Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 120:8

Ωδή των αναβαθμών. ΡΚ΄. Υπόθεση. Ψάλλει τη δεύτερη ωδή, έχοντας ήδη απελευθερωθεί από την αιχμαλωσία, ενώ οδοιπορεί στη μακρά οδό μεταξύ Βαβυλώνας και Ιερουσαλήμ. Αυτός, έχοντας αποκλειστεί ανάμεσα στα όρη, προσεύχεται να του δοθεί βοήθεια· και αφού τον εισάκουσε, το προφητικό Πνεύμα αποφαίνεται: Ο Κύριος θα φυλάξει την είσοδό σου και την έξοδό σου.

Απάντηση του Βαρσανουφίου: Έχουμε την πείρα του Δεσπότη μας και φιλάνθρωπου Θεού, ο οποίος μας γλίτωσε από όλες τις θλίψεις και τους πειρασμούς. Και τώρα ας μην αμφιβάλλουμε ότι μας γλιτώνει και μας σκεπάζει από κάθε κακό. Όλη μας λοιπόν τη μέριμνα και την ελπίδα ας την εναποθέσουμε σε αυτόν, και όπου κι αν διαμένετε, με τις ευχές των αγίων, μην ανησυχήσετε για κανένα κακό. Να στέκεστε λοιπόν εδραίοι στην πίστη του Χριστού, ψάλλοντας μαζί με τον Προφήτη Δαβίδ: «Ο Κύριος είναι βοηθός μου και δεν θα φοβηθώ τι θα μου κάνει ο άνθρωπος» και τα εξής, και το «Ο Κύριος θα σε φυλάξει από κάθε κακό, θα φυλάξει την ψυχή σου ο Κύριος. Ο Κύριος θα φυλάξει την είσοδό σου και την έξοδό σου από τώρα και έως τον αιώνα.» Προσέξτε να μην μάθουν οι άνθρωποι ότι, ενώ έχετε τον Θεό, φοβάστε τους ανθρώπους. «Διότι, ακόμη κι αν πορευθώ εν μέσω σκιάς θανάτου, δεν θα φοβηθώ κακά, επειδή εσύ είσαι μαζί μου.» Πείτε στην άπιστη ψυχή να πάρει θάρρος.

Όταν λοιπόν ήλπισε, όπως ο Μωυσής, ότι θα της εμφανιστεί καθαρά το πρόσωπο του Ποθουμένου, τότε ο Ζητούμενος ξεπέρασε την ικανότητά της να τον κατανοήσει. Διότι λέει: «Ο αδελφιδός μου παρήλθε», όχι επειδή εγκατέλειψε την ψυχή που τον ακολουθούσε, αλλά επειδή την είλκυε προς τον εαυτό του. Διότι, όπως λέει, «Η ψυχή μου εξήλθε στο άκουσμα του λόγου του». Ω, πόσο μακάρια είναι εκείνη η έξοδος, την οποία εξέρχεται η ψυχή που ακολουθεί τον Λόγο. «Ο Κύριος θα φυλάξει την έξοδό σου και την είσοδό σου», λέει ο προφήτης. Αυτή είναι αληθινά η έξοδος που φυλάσσεται από τον Θεό για τους αξίους, η οποία ταυτόχρονα γίνεται είσοδος· διότι η έξοδος από την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε, γίνεται είσοδος στα ανώτερα αγαθά. Αυτήν λοιπόν την έξοδο εξήλθε η ψυχή, έχοντας ως οδηγό τον Λόγο που είπε «Εγώ είμαι η οδός» και «η θύρα», και ότι «Δι' εμού εάν κάποιος εισέλθει, και θα εισέλθει και θα εξέλθει», χωρίς ποτέ να σταματά ούτε να εισέρχεται ούτε να εξέρχεται, αλλά πάντοτε μέσω της πνευματικής προκοπής να εισέρχεται στα ανώτερα και διαρκώς να βγαίνει έξω από όσα έχει ήδη κατανοήσει. Έτσι παρήλθε κάποτε και τον Μωυσή εκείνο το ποθούμενο πρόσωπο του Κυρίου, και έτσι η ψυχή του νομοθέτη βρισκόταν διαρκώς έξω από την κατάσταση στην οποία ήταν, ακολουθώντας τον Λόγο που προχωρούσε μπροστά. Διότι ποιος δεν γνωρίζει εκείνες τις αναβάσεις που ανέβηκε ο Μωυσής, ο οποίος γινόταν διαρκώς μεγαλύτερος και ποτέ δεν σταματούσε την αύξησή του προς το υψηλότερο;

Ας εξετάσουμε μάλλον αυτό που παραλείφθηκε πριν από τα όσα ειπώθηκαν· ο Λόγος προσπέρασε τη νύμφη, γινόμενος απρόσιτος στη λαβή εκείνης που Τον ποθούσε. Την προσπέρασε όμως, όχι για να εγκαταλείψει αυτήν την οποία προσπέρασε, αλλά μάλλον για να την ελκύσει προς τον εαυτό Του. Διότι λέει: «Η ψυχή μου εξήλθε με τον λόγο Του». Η ψυχή, λοιπόν, εξέρχεται πρώτα από την κατάσταση στην οποία βρισκόταν, και έτσι βρίσκεται από εκείνους που φυλούν την πόλη. Διότι λέει: «Με βρήκαν οι φύλακες που περιπολούν στην πόλη». Εάν, βεβαίως, την έβρισκαν οι κίνδυνοι του Άδη, ή εάν έλεγε ότι βρέθηκε από ληστές, θα ήταν οδυνηρό να γίνει εύρημα τέτοιων (διότι «ο κλέφτης δεν έρχεται παρά μόνο για να κλέψει, να σφάξει και να καταστρέψει»)· εάν, όμως, τη βρίσκουν οι φύλακες που περιπολούν στην πόλη, είναι οπωσδήποτε μακαρία για αυτή την εύρεση. Διότι εκείνος που βρίσκεται από τον φύλακα δεν μπορεί να κλαπεί από τους ληστές. Ποιοι είναι, λοιπόν, οι φύλακες; Ποιοι άλλοι, παρά βεβαίως οι υπηρέτες Εκείνου που φυλάει τον Ισραήλ, Εκείνου που δια της προστασίας σκεπάζει το δεξί χέρι, Εκείνου που έχει αναλάβει να φυλάει την ψυχή από κάθε κακό, ο Οποίος γίνεται φύλακας και της εισόδου και της εξόδου; Εκείνος είναι ο φύλακας της πόλης για τον οποίο λέγει: «Εάν ο Κύριος δεν φυλάξει την πόλη, μάταια αγρύπνησε ο φύλακας». Επομένως, ο λόγος υποδεικνύει τα λειτουργικά πνεύματα, τα οποία αποστέλλονται για διακονία χάριν εκείνων που πρόκειται να κληρονομήσουν τη σωτηρία, μέσω των φυλάκων που περιπολούν την πόλη.

Πάρε, λοιπόν, και εσύ όπλο και ασπίδα, σύμφωνα με το ψαλμικό ρητό, και σήκω προς βοήθειά τους. Ενίσχυσε τον βραχίονά τους, σύρε ρομφαία και κλείσε τον δρόμο απέναντι σε όσους τους αντιτάσσονται. Σκέπασέ τους σε ημέρα πολέμου με την παντοδύναμη δεξιά σου, φρουρώντας κάθε είσοδο και έξοδό τους, και δωρίζοντάς τους το βασίλειο ειρηνικό στο εσωτερικό του· όλους όσους κατέχουν εξουσία και αξιώματα καθοδήγησέ τους να υποτάσσονται με τη δίκαιη και αναγκαία αγάπη που τους οφείλουν, και ρύθμισε και διαπαιδαγώγησε τις ορμές όλων των υπηκόων, χαρίζοντας σε όλους ομοψυχία ώστε να πειθαρχούν σε αυτούς στους οποίους δόθηκε από εσένα ο κλήρος να βασιλεύουν.

Ωδή των αναβαθμών· άσμα των υψηλών. Ήρα: Δεν σήκωσα, λέει ο άνθρωπος, τα μάτια μου στα δόγματα (λόγια) των προφητών· διότι από εκεί κηρυσσόμενος ο Χριστός ερχόταν να βοηθήσει τον άνθρωπο. Η βοήθεια: Βλέπεις πώς απέβλεπε προς τον Χριστό περιμένοντας βοήθεια; Διότι γι' αυτό έγιναν τα πάντα. Μη δως: Για να μην σαλευτώ και πέσω σε ολίσθημα. Μηδέ νυστάξει: Ο Θεός δεν δέχεται ύπνο· διότι υπάρχει αναλλοίωτος και άυπνος (διότι είναι αόρατος και άυπνος). Ιδού: Ο Χριστός ως άυπνος φύλαξε τον λαό των εθνών. Διότι Ισραήλ ερμηνεύεται είδος Θεού (ερμηνεύεται αυτός που βλέπει τον Θεό). Κύριος: Ο Πατέρας τον Υιό, επειδή είναι η δεξιά του Πατέρα. Μιλάει δε για το δεσποτικό σώμα. Ημέρας: Διότι και τη νύχτα και την ημέρα ο Θεός φυλάει τους πιστούς· διότι και τη νύχτα και την ημέρα κοινώνησε στο πάθος. Κύριος φυλάξει: Μιλάει για τον άνθρωπο, τον οποίο ανέλαβε και έσωσε, κάνοντάς τον νοερό. Φυλάξαι: (Την ψυχή) που ανέλαβε μαζί με το σώμα ο Χριστός. Κύριος φυλάξει: Την είσοδο του ανθρώπου στον κόσμο· ομοίως μιλάει για την είσοδο από τον κόσμο και την έξοδο από την Παρθένο, ότι και οι δύο φυλάχθηκαν σώες. Ωδή των αναβαθμών· άσμα των υψηλών. Ευφράνθην: Με τους προφήτες· διότι αυτοί προμήνυσαν τον Χριστό, και έπειτα οι απόστολοι, οι οποίοι μας κήρυξαν την Εκκλησία. Εστώτες: Φανερώνει την Εκκλησία και με αυτόν τον τρόπο.

Διότι το Θείον δεν έχει ανάγκη από τίποτα· επομένως, και στις δύο περιπτώσεις το κέρδος είναι δικό μας. Πώς, λοιπόν, τους ευλόγησε; Τους έδωσε άρτο από τον ουρανό, έβρεξε γι' αυτούς νερό από την πέτρα, φύλαξε τις εισόδους και τις εξόδους τους, πλήθυνε τα κοπάδια των βοοειδών και των προβάτων τους, τους ονόμασε λαό περιούσιο και βασίλειο ιεράτευμα, τους έδωσε νόμο, έστειλε προφήτες. Διακηρύσσοντας αυτά και αλλού, λέει: «Δεν έπραξε έτσι σε κανένα άλλο έθνος, και τα κρίματά Του δεν τα φανέρωσε σε αυτούς». Και κάποιος άλλος λέει: «Ποιο έθνος είναι τόσο σοφό, ώστε να το πλησιάζει ο Κύριος και Θεός;». Τους μικρούς μαζί με τους μεγάλους. Κανένα γένος, λέει, δεν στερήθηκε την ευλογία, αλλά αυτή απλώθηκε σε όλους. «Είθε να προσθέσει ο Κύριος σε εσάς· σε εσάς και στους υιούς σας». Είδες ένα άλλο είδος ευλογίας, το να αυξάνεται το γένος; Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, προβάλλοντας το αντίθετο ως τιμωρία, κάποιος άλλος λέει: «Και ελαττωθήκαμε, και είμαστε πλέον ελάχιστοι σε σύγκριση με όλους αυτούς που κατοικούν τη γη». Αυτήν την ευλογία την απολάμβαναν και όταν βρίσκονταν στην Αίγυπτο, παρόλο που υπήρχαν αμέτρητα εμπόδια, τα καταναγκαστικά έργα, η ταλαιπωρία, η σκληρότητα των εξουσιαστών· τίποτα όμως δεν μπορούσε να διακόψει τον λόγο του Θεού, αλλά τόσο πολύ προόδευαν τα της ευλογίας, ώστε μέσα σε διακόσια χρόνια έγιναν εξακόσιες χιλιάδες. Αλλά τότε μεν τα της ευλογίας συνίσταντο σε αυτά, τώρα όμως, στην εποχή της Καινής Διαθήκης, συνίστανται σε πολύ ανώτερα.

«Ο Κύριος θα φυλάξει την είσοδό σου και την έξοδό σου». Κάποιος άλλος ερμηνευτής λέει: «Την προσέλευσή σου». Είδες τη συνεχή συμμαχία που είναι παντού παρούσα, και όταν εισέρχεσαι και όταν εξέρχεσαι; Τι θα μπορούσε να συγκριθεί με αυτήν την αγάπη; Τι με αυτήν τη φιλανθρωπία; Εδώ, βεβαίως, υπονοεί ολόκληρο τον βίο· διότι σε αυτά συνίσταται ολόκληρος ο βίος, σε εισόδους και σε εξόδους. Και δηλώνοντας αυτό με μεγαλύτερη σαφήνεια, πρόσθεσε: «Από τώρα και έως του αιώνος». Όχι για μία ημέρα, λέγει, ούτε για δύο, και τρεις, και δέκα, και είκοσι, και εκατό, αλλά στο διηνεκές· πράγμα το οποίο δεν υπάρχει στους ανθρώπους. Απεναντίας, είναι πολλές οι μεταβολές, συνεχείς οι μεταπτώσεις, αθρόες οι μεταστροφές: αυτός που σήμερα είναι φίλος, αύριο γίνεται εχθρός· αυτός που σήμερα είναι βοηθός, αύριο σε εγκαταλείπει. Και πολλές φορές όχι μόνο εγκαταλείπει, αλλά και πολεμά και επιβουλεύεται σκληρότερα από κάθε εχθρό. Τα του Θεού, όμως, είναι σταθερά, διαρκή, αθάνατα, μόνιμα, και δεν έχουν τέλος. Για να τα επιτύχουμε, λοιπόν, αυτά, ας συνεισφέρουμε και εμείς όσα εξαρτώνται από εμάς, ώστε να απολαύσουμε πολλή ασφάλεια και να επιτύχουμε τα μελλοντικά αγαθά εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Ψαλμός ρκ΄. Ωδή των αναβαθμών. «Σήκωσα τα μάτια μου προς τα όρη» των ουρανών, «από όπου θα έλθει η βοήθειά μου», για να με απαλλάξει από τη μοχθηρή δουλεία του εχθρού. Και δεν διαψεύσθηκε η προσδοκία μου, αλλά «η βοήθειά μου προήλθε από τον Κύριο, ο οποίος εποίησε τον ουρανό και τη γη», η οποία με διδάσκει και μου λέει: «Μην παραδώσεις σε κλυδωνισμό» της τρικυμίας των παθών εκουσίως «το πόδι» της προαιρέσεώς «σου και δεν πρόκειται να νυστάξει ο άγγελος που σε φυλάσσει». Και «ο Κύριος θα σε φυλάξει». Από κάθε κακό «θα φυλάξει την» μέσα στον βίο «είσοδό σου και την» από αυτόν «έξοδό σου» άθικτη «στον αιώνα του αιώνος».