Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 119:2

Κύριε, λύτρωσε την ψυχή μου από άδικα χείλη και από δόλια γλώσσα. Διότι πώς να μην είναι άδικα τα χείλη των Βαβυλωνίων, τα οποία έχουν ομολογήσει την ειδωλολατρία; Αλλά και αυτή θα μπορούσε να ονομαστεί δόλια γλώσσα, εφόσον δεν λέει τίποτα το ορθό περί του Θεού.

Γι' αυτόν τον λόγο και ο Δαβίδ δεν παρακαλούσε κανέναν άλλον για να λυτρωθεί παρά τον ίδιο τον Θεό: «Προς εσένα, Κύριε, μέσα στη θλίψη μου, έκραξα και με εισάκουσες· Κύριε, λύτρωσε την ψυχή μου από άδικα χείλη και από δόλια γλώσσα»· και σε Αυτόν αποδίδοντας την ευγνωμοσύνη του εξέφρασε και τα λόγια της ωδής στον δέκατο έβδομο ψαλμό, την ημέρα που ο Κύριος τον λύτρωσε από τα χέρια όλων των εχθρών του, καθώς και από τα χέρια του Σαούλ, λέγοντας: «Θα σε αγαπήσω, Κύριε, δύναμή μου· ο Κύριος είναι το στερέωμά μου και η καταφυγή μου, και ο λυτρωτής μου».

Γι' αυτόν τον λόγο και ο Δαβίδ κανέναν άλλον δεν παρακαλούσε για να τον λυτρώσει παρά τον ίδιο τον Θεό: «Προς εσένα, Κύριε, στην θλίψη μου έκραξα, και με εισάκουσες· Κύριε, λύτρωσε την ψυχή μου από άδικα χείλη και από δόλια γλώσσα». Αποδίδοντας μάλιστα την ευγνωμοσύνη του σε Αυτόν, «μίλησε με τα λόγια της ωδής» στον δέκατο έβδομο ψαλμό, «εκείνη την ημέρα που τον λύτρωσε ο Κύριος από τα χέρια όλων των εχθρών του και από τα χέρια του Σαούλ, και είπε: Θα σε αγαπήσω, Κύριε, η ισχύς μου, ο Κύριος είναι το στερέωμά μου, η καταφυγή μου και ο λυτρωτής μου». Ο δε Παύλος, έχοντας υπομείνει πολλούς διωγμούς, σε κανέναν άλλον δεν έδινε ευχαριστίες παρά στον Θεό, λέγοντας: «Αλλά από όλους με λύτρωσε ο Κύριος» «και θα με λυτρώσει, Αυτός στον οποίο έχω ελπίσει». Και κανένας άλλος παρά ο Θεός δεν ευλόγησε τον Αβραάμ και τον Ισαάκ· και ο Ισαάκ, εξάλλου, όταν έδινε την ευχή του στον Ιακώβ, έλεγε: «Ο Θεός μου είθε να σε ευλογήσει και να σε πληθύνει, και θα γίνεις σύναξη εθνών, και είθε να σου δώσει την ευλογία του Αβραάμ, του πατέρα μου». Εάν λοιπόν σε κανέναν άλλον δεν ανήκει το να ευλογεί και να λυτρώνει παρά μόνο στον Θεό, και κανένας άλλος δεν ήταν εκείνος που λύτρωνε τον Ιακώβ παρά ο ίδιος ο Κύριος, και αυτόν ακριβώς που τον λύτρωνε επικαλούνταν ο πατριάρχης για τους εγγονούς του, είναι προφανές ότι κανέναν άλλον δεν συνέδεε στην προσευχή του με τον Θεό παρά τον Λόγο Του, τον οποίο γι' αυτόν τον λόγο και ονόμασε «άγγελο», διότι Αυτός μόνος είναι εκείνος που αποκαλύπτει τον Πατέρα.

Γι' αυτό και ο Ψαλμωδός, προσευχόμενος κάποτε να λυτρωθεί από τους δόλιους της γενιάς του, ζητά για τη θεραπεία της δόλιας γλώσσας τα ακονισμένα βέλη του Δυνατού. Επιζητά δε να είναι παρόντες και οι ερημικοί άνθρακες· έτσι ώστε, σε όσους δεν κατορθώσουν να επιδράσουν τα λογικά βέλη εξαιτίας της πώρωσης της καρδιάς, γι' αυτούς να είναι έτοιμη η κόλαση, την οποία και ονόμασε ερημικούς άνθρακες. Διότι, όσοι κατέστησαν τους εαυτούς τους έρημους από τον Θεό, σε αυτούς είναι αναγκαία η ετοιμασία των ερημικών ανθράκων. Τώρα λοιπόν αναφέρει: «Τα βέλη σου είναι ακονισμένα». Από αυτά τα βέλη τρώνονται οι ψυχές που έχουν αποδεχθεί την πίστη και, αφού φλεχθούν από την άκρα αγάπη του Θεού, λένε παρόμοια με τη νύμφη: «Είμαι πληγωμένη από αγάπη».

Από δόλια γλώσσα. Δηλαδή από κάθε ψευδοδοξία και απάτη· διότι εκείνος που βρίσκεται στην αρχή της πνευματικής του προκοπής έχει ανάγκη να μην τον παραπλανά κανένας με πιθανολογίες.

«Ωδή των αναβαθμών»: Όπως ακριβώς μία υψηλή κλίμακα, που έχει αλλεπάλληλους βαθμούς ζωής, έτσι το Άγιο Πνεύμα διαμέσου του προφήτη συνέθεσε το βιβλίο των Ψαλμών. Γι' αυτό λέει ωδή των αναβαθμών, δηλαδή άσμα των υψηλών πραγμάτων. «Προς Κύριον»: Ο πρωτόπλαστος, έχοντας βρεθεί σε μεγάλη θλίψη, αφού φώναξε προς τον Θεό και εισακούστηκε, ευχαριστεί τον Θεό. «Κύριε»: Από τους δαίμονες, από συκοφάντες ανθρώπους, από απατεώνες και λοιδόρους. Και να εννοείς τον Χριστό να λέει αυτά. «Τι δοθείη»: Διότι δεν υπάρχει καμία κοινωνία μεταξύ φωτός και σκότους. «Τα βέλη»: Βέλη του πονηρού διαβόλου είναι οι γλώσσες των πονηρών ανθρώπων (του πονηρού ανθρώπου), οι οποίες είναι ακονισμένες, δηλαδή οξυμένες κατά των πιστών. «Συν τοις άνθραξι»: Διότι όπως τα κάρβουνα που ηρεμούν για λίγο, καίνε όταν αποκαλυφθούν, έτσι και οι γλώσσες των δόλιων ηρεμούν φαινομενικά, αλλά ανάβουν φοβερά. «Οίμοι»: Ο προφήτης, απορρίπτοντας τη συγκατοίκηση με τους φαύλους ανθρώπους, απεύχεται ακόμη και να ζει. «Κατεσκήνωσα»: Γιατί, λέει, κατοικώ με εκείνους που βρίσκονται στο σκοτάδι; Διότι η λέξη Κηδάρ ερμηνεύεται ως σκότος. «Πολλά παρώκησεν»: Δηλαδή αρκεί, διότι δεν μπορώ να παροικώ άλλο. «Μετά των μισούντων»: Ο Χριστός παροικούσε μαζί με τους Ιουδαίους, ως εχθρούς, όντας ο Ίδιος ειρήνη, όμως εκείνοι Τον μισούσαν. «Όταν ελάλουν»: Εγώ βέβαια τους μιλούσα ειρηνικά, λέει ο Χριστός [εκείνοι όμως με μισούσαν χωρίς λόγο]· αυτοί δε, χωρίς να υπάρχει καμία αιτία, με πολεμούσαν καιόμενοι από φθόνο.

Κατά την κυριολεξία, ο Δαβίδ υπέμεινε πολλούς πειρασμούς από τους ανθρώπους, τόσο από τον Σαούλ όσο και από ορισμένους άλλους. Διότι λέει και στον επόμενο ψαλμό: Κύριε, λύτρωσε την ψυχή μου από άδικα χείλη και από δόλια γλώσσα.

Κύριε, λύτρωσε την ψυχή μου από άδικα χείλη και από δόλια γλώσσα. Δες εδώ να διαλάμπει εκείνο το ευαγγελικό παράγγελμα: Να προσεύχεστε να μην εισέλθετε σε πειρασμό. Διότι τίποτα δεν είναι ίσο με αυτόν τον πειρασμό, αγαπητέ, με το να περιπέσεις δηλαδή σε δόλιο άνθρωπο· διότι ένας τέτοιος είναι χειρότερος και από θηρίο.

Διότι οι Γραφές σχηματοποιούν τις τιμωρίες του Θεού με βάση τα δικά μας φοβερά υλικά στοιχεία, αποκαλώντας τες βέλη και πυρ. Εδώ όμως μου φαίνεται ότι υπαινίσσεται τους βαρβάρους. Γι' αυτό και, δηλώνοντας αυτό ακριβώς, ένας άλλος ερμηνευτής έλεγε: Λύτρωσε την ψυχή μου από τα ψεύτικα χείλη. Διότι τέτοια είναι τα λόγια τους, τέτοιοι είναι οι δόλοι και οι επιβουλές τους, τα πάντα είναι γεμάτα από πλάνη και πολλή κακία.

Ο σοφός άνθρωπος, ακόμη και όταν σιωπά, τιμά τον Θεό, γνωρίζοντας τον λόγο για τον οποίο σιωπά. Προφύλαξέ με, παρακαλώ, από τον άνθρωπο που έχει ακατάστατη γλώσσα. Διότι το γλίστρημα της γλώσσας είναι χειρότερο από το γλίστρημα των ποδιών. ΤΙΤΛΟΣ ΙΕʹ. — Περί εκείνων που δεν φυλάσσουν τη γλώσσα τους. «Από κάθε άδικο λόγο να απομακρύνεσαι.» «Από τη μάστιγα της γλώσσας θα σε κρύψει.» «Τάφος ανοιγμένος είναι ο λάρυγγάς τους.» «Θα εξολοθρεύσει ο Κύριος όλα τα δόλια χείλη και τη γλώσσα που μιλά αλαζονικά.» «Ακόνισαν τη γλώσσα τους σαν του φιδιού. Ο φλύαρος άνθρωπος δεν θα προκόψει πάνω στη γη.» «Το στόμα σου πλεόνασε σε κακία, και η γλώσσα σου ύφαινε δολιότητα.» «Κύριε, λύτρωσε την ψυχή μου από άδικα χείλη και από δόλια γλώσσα.» «Ισχυρή παγίδα για τον άνθρωπο είναι τα ίδια του τα χείλη· και αιχμαλωτίζεται από τα λόγια του ίδιου του του στόματος.» «Εκείνος που δεν βάζει φραγμό στα χείλη του και μιλά διεστραμμένα, θα υποσκελιστεί.» «Ο λυπηρός λόγος εγείρει οργή. Ο δίγλωσσος άνθρωπος αποκαλύπτει τα μυστικά στο συνέδριο. Το στόμα των άφρονων αναγγέλλει κακά.» «Ο διεστραμμένος φέρνει την απώλεια με το ίδιο του το στόμα.» «Ο άνθρωπος με ευμετάβολη γλώσσα θα πέσει σε συμφορές.» «Τα χείλη του άφρονα τον οδηγούν στο κακό, και το θρασύ στόμα του προσκαλεί τον θάνατο. Το στόμα του άφρονα τον συντρίβει, και τα χείλη του γίνονται παγίδα για την ψυχή του.» «Βαθύς λάκκος είναι το στόμα του παράνομου· και εκείνος που έχει μισηθεί από τον Κύριο θα πέσει μέσα σε αυτόν.» «Με πολλά ξύλα φουντώνει η φωτιά· και το στόμα χωρίς φραγμό προκαλεί ακαταστασίες.» «

ΤΙΤΛΟΣ ΙΗ΄. — Περί επιλήψιμου βίου, απειθών και ανυπότακτων πανούργων, και εκείνων που έχουν απορριπτέο ήθος. «Εάν πορεύεστε απέναντί μου με τρόπο πλάγιο, θα πορευθώ και εγώ μαζί σας με πλάγια οργή, και θα σας πατάξω για τις αμαρτίες σας.» «Αυτός που ματαιώνει τα σχέδια των πανούργων, και τα χέρια τους δεν θα κατορθώσουν τίποτα το αληθινό.» «Ο Κύριος θα εξολοθρεύσει όλα τα δόλια χείλη.» «Το στόμα σου πλεόνασε σε κακία, και η γλώσσα σου ύφαινε δόλους.» «Άνδρες αιμοχαρείς και δόλιοι δεν θα ζήσουν ούτε τις μισές τους ημέρες.» «Κύριε, λύτρωσε την ψυχή μου από άδικα χείλη, και από δόλια γλώσσα.» «Από άδικο και δόλιο άνδρα λύτρωσέ με.» «Η διεστραμμένη καρδιά μηχανεύεται κακά· σε κάθε καιρό ένας τέτοιος άνθρωπος προκαλεί ταραχές στην πόλη.»

Ακόμη δε, διακηρύττει ότι ο ένας της Αγίας Τριάδος, ο Χριστός, έχει δύο φύσεις και μία υπόσταση. Η δε αλήθεια, βαδίζοντας τη μέση οδό, απορρίπτει όλα τα άτοπα. Αλλά ο εχθρός της αλήθειας και πολέμιος της σωτηρίας των ανθρώπων, ο οποίος κάποτε, έχοντας παραπλανήσει επανειλημμένα όχι μόνο τα έθνη, αλλά και αυτούς τους υιούς του Ισραήλ στο να κατασκευάζουν είδωλα δαιμόνων, ασεβών ανθρώπων, πτηνών, θηρίων και ερπετών και να τα προσκυνούν ως θεούς, τώρα σπεύδει να αναταράξει την ειρηνεύουσα Εκκλησία του Χριστού μέσω άδικων χειλέων και δόλιας γλώσσας, αναμειγνύοντας την κακία του με θεία λόγια, προσπαθώντας να επικαλύψει την άσχημη και σκοτεινή μορφή της και να κλονίσει τις καρδιές των αστήρικτων απομακρύνοντάς τους από την αληθινή και πατροπαράδοτη παράδοση. Διότι εγέρθηκαν κάποιοι οι οποίοι ισχυρίζονται ότι δεν πρέπει να απεικονίζονται και να προβάλλονται προς θεωρία, δόξα, θαυμασμό και ζήλο τα σωτήρια θαύματα και τα πάθη του Χριστού, καθώς και τα ανδραγαθήματα των αγίων εναντίον του διαβόλου. Και ποιος, διαθέτοντας θεία γνώση και πνευματική σύνεση, δεν αναγνωρίζει ότι αυτό αποτελεί υποβολή του διαβόλου; Διότι δεν επιθυμεί να δημοσιοποιείται η ήττα και η αισχύνη του, ούτε να αποτυπώνεται η δόξα του Θεού και των αγίων Του.

Αν όμως οι αναβαθμοί είναι κάτι άλλο, όφειλε ο συγγραφέας να τους υποδείξει σαφώς και να αποκόψει τις πολλές επινοήσεις. «Προς τον Κύριο έκραξα κατά τη θλίψη μου, και με εισάκουσε». Και ο αιχμάλωτος λαός στην Αίγυπτο, στη Βαβυλώνα και στην Περσία, όπως φανερώνουν οι σχετικές με αυτόν ιστορίες, «μέσα σε θλίψη έκραξαν προς τον Κύριο και εισακούστηκαν» και επαναφέρθηκαν στην πατρώα γη, όπως κάποτε και αυτοί που κρατούνταν στον άδη, οι οποίοι ομοίως αναβιβάστηκαν από τον Χριστό και Σωτήρα μας Θεό. «Κύριε, γλίτωσε την ψυχή μου από άδικα χείλη και από δόλια γλώσσα», είτε ακονίζεται εναντίον μου είτε σκάει παραχαράσσοντας τα ορθά δόγματα. «Τι να σου δοθεί», ω δόλιε, «και τι να σου προστεθεί» ως επιπλέον πάθος; Διότι σου αρκούν για την απώλεια η «γλώσσα και τα δόλια χείλη». «Τα βέλη του δυνατού είναι ακονισμένα μαζί με τους ερημικούς άνθρακες». Για τους αισθητούς, τα βέλη είναι αισθητά· για τον νοητό δυνατό, όμως, τα βέλη είναι πνευματικά· διότι βέλος κατά της δυσσέβειας είναι η θεοσέβεια· βέλος κατά της ασέλγειας η σωφροσύνη· βέλος κατά της αδικίας η δικαιοσύνη· βέλος κατά της απιστίας η πίστη· και όσα παρόμοια βέλη του δυνατού κατά Θεόν είναι ακονισμένα. «Αλίμονό μου, διότι η παροικία μου παρατάθηκε, κατασκήνωσα μαζί με τα σκηνώματα Κηδάρ». Το ρητό είναι περιεκτικό, δεν αρμόζει απλώς στους αιχμαλώτους, αλλά σε κάθε άνθρωπο που είναι αιχμάλωτος από το σκότος της αμαρτίας.

«Και δεν έχω πάψει να λέω και εκείνο: Κύριε, ρύσαι την ψυχήν μου από χειλέων αδίκων και από γλώσσης δολίας· διότι διαπιστώνω ότι συκοφαντούμαι παντού και ότι υφίσταμαι αυτό σε καθένα από τα κεφάλαια.» Εάν λοιπόν ο μεν μακάριος Κύριλλος ονομάζει το Πνεύμα «ίδιον του Κυρίου», επειδή ο Νεστόριος ισχυριζόταν ότι ο Κύριος χρησιμοποιούσε τη δύναμη του Πνεύματος ως ξένη, αφού ο μάταιος τον θεωρούσε απλό άνθρωπο, και για αυτό, ορθότατα πράττοντας ο Κύριλλος, αντιπαραβάλλει το «ίδιον» στο «αλλότριον»· ο δε Θεοδώρητος ήταν γεμάτος υποψίες, μήπως τυχόν το αποκαλεί «ίδιο» του Υιού με την έννοια ότι λαμβάνει την ύπαρξή του από αυτόν, και για αυτό χαρακτηρίζει μια τέτοια δοξασία βλάσφημη και ασεβή· ενώ ο μακάριος Κύριλλος, απολογούμενος για αυτά, δηλώνει ότι συκοφαντείται από τον Θεοδώρητο παντού και ότι υφίσταται αυτό το δεινό σε κάθε ένα από τα κεφάλαια, πώς δεν είναι ολοφάνερο ότι η διδασκαλία της αρχαίας θεολογίας και η κοινή αντίληψη των Αποστόλων και των Πατέρων είναι ότι το Άγιο Πνεύμα δεν εκπορεύεται εκ του Υιού;