Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 121:2

Κύριε, σώσε τον βασιλιά και εισάκουσέ μας σε όποια ημέρα σε επικαλεστούμε. Όσα δε αφορούν τον Έσδρα τα ψάλλει στον εκατοστό εικοστό πέμπτο ψαλμό των αναβαθμών: Όταν ο Κύριος ανέστρεψε την αιχμαλωσία της Σιών, γίναμε σαν να είχαμε βρει παρηγοριά· και πάλι στον εκατοστό εικοστό πρώτο: Ευφράνθηκα με εκείνους που μου είπαν: Ας πορευθούμε στον οίκο του Κυρίου. Τα πόδια μας στέκονταν στις αυλές σου, Ιερουσαλήμ.

«Στέκονταν τα πόδια μας στις αυλές σου, Ιερουσαλήμ». Αυτή είναι η φωνή όσων έχουν γεράσει, εκείνων που υπέμειναν και την αιχμαλωσία, οι οποίοι διηγούνται ότι τα δικά τους πόδια, που τώρα πραγματοποιούν την πορεία, είχαν σταθεί παλαιότερα στην Ιερουσαλήμ.

ΣΤΟΝ ΡΛΒ΄ ΨΑΛΜΟ. Άκουσε τον μακάριο Δαβίδ που λέει μέσω του ψαλμού: Ιδού δη, τι είναι καλό ή τι είναι τερπνό, παρά το να κατοικούν οι αδελφοί μαζί; Διότι δεν χαιρόταν μόνο για τα δικά του κατορθώματα, αλλά ευφραινόταν και για την ευταξία των άλλων· όπως ακριβώς ο ίδιος, βλέποντας την προθυμία εκείνων που έσπευδαν στη λατρεία, έλεγε μέσω του Ψαλμωδού: Ευφράνθηκα με εκείνους που μου είπαν: Στον οίκο του Κυρίου θα πορευθούμε. Τα πόδια μας στέκονταν στις αυλές σου, Ιερουσαλήμ. Βλέποντας, λοιπόν, οπωσδήποτε την παρουσία τους συγκεντρωμένη στο ίδιο μέρος, και νιώθοντας τέρψη από την αδελφική τους διάθεση, αναφωνούσε λέγοντας: Ιδού δη, τι είναι καλό ή τι είναι τερπνό, παρά το να κατοικούν οι αδελφοί μαζί; Η αιτία της συγκρότησης των αδελφών, η οποία προέρχεται από θείο πρόσταγμα, διέθετε το καλό σε ανυπέρβλητο βαθμό· από αυτό δε το καλό δεν είναι χωρισμένο ούτε και το τερπνό. Διότι, καθώς ο καθένας από τους παρόντες απολάμβανε την αγάπη του πλησίον, βρισκόμασταν σε μεγάλη ευφροσύνη. Έτσι, λοιπόν, κατά συνέπεια έλεγε: Τι είναι καλό ή τι είναι τερπνό, παρά το να κατοικούν οι αδελφοί μαζί; Σαν το μύρο στο κεφάλι, το οποίο κατεβαίνει στα γένια, στα γένια του Ααρών. Καθώς η χάρη εκχέεται άνωθεν από τον ουρανό από τον Σωτήρα προς την Εκκλησία, ευλόγως οι ψυχές των αγίων μετέχουν στην ασώματη και πνευματική αυτή χορηγία. Σαν τη δροσιά του Αερμών, η οποία κατεβαίνει στα όρη της Σιών.

Όταν δε ο νέος λαός ευφράνθηκε με τέτοιο άκουσμα, εξέτασε κατά δεύτερον λόγο από πού προέρχεται η γνώση εκείνων που ομιλούν; Και εκείνοι τους αποκρίθηκαν και είπαν: Τα πόδια μας στέκονταν στις αυλές της Ιερουσαλήμ· και αυτά τα πόδια που τώρα βαδίζουν εδώ μαζί σας, κάποτε έτυχε να στέκονται στις αυλές της Ιερουσαλήμ. Γι' αυτό, γνωρίζοντας με ακρίβεια, σας τα ευαγγελιζόμαστε αυτά, και τον τρόπο οικοδόμησης της πόλης, και τον ίδιο τον τύπο της, θα έλεγε κανείς, και το σχήμα της, τα διατηρούμε με ακρίβεια στη μνήμη μας. Διότι ήταν σαν μια πόλη που δεν ήταν διασκορπισμένη εδώ κι εκεί, ούτε αποσχισμένη και χωρισμένη σε πολλά μέρη, αλλά ήταν έτσι οικοδομημένη ώστε να φαίνεται ότι αποτελεί έναν ενιαίο οίκο, εξαιτίας της συνοχής και της αρμονίας των οικοδομημάτων της. Γι' αυτό έχει λεχθεί: Ως πόλη της οποίας η μετοχή είναι επί το αυτό· και τέτοιες είναι ως προς τη διάνοια όλες οι ψυχές που βρίσκονται κοντά στον Θεό, και οι ζωντανοί λίθοι με τους οποίους έχει οικοδομηθεί ο αληθινός ναός του Θεού, ο οποίος είναι καταρτισμένος με τον ίδιο νου και με την ίδια γνώμη.

Ωδή των αναβαθμών· άσμα των υψηλών. Ήρα: Δεν σήκωσα, λέει ο άνθρωπος, τα μάτια μου στα δόγματα (λόγια) των προφητών· διότι από εκεί κηρυσσόμενος ο Χριστός ερχόταν να βοηθήσει τον άνθρωπο. Η βοήθεια: Βλέπεις πώς απέβλεπε προς τον Χριστό περιμένοντας βοήθεια; Διότι γι' αυτό έγιναν τα πάντα. Μη δως: Για να μην σαλευτώ και πέσω σε ολίσθημα. Μηδέ νυστάξει: Ο Θεός δεν δέχεται ύπνο· διότι υπάρχει αναλλοίωτος και άυπνος (διότι είναι αόρατος και άυπνος). Ιδού: Ο Χριστός ως άυπνος φύλαξε τον λαό των εθνών. Διότι Ισραήλ ερμηνεύεται είδος Θεού (ερμηνεύεται αυτός που βλέπει τον Θεό). Κύριος: Ο Πατέρας τον Υιό, επειδή είναι η δεξιά του Πατέρα. Μιλάει δε για το δεσποτικό σώμα. Ημέρας: Διότι και τη νύχτα και την ημέρα ο Θεός φυλάει τους πιστούς· διότι και τη νύχτα και την ημέρα κοινώνησε στο πάθος. Κύριος φυλάξει: Μιλάει για τον άνθρωπο, τον οποίο ανέλαβε και έσωσε, κάνοντάς τον νοερό. Φυλάξαι: (Την ψυχή) που ανέλαβε μαζί με το σώμα ο Χριστός. Κύριος φυλάξει: Την είσοδο του ανθρώπου στον κόσμο· ομοίως μιλάει για την είσοδο από τον κόσμο και την έξοδο από την Παρθένο, ότι και οι δύο φυλάχθηκαν σώες. Ωδή των αναβαθμών· άσμα των υψηλών. Ευφράνθην: Με τους προφήτες· διότι αυτοί προμήνυσαν τον Χριστό, και έπειτα οι απόστολοι, οι οποίοι μας κήρυξαν την Εκκλησία. Εστώτες: Φανερώνει την Εκκλησία και με αυτόν τον τρόπο.

Πάλι το λέω: μέσα από την αιχμαλωσία έγιναν καλύτεροι. Έκτοτε, αυτοί που προηγουμένως δυσανασχετούσαν, και αφενός εγκατέλειπαν τον ναό και την ακρόαση των θείων λογίων, αφετέρου παραδίδονταν σε όρη, σε φαράγγια και σε λόφους, επιδεικνύοντας πολλή ασέβεια, τώρα στήριξαν την επιθυμία τους σε εκείνη τη λατρεία, και αναθερμαίνονται με την ίδια της την υπόσχεση, και ανορθώνονται, και στέκονται σταθεροί, και αγάλλονται στη διάνοιά τους. Διότι, επειδή βρέθηκαν σε κατάσταση πείνας και δίψας, όχι πείνας για άρτο ούτε δίψας για νερό, αλλά δίψας για να ακούσουν τον λόγο του Κυρίου, έχοντας παιδευτεί με αυτή την τιμωρία, αναζητούν με μεγαλύτερη επιθυμία εκείνα από τα οποία προηγουμένως είχαν εκπέσει. Έτσι, αγκάλιαζαν ακόμη και αυτό το ίδιο το έδαφος, λέγοντας: «Ευαρεστήθηκαν οι δούλοι σου στους λίθους της, και το χώμα της θα σπλαχνιστούν»· και πάλι: «Πότε θα έρθω και θα εμφανιστώ στο πρόσωπο του Θεού;»· και πάλι: «Θα σε θυμηθώ από τη γη του Ιορδάνη και του Ερμών, από το μικρό όρος»· και πάλι: «Αυτά θυμήθηκα, και ξεχείλισε μέσα μου η ψυχή μου». Τι θυμήθηκες, πες μου; «Ότι θα διαβώ μέσα από τόπο θαυμαστής σκηνής έως τον οίκο του Θεού». Δηλαδή ότι: Συμμετείχα στις χορείες, στις πανηγύρεις, σε εκείνη τη λατρεία. «Στέκονταν τα πόδια μας στις αυλές σου, Ιερουσαλήμ». Κάποιος άλλος λέει: «Ευφράνθηκα όταν μου είπαν: Ήρθαμε στον οίκο του Κυρίου. Στάθηκαν τα πόδια μας στις αυλές σου, Ιερουσαλήμ». Είδες το μέγεθος της αγαλλιάσεως;