Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 118:94

Δικός σου είμαι εγώ, σώσε με. Εξυπακούεται το εξής: είμαι δούλος σου, είμαι κατά χάριν υιός σου, είμαι υπηρέτης σου. Με περίμεναν αμαρτωλοί για να με καταστρέψουν· τα μαρτύριά σου κατανόησα. Αντί του: τα μελέτησα, και διά της μελέτης των δικών σου λόγων κατέστησα άπρακτη την επιβουλή τους.

Και επιπλέον αυτών, ο Παύλος καταγράφει αυτούς που έχουν πιστέψει σε Αυτόν ως Δεσπότη και Θεό, λέγοντας άλλοτε μεν: «Όσοι δε ανήκουν στον Χριστό σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». Και άλλοτε πάλι: «Εάν όμως κάποιος δεν έχει Πνεύμα Χριστού, αυτός δεν είναι δικός Του»· καίτοι, όταν κάποιος, ή μάλλον κάθε άγιος, λέει στον Θεό: «Δικός Σου είμαι εγώ, σώσε με, διότι αναζήτησα τα δικαιώματά Σου». Άραγε λοιπόν, είναι δυνατόν εκείνοι που νοούνται ως δικοί του Πατέρα, να είναι αυτοί και του Χριστού με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, χωρίς η ουσία και των δύο να συνδέεται σε ενότητα; Β. Όχι, λέω. Διότι ένας Θεός υπάρχει για εμάς και ένας Κύριος.

Είναι λοιπόν εξαιρετικά φοβερό το να μην επιθυμεί κάποιος μάλλον να σωθεί μέσω της θείας ευσπλαχνίας, αλλά να στηρίζεται στις ανθρώπινες βοήθειες· μολονότι το Πνεύμα διαλαλεί, αφενός μέσω της φωνής του μακάριου Δαβίδ: «Είναι καλό να έχει κανείς εμπιστοσύνη στον Κύριο παρά να στηρίζεται σε άνθρωπο· είναι καλό να ελπίζει κανείς στον Κύριο παρά να ελπίζει σε άρχοντες»· και αφετέρου μέσω του προφήτη Ιερεμία: «Επικατάρατος ο άνθρωπος που έχει την ελπίδα του σε άνθρωπο και στηρίζεται στη σάρκα του βραχίονά του, και η καρδιά του απομακρύνεται από τον Κύριο, και θα είναι σαν την αγριομυρίκη στην έρημο, η οποία δεν θα δει τα αγαθά όταν έρθουν. Και ευλογημένος ο άνθρωπος που έχει την πεποίθησή του στον Κύριο, και ο Κύριος θα είναι η ελπίδα του· και θα είναι σαν το δέντρο που ευδοκιμεί δίπλα στο νερό και θα απλώσει τις ρίζες του στην υγρασία, και δεν θα φοβηθεί όταν έρθει ο καύσωνας, αλλά τα κλαδιά του θα είναι δασώδη, σε έτος ανομβρίας δεν θα φοβηθεί, και δεν θα σταματήσει να καρποφορεί». Είναι καλύτερο, λοιπόν, να οικειώνεται κανείς τον Θεό και να λέει εκείνο το σοφό λόγο με αγαθή διάνοια: «Δικός σου είμαι εγώ, σώσε με, διότι αναζήτησα τα προστάγματά σου». «Διότι εγώ είμαι σαν πάνθηρας για τον Εφραίμ και σαν λιοντάρι για τον οίκο του Ιούδα· και εγώ θα κατασπαράξω και θα αναχωρήσω και θα πάρω, και δεν θα υπάρξει αυτός που θα γλιτώσει».

Δικός σου είμαι εγώ, σώσε με, διότι τα δικαιώματά σου αναζήτησα. Εμένα καρτέρεσαν οι αμαρτωλοί για να με εξολοθρεύσουν, αλλά εγώ κατενόησα τα μαρτύριά σου. Σε κάθε τελειότητα είδα ένα τέλος, όμως η εντολή σου είναι εξαιρετικά πλατιά. Πόσο αγάπησα τον νόμο σου, Κύριε, όλη την ημέρα είναι η μελέτη μου. Με έκανες σοφότερο από τους εχθρούς μου με την εντολή σου, διότι είναι δική μου στον αιώνα. Κατενόησα περισσότερα από όλους εκείνους που με διδάσκουν, διότι τα μαρτύριά σου είναι η μελέτη μου. Κατενόησα περισσότερα από τους πρεσβυτέρους, διότι τις εντολές σου αναζήτησα. Εάν δε κάπου λέει ο Σωτήρας: «Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο», και τα εξής, πρέπει να λεχθεί ότι αυτό ειπώθηκε από τον Σωτήρα διευκρινίζοντας και λέγοντας: «Μην ονομάσετε κανέναν δάσκαλό σας επί της γης· διότι ένας είναι ο δάσκαλός σας, ο εν τοις ουρανοίς». Ως προς εκείνον λοιπόν τον δάσκαλο δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος. Αλλά οι πολλοί δάσκαλοι που υποδηλώνονται εδώ είναι διαφορετικοί, των οποίων πολλές φορές ο μαθητής γίνεται ανώτερος. Και αυτό προκύπτει από τη μεγαλύτερη και συνεχή άσκηση γύρω από τους θείους λόγους.

«εἰς τὸν αἰῶνα» (στον αιώνα): Διότι εκείνος που διδάχθηκε τα δικαιώματα του Θεού ζει με αυτά και εδώ και στον μέλλοντα αιώνα. «ὅτι ἐν αὐτοῖς» (διότι με αυτά): Διότι μέσω αυτών έζησαν όσοι πίστεψαν. «σός εἰμι» (δικός σου είμαι): Διότι αναζήτησα, λέει ο άνθρωπος, και αναζητώντας βρήκα, και βρίσκοντας σώθηκα. «ἐμὲ ὑπέμειναν» (εμένα καρτέρεσαν): Τον Χριστό οι Ιουδαίοι, όπως οι δαίμονες τον Αδάμ. «τὰ δὲ μαρτύρια»: Ο Υιός γνωρίζοντας το θέλημα του Πατρός· διότι για αυτό τον λόγο ήλθε, για να σώσει τον άνθρωπο. «πάσης συντελείας» (κάθε συντέλειας): Για όλα, λέει, τα δημιουργήματα θα υπάρξει τέλος και ταυτόχρονα λήθη των πάντων. «πλατεῖα» (πλατιά): Διότι μόνο αυτή (η εντολή) έχει αιώνιο πλάτος που επιτυγχάνεται. «ὡς ἠγάπησα» (πόσο αγάπησα): Διότι σε όλη τους τη ζωή οι πιστοί δεν αδρανούν ως προς την τήρηση του νόμου. «ὑπὲρ τοὺς ἐχθρούς» (περισσότερο από τους εχθρούς): Διότι περισσότερο από τους Έλληνες και τη σοφία τους, ο πιστός άνθρωπος έγινε σοφός στα προστάγματα της χάριτος. «ὑπὲρ πάντας» (περισσότερο από όλους): Διότι κακοί δάσκαλοι είναι οι σοφοί των Ελλήνων· περισσότερο όμως από αυτούς ο πιστός άνθρωπος κατανοεί και γνωρίζει τον Θεό με τη μελέτη των θείων Γραφών. «ὑπὲρ πρεσβυτέρους» (περισσότερο από τους πρεσβυτέρους): Περισσότερο από τους αρχαίους φιλοσόφους, οι οποίοι δεν απέφυγαν να ταράξουν <κατά του Κυρίου> τον ουρανό (τον άνθρωπο)· περισσότερο από αυτούς [ο πιστός] που αναζητά τις εντολές του Θεού είναι σοφότερος. Διότι αυτούς υπονόησε ο προφήτης. «ἐκ πάσης ὁδοῦ» (από κάθε οδό): Διότι οι πιστοί ούτε συναναστρέφονται με αυτούς ούτε πορεύονται σύμφωνα με τη διδαχή τους. «ὅπως ἂν φυλάξω» (για να τηρήσω): Διότι η σπουδή του πιστού είναι αυτή, το να τηρεί τα λόγια του Θεού.

Διότι ο αμαρτωλός δεν μπορεί να πει, «Στον αιώνα δεν πρόκειται να λησμονήσω τα δικαιώματά σου», όταν παραβαίνει τις εντολές του Θεού. Διότι ο προφήτης, έχοντας διδαχθεί από την πείρα, λέει ότι τα δικά σου δικαιώματα γεννούν ζωή, και γι' αυτό θα διατηρήσω άσβεστη τη μνήμη τους. «Δικός σου είμαι εγώ, σώσε με, διότι αναζήτησα τα δικαιώματά σου». Το «δικός σου είμαι» υπονοεί διάφορες έννοιες: διότι είμαι δικός σου δούλος, δικός σου θεράπων, δικός σου κατά χάριν υιός. Αν λοιπόν κάποιος έχει το θάρρος ότι φυλάσσει τις εντολές του Θεού, αυτός λέει: «Δικός σου είμαι εγώ, σώσε με». Γιατί; Επειδή αναζήτησα τις εντολές σου. Διότι όσοι πράττουν τα έργα του αντιδίκου δεν αναζητούν τις εντολές, και δεν μπορούν να πουν: «Δικός σου είμαι εγώ, σώσε με». Δεν μπορούμε, επομένως, όλοι να χρησιμοποιούμε αυτά τα λόγια. Διότι ο δούλος της αμαρτίας ψεύδεται όταν αποκαλεί τον εαυτό του δικό του Θεού. Διότι από ό,τι έχει νικηθεί κάποιος, σε αυτό και έχει υποδουλωθεί. Εάν, λοιπόν, αφού απαλλαγούμε από αυτήν, προτιμήσουμε τους θείους νόμους, τότε θα μπορέσουμε να χρησιμοποιήσουμε αυτά τα λόγια. «Εμένα με καρτέρεσαν οι αμαρτωλοί για να με εξοντώσουν· εγώ κατανόησα τα μαρτύριά σου». Τη λέξη «καρτέρεσαν» (ὑπέμειναν), ο Σύμμαχος και ο Θεοδοτίων την απέδωσαν ως «προσδόκησαν».

Γνωρίζουμε δύο είδη ασκών, τον απίσσωτο και τον πισσωμένο. Και ο μεν ένας στην παγωνιά γίνεται στεγανός, ενώ ο άλλος χαλαρώνει. Έτσι και ο γενναίος άνθρωπος στους πειρασμούς καθίσταται πιο σταθερός, όπως οι μάρτυρες· ενώ ο αδύναμος και εκείνος που αποφεύγει τον κόπο, γίνεται χαλαρός σαν φθαρμένος ασκός. «Πόσες είναι οι ημέρες του δούλου σου;» Ήθελα να γνωρίζω, για να φροντίσω και να θρηνήσω για τα έσχατα. «Πότε θα με κρίνεις απαλλάσσοντάς με από αυτούς που με καταδιώκουν», δηλαδή από τα πάθη και τους δαίμονες; «Μου διηγήθηκαν οι παράνομοι αδολεσχίες», δηλαδή φλυαρίες ξένες και αλλότριες προς τον δικό σου νόμο, όπως το ότι δεν υπάρχει Θεός, ούτε ανταμοιβή για τις πράξεις, ή και άλλες τέτοιες αλλόκοτες αδολεσχίες, αντίθετες προς τον νόμο σου, Κύριε. Εγώ όμως, αποκρούοντας τις παράνομες αδολεσχίες των παρανόμων, λέω μυσταγωγούμενος από το Άγιο Πνεύμα: «Στον αιώνα, Κύριε, ο λόγος σου διαμένει», όχι ως προφορικός λόγος που διασκορπίζεται, αλλά ζωντανός και ενυπόστατος, μέσω του οποίου δημιούργησες και τους αιώνες και όλη την κτίση. Προς το παρόν γνωρίζεται στον ουρανό, έπειτα όμως θα γίνει γνωστός και στη γη, όταν έρθει ο καιρός, «σε γενεά και γενεά», ως αληθινός Θεός από εσένα τον αληθινό Θεό, μέσω του οποίου «θεμελίωσες τη γη και διαμένει σύμφωνα με τη διάταξή σου». Η λογική φύση όμως, όταν δεν υπακούει στη διάταξή σου, περιπίπτει σε μύριες παρανομίες και βάραθρα. «Δικός σου είμαι εγώ, σώσε με, διότι τα δικαιώματά σου αναζήτησα».

Δύο και μέγιστα είναι τα λεγόμενα, ότι δηλαδή «δικός σου» και ότι «τα προστάγματά σου αναζήτησα». Και ποιος από εμάς, που είμαστε υποδουλωμένοι στα πάθη, θα είχε την παρρησία να πει στον Θεό: «Δικός σου είμαι εγώ, σώσε με», διότι τηρώ τους νόμους σου; Οπωσδήποτε θα άκουγε: «Αν είσαι δικός μου, αν πράγματι τηρείς τις εντολές μου, ιδού, εγώ είμαι έτοιμος να σε σώσω».