Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:6

Φανέρωσε ότι υφίστανται ντροπή και ατιμία όσοι δεν έχουν διατηρήσει την καρδιά τους άμεμπτη από κάθε ρύπο και σπίλο. Διότι πάλι λέγει: «τότε δεν θα ντροπιαστώ, όταν θα αποβλέπω σε όλες τις εντολές σου». Το Πνεύμα δίδαξε ότι η εκπλήρωση όλων των εντολών και η απομάκρυνση από κάθε παράπτωμα χαρίζουν τέλεια παρρησία ενώπιον του Θεού.

Πρέπει λοιπόν να γνωρίζουμε ποιο είναι το θέλημα του Θεού, προς το οποίο οφείλει να αποβλέπει και να αγωνίζεται εκείνος που ορέγεται τη μακάρια ζωή και επιθυμεί να ρυθμίσει τον βίο του σύμφωνα με αυτήν. Είναι λοιπόν τέλειο θέλημα του Θεού το να καθαρίσει την ψυχή από κάθε μολυσμό μέσω της χάριτος, καθιστώντας την ανώτερη από τις σωματικές ηδονές, και να την προσφέρει καθαρή στον Θεό, ικανή και γεμάτη πόθο να αντικρίσει εκείνο το νοητό και άρρητο φως. Τέτοιου είδους ανθρώπους μακαρίζει και ο Κύριος λέγοντας: «Μακάριοι οι καθαροί στην καρδιά, διότι αυτοί θα δουν τον Θεό»· και αλλού παραγγέλλει: «Γίνετε λοιπόν εσείς τέλειοι, όπως ο Πατέρας σας ο ουράνιος είναι τέλειος». Προς αυτήν την τελειότητα προτρέπει να τρέξουμε και ο απόστολος λέγοντας: «Για να παραστήσω κάθε άνθρωπο τέλειο εν Χριστώ, για το οποίο και κοπιάζω αγωνιζόμενος»· και ο Δαβίδ, ομιλώντας εν Πνεύματι, διδάσκει σε όσους επιθυμούν να φιλοσοφούν ορθά την οδό της αληθινής φιλοσοφίας, δια της οποίας πρέπει να βαδίζουν προς τον τέλειο σκοπό, ζητώντας από Εκείνον που τα χορηγεί αυτά που το Πνεύμα διδάσκει μέσω του Δαβίδ: «Ας γίνει», λέει, «η καρδιά μου άμωμη στα δικαιώματά σου, για να μην ντροπιαστώ». Προτρέπει να φοβούνται την ντροπή και να την απεκδύονται σαν ρυπαρό και ατιμωτικό ένδυμα όσοι την έχουν περιβληθεί εξαιτίας της κακίας· διότι πάλι λέει: «Τότε δεν θα ντροπιαστώ, όταν θα αποβλέπω σε όλες τις εντολές σου».

Μακάριοι. Βλέπεις πώς το Άγιο Πνεύμα μακαρίζει αυτούς που πορεύονται σε οδό άμωμη, δηλαδή εκείνους των οποίων η οδός είναι αψεγάδιαστη. Οι πορευόμενοι. Είναι αυτοί που εφαρμόζουν ορθά τον νόμο με τη μελέτη των θείων Γραφών. Μακάριοι. Με τη μελέτη των Γραφών, διότι οι Γραφές τυγχάνουν να είναι μαρτυρία του Θεού. Με όλη την καρδιά. Διότι εκείνοι που αφιερώνονται με ζήλο στις θείες Γραφές, αυτοί αναζητούν τον Κύριο με όλη τους την καρδιά. Διότι δεν. Ο λόγος γίνεται για τους Ιουδαίους, επειδή εξέκλιναν από τον νόμο. Εσύ ενετείλω. Όσα προσέταξε μέσω του νόμου, λέει, αυτά πρέπει να τηρεί ο άνθρωπος (διότι έτσι ευαρεστείται ο Θεός). Μακάρι. Ζητώ, λέει ο πιστός άνθρωπος, να γίνουν ευθείες οι οδοί μου, ώστε να τις ακολουθήσω ορθά. Του φυλάξασθαι. Διότι εάν κάποιος κατευθύνει ορθά τις οδούς του, τηρεί εύκολα τις εντολές του Θεού. Τότε. Διότι κατά την ημέρα εκείνη δεν φοβάται την αισχύνη αυτός που εφάρμοσε ορθά τις εντολές του Θεού. Θα εξομολογηθώ. Όπως ο Πέτρος μετά την άρνηση εξομολογήθηκε με όλη του την καρδιά, έτσι πρέπει και ο ευθύς άνθρωπος να εξομολογείται στον Θεό. Όταν θα έχω μάθει. Διότι όταν ο άνθρωπος τηρήσει ορθά τα κρίματα του Θεού, τότε αναδεικνύεται τέλειος και σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Τα δικαιώματα. Δηλαδή, για τον λόγο αυτό τήρησα όσα προσέταξες, για να μην εγκαταλειφθώ μέχρι τέλους. Εν τίνι. Με τι και πότε θα κατευθύνει ορθά ο νέος λαός τις οδούς του Θεού; Προφανώς με την παρουσία του Χριστού και Θεού.

Είθε να κατευθύνονταν οι οδοί μου, ώστε να τηρήσω τα δικαιώματά σου. Γι' αυτό, λέει, παρακαλώ να ευθυγραμμιστεί η πορεία μου με τον νόμο σου, σαν να ήταν κάποιος κανόνας, ώστε να τηρήσω τα δικαιώματά σου. Η λέξη «Όφελον» (είθε) αποτελεί έκφραση ευχής, αντί να πει: μακάρι να κατευθυνθώ ώστε να τηρώ όλες τις εντολές σου. Επειδή κάθε άνθρωπος που έχει τον πόθο να τηρεί τις εντολές του Θεού, εάν δεν έχει τον Ίδιο συνεργό στην αγαθοεργία του, δεν θα μπορούσε να φέρει εις πέρας αυτό που ποθεί· διότι είναι γραμμένο: «Δεν εξαρτάται από εκείνον που θέλει, ούτε από εκείνον που τρέχει, αλλά από τον Θεό που ελεεί». Επομένως, από εμάς μεν προέρχεται η αρχή του αγαθού, αλλά το να φτάσει στην ολοκλήρωση χρειάζεται τη βοήθεια του Θεού· διότι λέει: «Πλησιάστε τον Θεό, και Εκείνος θα σας πλησιάσει». Τότε δεν πρόκειται να καταισχυνθώ, όταν θα αποβλέπω σε όλες τις εντολές σου. Διότι καρπός της παρανομίας είναι η αισχύνη. Έτσι και ο θείος Απόστολος είπε: «Ποιον καρπό, λοιπόν, είχατε τότε από εκείνα για τα οποία τώρα αισχύνεστε;».

Εκείνοι δε που εκπληρώνουν όλες τις εντολές του Θεού, διαθέτουν την παρρησία που προέρχεται από τη συνείδηση. Πότε όμως είναι το «τότε»; Όταν, σύμφωνα με τον προφήτη Δανιήλ, οι δίκαιοι θα αναστηθούν για την αιώνια ζωή, ενώ οι αμαρτωλοί για την αιώνια ντροπή. Παρακαλεί λοιπόν ο προφήτης να μην ντροπιαστεί τότε. Και πώς επιτυγχάνεται αυτό; Με το να προσέχει κανείς όλες τις εντολές· όχι τη μία να την εφαρμόζει και την άλλη να την παραμελεί. Διότι Εκείνος που είπε, «Μην μοιχεύσεις», είπε επίσης, «Μην πορνεύσεις»· και Εκείνος που είπε, «Μην πορνεύσεις», είπε επίσης, «Μην αδικήσεις». Και όποιος εκπληρώσει ολόκληρο τον νόμο, αλλά πταίσει σε ένα μόνο σημείο, έχει γίνει ένοχος για όλα, σύμφωνα με τον απόστολο Ιάκωβο. «Θα σε δοξολογήσω [Εξομολογήσομαί σοι] με ευθύτητα καρδιάς, όταν θα έχω μάθει τα κρίματα της δικαιοσύνης σου». Την ευχαριστία την ονομάζει εξομολόγηση. Τότε θα μπορέσω να σου προσφέρω καθαρό ύμνο, όταν κατανοήσω πλήρως όλα τα κρίματά σου και ζήσω σύμφωνα με αυτά. Διότι όποιος έχει αγαθές πράξεις, εκείνος εξομολογείται «με ευθύτητα καρδιάς», μετανοώντας με όλη του την καρδιά, όπως ο Δαβίδ για τη μοιχεία, και όπως ο τελώνης που φώναζε το «Ήμαρτον» και το «Ιλάσθητι». Εξομολογήθηκε και ο Ιούδας, λέγοντας: «Αμάρτησα, παραδίδοντας αθώο αίμα»· αλλά όχι «με ευθύτητα καρδιάς»· διότι κυριαρχούνταν από τη φιλαργυρία. Εξομολογήθηκε και ο Φαρισαίος· επειδή όμως είχε καρδιά υπερήφανη και όχι ευθεία, κατέβηκε [από τον ναό] χωρίς να δικαιωθεί, λέγοντας ότι, «Δεν είμαι όπως αυτός ο τελώνης».

Γνωρίζεις αυτούς που θησαυρίζουν, γνωρίζεις τον θησαυρό, τι λογής και πόσος είναι και πού βρίσκεται; Γνωρίζεις τους φύλακες και τη χώρα την ασύλητη, την απρόσιτη στους κλέφτες, και τον άδυτο ήλιο; Είθε λοιπόν ο Κύριος να μας δώσει την χάρη να θησαυρίζουμε εκεί, εκεί να έχουμε την καρδιά μας αμετάκλητα, εκεί να στρέφεται η σκέψη μας πάντοτε, ημέρα και νύκτα, εκεί να ανυψωθεί ο νους μας, εκεί να ατενίσει το μάτι της διανοίας μας καθαρά, ώστε να σπεύσουμε να θησαυρίσουμε εκεί και να προσηλώσουμε εκεί τις καρδιές μας. Αυτό δε θα γίνει, εάν τηρήσουμε τις θείες εντολές του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος μας Ιησού Χριστού· διότι «είναι αξιόπιστες όλες οι εντολές του», κατά τον θείο Δαβίδ, και «μακάριος ο άνθρωπος που φοβάται τον Κύριο, διότι θα βρει μεγάλη ευαρέσκεια στις εντολές του» και «απομακρυνθείτε από εμένα οι πονηροί λογισμοί και θα εξερευνήσω τις εντολές του Θεού μου»· διότι «όλες οι εντολές σου», Δέσποτα, «είναι δικαιοσύνη» και γι' αυτό «συνέτισέ με, και θα μάθω τις εντολές σου», διότι «εσύ παρήγγειλες να φυλάττονται οι εντολές σου», και «τότε δεν θα ντροπιαστώ, όταν θα αποβλέπω σε όλες τις εντολές σου». Και θα μπορούσε κανείς να βρει χιλιάδες μαρτυρίες του Δαβίδ για αυτές τις θείες και άγιες εντολές του Σωτήρος μας Ιησού Χριστού.

Τι είναι λοιπόν το θέλημα του Θεού, στο οποίο ο απόστολος, παρακαλώντας τον καθένα, τον προτρέπει να σπεύσει να φθάσει; Ή άραγε πρόκειται γι' αυτά που έχει πει ο Κύριος μακαρίζοντάς τους: «Μακάριοι οι καθαροί στην καρδιά, διότι αυτοί θα δουν τον Θεό»· και πάλι: «Να γίνετε λοιπόν εσείς τέλειοι, όπως ο Πατέρας σας ο ουράνιος είναι τέλειος»; Την παντελή κάθαρση από την αμαρτία επαγγέλλεται μέσω αυτών, η οποία είναι η παντελής απαλλαγή από τα πάθη της ατιμίας, και την τέλεια ανάληψη της ύψιστης αρετής, η οποία είναι ο καθαρισμός και ο αγιασμός της καρδιάς μέσω της μετοχής στο τέλειο και θεϊκό Πνεύμα, που συντελείται με πλήρη βεβαιότητα από την ψυχή η οποία με πίστη και αγάπη παραδίδει ολοκληρωτικά τον εαυτό της στον Θεό. Όπως ακριβώς και μέσω του Δαβίδ το Πνεύμα, υποδεικνύοντας τον τέλειο σκοπό της αλήθειας και διδάσκοντας όσους επιθυμούν να αναδειχθούν υιοί του φωτός και να γίνουν κληρονόμοι της ζωής να τον επιζητούν από τον Θεό και να πιστεύουν, λέει: «Ας γίνει η καρδιά μου άμωμη στα δικαιώματά σου, για να μην ντροπιαστώ»· υποδήλωσε ότι φέρουν ντροπή και ατιμία όσοι δεν έχουν ακόμη αποκτήσει την καρδιά άμωμη από κάθε σπίλο και ρύπο· διότι πάλι λέει: «Τότε δεν θα ντροπιαστώ, όταν θα αποβλέπω σε όλες τις εντολές σου»· το Άγιο Πνεύμα δίδαξε ότι η εκπλήρωση όλων των εντολών και η απομάκρυνση από κάθε παράπτωμα συνιστά την απόκτηση τέλειας παρρησίας ενώπιον του Θεού.

Διότι, λέει, «Μακάριοι οι καθαροί στην καρδιά, επειδή αυτοί θα δουν τον Θεό»· και: «Γίνετε, και εμείς και εσείς, τέλειοι, όπως ο Πατέρας μας ο ουράνιος είναι τέλειος»· και: «Ας γίνει, λέει, η καρδιά μου άμεμπτη στα προστάγματά σου, για να μην ντροπιαστώ»· και πάλι: «Τότε δεν θα ντροπιαστώ, όταν θα προσβλέπω σε όλες τις εντολές σου»· και προς εκείνον που ρωτά πάλι: «Ποιος θα ανέβει στο όρος του Κυρίου;», απαντά: «Αυτός που έχει αθώα χέρια και καθαρή καρδιά», φανερώνοντας με αυτόν τον τρόπο την τέλεια εξάλειψη της αμαρτίας τόσο από την πράξη όσο και από τη διάνοια.