Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 121:3

Η Ιερουσαλήμ είναι οικοδομημένη ως πόλη, της οποίας τα μέρη συναποτελούν ένα αδιάσπαστο σύνολο· διότι εκεί ανέβηκαν οι φυλές, οι φυλές του Κυρίου, ως μαρτυρία στον Ισραήλ. Και τα λόγια των Προφητών τα φανερώνει σχεδόν σε κάθε σημείο. Σχετικά με την έλευση του Σωτήρος, και ότι θα έλθει όντας Θεός, αναφέρει τα εξής στον τεσσαρακοστό ένατο ψαλμό: «Ο Κύριος θα έλθει φανερά, ο Θεός μας, και δεν θα σιωπήσει»· ενώ στον εκατοστό δέκατο έβδομο λέει: «Ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου. Σας ευλογήσαμε από τον οίκο του Κυρίου· ο Κύριος είναι Θεός και φανερώθηκε σε εμάς».

Η Ιερουσαλήμ που οικοδομείται ως πόλη. Έτσι, λέγει, ήταν κατά το παρελθόν ως πόλη, όχι διασκορπισμένη εδώ και εκεί· αλλά ήταν τόσο αρμονικά συνδεδεμένη, ώστε να δίνει την εντύπωση ότι αποτελεί έναν ενιαίο οίκο, λόγω της συνοχής και της αρμονίας των οικοδομημάτων. Διότι εκεί ανέβηκαν οι φυλές. Όλες οι φυλές, λέγει, αφού εξήλθαν από την Αίγυπτο με τη δύναμη του Κυρίου, έσπευδαν προς αυτήν ακριβώς την πόλη για να δώσουν μαρτυρία, δηλαδή για να ευχαριστήσουν τον Θεό του Ισραήλ. Για να δοξολογήσουν το όνομα του Κυρίου. Για αυτά εκπλήρωσε τη θαυμαστή υπόσχεση, και αναφέρει ότι εγκαθιδρύθηκαν σε αυτήν οι θρόνοι του οίκου του Δαβίδ· επειδή και ο Δαβίδ προφητεύει τη βασιλεία όλων· κάνοντας λόγο όχι για την εξουσία ενός, αλλά για μια κοινή εξουσία, υπέρ των αρίστων και των πλέον θεοσεβών· μέσω των οποίων η βασιλεία του Δαβίδ ανορθώνεται με τη χάρη του Χριστού, ο οποίος παρέδωσε την εξουσία στους δώδεκα αποστόλους, σε αυτούς που κάθονται σε δώδεκα θρόνους για να κρίνουν τον Ισραήλ.

Όταν δε ο νέος λαός ευφράνθηκε με τέτοιο άκουσμα, εξέτασε κατά δεύτερον λόγο από πού προέρχεται η γνώση εκείνων που ομιλούν; Και εκείνοι τους αποκρίθηκαν και είπαν: Τα πόδια μας στέκονταν στις αυλές της Ιερουσαλήμ· και αυτά τα πόδια που τώρα βαδίζουν εδώ μαζί σας, κάποτε έτυχε να στέκονται στις αυλές της Ιερουσαλήμ. Γι' αυτό, γνωρίζοντας με ακρίβεια, σας τα ευαγγελιζόμαστε αυτά, και τον τρόπο οικοδόμησης της πόλης, και τον ίδιο τον τύπο της, θα έλεγε κανείς, και το σχήμα της, τα διατηρούμε με ακρίβεια στη μνήμη μας. Διότι ήταν σαν μια πόλη που δεν ήταν διασκορπισμένη εδώ κι εκεί, ούτε αποσχισμένη και χωρισμένη σε πολλά μέρη, αλλά ήταν έτσι οικοδομημένη ώστε να φαίνεται ότι αποτελεί έναν ενιαίο οίκο, εξαιτίας της συνοχής και της αρμονίας των οικοδομημάτων της. Γι' αυτό έχει λεχθεί: Ως πόλη της οποίας η μετοχή είναι επί το αυτό· και τέτοιες είναι ως προς τη διάνοια όλες οι ψυχές που βρίσκονται κοντά στον Θεό, και οι ζωντανοί λίθοι με τους οποίους έχει οικοδομηθεί ο αληθινός ναός του Θεού, ο οποίος είναι καταρτισμένος με τον ίδιο νου και με την ίδια γνώμη.

«Ιερουσαλήμ»: Αναφέρεται στη νέα Ιερουσαλήμ, και με αυτόν τον τρόπο υποδηλώνει την Εκκλησία· διότι η Εκκλησία είναι η πόλη των πιστών. «Της οποίας η μετοχή»: Οι απόστολοι και όλοι οι πιστοί μετέχουν στα μυστήρια που τελούνται στην Εκκλησία, δηλαδή σε όσα διαδραματίστηκαν στην Ιερουσαλήμ. «Διότι εκεί»: Διότι όλες οι φυλές της γης ανεβαίνουν στην Ιερουσαλήμ για να επισκεφθούν και να προσκυνήσουν τον Θεό που φανερώθηκε σε αυτήν εν σαρκί. «Για να δοξολογήσουν»: Διότι οι πιστοί, βλέποντας το θαύμα, δοξολογούν ο καθένας τον Θεό. «Επειδή εκεί»: Υπαινίσσεται την κρίση εκείνου του καιρού και τους θρόνους των αποστόλων, αλλά αναφέρεται και στα βασίλεια που δημιουργήθηκαν σε αυτήν. «Ερωτήσατε»: Διότι εκεί φανερώθηκε ως ειρήνη ο Χριστός για το γένος μας. «Και ευημερία»: Δηλαδή, ευημερούν οι πιστοί και πληθαίνουν όσοι αγαπούν τον Θεό. «Ας γίνει»: Διότι ο Χριστός με τη δική Του δύναμη κατέλυσε το μεσότοιχο της έχθρας και έκανε τα δύο ένα, πράγμα που είναι ειρήνη. «Και ευημερία»: Διότι ευημέρησαν οι εκκλησίες. Διότι φρούριο είναι ο οίκος, και αυτή ήταν πύργος, καθώς είναι ασφαλισμένη με τα δόγματα των αποστόλων. «Ένεκα»: Των αποστόλων, λέει ο Χριστός· διότι αυτούς ο Χριστός τους ονομάζει αδελφούς Του. «Ελάλουν»: Διότι μέσω αυτών κήρυξε την ευημερία και την ειρήνη στην Εκκλησία, η οποία είναι η Ιερουσαλήμ. «Ένεκα του οίκου»: Διότι χάριν του Χριστού δόθηκαν τα αγαθά στην Ιερουσαλήμ, δηλαδή στην Εκκλησία. Ωδή των αναβαθμών: άσμα των υψηλών.

Έτσι συνηθίζει πάντοτε να πράττει ο Θεός. Διότι, όταν κατέχουμε τα αγαθά και δεν τα εκτιμούμε, τα αφαιρεί από τα χέρια μας, προκειμένου, ό,τι δεν κατόρθωσε η απόλαυση, να το κατορθώσει η στέρηση. Αυτό ακριβώς βίωσαν και εκείνοι, δείχνοντας πλέον προσήλωση στην πόλη, δείχνοντας προσήλωση στον ναό, και νιώθοντας πολλή ευγνωμοσύνη προς Αυτόν, επειδή ανέκτησαν την πατρίδα τους. «Η Ιερουσαλήμ είναι οικοδομημένη ως πόλη». Άλλος μεταφραστής λέει: «Αυτήν που έχει οικοδομηθεί ως πόλη».

Ή λοιπόν, σύμφωνα με τους Εβδομήκοντα, αυτό σημαίνει ότι η Ιερουσαλήμ θα ανοικοδομηθεί ως πόλη, υποδηλώνοντας ο λόγος τον χρόνο πριν από την ανοικοδόμησή της· ή, σύμφωνα με τον άλλο ερμηνευτή, το «Αναλάβαμε την Ιερουσαλήμ, την ανοικοδομημένη ως πόλη», φανερώνει τα όσα συνέβησαν μετά την αιχμαλωσία. Διότι, επειδή τότε υπήρχε μεγάλη ερήμωση παντού στην πόλη και ερείπια, με τους πύργους κατακρημνισμένους, τα τείχη κατεδαφισμένα, και απέμεναν μόνο τα λείψανα της αρχαίας πατρίδας, όταν επέστρεψαν και είδαν την ερήμωση, ανακαλούν στη μνήμη τους εκείνη την παλαιά ευημερία και διηγούνται τα εγκώμιά της, λέγοντας ότι η λαμπρή και περιφανής πόλη, αυτή που είχε εκκλησία, και άρχοντες, και βασιλείς, και αρχιερείς, και που καυχιόταν για τον πολύ της στολισμό, τώρα έχει περιβληθεί αυτό το σκυθρωπό σχήμα.

Και ότι αυτό ισχύει, άκουσε τα εξής: «Η Ιερουσαλήμ, η οποία οικοδομείται ως πόλη». Διότι τότε δεν ήταν ακόμη πόλη. Αυτό είναι φανερό και από εκείνο που προσθέτει, λέγοντας: «Της οποίας τα μέρη συνενώνονται σε ένα σύνολο». Διότι αναφέρεται στη συμπαγή διάταξη των οικοδομημάτων της, και στην ασφάλεια, και στην πυκνότητά της, και στο ότι δεν είχε κανένα κενό μέρος στο εσωτερικό της, αλλά ήταν από παντού πυκνοκτισμένη, άρτια, συγκροτημένη, όντας αδιάσπαστη και ενωμένη με αυτόν τον τρόπο πριν από την αιχμαλωσία. Γι' αυτό και κάποιος ερμηνευτής λέει, για να δηλώσει αυτό ακριβώς: «Έχοντας συνοχή». Έπειτα, μετά από αυτό, αναφέρει και ένα άλλο εγκώμιο γι' αυτήν: «Διότι εκεί ανέβηκαν οι φυλές, οι φυλές του Κυρίου, ως μαρτύριο του Ισραήλ, για να δοξολογήσουν το όνομα του Κυρίου».