Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:84

Πόσες είναι οι ημέρες του δούλου σου; Διότι λίγες είναι οι ημέρες των ανθρώπων πάνω στη γη, κατά τις οποίες προσεύχεται να συντριβεί αμέσως ο Σατανάς κάτω από τα πόδια του, ώστε να υποτάξει την ψυχή του, αφού ο θείος Λόγος έχει γεννηθεί μέσα της.

Εξέλιπε η ψυχή μου για το σωτήριό σου, στους λόγους σου στήριξα την ελπίδα μου. Ερμηνεύοντας με πολλή συνέπεια τι ακριβώς είναι το σωτήριο, προσθέτει στη συνέχεια: Στον λόγο σου ήλπισα, υποδηλώνοντας ότι το σωτήριο είναι ο Υιός του Θεού. Εξαντλήθηκαν τα μάτια μου προσμένοντας το λόγιό σου, λέγοντας: Πότε θα με παρηγορήσεις; Διότι έγινα σαν ασκός στην πάχνη, αλλά τα δικαιώματά σου δεν τα ξέχασα. Πόσες είναι οι ημέρες του δούλου σου; Πότε θα αποδώσεις δικαιοσύνη για μένα εναντίον εκείνων που με καταδιώκουν; Μου διηγήθηκαν οι παράνομοι φλυαρίες, αλλά αυτές δεν είναι σαν τον νόμο σου, Κύριε. Όλες οι εντολές σου είναι αλήθεια· άδικα με καταδίωξαν, βοήθησέ με. Παρά λίγο να με εξολοθρεύσουν πάνω στη γη· εγώ όμως δεν εγκατέλειψα τις εντολές σου. Σύμφωνα με το έλεός σου δώσε μου ζωή, και θα φυλάξω τα μαρτύρια του στόματός σου. Το να ζει κανείς σύμφωνα με το λόγιο του Θεού σημαίνει να ζει με ευσέβεια, και όχι απλώς να ζει αυτή την αισθητή ζωή. Διότι, όποιος το επιτύχει αυτό, θα βρίσκεται σε κατάσταση αληθινής ζωής, ώστε να φυλάττει τα μαρτύρια του στόματος του Θεού, τα οποία μαρτυρήθηκαν και αποδείχθηκαν από τον Λόγο του Θεού, για τον οποίο ανέφερα ότι αποτελεί το στόμα Του.

διότι στους λόγους: Τους οποίους φανέρωσες στους ανθρώπους μέσω εμού. έγνων (Γνώρισα): Διότι ο Θεός δεν κρίνει άδικα, αλλά με δικαιοσύνη και αλήθεια. τῇ ἀληθείᾳ (Στην αλήθεια): Λέει ο άνθρωπος: επέτρεψες να πέσω, για να γνωρίσω αυτόν που με εγείρει. γενηθήτω (Ας γίνει): Έχοντας σπλαχνιστεί ο Θεός, παρηγόρησε τον άνθρωπο, σώζοντάς τον. καὶ τὸ λόγιον (Και τον λόγο): Όπως υποσχέθηκες, λέει, έτσι έπραξες. ἐλθέτωσαν (Ας έλθουν): Διότι, με την έλευση του Κυρίου, έζησε ο άνθρωπος. ὅτι ὁ νόμος (Διότι ο νόμος): Της χάριτος, ο οποίος είναι ο Χριστός. αἰσχυνθήτωσαν (Ας καταισχυνθούν): Οι δαίμονες, που τυράννησαν τον άνθρωπο, όπως οι Ιουδαίοι που εξεγέρθηκαν κατά του Χριστού. ἐγὼ δὲ ἀδολεσχήσω (Εγώ δε θα μελετώ): Θα μεριμνώ για τις εντολές σου. ἐπιστρεψάτωσαν (Ας επιστρέψουν): Οι προφήτες και οι απόστολοι· διότι αυτοί επέστρεψαν τον άνθρωπο. γενηθήτω (Ας γίνει): Διότι εάν ο άνθρωπος φυλάξει ποτέ με άμεμπτο και άδολο τρόπο τα δικαιώματα του Θεού, δεν καταισχύνεται, αλλά αποκτά παρρησία ενώπιον του Θεού. ἐκλείπει (Ατονεί): Με τον πόθο και τη σπουδή. καὶ εἰς τὸν λόγον (Και στον λόγο): Δηλαδή, ελπίζω διαπαντός. ἐξέλιπον (Ατόνησαν): Με την προσδοκία και την ελπίδα. λέγοντες (Λέγοντας): Δηλαδή, πότε θα απολαύσω την αμοιβή των κόπων μου; ὅτι ἐγενήθην (Διότι έγινα): Το πρόσκαιρο της ζωής υποδηλώνει ο προφήτης· διότι και το ασκί όταν ξεφούσκωσε κενώθηκε, και η πάχνη όταν ζέστανε ο ήλιος δεν φάνηκε πια. τὰ δικαιώματα (Τα δικαιώματα): Διότι, αν και ζει για λίγο χρόνο, δεν απομακρύνθηκε από τα δικαιώματα (τις εντολές) του Θεού. πόσαι (Πόσες): Διότι Εσύ μόνος, ως Θεός, γνωρίζεις το ολιγοχρόνιο των ημερών μου.

«πότε» Για να κρίνεις αναμέσον εμού, δηλαδή του ανθρώπου, και των δαιμόνων, διότι για πολύ χρόνο καταδυνάστευσαν τον άνθρωπο. «διηγήσαντο» Διότι πολλοί από τους άνομους ανθρώπους προκαλούν στους πιστούς φροντίδες και σκάνδαλα. «ἀλλ’ οὐχ» Διότι ο νόμος δεν προκαλεί φλυαρία, αλλά προκαλεί ορθότητα. «πᾶσαι» Διότι στον Θεό δεν υπάρχει ψεύδος. «ἀδίκως» Οι δαίμονες καταδιώκοντας και καταπίνοντας τον άνθρωπο. «παρὰ βραχύ» Έχοντας ταπεινώσει τον άνθρωπο με την παράβαση. «ἐγὼ δέ» Διότι, αν και ο άνθρωπος βρισκόταν μέσα στα κακά, ωστόσο η καρδιά του δεν χωριζόταν από τον Θεό. «κατὰ τὸ ἔλεος» Διότι είναι μεγάλο το έλεος του Θεού και ζωοποιεί τα πάντα με τη δύναμή του. «καὶ φυλάξω» Εννοεί τους λόγους των Γραφών. «εἰς τὸν αἰῶνα» Ο Χριστός είναι και Λόγος και Θεός· διότι αυτός και στον ουρανό μένει στους αιώνες των αιώνων. «εἰς γενεάν» Διότι ο Χριστός είναι αλήθεια και όχι ψεύδος σε όλες τις γενεές του αιώνος. «ἐθεμελίωσας» Διότι παραμένει και δεν μειώνεται, ως έργο του Θεού ασύγκριτο και αμέτρητο. «τῇ διατάξει» Ποια ημέρα; Η μέλλουσα, κατά την οποία θα κρίνει ο Θεός τα κρυπτά των ανθρώπων. «ὅτι τὰ σύμπαντα» Τότε θα είναι όλα δούλα, των επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων, και όλη η κτίση. «εἰ μὴ ὅτι» Διότι, αφού ο άνθρωπος έφτασε σε επίγνωση, μέσω της μελέτης του νόμου της χάριτος σώθηκε και δεν χάθηκε, διότι παρά λίγο θα είχε χαθεί.

Το ασκί, όταν θερμαίνεται, χαλαρώνει· και όταν φουσκώνεται με αέρα, εξογκώνεται· στην πάχνη, όμως, σκληραίνει και παγώνει. Όσοι, λοιπόν, αποδέχθηκαν τον ευαγγελικό λόγο, αποβάλλουν κάθε τρυφή καθώς και τις χαλαρώσεις και διογκώσεις των σωμάτων, και διαβιούν την παρούσα ζωή με σεμνότητα, ευλάβεια και εγκράτεια. Διότι τέτοια είναι η φύση του σώματος· με την τρυφή χαλαρώνει και εξογκώνεται, και επαναστατεί εναντίον της ψυχής· με την ασκητική κακουχία όμως ταπεινώνεται και καταστέλλεται. Μάρτυρας αυτού είναι ο Παύλος, ο οποίος αναφωνεί: «Αλλά καταπονώ το σώμα μου και το δουλαγωγώ, μήπως τυχόν, ενώ κήρυξα σε άλλους, ο ίδιος αποδειχθώ αδόκιμος». Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο προφήτης, επειδή, ενώ όταν διωκόταν από τον Σαούλ στεκόταν ανώτερος από τα πάθη, όταν απόλαυσε την ειρήνη βλάφθηκε από τα σκιρτήματα της τρυφής, αφού πρώτα ταπείνωσε το σώμα του, ανανέωσε έπειτα τη μνήμη των θείων νόμων. Πόσες είναι οι ημέρες του δούλου σου;

Πότε θα αποδώσεις δικαιοσύνη για μένα απέναντι σε όσους με καταδιώκουν; Λιγοστές λοιπόν είναι οι ημέρες της ζωής μας, και καταδιωκόμαστε από πονηρούς λογισμούς, και από σαρκικές επιθυμίες και από τις φροντίδες του κόσμου. Διότι η σάρκα αγωνίζεται εναντίον του πνεύματος, όπως λέει ο Απόστολος· διότι οι ημέρες των ετών μας διαρκούν εβδομήντα έτη. Πότε λοιπόν θα με δικαιώσεις και θα με απαλλάξεις από τους εχθρούς; Κρίνε, λοιπόν, και διώξε αυτά μακριά από εμάς. Μου διηγήθηκαν οι παράνομοι φλυαρίες, αλλά όχι σύμφωνα με τον νόμο σου, Κύριε. Τον προφήτη, βέβαια, τον συμβούλευσαν να εξοντώσει τους εχθρούς του· αυτός όμως, υπακούοντας στον θείο νόμο, ανέμενε τη θεία απόφαση. Αλλά και για εμάς η διδασκαλία αυτών των λογίων είναι ωφελιμότατη. Αρμόζει, λοιπόν, να αποφεύγουμε όχι μόνο τους μύθους των Ελλήνων και την απιστία των Ιουδαίων, αλλά και τα βλάσφημα δόγματα των αιρετικών. Επειδή και οι Ιουδαίοι και οι Έλληνες και οι αιρετικοί διηγούνται και εμφανίζονται ως δάσκαλοι, έχοντας το ψεύδος ως ασπίδα τους, και δεν αναφέρουν τίποτα από τις θείες Γραφές. Και εάν τυχόν φθέγγονται κάτι, το κάνουν σύμφωνα με τις δικές τους επιθυμίες, ενώ ως παράνομοι φλυαρούν ακατάπαυστα και εξαπατούν· διότι και στη δική μας γενεά συνέβη αυτό. Οι χριστιανοκατήγοροι, δηλαδή οι εικονοκλάστες, παρέσυραν πολλούς, καθώς και οι Παυλικιανοί, οι οποίοι συμμετέχουν στην αίρεση των Μανιχαίων.

Γνωρίζουμε δύο είδη ασκών, τον απίσσωτο και τον πισσωμένο. Και ο μεν ένας στην παγωνιά γίνεται στεγανός, ενώ ο άλλος χαλαρώνει. Έτσι και ο γενναίος άνθρωπος στους πειρασμούς καθίσταται πιο σταθερός, όπως οι μάρτυρες· ενώ ο αδύναμος και εκείνος που αποφεύγει τον κόπο, γίνεται χαλαρός σαν φθαρμένος ασκός. «Πόσες είναι οι ημέρες του δούλου σου;» Ήθελα να γνωρίζω, για να φροντίσω και να θρηνήσω για τα έσχατα. «Πότε θα με κρίνεις απαλλάσσοντάς με από αυτούς που με καταδιώκουν», δηλαδή από τα πάθη και τους δαίμονες; «Μου διηγήθηκαν οι παράνομοι αδολεσχίες», δηλαδή φλυαρίες ξένες και αλλότριες προς τον δικό σου νόμο, όπως το ότι δεν υπάρχει Θεός, ούτε ανταμοιβή για τις πράξεις, ή και άλλες τέτοιες αλλόκοτες αδολεσχίες, αντίθετες προς τον νόμο σου, Κύριε. Εγώ όμως, αποκρούοντας τις παράνομες αδολεσχίες των παρανόμων, λέω μυσταγωγούμενος από το Άγιο Πνεύμα: «Στον αιώνα, Κύριε, ο λόγος σου διαμένει», όχι ως προφορικός λόγος που διασκορπίζεται, αλλά ζωντανός και ενυπόστατος, μέσω του οποίου δημιούργησες και τους αιώνες και όλη την κτίση. Προς το παρόν γνωρίζεται στον ουρανό, έπειτα όμως θα γίνει γνωστός και στη γη, όταν έρθει ο καιρός, «σε γενεά και γενεά», ως αληθινός Θεός από εσένα τον αληθινό Θεό, μέσω του οποίου «θεμελίωσες τη γη και διαμένει σύμφωνα με τη διάταξή σου». Η λογική φύση όμως, όταν δεν υπακούει στη διάταξή σου, περιπίπτει σε μύριες παρανομίες και βάραθρα. «Δικός σου είμαι εγώ, σώσε με, διότι τα δικαιώματά σου αναζήτησα».