Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:53

Αθυμία με κατέλαβε εξαιτίας των αμαρτωλών που εγκαταλείπουν τον νόμο σου. Αναφορικά με τους αμαρτωλούς, άλλοι μεν αμαρτάνουν χωρίς τον νόμο, επειδή δεν γνώρισαν καν εξαρχής τους νόμους· άλλοι δε, αν και βρίσκονται υπό τον νόμο, αμαρτάνουν παραβαίνοντάς τον. Και λίγο παρακάτω: Διότι, εάν πάσχει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη· και εάν δοξάζεται ένα μέλος, συγχαίρουν όλα τα μέλη. Επομένως, και για τους αδελφούς μας που αμαρτάνουν, αρμόζει να λυπόμαστε, επειδή βρίσκονται σε αυτήν την κατάσταση, και να διακατεχόμαστε από αυτήν τη διάθεση σύμφωνα με τον άγιο αυτόν.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΝΓʹ Ποιος είναι ο μολυσμός της σάρκας, και ποιος ο μολυσμός του πνεύματος; Και πώς θα καθαριστούμε από αυτούς; Ή τι είναι ο αγιασμός; Και πώς θα τον αποκτήσουμε; ΑΠΟΚΡΙΣΗ Μολυσμός μεν της σάρκας είναι το να συναναστρέφεται κανείς αυτούς που πράττουν τα απαγορευμένα, του πνεύματος δε το να αδιαφορεί απέναντι σε όσους φρονούν ή πράττουν τέτοια πράγματα. Καθαρίζεται δε κανείς, όταν υπακούει στον Απόστολο που λέει «με τέτοιον άνθρωπο ούτε να συντρώγετε», και σε όσα παρόμοια παραγγέλλει· ή όταν βιώσει αυτό που έχει ειπωθεί από τον Δαβίδ: «Αθυμία με κατέλαβε εξαιτίας των αμαρτωλών που εγκαταλείπουν τον νόμο Σου»· και όταν επιδείξει τέτοια λύπη, σαν και αυτήν που επέδειξαν οι Κορίνθιοι όταν ελέγχθηκαν επειδή είχαν αδιάφορη στάση απέναντι σε εκείνον που αμάρτησε, αποδεικνύοντας τον εαυτό τους με κάθε τρόπο ότι είναι αγνοί σε αυτό το ζήτημα. Αγιασμός, εξάλλου, είναι το να αφιερώνεται κανείς στον άγιο Θεό εξολοκλήρου και αδιάκοπα σε κάθε καιρό, με τη φροντίδα και τον ζήλο για όσα είναι αρεστά σε Αυτόν. Διότι, όπως ανάμεσα στα αφιερώματα το ελαττωματικό είναι απρόσδεκτο, έτσι και το να μετατρέπει σε κοινή και ανθρώπινη χρήση εκείνο που άπαξ έχει αφιερωθεί στον Θεό αποτελεί πράξη ασεβή και ανεπίτρεπτη.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΡϟΒ΄ Ποια είναι η κατά Θεόν λύπη και ποια η του κόσμου; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Η μεν κατά Θεόν είναι όταν λυπάται κανείς επειδή παραβλέφθηκε κάποια εντολή του Θεού, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Αθυμία με κατέλαβε εξαιτίας των αμαρτωλών που εγκαταλείπουν τον νόμο σου»· η δε του κόσμου, όταν αυτό που προκαλεί τη λύπη είναι κάτι το ανθρώπινο και άξιο του κόσμου.

Να κλαις, λοιπόν, με εκείνους που κλαίνε. Όταν δεις τον αδελφό να οδύρεται μετανοώντας για τα αμαρτήματά του, κλάψε μαζί του και συμπόνεσέ τον. Διότι έτσι θα μπορέσεις, μέσα από τα πάθη των άλλων, να επανορθώσεις το δικό σου σφάλμα. Διότι εκείνος που έχυσε θερμό δάκρυ για την αμαρτία του πλησίον, θεράπευσε τον ίδιο του τον εαυτό μέσω του θρήνου του για τον αδελφό. Τέτοιος ήταν εκείνος που έλεγε: «Αθυμία με κατέλαβε εξαιτίας των αμαρτωλών που εγκαταλείπουν τον νόμο σου». Να κλαις για την αμαρτία.

Θυμήθηκα τα προαιώνια κρίματά σου, Κύριε, και παρηγορήθηκα. Βαθιά θλίψη με κυρίευσε εξαιτίας των αμαρτωλών που εγκαταλείπουν τον νόμο σου. Τα δικαιώματά σου έγιναν για εμένα ύμνοι στον τόπο της παροικίας μου. Θυμήθηκα μέσα στη νύχτα το όνομά σου, Κύριε, και τήρησα τον νόμο σου. Αυτό μου συνέβη, επειδή αναζήτησα τα δικαιώματά σου.

«Και σήκωσα» Απλώνοντας τα χέρια σε προσευχή για να φυλάξω τις εντολές του Κυρίου, τις οποίες αγάπησα. «Και μελετούσα» Φρόντιζα, δηλαδή μεριμνούσα, ώστε να κατορθώσω τη δικαιοσύνη και να φυλάξω το θέλημα (τις εντολές) του Θεού. Διότι αυτή είναι η μεγάλη φροντίδα. «Θυμήσου» Θυμήσου τα λόγια σου, λέει ο άνθρωπος στον Θεό, πως μου υποσχέθηκες τη βασιλεία των ουρανών, και εγώ παίρνω δύναμη από την ελπίδα. «Αυτή με...» Η ελπίδα και η κατά Θεόν προσδοκία, όταν ταπεινωνόμουν από την αθυμία της παραβάσεως· διότι αυτή ήταν προθυμία και παρηγοριά μέσα μου, λέει ο άνθρωπος. «Ότι ο λόγος σου...» Διότι ζωή είναι ο λόγος του Θεού. «Υπερήφανοι» Οι δαίμονες· διότι εξωθούσαν τον άνθρωπο στην παρανομία, επιτιθέμενοι σφοδρά εναντίον του. «Από τον νόμο σου όμως...» Διότι, έστω κι αν εκείνοι αλαζονεύονταν, εγώ πρόσεχα τον νόμο του Θεού, λέει ο κατά Θεόν άνθρωπος. «Θυμήθηκα» Θυμήθηκα τις κρίσεις σου, λέει, ότι από τον αιώνα αποφάσισες να σώσεις τον άνθρωπο, και παρηγορήθηκα με την προσδοκία και την ελπίδα. «Αθυμία» Διότι αθυμούσε ο άνθρωπος όταν επικρατούσαν οι δαίμονες· επειδή αυτοί είναι αμαρτωλοί. «Από τους αμαρτωλούς...» Διότι αυτοί οι δαίμονες εγκατέλειψαν τον νόμο του Θεού από αλαζονεία. «Ψαλμωδίες ήταν...» Διότι οι πιστοί, όσο βρίσκονται πάνω στη γη, η οποία είναι παροικία (βρίσκονται στην παροικία της γης), δεν παύουν να ψάλλουν. «Θυμήθηκα...» Διότι και νύχτα και ημέρα οι άγιοι φυλάσσουν τον νόμο του Θεού, μνημονεύοντας συνεχώς το όνομα του Θεού. «Αυτή...» Αυτή. Ποια;

Διότι όχι μόνο εμποδίζετε τους εαυτούς σας, αλλά και όσους θέλουν να εισέλθουν. Ακόμη, υπερηφανεύονταν οι άρχοντες και οι ιερείς των Ιουδαίων εναντίον των αποστόλων, λέγοντάς τους: «Δεν σας παραγγείλαμε με αυστηρότητα να μη μιλάτε σε κανέναν γι' αυτόν τον λόγο; Και ιδού, έχετε γεμίσει την Ιερουσαλήμ με τη διδαχή σας». Αυτοί δε τους αποκρίθηκαν: «Αν είναι δίκαιο ενώπιον του Θεού να ακούμε εσάς μάλλον παρά τον Θεό, κρίνετέ το εσείς». Θυμήθηκα τα κρίματά σου από τους αιώνες, Κύριε, και παρηγορήθηκα. Διωκόμενος, λοιπόν, ο χορός των αποστόλων και όλων των μαρτύρων, θυμούνταν τα κρίματα του Θεού από τους αιώνες: όσα έπαθε ο Άβελ από τον αδελφοκτόνο Κάιν, όσα ο Αβραάμ, όσα ο Μωυσής· τα όσα συνέβησαν στον Ισαάκ, τα όσα στον Ιακώβ, τα όσα στον Ιωσήφ, τα όσα στον Ιώβ. Και αυτά αποτελούσαν για εκείνους παρηγοριά και ανακούφιση· καθώς και το πώς παραχωρήθηκε να περιπέσουν σε ποικίλους πειρασμούς, και αργότερα έγιναν περιφανείς και περίβλεπτοι. Φέρνοντας, λοιπόν, και εγώ αυτά στον νου μου, αποκόμισα από αυτά επαρκή ψυχική ανακούφιση. Αθυμία με κατέλαβε εξαιτίας των αμαρτωλών που εγκαταλείπουν τον νόμο σου.

Ώ, πόσα και πόσο μεγάλα κακά γεννιούνται από την αναρχία! Πείνα, πόλεμος, λεηλασίες χωριών, στέρηση χρημάτων, απαγωγές, οι φόβοι για δουλεία και θάνατο. ΤΙΤΛΟΣ ΚΓ΄. — Περί ακηδίας και αθυμίας. «Γιατί είσαι περίλυπη, ψυχή μου; Και γιατί με ταράζεις;» «Όταν κυριεύτηκε από ακηδία η καρδιά μου, με ύψωσες πάνω σε πέτρα.» «Βυθίστηκα σε σκέψεις και ολιγοψύχησε το πνεύμα μου.» «Νύσταξε η ψυχή μου από την ακηδία· στερέωσέ με με τους λόγους σου. Αθυμία με κατέλαβε εξαιτίας των αμαρτωλών που εγκαταλείπουν τον νόμο σου.» «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα.