Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:7

Θα σε εξομολογηθώ με ευθύτητα καρδιάς. Μετά την προσευχή, παραθέτει και εκείνο που πηγάζει από την ελεύθερη προαίρεση. Άλλωστε, αρχή της σωτηρίας είναι η εξομολόγηση. Μη με εγκαταλείψεις ολοκληρωτικά. Πάλι επικαλείται την άνωθεν βοήθεια. Με ποιον τρόπο θα διορθώσει ο νέος τον δρόμο του;

Στο Ψαλτήριο. Η αρχή των λόγων σου είναι αλήθεια, και αιώνια είναι όλα τα κρίματα της δικαιοσύνης σου. Η δικαιοσύνη σου είναι δικαιοσύνη αιώνια, και ο λόγος σου, Κύριε, είναι αλήθεια. Έχοντας μάθει τα κρίματα της δικαιοσύνης σου, θα φυλάξω τα δικαιώματά σου.

ΑΛΛΗΛΟΥΙΑ. ΡΙΗ΄. Μακάριοι οι άμωμοι στην οδό τους, αυτοί που πορεύονται σύμφωνα με τον νόμο του Κυρίου. Μακάριοι αυτοί που εξερευνούν τα μαρτύριά του, με όλη τους την καρδιά θα τον αναζητήσουν. Διότι δεν πορεύτηκαν στις οδούς του αυτοί που εργάζονται την ανομία. Εσύ έδωσες την εντολή να φυλάσσονται με μεγάλη προσοχή οι εντολές σου. Είθε να κατευθύνονταν οι οδοί μου στο να φυλάσσω τα δικαιώματά σου. Τότε δεν θα ντροπιαστώ, όταν θα προσηλώνω την προσοχή μου σε όλες τις εντολές σου. Θα σε δοξολογήσω με ευθύτητα καρδιάς, όταν θα έχω μάθει τα κρίματα της δικαιοσύνης σου. Τα δικαιώματά σου θα τα φυλάξω, μην με εγκαταλείψεις εντελώς. Άμωμοι δε και τέλειοι στην οδό θα ήταν αυτοί, τους οποίους διδάσκεται να αποκαλεί μακάριους εκείνος που βρίσκεται στις αρχές των θείων μαθημάτων· ώστε να μην καταστραφεί ο ίδιος εφησυχάζοντας, θεωρώντας τον εαυτό του ήδη μακάριο, αλλά να γνωρίζει ότι υστερεί πολύ σε σχέση με εκείνους που μακαρίζονται. Μακάριοι αυτοί που εξερευνούν τα μαρτύριά του, με όλη τους την καρδιά θα τον αναζητήσουν. Για τα μαρτύρια έχουμε ήδη μιλήσει· οδός λοιπόν αυτών των μαρτυρίων θα ήταν το να πορεύεται κανείς σύμφωνα με το θέλημά τους, όχι από λύπη ή από ανάγκη, αλλά με κάθε ευφροσύνη, όπως λέει ο Προφήτης: Έτρεξα στην οδό των εντολών σου, όταν πλάτυνες την καρδιά μου.

Μακάριοι. Βλέπεις πώς το Άγιο Πνεύμα μακαρίζει αυτούς που πορεύονται σε οδό άμωμη, δηλαδή εκείνους των οποίων η οδός είναι αψεγάδιαστη. Οι πορευόμενοι. Είναι αυτοί που εφαρμόζουν ορθά τον νόμο με τη μελέτη των θείων Γραφών. Μακάριοι. Με τη μελέτη των Γραφών, διότι οι Γραφές τυγχάνουν να είναι μαρτυρία του Θεού. Με όλη την καρδιά. Διότι εκείνοι που αφιερώνονται με ζήλο στις θείες Γραφές, αυτοί αναζητούν τον Κύριο με όλη τους την καρδιά. Διότι δεν. Ο λόγος γίνεται για τους Ιουδαίους, επειδή εξέκλιναν από τον νόμο. Εσύ ενετείλω. Όσα προσέταξε μέσω του νόμου, λέει, αυτά πρέπει να τηρεί ο άνθρωπος (διότι έτσι ευαρεστείται ο Θεός). Μακάρι. Ζητώ, λέει ο πιστός άνθρωπος, να γίνουν ευθείες οι οδοί μου, ώστε να τις ακολουθήσω ορθά. Του φυλάξασθαι. Διότι εάν κάποιος κατευθύνει ορθά τις οδούς του, τηρεί εύκολα τις εντολές του Θεού. Τότε. Διότι κατά την ημέρα εκείνη δεν φοβάται την αισχύνη αυτός που εφάρμοσε ορθά τις εντολές του Θεού. Θα εξομολογηθώ. Όπως ο Πέτρος μετά την άρνηση εξομολογήθηκε με όλη του την καρδιά, έτσι πρέπει και ο ευθύς άνθρωπος να εξομολογείται στον Θεό. Όταν θα έχω μάθει. Διότι όταν ο άνθρωπος τηρήσει ορθά τα κρίματα του Θεού, τότε αναδεικνύεται τέλειος και σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Τα δικαιώματα. Δηλαδή, για τον λόγο αυτό τήρησα όσα προσέταξες, για να μην εγκαταλειφθώ μέχρι τέλους. Εν τίνι. Με τι και πότε θα κατευθύνει ορθά ο νέος λαός τις οδούς του Θεού; Προφανώς με την παρουσία του Χριστού και Θεού.

Και πάλι: «Το να αναγγέλλω το πρωί το έλεός σου, και την αλήθειά σου κατά τη νύχτα». Βλέπεις ότι δεν υπάρχει καμία ώρα κενή, κατά την οποία να Τον λησμονούσε; Ούτε πρωινή ούτε νυχτερινή. Εάν βέβαια θέλεις να μάθεις αληθινά ότι ο Δαβίδ δεν μνημόνευε τον Θεό απλώς, αλλά με συνοχή καρδιάς, άκου: «Εκ βαθέων έκραξα προς εσένα, Κύριε· Κύριε, θα σε δοξολογήσω με ευθύτητα καρδιάς». Και για να βάλει το επιστέγασμα όλων των ωρών ο Δαβίδ, έπειτα λέγει: «Πόσο αγάπησα τον νόμο σου, Κύριε! Όλη την ημέρα είναι η μελέτη μου». Ιδού, εφόσον μελετούσε όλη την ημέρα τα λόγια του Κυρίου και θυμόταν τον Θεό διαρκώς, ποιας χάριτος το αξίωμα έλαβε; Άραγε γεύθηκε τις αμοιβές μόνο πάνω στη γη; Φρονώ ότι διέπρεπε και βασίλευε επίγεια: εδώ υποτάσσοντας τους εχθρούς, και εκεί δίνοντας προσταγές στους αγγέλους· εδώ έχοντας φορέσει την πορφύρα της επίγειας βασιλείας, και εκεί έχοντας εκπέμψει την αστραφτερή δόξα της επουράνιας βασιλείας· εδώ έχοντας καταλάμψει τις ευφωνίες του Αγίου Πνεύματος, και εκεί έχοντας καταυγάσει τις μαρμαρυγές της πανάρετης σοφίας. Και αυτά μεν τα σκιαγραφούμε μόνο εν μέρει.

Εκείνοι δε που εκπληρώνουν όλες τις εντολές του Θεού, διαθέτουν την παρρησία που προέρχεται από τη συνείδηση. Πότε όμως είναι το «τότε»; Όταν, σύμφωνα με τον προφήτη Δανιήλ, οι δίκαιοι θα αναστηθούν για την αιώνια ζωή, ενώ οι αμαρτωλοί για την αιώνια ντροπή. Παρακαλεί λοιπόν ο προφήτης να μην ντροπιαστεί τότε. Και πώς επιτυγχάνεται αυτό; Με το να προσέχει κανείς όλες τις εντολές· όχι τη μία να την εφαρμόζει και την άλλη να την παραμελεί. Διότι Εκείνος που είπε, «Μην μοιχεύσεις», είπε επίσης, «Μην πορνεύσεις»· και Εκείνος που είπε, «Μην πορνεύσεις», είπε επίσης, «Μην αδικήσεις». Και όποιος εκπληρώσει ολόκληρο τον νόμο, αλλά πταίσει σε ένα μόνο σημείο, έχει γίνει ένοχος για όλα, σύμφωνα με τον απόστολο Ιάκωβο. «Θα σε δοξολογήσω [Εξομολογήσομαί σοι] με ευθύτητα καρδιάς, όταν θα έχω μάθει τα κρίματα της δικαιοσύνης σου». Την ευχαριστία την ονομάζει εξομολόγηση. Τότε θα μπορέσω να σου προσφέρω καθαρό ύμνο, όταν κατανοήσω πλήρως όλα τα κρίματά σου και ζήσω σύμφωνα με αυτά. Διότι όποιος έχει αγαθές πράξεις, εκείνος εξομολογείται «με ευθύτητα καρδιάς», μετανοώντας με όλη του την καρδιά, όπως ο Δαβίδ για τη μοιχεία, και όπως ο τελώνης που φώναζε το «Ήμαρτον» και το «Ιλάσθητι». Εξομολογήθηκε και ο Ιούδας, λέγοντας: «Αμάρτησα, παραδίδοντας αθώο αίμα»· αλλά όχι «με ευθύτητα καρδιάς»· διότι κυριαρχούνταν από τη φιλαργυρία. Εξομολογήθηκε και ο Φαρισαίος· επειδή όμως είχε καρδιά υπερήφανη και όχι ευθεία, κατέβηκε [από τον ναό] χωρίς να δικαιωθεί, λέγοντας ότι, «Δεν είμαι όπως αυτός ο τελώνης».

Πηγαίνοντας, λοιπόν, σε αυτόν, όταν εκείνος σου πει να εξομολογηθείς τις αμαρτίες σου μπροστά στον Δεσπότη Χριστό, τότε εσύ, αφού γονατίσεις ενώπιον της ιερής του εικόνας, πες: «Πάτερ, αμάρτησα στον ουρανό και ενώπιόν σου, και δεν είμαι άξιος να ονομάζομαι υιός σου. Όμως, ιδού, σήμερα μέσω αυτού του Πνευματικού μου Πατέρα θα εξομολογηθώ σε εσένα με ευθύτητα καρδιάς». Και έτσι αρχίζεις να εξομολογείσαι.