Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:51

Οι υπερήφανοι παρανομούσαν σε υπερβολικό βαθμό, από τον νόμο σου όμως εγώ δεν παρέκκλινα. Διότι σύμφωνα με αυτόν πολιτευόμουν, διαφυλάσσοντας το ηγεμονικό μου, ώστε να μη δημιουργηθεί στην καρδιά μου κανένας κρυφός και άνομος λογισμός. Διότι, ενώ εκείνοι παρανομούσαν πάρα πολύ, εγώ ούτε στο ελάχιστο δεν παρέβαινα τον νόμο σου.

Και υβριστές φαίνεται να αποκαλεί αυτούς που ατιμάζουν τη θεία δόξα, επειδή δεν ανέχονται να την προσκυνούν, αλλά μάλλον προσκολλούνται στους θεούς που οι ίδιοι κατασκεύασαν. Υπερήφανους δε, αποκαλεί αυτούς που περιφρονούν τους θείους νόμους και έχουν συνηθίσει να θεωρούν ως μηδαμινά τα όσα έχουν θεσπιστεί. Γι' αυτό άλλωστε και ο μακάριος Δαβίδ είπε: «Οι υπερήφανοι παρανομούσαν πάρα πολύ». Επειδή δε υπήρχαν πάρα πολλοί στην Ιουδαία και μάλιστα στην Ιερουσαλήμ, οι οποίοι καμάρωναν για τον άφθονο πλούτο τους και περιβάλλονταν από υπέρογκες χρηματικές περιουσίες, υπερέχοντας από τους άλλους και οχυρωμένοι με εξουσίες, έχοντας ανέλθει σε όχι μικρό βαθμό δόξας ανάμεσά τους, έχοντας εξυψωθεί και τρόπον τινά φουσκώσει από αλαζονεία· για τον λόγο αυτόν λέει ότι, κυρίως εναντίον αυτών θα στραφεί η θεία οργή, υποδηλώνοντας αινιγματικά την τάξη ή το μέτρο του καθενός. Διότι τους παρομοιάζει και με τους κέδρους του Λιβάνου: «Διότι είδα τον ασεβή», λέει, «να υπερυψώνεται και να επαίρεται σαν τους κέδρους του Λιβάνου». Αλλά και με τα βελανιδόδεντρα της Βασάν, δηλαδή με τις δρύες στη Βασανίτιδα. Αυτή η χώρα στην Ιουδαία, που σήμερα ονομάζεται Βασαναία, είναι άριστος τροφοδότης φυτών, έχοντας παχείς και πανύψηλους κέδρους.

Γι' αυτό κι εμείς, αγαπητοί, έστω κι αν υβριζόμαστε, ή εμπαιζόμαστε, ή υποφέρουμε οποιοδήποτε άλλο δεινό από τους ανθρώπους για χάρη του αγαθού, ας μη δειλιάσουμε ούτε να εγκαταλείψουμε την ευθεία οδό, σύμφωνα με τον Προφήτη που λέει: «Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου». Και πάλι: «Οι υπερήφανοι παρανομούσαν υπερβολικά, όμως εγώ δεν παρέκκλινα από τον νόμο σου». Και σε άλλο σημείο: «Για χάρη σου υπέμεινα ονειδισμό, και ντροπή κάλυψε το πρόσωπό μου». Λέει εξάλλου και ο Σωτήρας: «Μακάριοι είστε όταν σας ονειδίσουν και σας διώξουν» και τα εξής.

Θυμήσου τους λόγους σου προς τον δούλο σου, με τους οποίους μου έδωσες ελπίδα. Αυτή ήταν η παρηγοριά μου στην ταπείνωσή μου, ότι ο λόγος σου με ζωογόνησε. Οι υπερήφανοι παρανομούσαν υπερβολικά, αλλά από τον νόμο σου δεν παρεξέκλινα. Ενώ οι ετερόδοξοι αλαζονεύονταν εναντίον του νόμου με το να τον διαβάλλουν, εγώ παρέμενα απόλυτα προσηλωμένος στην τήρησή του, μην ανεχόμενος να κλονιστεί ούτε στο ελάχιστο η συγκατάθεσή μου προς αυτόν.

«Και σήκωσα» Απλώνοντας τα χέρια σε προσευχή για να φυλάξω τις εντολές του Κυρίου, τις οποίες αγάπησα. «Και μελετούσα» Φρόντιζα, δηλαδή μεριμνούσα, ώστε να κατορθώσω τη δικαιοσύνη και να φυλάξω το θέλημα (τις εντολές) του Θεού. Διότι αυτή είναι η μεγάλη φροντίδα. «Θυμήσου» Θυμήσου τα λόγια σου, λέει ο άνθρωπος στον Θεό, πως μου υποσχέθηκες τη βασιλεία των ουρανών, και εγώ παίρνω δύναμη από την ελπίδα. «Αυτή με...» Η ελπίδα και η κατά Θεόν προσδοκία, όταν ταπεινωνόμουν από την αθυμία της παραβάσεως· διότι αυτή ήταν προθυμία και παρηγοριά μέσα μου, λέει ο άνθρωπος. «Ότι ο λόγος σου...» Διότι ζωή είναι ο λόγος του Θεού. «Υπερήφανοι» Οι δαίμονες· διότι εξωθούσαν τον άνθρωπο στην παρανομία, επιτιθέμενοι σφοδρά εναντίον του. «Από τον νόμο σου όμως...» Διότι, έστω κι αν εκείνοι αλαζονεύονταν, εγώ πρόσεχα τον νόμο του Θεού, λέει ο κατά Θεόν άνθρωπος. «Θυμήθηκα» Θυμήθηκα τις κρίσεις σου, λέει, ότι από τον αιώνα αποφάσισες να σώσεις τον άνθρωπο, και παρηγορήθηκα με την προσδοκία και την ελπίδα. «Αθυμία» Διότι αθυμούσε ο άνθρωπος όταν επικρατούσαν οι δαίμονες· επειδή αυτοί είναι αμαρτωλοί. «Από τους αμαρτωλούς...» Διότι αυτοί οι δαίμονες εγκατέλειψαν τον νόμο του Θεού από αλαζονεία. «Ψαλμωδίες ήταν...» Διότι οι πιστοί, όσο βρίσκονται πάνω στη γη, η οποία είναι παροικία (βρίσκονται στην παροικία της γης), δεν παύουν να ψάλλουν. «Θυμήθηκα...» Διότι και νύχτα και ημέρα οι άγιοι φυλάσσουν τον νόμο του Θεού, μνημονεύοντας συνεχώς το όνομα του Θεού. «Αυτή...» Αυτή. Ποια;

Διότι αν εγώ σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα απέκτησα τέτοια οικειότητα με τον επίσκοπό σας, η οποία δεν είναι ανθρώπινη αλλά πνευματική, πόσο μάλλον μακαρίζω εσάς που είστε απόλυτα ενωμένοι μαζί του, όπως η Εκκλησία με τον Κύριο Ιησού και ο Κύριος με τον Θεό και Πατέρα Του, ώστε να είναι όλα σύμφωνα ενωμένα σε ενότητα. Ας μην πλανάται κανείς: εάν κάποιος δεν βρίσκεται εντός του θυσιαστηρίου, στερείται τον άρτο του Θεού. Διότι αν η προσευχή ενός ή δύο ανθρώπων έχει τόση δύναμη ώστε ο Χριστός να βρίσκεται ανάμεσά τους, πόσο μάλλον η προσευχή του επισκόπου και όλης της Εκκλησίας, που ανεβαίνει με συμφωνία προς τον Θεό, εξασφαλίζει να τους παραχωρηθούν όλα τα εν Χριστώ αιτήματά τους. Συνεπώς, εκείνος που χωρίζεται από αυτούς και δεν προσέρχεται στη σύναξη των θυσιών και στην εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι εγγεγραμμένοι στον ουρανό, είναι λύκος με δέρμα προβάτου, που επιδεικνύει ήμερη μορφή. Φροντίστε, αγαπητοί, να υποταχθείτε στον επίσκοπο, στους πρεσβυτέρους και στους διακόνους. Διότι αυτός που υποτάσσεται σε αυτούς υπακούει στον Χριστό που τους κατέστησε, ενώ εκείνος που τους απειθεί, απειθεί στον Ιησού Χριστό, και αυτός που απειθεί στον Υιό δεν θα δει τη ζωή, αλλά η οργή του Θεού μένει επάνω του. Επειδή είναι αυθάδης και εριστικός υπερήφανος, αυτός που δεν πειθαρχεί στους ανωτέρους του. Όπως λέει η Γραφή: «Ο Θεός αντιτάσσεται στους υπερηφάνους, ενώ στους ταπεινούς δίνει χάρη», και: «Οι υπερήφανοι παρανομούσαν υπερβολικά».

Θυμήσου τους λόγους σου προς τον δούλο σου, με τους οποίους μου έδωσες ελπίδα. η΄. Ο Θεός, όταν νομοθετούσε, υποσχέθηκε τη δική του εύνοια σε όσους τηρούν τον νόμο, και την τιμωρία στους παραβάτες. Ικετεύει, λοιπόν, τον Θεό να θυμηθεί τις δικές του υποσχέσεις. Διότι σε αυτές, λέει, με δίδαξες να ελπίζω. Θυμήσου, λοιπόν, Δέσποτα, τις υποσχέσεις που μας έδωσες. Διότι είπες στους μαθητές σου: Ιδού, εγώ είμαι μαζί σας όλες τις ημέρες έως τη συντέλεια του αιώνος. Και δεν υποσχέθηκες αυτό μόνο σε εκείνους, αλλά και σε όλους εμάς που πιστεύουμε στο όνομά σου μέσω αυτών. Θυμήσου μας, λοιπόν, και έσο μαζί μας, και μην απομακρυνθείς από εμάς, για να μη χαθούμε. Αυτή με παρηγόρησε στην ταπείνωσή μου, διότι ο λόγος σου με ζωογόνησε. Διότι αυτήν είχα ως παρηγοριά στις συμφορές και στις θλίψεις. Αυτή η υπόσχεση έγινε για μένα παρηγοριά και αναψυχή, και, εποχούμενος σε αυτήν, έπλευσα πάνω από τα κύματα. Γι' αυτό ζητώ η ζωή μου να πορεύεται σύμφωνα με τους λόγους σου. Υπερήφανοι παρανομούσαν υπερβολικά· εγώ όμως δεν παρεξέκλινα από τον νόμο.

ζʹ. «Εφόσον προτίμησα», λέει, «να ακολουθώ τους δικούς σου νόμους, ας μη γίνω εύκολη λεία στους εχθρούς». Ποιος όμως έχει τώρα τόση καθαρότητα ψυχής, ώστε με παρρησία να χρησιμοποιήσει τέτοια λόγια; Παρόμοια με αυτά, ωστόσο, έχει πει και ο θείος απόστολος: «Διότι η καύχησή μας είναι αυτή, η μαρτυρία της συνειδήσεώς μας». Είναι μεγάλος αυτός που έχει το θάρρος να συνομιλεί έτσι με τον Θεό. Διότι, με το να πει: «Έπραξα κρίση και δικαιοσύνη», συμπεριέλαβε την επιτέλεση όλων των αρετών και των εντολών. Γι' αυτό και ικετεύει να μην παραδοθεί σε εκείνους που αδικούν, σε πονηρούς δαίμονες, σε παράλογες ορμές και σε άτακτους λογισμούς. «Ανάλαβε τον δούλο σου για το αγαθό». Ο δε Σύμμαχος μεταφράζει: «Ανάλαβε εμένα τον δούλο σου για το αγαθό», ενώ ο Ακύλας και ο Θεοδοτίων: «Εγγυήσου»· αντί δηλαδή να πει: «Λέω την αλήθεια, δεν ψεύδομαι· πίστεψε στον δούλο σου που υπόσχεται· Εσύ ο ίδιος γίνε εγγυητής της υπόσχεσής μου, ότι θα φροντίσω να εκπληρώσω τους νόμους σου». Ανάλαβέ με, Δέσποτα, λέει, και πίστεψε στον δούλο σου, και γίνε εγγυητής μου στο αγαθό, ότι δηλαδή τηρώ τα προστάγματά σου· και ας μην πέσω θύμα συκοφαντίας από τους υπερηφάνους. Διότι όλοι όσοι δεν τηρούν τις εντολές του Θεού ονομάζονται υπερήφανοι, σύμφωνα με το ρητό που λέει: «Οι υπερήφανοι παρανομούσαν υπερβολικά». Ας μη με συκοφαντήσουν οι υπερήφανοι. Επώδυνο πράγμα είναι η συκοφαντία, έστω κι αν αποφέρει μεγάλο μισθό. Σε αυτήν περιέπεσε και ο θαυμάσιος Ιωσήφ, αλλά και αμέτρητοι άλλοι.

«Μας κατέστησες αντικείμενο αντιλογίας στους γείτονές μας.» Για το τρίτο, μάρτυρας είναι ο μελωδός που λέει: «Κώφευσα και δεν άνοιξα το στόμα μου, και του έβαλα φρουρά, όταν στάθηκε ο αμαρτωλός απέναντί μου.» Και πάλι: «Οι υπερήφανοι παρανομούσαν υπερβολικά, εγώ όμως δεν παρεξέκλινα από τη θεωρία σου.» Από αυτούς, ο μεσαίος χρησιμοποιεί συχνά τον πρώτο τρόπο, εξαιτίας της έλλειψης προετοιμασίας. Ο πρώτος δεν έχει ακόμη τη δύναμη να αποκρούσει τους εχθρούς με τον δεύτερο τρόπο. Ο τρίτος, όμως, περιφρόνησε εντελώς τους δαίμονες.