Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:83

Διότι έγινα σαν ασκός μέσα στην πάχνη. Οι ζώντες δίκαιοι γίνονται περισσότερο νεκροί εξαιτίας των κακουχιών, έτσι ώστε να μοιάζουν μάλλον με ασκούς παρά με ανθρώπους, νεκρούμενοι από το ψύχος σαν από πάχνη που τους έχει περικλείσει, αποβάλλοντας το θερμό και ενεργητικό τους στοιχείο. Του ιδίου. Ασκός στην πάχνη γίνεται εκείνος που έχει εξαντλήσει τη σάρκα του και δεν αφήνει μέσα του κανένα φλογερό και επιθυμητικό πάθος, αλλά την έχει αποψύξει, όπως ακριβώς κάνει η πάχνη.

Εξέλιπε η ψυχή μου για το σωτήριό σου, στους λόγους σου στήριξα την ελπίδα μου. Ερμηνεύοντας με πολλή συνέπεια τι ακριβώς είναι το σωτήριο, προσθέτει στη συνέχεια: Στον λόγο σου ήλπισα, υποδηλώνοντας ότι το σωτήριο είναι ο Υιός του Θεού. Εξαντλήθηκαν τα μάτια μου προσμένοντας το λόγιό σου, λέγοντας: Πότε θα με παρηγορήσεις; Διότι έγινα σαν ασκός στην πάχνη, αλλά τα δικαιώματά σου δεν τα ξέχασα. Πόσες είναι οι ημέρες του δούλου σου; Πότε θα αποδώσεις δικαιοσύνη για μένα εναντίον εκείνων που με καταδιώκουν; Μου διηγήθηκαν οι παράνομοι φλυαρίες, αλλά αυτές δεν είναι σαν τον νόμο σου, Κύριε. Όλες οι εντολές σου είναι αλήθεια· άδικα με καταδίωξαν, βοήθησέ με. Παρά λίγο να με εξολοθρεύσουν πάνω στη γη· εγώ όμως δεν εγκατέλειψα τις εντολές σου. Σύμφωνα με το έλεός σου δώσε μου ζωή, και θα φυλάξω τα μαρτύρια του στόματός σου. Το να ζει κανείς σύμφωνα με το λόγιο του Θεού σημαίνει να ζει με ευσέβεια, και όχι απλώς να ζει αυτή την αισθητή ζωή. Διότι, όποιος το επιτύχει αυτό, θα βρίσκεται σε κατάσταση αληθινής ζωής, ώστε να φυλάττει τα μαρτύρια του στόματος του Θεού, τα οποία μαρτυρήθηκαν και αποδείχθηκαν από τον Λόγο του Θεού, για τον οποίο ανέφερα ότι αποτελεί το στόμα Του.

διότι στους λόγους: Τους οποίους φανέρωσες στους ανθρώπους μέσω εμού. έγνων (Γνώρισα): Διότι ο Θεός δεν κρίνει άδικα, αλλά με δικαιοσύνη και αλήθεια. τῇ ἀληθείᾳ (Στην αλήθεια): Λέει ο άνθρωπος: επέτρεψες να πέσω, για να γνωρίσω αυτόν που με εγείρει. γενηθήτω (Ας γίνει): Έχοντας σπλαχνιστεί ο Θεός, παρηγόρησε τον άνθρωπο, σώζοντάς τον. καὶ τὸ λόγιον (Και τον λόγο): Όπως υποσχέθηκες, λέει, έτσι έπραξες. ἐλθέτωσαν (Ας έλθουν): Διότι, με την έλευση του Κυρίου, έζησε ο άνθρωπος. ὅτι ὁ νόμος (Διότι ο νόμος): Της χάριτος, ο οποίος είναι ο Χριστός. αἰσχυνθήτωσαν (Ας καταισχυνθούν): Οι δαίμονες, που τυράννησαν τον άνθρωπο, όπως οι Ιουδαίοι που εξεγέρθηκαν κατά του Χριστού. ἐγὼ δὲ ἀδολεσχήσω (Εγώ δε θα μελετώ): Θα μεριμνώ για τις εντολές σου. ἐπιστρεψάτωσαν (Ας επιστρέψουν): Οι προφήτες και οι απόστολοι· διότι αυτοί επέστρεψαν τον άνθρωπο. γενηθήτω (Ας γίνει): Διότι εάν ο άνθρωπος φυλάξει ποτέ με άμεμπτο και άδολο τρόπο τα δικαιώματα του Θεού, δεν καταισχύνεται, αλλά αποκτά παρρησία ενώπιον του Θεού. ἐκλείπει (Ατονεί): Με τον πόθο και τη σπουδή. καὶ εἰς τὸν λόγον (Και στον λόγο): Δηλαδή, ελπίζω διαπαντός. ἐξέλιπον (Ατόνησαν): Με την προσδοκία και την ελπίδα. λέγοντες (Λέγοντας): Δηλαδή, πότε θα απολαύσω την αμοιβή των κόπων μου; ὅτι ἐγενήθην (Διότι έγινα): Το πρόσκαιρο της ζωής υποδηλώνει ο προφήτης· διότι και το ασκί όταν ξεφούσκωσε κενώθηκε, και η πάχνη όταν ζέστανε ο ήλιος δεν φάνηκε πια. τὰ δικαιώματα (Τα δικαιώματα): Διότι, αν και ζει για λίγο χρόνο, δεν απομακρύνθηκε από τα δικαιώματα (τις εντολές) του Θεού. πόσαι (Πόσες): Διότι Εσύ μόνος, ως Θεός, γνωρίζεις το ολιγοχρόνιο των ημερών μου.

Έτσι και εκείνοι που περιμένουν κάποιον από τους γνωστούς τους να επιστρέψει από αποδημία, τον ποθούν μεν συνεχώς, αλλά λιώνουν από τον πόθο όταν διαψεύδονται οι προσδοκίες τους· έτσι και εκείνοι που διψούν υπερβολικά και στερούνται το νερό· έτσι και εκείνοι που παλεύουν με διάφορες συμφορές και περιμένουν τη θεία ευμένεια, βλέποντάς την να καθυστερεί, αποκάμνουν. Σωτήριο, λοιπόν, του ανθρωπίνου γένους είναι η προς εμάς συγκατάβαση του Ενός της Αγίας Τριάδος. Επειδή και σε άλλον ψαλμό λέγει: «Δείξε μας, Κύριε, το έλεός σου, και δώσε μας το σωτήριό σου»· έτσι, λοιπόν, και αυτός ευχόταν αυτό το σωτήριο, το οποίο είχε φυλαχθεί, να έλθει ταχύτερα. «Εξαντλήθηκαν τα μάτια μου προσμένοντας τον λόγο σου, λέγοντας: Πότε θα με παρηγορήσεις;» Λόγιο ονομάζεται και η θεία υπόσχεση και η θεόπνευστη Γραφή. Αποκάμνει, λοιπόν, όχι μόνο εκείνος που αναμένει τη θεία υπόσχεση και προσδοκά την απαλλαγή από τα παρόντα δεινά, αλλά και εκείνος που μελετά τα θεία λόγια και επιθυμεί να κατανοήσει με ακρίβεια το νόημά τους, και θεωρεί την ανακάλυψή του ως παρηγοριά και πνευματική ανάταση. Εντείνει, επομένως, τον λόγο του, προσδοκώντας αυτήν την παρηγοριά, η οποία είναι ο ευαγγελικός λόγος. Διότι ο ίδιος ο Σωτήρας, όταν ήλθε, μας παρηγόρησε λέγοντας: «Ελάτε προς εμένα όλοι οι κοπιασμένοι και φορτωμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω»· και, «Ο ζυγός μου είναι αγαθός, και το φορτίο μου ελαφρύ». «Διότι έγινα σαν ασκός στην πάχνη· τα δικαιώματά σου δεν τα λησμόνησα».

Για όλα αυτά, λοιπόν, τα καλά που σου έχουν γίνει από τον Θεό, τι άξιο έχεις να ανταποδώσεις σε Εκείνον που κάλεσε την ψυχή σου στη ζωή; Διότι, σύμφωνα με το δίκαιο, δεν οφείλεις πλέον να ζεις για τον εαυτό σου, αλλά για Εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για σένα, προοδεύοντας σε κάθε αρετή δικαιοσύνης, σε κάθε εκπλήρωση των εντολών, αναζητώντας πάντοτε ποιο είναι το θέλημα του Θεού, το αγαθό και τέλειο και ευάρεστο, και φροντίζοντας με όλη σου τη δύναμη να το επιδιώκεις. Όμως, ω τέκνο, τη νεότητά σου υπόταξέ την στον λόγο του Θεού έτσι όπως ο ίδιος ο λόγος απαιτεί, να παραστήσεις το σώμα σου ως θυσία ζωντανή, άγια, ευάρεστη στον Θεό, που αποτελεί τη λογική λατρεία, και κάθε ικμάδα σαρκικής επιθυμίας με την ολιγοφαγία και την ολιγοποσία και με τις ολονύχτιες αγρυπνίες ψύξε και ξήρανε, για να πεις και εσύ από καρδιάς: «Έγινα σαν ασκός μέσα στην πάχνη, αλλά δεν λησμόνησα τα προστάγματά σου», και έχοντας επίγνωση ότι ανήκεις στον Χριστό, «σταύρωσε τη σάρκα σου, σύμφωνα με την αποστολική ρήση, μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες», και «νέκρωσε τα επίγεια μέλη σου», όχι μόνο την έμπρακτη πορνεία, αλλά και την ακαθαρσία που ενεργείται από τα πονηρά πνεύματα μέσα στη σάρκα.

Αλλά λοιπόν, τίμια μου κεφαλή, γίνε τώρα περισσότερο από πριν ο πιο φιλάνθρωπος κριτής των όσων έχουν γραφτεί, και σε τόσο βαθμό όσο εγώ έγινα κατώτερος του εαυτού μου εξαιτίας της πτώσης μου από την αρετή, τραυματίζοντας τη νοερή δύναμη της ψυχής με τη φθορά των παθών, ώστε, αφού περιορίσεις τον όγκο της δικής μου ευπερίστατης κακίας με το μέγεθος της δικής σου αρετής, να με παρηγορήσεις, εμένα που έχω γίνει σαν ασκός μέσα στην πάχνη, που έχω ξηρανθεί από την παγωνιά της αμαρτίας και έχω συρρικνωθεί από τη μνήμη των αιώνιων κολάσεων, και να με κάνεις καινούργιο με την αποβολή της παλαιότητάς μου, και ικανό να χωρέσω μόνο τον πιο μυστικό κατά Χριστόν λόγο, με τον οποίο έχει ενωθεί κρυφά η ζέση του πνεύματός σου, η οποία ανακινεί και τρόπον τινά θερμαίνει διαρκώς την ψυχή αποκλειστικά προς την αγάπη του Κτίστου· στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος στους αιώνες, αμήν.

Στάση Β'. «Τα χέρια σου με έκαναν και με έπλασαν». Με έκαναν αρχικά από το χώμα, και αφού συνετρίβην εξαιτίας του όφεως, ύστερα πάλι με ανέπλασαν μέσω του λουτρού της παλιγγενεσίας. Γι' αυτό: «Συνέτισέ με και θα μάθω τις εντολές σου». Διότι δεν έχω τη δύναμη να τα μάθω αυτά, εάν εσύ ο ίδιος δεν με συνετίσεις. Και όταν μου γίνει αυτό από εσένα, τότε: «Εκείνοι που σε φοβούνται θα με δουν και θα ευφρανθούν, διότι στους λόγους σου ήλπισα». «Ας γίνει η καρδιά μου άμωμη», δηλαδή υγιής, καθαρή και ακέραιη, «στα δικαιώματά σου, για να μην ντροπιαστώ»· διότι άξιο ντροπής είναι καθετί το μεμπτό. «Διότι έγινα σαν ασκός στην πάχνη, αλλά τα δικαιώματά σου δεν τα ξέχασα».