Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 121:5

Και ήδη βέβαια έχουν δοθεί διδασκαλικοί θρόνοι στους αγίους αποστόλους, μέσω των οποίων έχουν φωτιστεί τα έθνη. Θα δοθούν όμως, σύμφωνα με τη θεία υπόσχεση, και στο μέλλον προς κατάκριση εκείνων που απέρριψαν το ευαγγελικό κήρυγμα, όπως λέει ο Δαβίδ: «διότι εκεί ανέβηκαν οι φυλές, οι φυλές του Κυρίου, ως μαρτυρία στον Ισραήλ», και στη συνέχεια: «επειδή εκεί στήθηκαν θρόνοι για κρίση». Και στους υπόλοιπους αγίους μάρτυρες, οι οποίοι υπέφεραν για τον Χριστό και δεν δέχθηκαν το χάραγμα του νοητού θηρίου, του διαβόλου, δηλαδή την εικόνα της αποστασίας του, δόθηκε κρίση, δηλαδή η εξουσία να κρίνουν, μέσω της οποίας μέχρι σήμερα, όπως βλέπουμε, κρίνουν τους δαίμονες, συνδοξαζόμενοι με τον Χριστό μέχρι τη συντέλεια του παρόντος αιώνα, προσκυνούμενοι από ευσεβείς βασιλείς και πιστούς άρχοντες, και επιδεικνύοντας τη θεόσδοτη δύναμή τους εναντίον κάθε σωματικής νόσου και δαιμονικής ενέργειας. Το γεγονός δε ότι κοινωνούν μεταξύ τους ο διάβολος, ο αντίχριστος και ο ψευδοπροφήτης, τόσο στις πράξεις όσο και στα ονόματα, είναι φανερό από το ότι ο καθένας από αυτούς ονομάζεται θηρίο, και από το ότι ο δράκοντας, δηλαδή ο σατανάς, εμφανίστηκε να φέρει επτά κεφάλια και δέκα κέρατα με ισάριθμα διαδήματα. Και το ότι το θηρίο που αναβαίνει από τη θάλασσα, δηλαδή ο αντίχριστος, εμφανίζεται με παρόμοια μορφή, μαρτυρεί την ίδια θέληση και ενέργεια προς την απώλεια εκείνων που εξαπατώνται.

Η Ιερουσαλήμ που οικοδομείται ως πόλη. Έτσι, λέγει, ήταν κατά το παρελθόν ως πόλη, όχι διασκορπισμένη εδώ και εκεί· αλλά ήταν τόσο αρμονικά συνδεδεμένη, ώστε να δίνει την εντύπωση ότι αποτελεί έναν ενιαίο οίκο, λόγω της συνοχής και της αρμονίας των οικοδομημάτων. Διότι εκεί ανέβηκαν οι φυλές. Όλες οι φυλές, λέγει, αφού εξήλθαν από την Αίγυπτο με τη δύναμη του Κυρίου, έσπευδαν προς αυτήν ακριβώς την πόλη για να δώσουν μαρτυρία, δηλαδή για να ευχαριστήσουν τον Θεό του Ισραήλ. Για να δοξολογήσουν το όνομα του Κυρίου. Για αυτά εκπλήρωσε τη θαυμαστή υπόσχεση, και αναφέρει ότι εγκαθιδρύθηκαν σε αυτήν οι θρόνοι του οίκου του Δαβίδ· επειδή και ο Δαβίδ προφητεύει τη βασιλεία όλων· κάνοντας λόγο όχι για την εξουσία ενός, αλλά για μια κοινή εξουσία, υπέρ των αρίστων και των πλέον θεοσεβών· μέσω των οποίων η βασιλεία του Δαβίδ ανορθώνεται με τη χάρη του Χριστού, ο οποίος παρέδωσε την εξουσία στους δώδεκα αποστόλους, σε αυτούς που κάθονται σε δώδεκα θρόνους για να κρίνουν τον Ισραήλ.

Διότι εκεί στήθηκαν θρόνοι για κρίση. Και σύμφωνα με την ιστορία, εκεί βρίσκονταν τα ανάκτορα και οι θρόνοι των ιερέων· σαν να στολιζόταν η πόλη με ένα διπλό στεφάνι και διάδημα. Τώρα όμως υπάρχει έκπτωση των πάντων και ελάχιστα λείψανα της παλαιάς ευδαιμονίας. Θρόνοι για τον οίκο του Δαβίδ. Σε αυτήν, λέει, την πόλη, δηλαδή στην Ιερουσαλήμ, τοποθετήθηκαν βασιλικοί θρόνοι που εξέφεραν δίκαιη κρίση· από αυτούς πρώτος έκανε την αρχή ο Δαβίδ, και έπειτα οι κατά σάρκα απόγονοί του. Γι' αυτό και τον ονομάζει οίκο του Δαβίδ.

«Ιερουσαλήμ»: Αναφέρεται στη νέα Ιερουσαλήμ, και με αυτόν τον τρόπο υποδηλώνει την Εκκλησία· διότι η Εκκλησία είναι η πόλη των πιστών. «Της οποίας η μετοχή»: Οι απόστολοι και όλοι οι πιστοί μετέχουν στα μυστήρια που τελούνται στην Εκκλησία, δηλαδή σε όσα διαδραματίστηκαν στην Ιερουσαλήμ. «Διότι εκεί»: Διότι όλες οι φυλές της γης ανεβαίνουν στην Ιερουσαλήμ για να επισκεφθούν και να προσκυνήσουν τον Θεό που φανερώθηκε σε αυτήν εν σαρκί. «Για να δοξολογήσουν»: Διότι οι πιστοί, βλέποντας το θαύμα, δοξολογούν ο καθένας τον Θεό. «Επειδή εκεί»: Υπαινίσσεται την κρίση εκείνου του καιρού και τους θρόνους των αποστόλων, αλλά αναφέρεται και στα βασίλεια που δημιουργήθηκαν σε αυτήν. «Ερωτήσατε»: Διότι εκεί φανερώθηκε ως ειρήνη ο Χριστός για το γένος μας. «Και ευημερία»: Δηλαδή, ευημερούν οι πιστοί και πληθαίνουν όσοι αγαπούν τον Θεό. «Ας γίνει»: Διότι ο Χριστός με τη δική Του δύναμη κατέλυσε το μεσότοιχο της έχθρας και έκανε τα δύο ένα, πράγμα που είναι ειρήνη. «Και ευημερία»: Διότι ευημέρησαν οι εκκλησίες. Διότι φρούριο είναι ο οίκος, και αυτή ήταν πύργος, καθώς είναι ασφαλισμένη με τα δόγματα των αποστόλων. «Ένεκα»: Των αποστόλων, λέει ο Χριστός· διότι αυτούς ο Χριστός τους ονομάζει αδελφούς Του. «Ελάλουν»: Διότι μέσω αυτών κήρυξε την ευημερία και την ειρήνη στην Εκκλησία, η οποία είναι η Ιερουσαλήμ. «Ένεκα του οίκου»: Διότι χάριν του Χριστού δόθηκαν τα αγαθά στην Ιερουσαλήμ, δηλαδή στην Εκκλησία. Ωδή των αναβαθμών: άσμα των υψηλών.

Για να δοξολογήσουν το όνομα του Κυρίου. Δηλαδή, για να ευχαριστήσουν, να λατρεύσουν, να προσευχηθούν, να προσφέρουν, να θυσιάσουν, πράγματα τα οποία τους οδηγούσαν στην ευλάβεια και καθιστούσαν την ακρίβεια του βίου τους ασφαλέστερη. Διότι εκεί στήθηκαν θρόνοι για κρίση, θρόνοι για τον οίκο του Δαβίδ. Ιδού, αναφέρει και ένα άλλο πλεονέκτημα της πόλεως. Ποιο είναι λοιπόν αυτό;

Διότι εκεί βρίσκονται τα ανάκτορα. Αυτό γάρ σημαίνει η φράση: «Ότι εκεί στήθηκαν θρόνοι για κρίση, θρόνοι για τον οίκο του Δαβίδ». Άλλος λέει: «Του οίκου του Δαβίδ». Διότι η διπλή εξουσία, και των ιερέων και των βασιλέων, εκεί ενώνονταν, σαν να στολιζόταν η πόλη με κάποιο διπλό στεφάνι και διάδημα μέσα από όλα αυτά. Εκεί βρίσκονταν οι κριτές, στους οποίους αναφέρονταν και τα ζητήματα που ξεπερνούσαν τις ικανότητες των πολλών. Διότι, αν σε άλλες πόλεις λαμβανόταν κάποια απόφαση που παρουσίαζε κάποια δυσκολία, την ανέφεραν, όπως στις εφέσεις, στην κρίση των κριτών στα Ιεροσόλυμα, και από εκεί δινόταν η λύση. Αλλά τα μεν παλαιά ήταν τέτοια· τα σημερινά όμως είναι πολύ πιο οδυνηρά από αυτά. Διότι υπάρχει παντελής ερήμωση, και ισοπέδωση, και πυρπόληση, αφού διασώζονται ελάχιστα λείψανα των οικοδομημάτων, η όψη της είναι κατηφής, αποτελώντας μόνο μια ανάμνηση και ένα αίνιγμα της προηγούμενης ευημερίας. Για τον λόγο αυτό δεν κατακλείει τον λόγο του με τα σκυθρωπά, αλλά τον επαναφέρει στην ελπίδα των πιο χαρμόσυνων πραγμάτων λέγοντας: «Ζητήστε λοιπόν τα προς ειρήνη της Ιερουσαλήμ». Τι σημαίνει, «Ζητήστε λοιπόν τα προς ειρήνη της Ιερουσαλήμ»; Αντί του να πει: ικετεύστε, παρακαλέστε. Άλλος δε λέει: «Χαιρετήστε την Ιερουσαλήμ». Δηλαδή: Δεηθείτε να επανέλθει στην προηγούμενη ευημερία της, ώστε να απαλλαγεί από τους συχνούς πολέμους και να απολαύσει πλέον ασφάλεια. Είτε λοιπόν λέει αυτό, είτε προφητεύει.

Ψαλμός 121ος. Ωδή των αναβαθμών. «Ευφράνθηκα με εκείνους που μου είπαν: Στον οίκο του Κυρίου θα πορευθούμε». Οίκος του Κυρίου ονομαζόταν τότε η Ιερουσαλήμ, και ευφράνθηκε ο λαός ακούγοντας από τον Μωυσή και τον Ααρών ότι θα απελευθερωθούν από τη δουλεία των Αιγυπτίων και θα πορευθούν στον οίκο του Κυρίου, δηλαδή στην Ιερουσαλήμ. «Διότι εκεί», λέει, «ανέβηκαν οι φυλές», δηλαδή οι δώδεκα φυλές του Ισραήλ, και ότι «εκεί τοποθετήθηκαν θρόνοι για κρίση». Διότι δεν αρκούσε ο Μωυσής μόνος του να κρίνει τις δώδεκα φυλές· επειδή ήταν εξακόσιες σαράντα οκτώ χιλιάδες και επιπλέον διακόσιες εβδομήντα τρεις ψυχές, όπως αναφέρει το βιβλίο των Αριθμών. Γι' αυτό τον λόγο, όσες χιλιάδες είχε, τόσους όρισε και χιλιάρχους, και εκατοντάρχους, και πεντηκοντάρχους, και δεκάρχους, και γραμματοεισαγωγείς.

Κάθε φυλή είχε τους δικούς της κριτές και άρχοντες, ο Μωυσής όμως, ως κεφαλή όλων, δίκαζε τις πιο δύσκολες και περίπλοκες υποθέσεις και αυτό εννοεί το «διότι εκεί στήθηκαν θρόνοι για κρίση», πάνω στον οίκο του Δαβίδ, δηλαδή και πριν από τον Δαβίδ, εκείνοι που βγήκαν από την Αίγυπτο, και μετά τον Δαβίδ, εκείνοι από την Περσία και τη Βαβυλώνα. «Ας υπάρξει λοιπόν ειρήνη στη δύναμή σου», πόλη της Ιερουσαλήμ, «και ευημερία στα φρούριά σου».

ΙΣΤ'. Μετά το Τρισάγιο, ο αρχιερέας ανεβαίνει στο σύνθρονο υποβασταζόμενος από τους διακόνους ως αγγέλους, ενώ συναθροίζονται μαζί του και οι ιερείς, όπως ακριβώς οι απόστολοι συγκεντρώθηκαν μαζί με τον Ιησού στο όρος της Μεταμορφώσεως. Αυτό υποδηλώνει την άνοδο από τη γη προς τον ουρανό και τη μετάθεση από τη χαμερπή πολιτεία των Ιουδαίων· καθώς, δηλαδή, από εδώ και στο εξής, μετά την ανάδειξη του βαπτίσματος, έλαβε αρχή η χάρις. Το να κάθεται δε στο σύνθρονο υποδηλώνει ότι ο Υιός του Θεού τη σάρκα που φόρεσε και το πρόβατο που έλαβε στους ώμους του, το οποίο συμβολίζει το ωμοφόριο, δηλαδή το Αδαμιαίο φύραμα, τα ανέβασε υπεράνω κάθε αρχής και δύναμης και κυριότητας και τα προσέφερε στον Θεό και Πατέρα. Διότι, επειδή το μεν εθέωσε, το δε εθεώθη, δηλαδή το πρόσλημμα, εξαιτίας της αξίας αυτού που το προσέφερε και της καθαρότητας αυτού που προσφέρθηκε, τον δέχθηκε ο Πατέρας και Θεός ως θυσία και προσφορά ευάρεστη υπέρ του ανθρωπίνου γένους. Ή κάθονται στο σύνθρονο, σύμφωνα με τον προφήτη Δαβίδ, διότι εκεί κάθισε σε θρόνο για κρίση. Ενώ δε στέκονται στο σύνθρονο, δείχνοντας ο αρχιερέας στον λαό τη θεία Μεταμόρφωση, εκτείνοντας το χέρι του σφραγίζει τρεις φορές τους ιερείς, όπως ακριβώς ο Χριστός τους δικούς του μαθητές.