Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:45

Και βέβαια, στα πλήθη που προέρχονταν από τα έθνη φώναζε ο Θεός μέσω της φωνής του προφήτη: «Μάθετε να ακούτε όταν θλίβεστε». Στους Κορινθίους δε, ο Παύλος, επειδή επέλεξαν να επιστρέψουν στην αρχαία πλάνη μετά την ευρυχωρία της πίστης, στέλνει επιστολή λέγοντας: «Το στόμα μας έχει ανοίξει προς εσάς, Κορίνθιοι, η καρδιά μας έχει πλατυνθεί. Δεν στενοχωρείστε σε εμάς, αλλά στενοχωρείστε στα σπλάχνα σας. Ως ίση ανταπόδοση, σας μιλώ σαν σε παιδιά μου, πλατυνθείτε και εσείς, μην μπαίνετε σε ξένο ζυγό μαζί με τους απίστους. Διότι ποια μετοχή υπάρχει ανάμεσα στη δικαιοσύνη και την ανομία; Και ποια κοινωνία έχει το φως με το σκοτάδι; Ποια δε συμφωνία υπάρχει μεταξύ του Χριστού και του Βελίαλ;» Και βέβαια, ο Ψαλμωδός απευθύνεται κάπου εν πνεύματι προς τον ίδιο τον Εμμανουήλ, στηλιτεύοντας τη στενότητα του νόμου: «Η εντολή σου είναι πάρα πολύ πλατιά.» Και πάλι: «Έτρεξα την οδό των εντολών σου, όταν πλάτυνες την καρδιά μου.» Εκτός από αυτό, λέει ακόμη: «Και πορευόμουν με ευρυχωρία, διότι αναζήτησα τα δικαιώματά σου.» Ότι δε και η ράβδος της καρυδιάς, όπως ανέφερα προηγουμένως, έχει τη φυσική ιδιότητα να προκαλεί εγρήγορση, φαίνεται από αυτά που λέει ο Θεός προς τον προφήτη Ιερεμία: «Τι βλέπεις εσύ, Ιερεμία; Και είπα, λέει, ράβδο καρυδιάς.»

Και ούτε είναι δυνατόν να τηρείται η εντολή του Κυρίου, εάν δεν προηγείται η αγάπη του Θεού («διότι, εάν με αγαπάτε», λέγει, «τις εντολές μου θα τηρήσετε»), ούτε να φωτιστούν οι οφθαλμοί και η καρδιά, εάν δεν τα φωτίζει η εντολή («διότι η εντολή του Κυρίου», λέγει, «είναι λαμπρή και φωτίζει τους οφθαλμούς»), αλλά ούτε και λόγο αλήθειας να εκφέρει κανείς, εάν δεν έχει μέσα του τον Χριστό να ομιλεί, σύμφωνα με εκείνον που λέει «εάν ζητάτε απόδειξη του Χριστού που ομιλεί μέσα μου», ή μάλλον όχι μόνο που ομιλεί, αλλά και που ελεεί. («Ας έλθει, διότι λέγει, το έλεός σου και το σωτήριό σου σε εμένα, και θα αποκριθώ με λόγο σε εκείνους που με ονειδίζουν»·) πράγμα το οποίο δεν θα μπορούσε να υπάρξει, εάν κανείς δεν «εκζητήσει τα δικαιώματά σου». Διότι, για όσους δεν έχουν αυτή τη διάθεση, η ντροπή κατά τους ονειδισμούς είναι μόνο κατ' επίφαση, ώστε να μην μπορούν να πουν «αφαίρεσε από εμένα τον ονειδισμό και την εξουδένωση»· αντίθετα, αφαιρείται από το στόμα τους ο λόγος της αλήθειας· ώστε να μην απομένει τίποτε περισσότερο σε εκείνον που προσεύχεται παρά το «μην αφαιρέσεις από το στόμα μου τον λόγο της αλήθειας». 30. Πότε όμως γίνεται αυτό; Όταν δεν φυλάξει κανείς τον νόμο διαπαντός· όταν δεν πορευθεί κανείς σε ευρυχωρία. «Διότι πρέπει να πλατυνθεί η καρδιά», εάν πρόκειται κανείς να χωρέσει τον Χριστό που «εμπεριπατεί» μέσα της, του Οποίου τη δόξα δεν τη διηγούνται άνθρωποι, αλλά οι ουρανοί («διότι οι ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού»), ή μάλλον ο ίδιος ο Πατέρας, λέγοντας «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα».

Και πορευόμουν σε ευρυχωρία, διότι εκζήτησα τις εντολές σου. Και μιλούσα για τις μαρτυρίες σου ενώπιον βασιλέων, και δεν ντρεπόμουν. Πολύ εύστοχα θα άρμοζε αυτό σε εκείνον που οδηγείται ενώπιον ηγεμόνων και βασιλέων για να μαρτυρήσει για το όνομα του Χριστού.

«Διότι τα κρίματα» Επειδή γνώριζε ότι η κρίση του Θεού είναι απροσωπόληπτη. «Ιδού» Γι' αυτό, λέει, με όλη μου την καρδιά προσήλθα στη μετάνοια, επιθυμώντας διακαώς να εκπληρώσω τις εντολές σου. «Εν τη δικαιοσύνη» Διότι, ως δίκαιος, δικαίωσας τη μετάνοιά μου και γι' αυτό έζησα. «Και έλθοι» Διότι αφού παρακλήθηκες, με ελέησες ως Θεός. «Το σωτήριον» Διότι υποσχέθηκες ζωή και σωτηρία σε όλους όσους φοβούνται το όνομά σου. «Και αποκριθήσομαι» Στους εχθρούς μου θα αντιτάξω τους λόγους σου, όταν θέλουν να χλευάζουν σχετικά με τον Θεό, λέει ο πιστός άνθρωπος. «Ότι ήλπισα» Διότι οι λόγοι του Θεού είναι ελπίδα και ζωή. «Και μη περιέλης» Διότι όσοι καθοδηγούνται από τον φόβο του Θεού, σπεύδουν πάντοτε να λένε την αλήθεια και να καθαρίζονται από το ψεύδος, καθώς το ψεύδος είναι μεγάλος ρύπος. «Ότι επί τα κρίματα» Διότι η ελπίδα του πιστού ανθρώπου βρίσκεται πάντοτε στο θέλημα του Θεού, το οποίο είναι η κρίση του Θεού. «Και φυλάξω» Δηλαδή, θα μελετώ πάντοτε. «Εις τον αιώνα» Διότι όσοι τήρησαν τον νόμο του Θεού, τον κατέχουν αιώνια. «Και επορευόμην» Διότι η ψυχή σεμνύνεται, πλατύνεται και αγάλλεται, όταν βλέπει να κατορθώνονται μέσα της οι εντολές του Θεού. «Και ελάλουν» Διότι εκείνοι που κατόρθωσαν να αποκτήσουν παρρησία μέσω της μελέτης του νόμου, δεν φοβούνται καμία ντροπή, ούτε από βασιλείς ούτε από ισχυρούς. «Και εμελέτων» Διότι στον άνθρωπο που ζει κατά Θεόν, η μελέτη των εντολών του Θεού υπάρχει αδιαλείπτως στο στόμα του.

Μας διδάσκει, λοιπόν, ο προφήτης να αγαπούμε διακαώς την αλήθεια και να τη ζητούμε από τον Θεό των όλων με πολλή προθυμία. «Και θα φυλάξω τον νόμο σου διαπαντός, στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος». Αφενός, σε τούτη τη ζωή θα φυλάξω τον νόμο σου και θα τηρήσω τις εντολές σου· και τα αγαθά επιφυλάσσονται για εμένα που πράττω αυτό· διότι έτσι θα γίνω και πιο πρόθυμος στην τήρηση των δικών σου νόμων. Αφετέρου, με το «στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος», φανέρωσε τη μέλλουσα ζωή, στην οποία θα δοθεί σε όλους η καθαρή και αμιγής τήρηση των θείων νόμων, καθώς και τα αγαθά «τα οποία μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν». Διότι αυτά ετοίμασε ο Θεός για εκείνους που τον αγαπούν. «Και πορευόμουν σε ευρυχωρία, διότι αναζήτησα τις εντολές σου. Και ομιλούσα για τα μαρτύριά σου μπροστά σε βασιλείς, και δεν ντρεπόμουν». Με πολλή άνεση, λέει, και ζώντας σύμφωνα με τις εντολές σου, δεν φοβήθηκα ούτε τη βασιλική εξουσία, αλλά με πολλή παρρησία συνομιλούσα μαζί τους. Διότι η σύμφωνη με τον νόμο ζωή δημιουργεί την παρρησία· και μάρτυρας αυτού είναι ο μέγας Δαβίδ. Διότι, πριν από την αμαρτία, συνομιλεί με τον Σαούλ με πολλή παρρησία· μετά την αμαρτία, όμως, προσπαθώντας να ξεφύγει από τον πατραλοία γιο του, βάδιζε σκυμμένος στη γη και με καλυμμένο το κεφάλι.

Ως πλατυσμό εδώ εννοεί την άνεση και την ευκολία με την οποία πορεύονται όσοι ζουν ενάρετα, και δεν παρεκκλίνουν ούτε προς τα δεξιά ούτε προς τα αριστερά, παρά μόνο έχουν τον νου τους στραμμένο προς την οδό του Θεού. Διότι στους διεστραμμένους ο Κύριος αποστέλλει διεστραμμένες οδούς. Και επειδή πορευόμουν στην ευρυχωρία των εντολών σου, «μιλούσα για τις μαρτυρίες σου ενώπιον βασιλέων και δεν ντρεπόμουν». Τέτοιος ήταν ο μέγας Ηλίας, ο οποίος, αντλώντας θάρρος από τη δικαιοσύνη, έλεγχε την παρανομία του Αχαάβ. Τέτοιος ήταν ο θεσπέσιος Δανιήλ, όταν έλεγε στον Ναβουχοδονόσορα: «Και τώρα, βασιλιά, ας γίνει αρεστή σε σένα η συμβουλή μου, και εξαγόρασε τις ανομίες σου με ελεημοσύνες, και τις αδικίες σου με ευσπλαχνία προς τους φτωχούς». Τέτοιος ήταν ο Ιωάννης, που έλεγχε τη μοιχεία του Ηρώδη, λέγοντάς του: «Δεν σου επιτρέπεται να έχεις τη γυναίκα του αδελφού σου του Φιλίππου». Έτσι διαλεγόταν ο θείος Παύλος με τον Αγρίππα και τον Φήστο και τον Φήλικα. Έτσι και οι καλλίνικοι μάρτυρες περιφρόνησαν τους ασεβείς βασιλείς.

Σταμάτησε την τυραννία των παθών και περικύκλωσέ με με τον φόβο σου. «Αφαίρεσε τον ονειδισμό μου, τον οποίο φοβήθηκα» από τους αντιπάλους, «διότι τα κρίματά σου είναι χρηστά». Από τα κρίματα και τα δικαιώματά σου κανένα δεν είναι άδικο, κανένα περιττό, κανένα ανώφελο. Ιδού επτά στίχοι, τους οποίους οφείλουμε να λέμε ως προσευχή προς τον Θεό ημέρα και νύχτα. «Νομοθέτησέ με, Κύριε», λέει, και τα υπόλοιπα από τα ρητά. «Και πορευόμουν με ευρυχωρία, διότι αναζήτησα τις εντολές σου». Όταν, όμως, πορευόμουν με την ευρυχωρία των σαρκικών ορέξεων, ζούσα στη στενότητα των δικών σου προσταγμάτων. «Και μιλούσα για τα μαρτύριά σου», δηλαδή, για τους νόμους σου, «μπροστά σε βασιλείς και δεν ντρεπόμουν». Αυτό είναι το έπαθλο των προφητών, των αποστόλων και των μαρτύρων, οι οποίοι αγωνίστηκαν υπέρ της αλήθειας μπροστά σε βασιλείς και τυράννους. «Τα μεσάνυχτα σηκωνόμουν για να σε δοξολογήσω για τα κρίματα της δικαιοσύνης σου». Εκείνος, αν και ήταν βασιλιάς και προφήτης και περικυκλωμένος από μύριες φροντίδες, δες πώς δεν παραμελούσε ούτε την προσευχή του μεσονυκτίου. Εμείς, αντίθετα, που διάγουμε βίο ήσυχο και ιδιωτικό, και παραμελούμε όχι μόνο τις προσευχές και τις συνάξεις του μεσονυκτίου, αλλά και τις μεσημβρινές, ποια απολογία, πες μου, θα βρούμε; «Προτού να ταπεινωθώ, εγώ αμάρτησα».