρα όμως, όσο είναι δυνατόν, θα προσπαθήσουμε να επιλύσουμε τις απορίες σχετικά με τον όρο, θέτοντας τον ίδιο τον όρο της αληθείας ως οδηγό του λόγου, όπως ακριβώς και ολόκληρης της ζωής μας, προσευχόμενοι να μην αφαιρεθεί από το στόμα μας ο λόγος της αληθείας και αντλώντας θάρρος από την πίστη. Και τούτο, αφού πρώτα υπενθυμίσουμε στην οξυδέρκειά σου, ότι δεν πρέπει να ερευνάμε όλα τα του Θεού, διότι ούτε είναι δυνατόν να τα κατανοήσουμε όλα, όχι μόνο κάποιος από εμάς που είναι ταπεινός και βρίσκεται χαμηλά, αλλά ούτε και εκείνος που είναι εξαιρετικά θεωρητικός και υψηλός στη διάνοια· εφόσον και ο μέγας Παύλος έλεγε, εκ μέρους γνωρίζουμε και εκ μέρους κατανοούμε· και με πολύ θαυμασμό αποφάνθηκε ότι ανεξερεύνητα είναι τα κρίματα του Θεού και ανεξιχνίαστες οι οδοί Του, εκείνος ο Παύλος που ανυψώθηκε μέχρι τον τρίτο ουρανό, αρπάχτηκε στον παράδεισο και μυήθηκε στα απόρρητα.

Διότι εσύ είσαι ο προσφέρων και ο προσφερόμενος και ο προσδεχόμενος και ο διαδιδόμενος, Χριστέ ο Θεός μας· αυτόν και εμείς προηγουμένως, τον υπερούσιο και ομοούσιο με τον Πατέρα Λόγο, την αυτοσοφία, την αυταλήθεια, αφού επικαλεσθήκαμε και προσευχηθήκαμε, και αφού λάβαμε τους ακροατές των παρόντων λόγων ως συμπαραστάτες στην προσευχή, παρακαλούμε να μην αφαιρέσει από το στόμα μας τον λόγο της αλήθειας, αλλά να μας εμφυσήσει πνεύμα συνέσεως και σοφίας κατά το άνοιγμα του στόματος της διανοίας, καθοδηγώντας μας σε κάθε αλήθεια.

Του Νικολάου, αγιωτάτου επισκόπου Μεθώνης, προς τους Λατίνους περί του Αγίου Πνεύματος, ότι εκπορεύεται εκ του Πατρός, και όχι βεβαίως και εκ του Υιού. Βασιλεύ ουράνιε, Παράκλητε, αγαθέ, προσκυνητέ, Θεέ, το Πνεύμα της αληθείας, το άγιο, το υπερούσιο, το υπέρφωτο, το υπέρζωο, το υπέρσοφο, το προαιώνιο, το ακατάληπτο, το συνάναρχο και ομοούσιο με τον Πατέρα και τον Υιό, και ομοδύναμο και ομότιμο, το θεουργό, το δημιουργό, το ζωοπάροχο, το φωτοπάροχο, το στηρικτικό, το φρουρητικό, το ευθές, το ηγεμονικό, το αγιαστικό, το φωτιστικό, το καθαρτικό, το χορηγό της σοφίας, το τελειωτικό, αυτό που ενέπνευσε τους Προφήτες, αυτό που γέμισε τους Αποστόλους και δι' αυτών κατηύγασε και φώτισε ολόκληρη την κτίση ως φως γνώσεως· εσύ το ίδιο και τώρα άκουσε την παράκλησή μας και σπλαχνίσου εμάς τους δούλους σου, και με την αόρατη και θεία σου παρουσία καθάρισέ μας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος, και αφού μας καθαγιάσεις απολύτως ολόκληρους, έλλαμψε σε εμάς τη γνώση της αληθείας σου, και έμπνευσε τον λόγο για εσένα, και μην αφαιρέσεις από το στόμα μας τον λόγο της αληθείας· αλλά εσύ το ίδιο διάνοιξε το στόμα μας και πλήρωσέ το με αγαθοπρέπεια, ώστε, με την παρουσία σου και εκπληρώνοντας τον βαθύτατο πόθο μας, και με τη φανέρωση των θείων σου λόγων μέσω της δικής μας αναξιότητας, να φωτίζεις και να συνετίζεις τους νηπίους, εκείνους δηλαδή που έχουν ατελή και ανάξια της θεοπρέπειάς σου αντίληψη περί εσού.

Και ευλογητός ο Κύριος, ο οποίος δεν απέστρεψε την ταπεινή μας προσευχή και το έλεός του από εμάς, και ο οποίος σας ενδυνάμωσε ώστε να παραμείνετε αταλάντευτοι στη στερεότητα της πίστης σας, και ο οποίος δεν αφαίρεσε τον λόγο της αλήθειας από το στόμα σας ώστε να αποδειχθούν αληθινές οι φοβερές υποσχέσεις σας προς αυτόν, και ο οποίος σας δοκίμασε όπως τον χρυσό στο καμίνι και βρήκε τη δοκιμασμένη σας πίστη ακηλίδωτη και άσπιλη, και ο οποίος σας ανέδειξε τέκνα αληθινά και άμεμπτα, υιούς αναγνωρισμένους που δεν αθέτησαν την πίστη τους, υιούς του φωτός και της ημέρας και όχι του σκότους και της απείθειας, γενεά ευθεία και πιστή στον Θεό εν πνεύματι και όχι διεστραμμένη και αντιδραστική· και ο οποίος σας κατέστησε υπόδειγμα σε αυτή τη γενεά, τόσο στους μοναχούς όσο και στους κοσμικούς, ως αληθινούς μοναχούς, γνήσιους υποτακτικούς, πραγματικούς αναχωρητές του κόσμου, απαρνητές κάθε κτήσης και περιουσίας, που φρονούν τα άνω, που βλέπουν προς τα άνω, ξένους και παρεπιδήμους επί της γης, πολίτες και κατοίκους των ουρανών, κατά μίμηση των αγίων μαρτύρων, κατά τον ζήλο των οσίων και των δικαίων, προς δόξαν του πολυύμνητου κράτους του.