Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:92

Διότι μέσα από αυτά κέρδιζαν και τη σωτηρία, λέγοντας: «Εάν ο νόμος σου δεν ήταν η μελέτη μου, τότε θα είχα χαθεί μέσα στην ταπείνωσή μου». Γι' αυτό και ο Παύλος με αυτά διασφάλιζε τον μαθητή του, λέγοντας: «Αυτά να μελετάς, σε αυτά να μένεις, ώστε η προκοπή σου να γίνει φανερή». Μελετώντας τα και εσύ αυτά, και διαβάζοντάς τα με σύνεση, έτσι και στους ψαλμούς, καθοδηγούμενος από το Πνεύμα, θα μπορέσεις να κατανοήσεις το νόημα που κρύβει ο καθένας. Και θα ζηλώσεις και εσύ έναν τέτοιον βίο, σαν κι αυτόν που είχαν οι άγιοι άνδρες, οι οποίοι τα διατύπωσαν αυτά ως θεοφόροι.

Αν ο νόμος σου δεν ήταν η μελέτη μου, τότε θα είχα χαθεί μέσα στην ταπείνωσή μου. Όταν εισέβαλαν, λέγει, οι πονηροί λογισμοί και οι αντίπαλες δυνάμεις με πολεμούσαν, θα είχα χαθεί, εάν ο δικός σου νόμος δεν είχε γίνει στήριγμά μου.

Διότι, έχοντας εγκαταστήσει μέσα του τον νόμο του Θεού, και έχοντάς τον σαν θησαυρό στον νου και την καρδιά του, θα κερδίσει το να μην σκοντάψει με κανέναν τρόπο, αλλά μάλλον θα προχωρήσει κατευθείαν σε κάθε αγαθό έργο· και χωρίς να τον εμποδίζει ή να τον κλονίζει τίποτα, θα διασχίσει τη βασιλική και ευθεία οδό. Διότι, όπως ακριβώς τα πλοία κινούνται ορθά και αταλάντευτα όταν κυβερνώνται πολύ καλά, και βεβαίως το πιο γρήγορο άλογο θα τρέξει με ευταξία, κατευθυνόμενο προς αυτό με το χαλινάρι, έτσι και η ψυχή του δικαίου, έχοντας ως πηδάλιο τον θείο νόμο, κάνει ορθές τις πορείες της, και περνά μέσα από τα κύματα των περιστάσεων, και διασχίζει τον κλύδωνα της παρούσας ζωής· διότι ο νόμος έχει δοθεί για βοήθεια. Γι' αυτό άλλωστε και ο θεσπέσιος Δαβίδ ψάλλει κάπου προς τον Θεό και λέει: «Εάν ο νόμος σου δεν ήταν η μελέτη μου, προ πολλού θα είχα χαθεί στην ταλαιπωρία μου». Αξιέπαινος λοιπόν είναι αυτός που ευφραίνεται με τους ιερούς λόγους, και έχει πάντοτε στον νου του τον νόμο του Θεού σαν ένα λυχνάρι που φέγγει μέσα στη νύχτα. Και ποιο είναι το όφελος από αυτό; Το να μην σκοντάφτουν τα βήματά του. <Παρατηρεί ο αμαρτωλός τον δίκαιο, και ζητά να τον θανατώσει, κ.τ.λ.>

Αν ο νόμος σου δεν ήταν η μελέτη μου, τότε θα είχα χαθεί μέσα στην ταπείνωσή μου. Έχει λεχθεί πως ο καιρός των πειρασμών και των περιστάσεων ονομάζεται ταπείνωση. Είναι, λοιπόν, γνώρισμα του μακάριου ανθρώπου το να βρεθεί μέσα στην ταπείνωση και να μην καταστραφεί· σαν να λέμε, έχω περιέλθει σε πειρασμό μαρτυρίου· αν μεν ο νόμος του Θεού αποτελούσε πάντοτε τη μελέτη μου πριν περιπέσω σε αυτόν, και τον εφάρμοζα, φτάνοντας στην ταπείνωση που αντιστοιχεί στον πειρασμό του μαρτυρίου, δεν καταστρέφομαι.

Έτσι αρμόζει να λέμε σε κάθε πειρασμό· αλλά και για τους πονηρούς λογισμούς και τις αντίπαλες δυνάμεις που με πολεμούν: Θα είχα καταστραφεί, εάν ο δικός σου νόμος δεν είχε γίνει το στήριγμά μου. Στον αιώνα δεν θα λησμονήσω τα δικαιώματά σου, διότι μέσω αυτών μου έδωσες ζωή. Αλλά θα θυμάμαι τα διδάγματά σου, τα οποία έμαθα κατά τη διάρκεια του βίου μου· διότι εξαιτίας αυτών, έχοντας μεταβεί από τη γη στον ουρανό, κατοικώ μαζί με τους αγγέλους. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος που μετά από μεγάλη νόσο, έχοντας ανακτήσει σταθερή και βέβαιη υγεία διά μέσου κάποιων ιατρικών βοηθημάτων, λόγω της ίδιας του της υγείας και της ευεξίας δεν λησμονεί εκείνα τα ιατρικά μέσα που τον οδήγησαν σε αυτήν την κατάσταση υγείας και ευεξίας· κατ' αυτόν τον τρόπο και αυτός ο άγιος, έχοντας ζωοποιηθεί από τον Θεό διά των δικαιωμάτων που έλαβε από Αυτόν, λέει ότι δεν θα τα λησμονήσει σε όλο τον αιώνα, αποδίδοντας την αιτία στο γεγονός ότι ο Θεός του έδωσε ζωή μέσω αυτών.

«πότε» Για να κρίνεις αναμέσον εμού, δηλαδή του ανθρώπου, και των δαιμόνων, διότι για πολύ χρόνο καταδυνάστευσαν τον άνθρωπο. «διηγήσαντο» Διότι πολλοί από τους άνομους ανθρώπους προκαλούν στους πιστούς φροντίδες και σκάνδαλα. «ἀλλ’ οὐχ» Διότι ο νόμος δεν προκαλεί φλυαρία, αλλά προκαλεί ορθότητα. «πᾶσαι» Διότι στον Θεό δεν υπάρχει ψεύδος. «ἀδίκως» Οι δαίμονες καταδιώκοντας και καταπίνοντας τον άνθρωπο. «παρὰ βραχύ» Έχοντας ταπεινώσει τον άνθρωπο με την παράβαση. «ἐγὼ δέ» Διότι, αν και ο άνθρωπος βρισκόταν μέσα στα κακά, ωστόσο η καρδιά του δεν χωριζόταν από τον Θεό. «κατὰ τὸ ἔλεος» Διότι είναι μεγάλο το έλεος του Θεού και ζωοποιεί τα πάντα με τη δύναμή του. «καὶ φυλάξω» Εννοεί τους λόγους των Γραφών. «εἰς τὸν αἰῶνα» Ο Χριστός είναι και Λόγος και Θεός· διότι αυτός και στον ουρανό μένει στους αιώνες των αιώνων. «εἰς γενεάν» Διότι ο Χριστός είναι αλήθεια και όχι ψεύδος σε όλες τις γενεές του αιώνος. «ἐθεμελίωσας» Διότι παραμένει και δεν μειώνεται, ως έργο του Θεού ασύγκριτο και αμέτρητο. «τῇ διατάξει» Ποια ημέρα; Η μέλλουσα, κατά την οποία θα κρίνει ο Θεός τα κρυπτά των ανθρώπων. «ὅτι τὰ σύμπαντα» Τότε θα είναι όλα δούλα, των επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων, και όλη η κτίση. «εἰ μὴ ὅτι» Διότι, αφού ο άνθρωπος έφτασε σε επίγνωση, μέσω της μελέτης του νόμου της χάριτος σώθηκε και δεν χάθηκε, διότι παρά λίγο θα είχε χαθεί.

Διότι είναι δυνατοί και εκτελούν με ισχύ τον λόγο σου. Σε γενεά και γενεά η αλήθειά σου. γʹ. Παλαιά μεν δόθηκε ο νόμος στους Ισραηλίτες, οι οποίοι αποτελούν την πρώτη γενεά· έπειτα όμως δόθηκε σε εμάς, τα έθνη, ο ευαγγελικός νόμος· αυτή είναι η αλήθεια. Διότι αυτήν τη διαφύλαξες και για τη γενεά των Ιουδαίων, και για την άλλη, που εμφανίστηκε μετά από εκείνους. Εννοεί δε τον λαό που προέρχεται από τα έθνη, ο οποίος αξιώθηκε τη σωτηρία διά του Σωτήρος ημών Χριστού. Εθεμελίωσες τη γη, και παραμένει. Με τη διάταξή σου διατηρείται η ημέρα, διότι τα σύμπαντα είναι δούλα σου. Έδωσες στη γη τη μέγιστη διάρκεια, και έχει παραμείνει, όπως ακριβώς πρόσταξες. Διαχώρισες την ημέρα από τη νύχτα, και πορεύεται σύμφωνα με τους νόμους σου. Παραμένει και η γη σύμφωνα με τη δημιουργία σου, βλαστάνοντας στην εποχή της βότανα, φυτά, δέντρα, φέροντας καρπούς και σπέρματα για τη διατροφή όλων των ζώων· και με τη διάταξή σου διατηρείται η ημέρα. Διότι ο ήλιος, αφού ανατείλει, πορεύεται προς τη δύση. Επειδή τα πάντα σε υπηρετούν, και υποτάσσονται στα προστάγματά σου. Διότι εσύ είσαι ο Δημιουργός των όλων, και τα πάντα υπακούουν σε εσένα τον Θεό. Εάν ο νόμος σου δεν αποτελούσε τη μελέτη μου, τότε θα είχα χαθεί μέσα στην ταπείνωσή μου.