Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 12:1

Για να μην πάθει λοιπόν αυτό ο Δαβίδ, περικυκλωμένος από πολλούς και πολεμούμενος για πολύ καιρό, προκαλώντας τον Δεσπότη σε έλεος και ευσπλαχνία, φώναζε δυνατά: «Έως πότε, Κύριε, θα με ξεχνάς ολοκληρωτικά;» Και για το ότι ο Δαβίδ με τρόπο όμοιο με του περιστεριού έσπευδε να αποφύγει τους εχθρούς και να σωθεί, άκουσέ τον στον πεντηκοστό τέταρτο ψαλμό να λέει για τον φόβο που προερχόταν από τους εχθρούς: «Η καρδιά μου ταράχθηκε μέσα μου, και δειλία θανάτου έπεσε επάνω μου, φόβος και τρόμος ήλθε επάνω μου και με κάλυψε σκοτάδι, και είπα: Ποιος θα μου δώσει φτερά σαν του περιστεριού για να πετάξω και να αναπαυθώ;» Ποια είναι δε και η επιγραφή; «Εις το τέλος, ψαλμός τω Δαυίδ». Πολύ αντίθετη και ξένη είναι η επιγραφή προς την αρχή του ψαλμού. Διότι, αν ο ψαλμός είναι παρηγοριά αυτών που ευθυμούν, πώς ο Δαβίδ, έχοντας πει στην αρχή λόγια ανθρώπου που αθυμεί και ταλαιπωρείται, λέγοντας: «Έως πότε, Κύριε, θα με ξεχνάς ολοκληρωτικά;» και τα εξής, έδωσε την επιγραφή ψαλμός στον στεναγμό του; Αλλά προσέξτε: Διότι αν μεν έδινε την επιγραφή στην αρχή: «Ψαλμός τω Δαυίδ», θα ερχόταν σε αντίθεση με τον εαυτό του ονομάζοντας τον οδυρμό ψαλμό. Αν όμως είπε: «Εις το τέλος», διάβασε το τέλος του ψαλμού και θα βρεις τον Δαβίδ να ευθυμεί και να ψάλλει για όσα ευεργετήθηκε. Διότι τι λέει; «Θα αγαλλιάσει η καρδιά μου για τη σωτηρία σου, θα ψάλω στον Κύριο που με ευεργέτησε και θα ψάλω στο όνομα του Κυρίου του Υψίστου».

«Εις το τέλος· ψαλμός του Δαβίδ». Στην αρχή υπάρχει οδυρμός, ενώ στο τέλος ψαλμός· διότι «αυτοί που σπέρνουν με δάκρυα, θα θερίσουν με αγαλλίαση». Επειδή λοιπόν και ο Δαβίδ στην αρχή έσπειρε δάκρυα και με αγαλλίαση θέρισε τους καρπούς ως δεμάτια, αναφέρει «εις το τέλος· ψαλμός του Δαβίδ», και για τον προφήτη και για κάθε άνθρωπο που είναι ικανός με τα έργα των χειρών του για προσευχές, για ελεημοσύνες, για προστασία, για βοήθεια. «Έως πότε, Κύριε, θα με λησμονείς έως το τέλος;» Για ποιο λόγο όμως το έλεγε αυτό;

Εις το τέλος, ψαλμός του Δαβίδ. ΙΒ΄. Υπόθεση. Αυτόν τον ψαλμό τον ψάλλει έχοντας οδηγηθεί σε μετάνοια για το αμάρτημά του, ενώ ταυτόχρονα ευαγγελίζεται σε εμάς τη σωτηρία. Μέσω αυτού λάβαμε υπόδειγμα για το πώς πρέπει εμείς, όταν περιπέσουμε σε αμαρτίες, να προσερχόμαστε στον Θεό.

ΨΑΛΜΟΣ ΙΒ΄. <Εἰς τὸ τέλος, ψαλμὸς τοῦ Δαβίδ.> (A f. 80 b.) Αυτόν τον ψαλμό τον ψάλλει έχοντας έλθει σε μετάνοια για το αμάρτημα, ενώ ταυτόχρονα ευαγγελίζεται σε εμάς το σωτήριο έργο, μέσω του οποίου λάβαμε το πρότυπο για το πώς πρέπει, όταν περιπίπτουμε σε αμαρτία, να προσερχόμαστε στον Θεό. <Έως πότε θα αποστρέφεις το πρόσωπό σου από εμένα; κ.λπ.> (C f. 23.) Ο Θεός αποστρέφει το πρόσωπό Του από τους αμαρτωλούς, πράττοντας τι; Κρίνοντάς τους ανάξιους της εποπτείας Του. Γι' αυτό, ελεγχόμενος από τη συνείδησή του και φοβούμενος την κρίση του Θεού, καθώς βρέθηκε μακριά Του εξαιτίας της αμαρτίας, λέει ότι επιθυμεί από τα βάθη της ψυχής του να ανανεωθεί μέσω της μετάνοιας, μήπως τυχόν πεθάνει ευρισκόμενος στην αμαρτία. Και αυτό ακριβώς είναι που προκαλεί οδύνες στην ψυχή μου.

ΕΙΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ. ΨΑΛΜΟΣ ΤΟΥ ΔΑΒΙΔ ΙΒʹ. Για το τέλος που βρίσκεται κοντά στον Θεό, αγωνιζόταν γενναία στα πάντα πριν από το τέλος· το τέλος δε, είναι ο καρπός των κόπων, ο οποίος εξασφαλίζει αιώνια ζωή και βασιλεία των ουρανών. Αναφορικά με το τέλος, λοιπόν, ανέπεμψε την ωδή στον Θεό· στην αρχή όμως, επειδή αγωνίζεται ακόμη, αρθρώνει τις πρώτες φωνές: «Έως πότε, Κύριε, θα με ξεχνάς εντελώς; Έως πότε θα αποστρέφεις το πρόσωπό σου από εμένα;» Ο Θεός λησμονεί εκείνους που τον λησμονούν εξαιτίας της αμαρτίας· και αποστρέφει το πρόσωπό του από εκείνους που πράττουν κάτι αισχρό, κρίνοντάς τους ανάξιους της επίβλεψής του. Γι' αυτό, ελεγχόμενος από τη συνείδησή του και φοβούμενος την κρίση του Θεού, προσθέτει: «Έως πότε θα βάζω λογισμούς στην ψυχή μου, πόνους στην καρδιά μου ημέρα και νύχτα; Έως πότε θα υψώνεται ο εχθρός μου εναντίον μου; Επίβλεψε, εισάκουσέ με, Κύριε ο Θεός μου. Φώτισε τους οφθαλμούς μου, μήπως και αποκοιμηθώ στον θάνατο· μήπως πει ο εχθρός μου: Ίσχυσα εναντίον του». Υψώνεται δε ο εχθρός εναντίον εκείνου που αμαρτάνει και ταπεινώνεται από την αμαρτία· και το αντίθετο συμβαίνει σε εκείνον που πράττει το δίκαιο. Επειδή μάλιστα δεν θέλει να εισακουστεί χωρίς αμοιβή, προτάσσει το «επίβλεψε», παρακαλώντας Τον να δει τα κατορθώματά του. Ή και επειδή ο Θεός δεν εισακούει, εάν κάποιος δεν είναι δίκαιος. Το δε πρόσωπο του Θεού είναι γεμάτο φως, όντας δύναμη που προνοεί για ευεργεσία· όποιος μετέχει σε αυτό θα φωτιστεί, όπως ακριβώς εκείνος που απολαμβάνει τις ηλιακές ακτίνες.

«Εις το τέλος» Διότι στο τέλος του αιώνος οι προφήτες ελάμβαναν την προφητεία για το μυστήριο, το οποίο επρόκειτο να φανερωθεί στο τέλος. «Έως πότε» Ο Χριστός βοά εκ προσώπου του Αδάμ: Γιατί, Κύριε, για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα με άφησες να φθείρομαι (να φέρομαι) από την αμαρτία; «Έως πότε θα αποστρέφεις» Επειδή με βδελύσσεσαι για την παράβασή [μου], λέει ο Αδάμ. «Έως πότε θα θέτω» [Έως πότε με άφησες, λέει, να συλλογίζομαι για την παρουσία σου;] «Οδύνες» Διότι είναι ανείπωτη η οδύνη μου κάθε μέρα που εσύ βραδύνεις να με σώσεις. «Έως πότε θα υψώνεται» Διότι, καθώς η παρουσία σου, Δέσποτα, καθυστερεί, ο εχθρός δεν παύει να επιμένει [και να ασκεί βία]. «Επίβλεψον» Δηλαδή έλα γρήγορα και εκδικήσου για εμένα, λέει ο Αδάμ. «Φώτισον» Φώτισε τους οφθαλμούς της διανοίας μου, έως πότε θα κοιμάμαι τον βαρύ ύπνο της αμαρτίας; «Μήποτε πει» Ο διάβολος, λέει: ας μην καυχηθεί εναντίον μου, κυριεύοντάς με ολοκληρωτικά. «Οι θλίβοντες» Διότι, όταν κλονίστηκε ο άνθρωπος από την παράβαση, οι δαίμονες χάρηκαν. «Εγώ δε στο έλεος» Διότι γνώρισα ότι δεν πρόκειται να παραβλέψεις το πλάσμα σου, το οποίο δημιούργησες. «Θα αγαλλιάσει» Διότι αγαλλίασε ο Αδάμ για τη σωτηρία που πραγματοποιήθηκε μέσω της ένσαρκης παρουσίας του Χριστού. «Θα ψάλω» Επειδή με ελέησε, λέει ο Αδάμ, και με ανακούφισε από τα δεινά, τα οποία μου προξένησε η παράβαση.

Στον ΙΒ΄ Ψαλμό. Εις το τέλος· ψαλμός του Δαυίδ. Άλλος, Επινίκια ωδή του Δαυίδ. Άλλος, Εις νίκος. Έως πότε, Κύριε, θα με λησμονείς ολοκληρωτικά; Άλλος, Με λησμονείς ολότελα. Έως πότε θα αποστρέφεις το πρόσωπό σου από εμένα; Άλλος, Κρύβεις.