Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:60

Επειδή, λοιπόν, αγνοούμε ποια ώρα έρχεται ο κλέπτης, γι' αυτό έχουμε λάβει την εντολή να γρηγορούμε, να έχουμε τις οσφύες περιεζωσμένες και τα λυχνάρια της κατά Θεόν πολιτείας αναμμένα, ώστε να φέγγουν στους πλησίον, ας μην παύσουμε με συντριβή καρδίας να ικετεύουμε τον Θεό να λυτρωθούμε από όλους όσους μας καταδιώκουν, μήπως τυχόν, αφού νικηθούμε από αυτούς, εκείνοι που πρόκειται να παραλάβουν τις ψυχές μας τις αρπάξουν απροετοίμαστες, χωρίς να υπάρχει κανένας να λυτρώσει ούτε να σώσει. Μήπως η ψυχή του καθενός, εμπλεγμένη στα δεσμά των χαμερπών και γήινων πραγμάτων και μη υποφέροντας τον χωρισμό από αυτά, μάταια μεν στραφεί προς αυτά, και εξαναγκαζόμενη από την αγγελική επιστασία και το θείο πρόσταγμα να τα εγκαταλείψει, θρηνήσει ανώφελα την αμέλεια του παρωχημένου χρόνου. Αλλά μάλλον, ψάλλοντας εγκάρδια το Δαυιτικό λόγιο: «Προετοιμάστηκα και δεν ταράχθηκα, για να τηρήσω τις εντολές σου», ας λάβουμε ως μισθό για την τήρησή τους τη δόξα από τον Θεό, δηλαδή το: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα υπήρξες πιστός, σε πολλά θα σε εγκαταστήσω· είσελθε στη χαρά του κυρίου σου». Μαζί με τον οποίο στον Πατέρα, συνάμα με το Άγιο Πνεύμα, ανήκει δόξα, τιμή, κράτος, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων· αμήν.

Αναλογίστηκα τις οδούς σου, και έστρεψα τα πόδια μου στα μαρτύριά σου. Επειδή, λέει, ανέθεσα όλη μου τη θέληση στις δικές σου εντολές, για τον λόγο αυτό πορεύτηκα την οδό των μαρτυρίων. Ετοιμάστηκα και δεν ταράχθηκα. Επειδή γνώριζα αυτό που έχει ειπωθεί: «Τέκνο, εάν προσέρχεσαι να δουλεύσεις στον Κύριο, ετοίμασε την ψυχή σου για πειρασμό»· και μελετώντας το αυτό αδιάκοπα, δεν ταραζόμουν κατά τις εφόδους, καθότι είχα ασκηθεί να τις υπομένω γενναία.

Και πάνω απ' όλα αυτά, να θυμάσαι ότι δεν θα παραμείνεις για πολύ στο σώμα, και φρόντισε να πεις με παρρησία εκείνη την ώρα: «Προετοιμάστηκα και δεν ταράχθηκα». Αδελφέ, χωρίς κόπο δεν είναι δυνατόν να ζήσει κανείς, και χωρίς αγώνα κανείς δεν στεφανώνεται. Πάλεψε για να σωθείς αγωνιζόμενος και ο Θεός θα σε βοηθήσει, «Εκείνος που θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να φτάσουν στην επίγνωση της αλήθειας». Αυτός θα σε ελεήσει, τέκνο μου, ώστε να προσέλθεις με μακροθυμία στο έργο Του, διότι δικό Του είναι το έλεος και η δύναμη και η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Αλλά, αφού ανακουφιστήκαμε, ας ευχαριστήσουμε τον Θεό για τους κινδύνους από τους οποίους μας γλίτωσε, και ας παραμείνουμε στην προσευχή, ώστε να μην περιπέσουμε στα ίδια πάθη, ούτε σε άλλα. Εάν κάποιος φάει κάποια τροφή και βλαφτεί στο στομάχι του ή στο συκώτι ή στη σπλήνα, και μέσω της φροντίδας και της τέχνης του ιατρού θεραπευθεί, δεν παραμελεί πλέον τον εαυτό του, για να μην περιέλθει σε χειρότερη κατάσταση, ενθυμούμενος εκείνον τον κίνδυνο, όπως ακριβώς είπε και ο Κύριος σε αυτόν που θεραπεύθηκε από Αυτόν: «Ιδού, έγινες καλά, μην αμαρτάνεις πια, για να μην πάθεις κάτι χειρότερο». Αδελφέ, οι άριστοι στρατιώτες, ακόμη και στον καιρό της ειρήνης μελετούν πάντοτε την τέχνη του πολέμου, διότι δεν είναι δυνατόν στον στρατιώτη να μελετήσει με ευκολία τα του πολέμου σε καιρό πολέμου. Έχει δε λεχθεί: «Προετοιμάστηκα και δεν ταράχθηκα». Επομένως, σε καμία περίπτωση να μην αποκτήσεις θάρρος απέναντι στο πάθος από το οποίο πειράχθηκες, ούτε απέναντι σε κάποιο άλλο. Διότι οι Πατέρες έλεγαν για την παρρησία ότι καταστρέφει τους καρπούς του μοναχού. Δεν μπορεί, λοιπόν, ο άνθρωπος να εφησυχάζει απέναντι στον πόλεμο μέχρι την τελευταία του αναπνοή, ώστε να μην πέσει παγιδευμένος από τον πανούργο εχθρό, τον οποίο θα καταργήσει από εμάς ο Κύριος με το πνεύμα του στόματός Του. Να θυμάσαι ότι είπε κάποιος Γέροντας: «Ακόμη κι αν ο άνθρωπος δημιουργήσει νέο ουρανό και νέα γη, δεν μπορεί να εφησυχάσει». Σχετικά δε με τον πονοκέφαλο, οφείλει κανείς να αγωνιστεί για να μην αφήσει τον εαυτό του να χαλαρώσει, και έτσι θα βοηθηθεί.

Απάντηση: Εάν κάποιος θέλει να έχει πάντοτε τον φόβο του Θεού στην καρδιά του, μπορεί να το κατανοήσει από αυτό το παράδειγμα. Όταν κάποιος θέλει να αναχωρήσει για ταξίδι, φοράει τα υποδήματά του. Διότι η Γραφή λέει ότι τα υποδήματα είναι σημείο της ετοιμασίας. Και είναι γεγραμμένο: «Ετοιμάστηκα και δεν ταράχθηκα». Εάν, λοιπόν, κάποιος αναλογιστεί μέσα του ότι πρόκειται να επιτελέσει ένα έργο, από τη σαρκική ετοιμασία οφείλει να κατανοήσει την πνευματική. Και να λάβει τα πνευματικά υποδήματα, δηλαδή την ετοιμασία του φόβου του Θεού, και να θυμάται ότι οφείλει να πράττει τα πάντα σύμφωνα με τον φόβο του Θεού, και να ετοιμάσει την καρδιά του να επικαλεστεί τον Θεό, προκειμένου να του χορηγήσει τον φόβο Του.

Και τότε πού βρίσκουμε τον λογισμό που είναι απαλλαγμένος από θλίψη; Ως προς αυτά, λοιπόν, δεν πρέπει να επαναπαυόμαστε. Διότι διατηρεί τη θλίψη και για το μέλλον για τους ασύνετους. Επειδή ο συνετός άνθρωπος πάντοτε προσδοκά ότι θα βρει θλίψη, αν όχι σήμερα, αύριο, και δεν ταράζεται· «Διότι προετοιμάστηκα», λέει, «και δεν ταράχθηκα». Και μακάριος είναι εκείνος που έχει πάντοτε μπροστά στα μάτια του ότι «του Κυρίου είναι η γη και το πλήρωμά της», και αναλογίζεται ότι, όπως Εκείνος θέλει, έχει τη δύναμη να οικονομήσει εμένα τον δούλο Του. Διότι ένας τέτοιος άνθρωπος δεν μετανιώνει για όσα έχουν δοθεί. Εάν, λοιπόν, συναντήσουμε θλίψη, ας γνωρίζουμε ότι ο Θεός το παραχωρεί για τη δοκιμασία μας. Επειδή ποτέ δεν παραβλέπει εκείνους που Τον φοβούνται, και μάλιστα εκείνους που πράττουν κάτι για το όνομά Του.

Χρειάζεται, λοιπόν, ένας τέτοιος άνθρωπος μεγάλη προσοχή στο να ελέγχει τα λόγια του και τη φαιδρότητα της όψης του, μήπως τυχόν εκτραπεί εντελώς από την οδό του πένθους. Όποιος, λοιπόν, πρόκειται να πραγματοποιήσει κάποια συνάντηση, οφείλει να ρωτά τον λογισμό του πώς πρέπει να ενεργήσει και με αυτόν τον τρόπο να προετοιμάζει τον εαυτό του, διότι είναι γραμμένο: «Προετοιμάστηκα και δεν ταράχθηκα». Το να προετοιμάσει όμως τον εαυτό του σημαίνει να διακρίνει τα πρόσωπα, εξετάζοντας για ποια αιτία θέλουν να μας συναντήσουν, και ανάλογα με τον σκοπό αυτού που έρχεται να προετοιμάσει τον λογισμό του με φόβο Θεού. Εάν μεν η συνάντηση γίνεται χάριν χαιρετισμού, να τη διαχειριστεί με χάρη και με τα αρμόζοντα σε αυτήν λόγια. Εάν όμως πρόκειται για υποδοχή Πατέρων, ας γίνει με χαρά, κατά το πρότυπο του Αβραάμ που έπλυνε τα πόδια του Δεσπότη και των αγγέλων, και τους υποδέχθηκε με παρακλητικά λόγια.

Αυτό, λοιπόν, είναι εκείνο που έχει ειπωθεί από τον Δαβίδ: «Ετοιμάστηκα και δεν ταράχθηκα». Πρέπει, επομένως, να καταστέλλουμε την παράφορη και ανεξέλεγκτη κίνηση της ψυχής, φέρνοντας στη μνήμη μας τα παραδείγματα των μακάριων ανδρών· το πώς, δηλαδή, ο μέγας Δαβίδ ανεχόταν με πραότητα την υβριστική συμπεριφορά του Σεμεΐ. Διότι δεν έδινε καιρό στην οργή να κινηθεί, αλλά έστρεφε τον νου του προς τον Θεό, λέγοντας: «Ο Κύριος», είπε, «έδωσε εντολή στον Σεμεΐ να καταράται τον Δαβίδ». Γι' αυτό, ακούγοντας να τον αποκαλεί αιμοσταγή και παράνομο άνδρα, δεν οργιζόταν εναντίον του, αλλά ταπείνωνε τον εαυτό του, θεωρώντας ότι η ύβρις τον έβρισκε σύμφωνα με την αξία του. Δύο πράγματα, λοιπόν, να αποβάλεις από τον εαυτό σου: ούτε να κρίνεις τον εαυτό σου άξιο σπουδαίων πραγμάτων, ούτε να θεωρήσεις ότι κάποιος άνθρωπος υπολείπεται πολύ από εσένα σε αξία. Διότι, κατ' αυτόν τον τρόπο, ποτέ δεν θα εξεγερθεί μέσα μας ο θυμός για τις ατιμώσεις που δεχόμαστε. Είναι βέβαια φοβερό, αυτός που έχει ευεργετηθεί και είναι υπόχρεος για τις μεγαλύτερες χάρες, πέρα από το να είναι αχάριστος, να γίνεται επιπλέον και αυτός που άρχει την ύβρη και την ατιμία. Είναι φοβερό, αλλά αποτελεί μεγαλύτερο κακό για εκείνον που το πράττει, παρά για εκείνον που το υφίσταται. Εκείνος ας υβρίζει· εσύ όμως μην αισθάνεσαι προσβεβλημένος. Ας γίνουν τα λόγια του για εσένα άσκηση πνευματικής φιλοσοφίας. Εάν δεν πληγωθείς, παραμένεις άτρωτος. Εάν όμως πάθει και κάτι η ψυχή σου, συγκράτησε μέσα σου τη λύπη.

Ας ευχόμαστε, λοιπόν, να επιλάμπει πάντοτε σε εμάς το πρόσωπο του Θεού, ώστε να βρισκόμαστε σε ιεροπρεπή κατάσταση, και να είμαστε πράοι και με κάθε τρόπο ατάραχοι, εξαιτίας της ετοιμότητάς μας προς τα καλά. Διότι λέγει: «Ετοιμάστηκα και δεν ταράχθηκα». «Προς εσένα, Κύριε, θα κραυγάσω, και προς τον Θεό μου θα δεηθώ». Πολλές φορές έχει αναφερθεί σχετικά με την κραυγή προς τον Κύριο, ότι το να κράζει κανείς προσιδιάζει μόνο σε εκείνον που επιθυμεί τα μεγάλα και τα επουράνια. Εάν, όμως, κάποιος ζητά από τον Θεό μικρά και επίγεια πράγματα, χρησιμοποιεί μικρή και ταπεινή φωνή, η οποία δεν φθάνει στο ύψος, ούτε φθάνει στα αυτιά του Κυρίου. «Ποια ωφέλεια υπάρχει στο αίμα μου, όταν κατεβαίνω στη φθορά;» Τι, λέγει, κραύγασα; Και για ποιο πράγμα δεήθηκα προς εσένα, τον Κύριό μου και τον Θεό μου; Ποια ανάγκη έχω, λέγει, από την ευεξία της σάρκας και την αφθονία του αίματος, εφόσον πρόκειται οσονούπω να παραδοθώ στην κοινή διάλυση του σώματος;

Έχοντας δει όλα αυτά ο Χριστός, και μη αγνοώντας τις καρδιές εκείνων που τον αγαπούσαν, είπε ότι η άνοδός του δεν θα γινόταν χωρίς λύπη για τους μαθητές· αλλά υπήρχε εκτός από αυτό και άλλη μία αληθινή αιτία που θα ανάγκαζε τους άγιους μαθητές να αποζητούν την παρουσία του Χριστού. Διότι, από στιγμή σε στιγμή, έμελλε να αντιμετωπίσουν όχι μικρούς κινδύνους και να χτυπηθούν συχνά από την ακράτητη παράνοια των Ιουδαίων, αλλά και να περιπέσουν στη μανία άλλων, καθώς θα περιέτρεχαν όλη την οικουμένη και θα διακήρυτταν τον λόγο του Σωτήρα σε αυτούς που ακόμη πλανώνταν, με αποτέλεσμα να δοκιμάσουν δεσμωτήρια, να μην αποφύγουν τις ύβρεις και τους ξυλοδαρμούς, και να υποστούν την πεῖρα και άλλων βασανιστηρίων εξίσου οδυνηρών· αν και δεν είχαν δοκιμάσει τίποτε από αυτά προηγουμένως, όσο ήταν μαζί με τον Χριστό. Λέει, λοιπόν, τότε θα αποζητήσετε κυρίως τη συντροφιά μου, όταν σας ταράζουν τα πολύτροπα κύματα των πειρασμών. Και αυτό δεν το έλεγε για να τους οδηγήσει στη δειλία ή για να καταβάλει τους μαθητές με τον φόβο εκ των προτέρων· αλλά μάλλον για να τους προετοιμάσει ώστε να αναλάβουν θάρρος, και κατά κάποιον τρόπο διδάσκοντάς τους να προετοιμαστούν για την υπομονή όσων αναμενόταν να συμβούν. Διότι δεν θα βρούμε ανώφελο, αλλά μάλλον θα δει κανείς ότι έχει πολλή ωφέλεια αυτό που ψάλλεται στους ψαλμούς: «Προετοιμάστηκα και δεν ταράχθηκα».

Επομένως, είναι εξαιρετικά σφαλερό το να μην θέλει κανείς να αποδώσει στους αγίους την αρμόζουσα σε αυτούς τιμή· διότι η ευθύνη της ασέβειας προς αυτούς θα ανατρέξει σε Εκείνον που τους απέστειλε. «Αλλά αυτά σας τα έχω πει, ώστε, όταν έλθει η ώρα τους, να τα θυμηθείτε, ότι εγώ σας τα είπα.» Διαβεβαιώνει ότι δεν τους μίλησε για αυτά για κάποιον άλλο λόγο, παρά για να γνωρίζουν ότι, αντιμετωπίζοντας οπωσδήποτε τους πειρασμούς της αμαρτίας εξαιτίας του, θα αποκομίσουν από αυτούς δόξα. Διότι δεν τα προείπα, λέει, για να εξασθενήσω τη δύναμη της διάνοιάς σας, ούτε επινοώντας κάποιον πρόωρο φόβο για όσα περιμένετε να υποστείτε, αλλά μάλλον δίνοντάς σας τη δυνατότητα να τα προγνωρίζετε, ώστε να αποκομίσετε από αυτό διπλή ωφέλεια. Πρώτον μεν, διότι, όταν θυμηθείτε ότι εγώ τα προείπα, θα θαυμάσετε αυτόν που τα προγνώριζε, και ο ίδιος ο καιρός του κινδύνου θα αποβεί για εσάς βεβαίωση ασφαλούς πίστεως· διότι αυτός που γνωρίζει τα μέλλοντα, πώς θα μπορούσε να μην είναι κατά φύσιν Θεός; Και επιπλέον αυτού υπάρχει και το δεύτερο· διότι αυτός που έχει προετοιμαστεί και προγνωρίζει τι θα υποστεί, θα αντιμετωπίσει ηπιότερο τον φόβο, επειδή θα υπερισχύσει εύκολα έναντι καθετί που φαίνεται φοβερό, και θα διατηρήσει ακλόνητο τον νου του μέσα στους ίδιους τους πόνους· διότι νομίζω πως το να πάθει κανείς κάτι απροσδόκητα και αναπάντεχα έχει πιο πικρό κτύπημα. Γι' αυτό άλλωστε και ο Ψαλμωδός λέει: «Ετοιμάστηκα και δεν ταράχθηκα».

Και ενώ αυτός τα συλλογίζεται αυτά, βγαίνει η απόφαση από τον Βασιλέα που λέει: ο καθένας θα θερίσει ό,τι έσπειρε. Τότε εκείνοι που έσπειραν με δάκρυα, με αγαλλίαση θα θερίσουν εκεί. Τότε ο καθένας πηγαίνει εκεί όπου τον οδηγούν τα έργα του· διότι τα έργα του καθενός στέκονται μπροστά του λέγοντάς του: εσύ μας έπραξες, άθλιε. Όφειλες με τα δάκρυά σου να μας εξαλείψεις. Άκουγες τη Γραφή που έλεγε ότι έρχεται η ώρα να αποδοθεί στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του, και περιγελούσες αυτούς που το έλεγαν. Τώρα λοιπόν έλα να πάμε, και απόλαυσε τους καρπούς των κόπων σου. Τότε θα απέλθει ο καθένας στον δικό του τόπο, τον οποίο ετοίμασε για τον εαυτό του, και θα εκπληρωθεί η Γραφή που λέει: τότε θα τους μιλήσει μέσα στην οργή του, και με τον θυμό του θα τους ταράξει. Όσοι όμως ετοίμασαν τον εαυτό τους δεν ταράσσονται, αλλά φωνάζουν με παρρησία: ετοιμάστηκα και δεν ταράχθηκα. Ενώ όσοι δεν είναι έτοιμοι θα ταραχθούν ακούγοντας το: πορεύεστε μακριά από εμένα οι καταραμένοι στο πυρ το αιώνιο. Τότε θα πορευθούν άλλοι μεν στο εξώτερο σκοτάδι, άλλοι δε στη γέεννα του πυρός· άλλοι στον τριγμό των δοντιών και στις υπόλοιπες κολάσεις, καθώς οι Άγγελοι θα τους σπρώχνουν με βιασύνη και θα τους λένε: σαν πρόβατα του άδη γίνατε, ο θάνατος θα σας ποιμάνει.

Ικέτευσα το πρόσωπό σου με όλη την καρδιά μου· ελέησέ με σύμφωνα με τον λόγο σου. Αναλογίστηκα τις οδούς σου, και έστρεψα τα βήματά μου προς τις μαρτυρίες σου. Προετοιμάστηκα και δεν ταράχτηκα, για να τηρήσω τις εντολές σου.

Αυτήν την ανταμείβει ένας γλυκύτατος ύπνος και ένα όραμα που προσδιόρισε τον χρόνο της εκδημίας της και της γνωστοποίησε αυτή την ημέρα, ώστε, με την πρόνοια του Θεού, να μπορέσει να προετοιμαστεί και να μην ταραχθεί. Κʹ. Για αυτήν, λοιπόν, ήταν πρόσφατο το αγαθό της καθάρσεως και της τελειώσεως, το οποίο ως κοινή δωρεά και θεμέλιο μιας δεύτερης ζωής έχουμε όλοι λάβει από τον Θεό. Μάλλον, όμως, ολόκληρος ο βίος ήταν για εκείνην κάθαρση και τελείωση· και την μεν αναγέννηση την είχε από το Πνεύμα, την δε ασφάλεια αυτής από τον προηγούμενο βίο της. Και σχεδόν μόνο σε εκείνη, για να τολμήσω να το πω, το μυστήριο υπήρξε σφραγίδα, και όχι απλώς χάρισμα.

Η εντολή του Θεού και η ελπίδα. «Μερίδα μου»: Διότι αυτός που ανήκει στη μερίδα του Θεού, αυτός είναι αληθινός φύλακας του νόμου του Θεού. «Εδεήθην»: Διότι οι δίκαιοι με όλη τους την καρδιά παρακαλούν τον Θεό. «Ελέησον»: Όπως υποσχέθηκες, λέει, [ελέησέ με]. «Διότι αναλογίστηκα»: Διότι ποτέ δεν σταματούν οι πιστοί, αλλά διαρκώς πορεύονται στην οδό του Θεού. «Και έστρεψα»: Πορευόμενος πάντοτε σε άμεμπτη οδό. «Προετοιμάστηκα»: Διότι πάντοτε είναι έτοιμος ο πιστός για την έξοδο, φυλάγοντας την εντολή του Θεού· γι' αυτό, όταν έλθει ο θάνατος, δεν ταράζεται. «Σχοινιά»: Οι πονηροί λόγοι και οι μέριμνες του βίου, τα οποία παγιδεύουν τον άνθρωπο. «Και του νόμου»: Διότι τίποτα από αυτά δεν εμποδίζει τον πιστό άνθρωπο [στο να φυλάξει τον νόμο]. «Μεσονύκτιον»: Διότι σε καμία στιγμή δεν πρέπει να απέχει ο πιστός άνθρωπος από την προσευχή και την εξομολόγηση. «Μέτοχος»: Αυτή είναι φωνή του προφήτη. «Και αυτών που φυλάσσουν»: Διότι έχει γνωρίσει τα τέλεια μυστήρια και έσπευδε να συμμετάσχει σε εκείνη τη χαρά (χάρη). «Του ελέους»: Βλέπεις, ο πόθος του προφήτη αφορούσε την παρουσία του Χριστού, επειδή η γη επρόκειτο να γεμίσει από το έλεος του Θεού. «Τα δικαιώματα»: Ας απολαύσω, λέει ο προφήτης, κι εγώ εκείνα τα δικαιώματα που θα προσφέρεις στον άνθρωπο, ερχόμενος στη γη. «Χρηστότητα»: Μαζί με τον άνθρωπο, λέει, ερχόμενος στη γη. «Κύριε»: Όπως μίλησες, λέει, στους δούλους σου, τους προφήτες.

Τις κοιλιές των πεινασμένων. Διότι απέκτησαν τους φτωχούς ως μεσίτες του πνευματικού γάμου, ετοίμασαν μαζί τους τα εφόδια της ευσπλαχνίας· οι πεινασμένοι τρέφονταν, και οι λαμπάδες έλαμπαν· οι φτωχοί ευχαριστούσαν, και ο νυμφίος ευφραινόταν· η ελεημοσύνη σπερνόταν, και ο προσδοκώμενος μισθός ετοιμαζόταν. Και οι φρόνιμες αναφωνούσαν τα λόγια του Δαβίδ: «Ετοιμαστήκαμε, και δεν ταραχθήκαμε»· οι δε μωρές, κρατώντας τις λαμπάδες χωρίς λάδι, βρίσκονταν μακριά από τον νυμφίο. Πώς περιορίστηκαν σε ένα μόνο κατόρθωμα; πώς απέκτησαν μεν την αγνεία, αλλά απέρριψαν τη φιλανθρωπία; πώς εξασφάλισαν μεν απάθεια στο σώμα, αλλά δεν επέδειξαν συμπάθεια προς εκείνους που είχαν ανάγκη; πώς αγάπησαν μεν τη σωφροσύνη, αλλά αποστράφηκαν τη φιλοξενία; Ποια ήταν λοιπόν η κατάληξη;

Επειδή εναπέθεσα όλη μου την προαίρεση στις εντολές σου, για τον λόγο αυτό πορεύτηκα την οδό των μαρτυρίων σου. Το εβραϊκό κείμενο αναφέρει «Τις οδούς μου»· με τον ίδιο τρόπο μετέφρασαν και οι άλλοι ερμηνευτές, καθώς και οι Εβδομήκοντα στο Εξαπλό. Λέει δε, ότι αναλογιζόμενος τις οδούς μου, κατηύθυνα τα πόδια μου προς τα μαρτύριά σου, και δεν τα άφηνα να εκτραπούν από την οδό που φέρνει σε εσένα. Προετοιμάστηκα και δεν ταράχθηκα, για να τηρήσω τις εντολές σου. Διότι, έχοντας καταστήσει τον εαυτό μου έτοιμο απέναντι στις επιθέσεις των δεινών, δεν δοκίμασα ζάλη από την αιφνίδια προσβολή. Τέτοιος ήταν ο μακάριος Δανιήλ, ο οποίος χαλιναγώγησε τα στόματα των λεόντων· τέτοιοι ήταν οι τρεις παίδες, για τους οποίους η κάμινος έγινε κατοικία δροσιάς· τέτοιοι ήταν οι θαυμάσιοι Μακκαβαίοι· τέτοιοι ήταν οι άγιοι απόστολοι, οι προφήτες και οι μάρτυρες. Έτσι όλοι τους νίκησαν τις επιθέσεις των ασεβών. Διότι προετοίμαζαν τους εαυτούς τους πριν από τους κινδύνους, πεθαίνοντας καθημερινά για την αγάπη του Θεού, θεωρώντας τα πάντα δευτερεύοντα και ως ένα τίποτα. Αυτό άλλωστε παραγγέλλει ο Κύριος στα άγια Ευαγγέλια, λέγοντας: Γρηγορείτε, διότι δεν γνωρίζετε ποια ώρα έρχεται ο κλέφτης. Σχοινιά αμαρτωλών με περιέπλεξαν, και δεν λησμόνησα τον νόμο σου.

Διαθήκη του οσίου και θεοφόρου Πατρός ημών και ομολογητού Θεοδώρου, ηγουμένου του Στουδίου. Αναγινώσκεται δε αυτή πριν από την κοίμησή του. Ακούγοντας τον θείο Δαβίδ να λέει, «Ετοιμάστηκα και δεν ταράχτηκα»· και πάλι να αναφέρει, «Έτοιμη είναι η καρδιά μου»· επειδή ακριβώς, έχοντας περιπέσει σε συνεχή ασθένεια του ταλαίπωρου σώματός μου, δεν είμαι σε θέση να φέρω όλους εσάς, τέκνα μου και αδελφοί και Πατέρες, ενώπιόν μου κατά τον καιρό της εξόδου μου, εξαιτίας του ότι τα μοναστήρια βρίσκονται σε διάφορους τόπους, αλλά και επειδή κάποιοι απουσιάζουν μακριά, καθώς έχει ήδη φτάσει η ώρα της μετάστασής μου από αυτήν τη ζωή, σπεύδω να σας αφήσω αυτήν τη διαθήκη, θεωρώντας το αυτό πρέπον και ασφαλές, ώστε, ακούγοντας την τελευταία μου φωνή, να γνωρίσετε καλά πώς πιστεύω και τι φρονώ, και ποιον αφήνω ως καθηγούμενο μετά από εμένα· για να διατηρείτε στο εξής συμφωνία και την εν Χριστώ ειρήνη, την οποία ο Κύριος, μέλλοντας να αναληφθεί στους ουρανούς, άφησε στους αγίους μαθητές και αποστόλους Του.

Είπε λοιπόν, ενώ ακόμη ανέπνεε, ο μακάριος αυτά τα λόγια: «Προλήφθηκα για λίγο»· κουνώντας μαζί με τον λόγο αυτόν και το κεφάλι με το χέρι του, χωρίς όμως να αποκαλύψει τον τρόπο. Εμείς όμως αντιληφθήκαμε για ποιον λόγο ειπώθηκε το ακατανόητο αυτό. Και τα είπα αυτά, όχι κατακρίνοντάς τον, μη γένοιτο! αλλά θέλοντας να φοβίσω τον εαυτό μου και να προφυλάξω και εσάς· ώστε να μην προληφθούμε να βγάλουμε τέτοια φωνή την ώρα της εξόδου από αυτή τη ζωή, αλλά φωνή προετοιμασμένη, ατάραχη· διότι είναι γραμμένο: «Προετοιμάστηκα και δεν ταράχθηκα». Δεν θα μπορούσαμε δε να το πετύχουμε αυτό, εάν δεν προσέχουμε τον εαυτό μας σε κάθε περίσταση, και το μεν καλό που επιτυγχάνουμε το διαφυλάττουμε με ασφάλεια, ενώ αυτό στο οποίο σφάλλουμε το διορθώνουμε με μετάνοια, όντας με αυτόν τον τρόπο πάντοτε προετοιμασμένοι, σαν να πρόκειται να αναχωρήσουμε για τον ουρανό.