Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
10 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
᾿ῼδὴ τῶν ἀναβαθμῶν. ΕΙ ΜΗ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, εἰπάτω δὴ ᾿Ισραήλ·Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–10 από 10
ᾨδὴ τῶν ἀναβαθμῶν. ΡΚΓʹ. Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν. Ὑπόθεσις. Τὴν πέμπτην ᾠδὴν ᾄδοντες οἱ ἐπιβάντες τῆς Ἰουδαίας γῆς, εὐχὰς ἀναπέμπουσιν, ἐφ᾽ οἷς ἐῤῥύσθησαν ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας καὶ τῶν μεταξὺ ἐχθρῶν.
Ωδή των αναβαθμών. ΡΚΓ΄. Εάν ο Κύριος δεν ήταν μαζί μας. Υπόθεση. Ψάλλοντας την πέμπτη ωδή, εκείνοι που έφθασαν στη γη της Ιουδαίας αναπέμπουν προσευχές, διότι λυτρώθηκαν από την αιχμαλωσία και από τους εχθρούς που συνάντησαν καθ' οδόν.
Λεπτομέρειες
Ὅταν τοίνυν καταφρονῶμεν Θεοῦ, αὐτοὶ καθ᾽ ἑαυτῶν τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις εὑρήσομεν, ὡς ἐν θορύβῳ γενέσθαι καὶ λύπαις τρόπον τινὰ διαρπαζομένους παρ᾽ αὐτῶν καὶ ὡς ἐξ ἀνάγκης ὑποπίπτοντας εἰς δουλοπρεπῆ θητείαν. ἔσονται γὰρ καθ᾽ ἡμῶν ὡς ἄμαχον ὕδωρ κατασύρον εἰς ὄλεθρον καὶ καταποντίζον εἰς ἀπώλειαν. “Ποταμοὶ δὲ ἡμᾶς οὐ συγ- ”κλείσουσι,” κατὰ τὸ γεγραμμένον, οὔτε μὴν “καταπίεται ”βυθὸς, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἂν καταποντίσαι καταιγὶς” εὐαρεστεῖν ἐθέλοντας τῷ Θεῷ. τότε γὰρ δὴ τότε τὰς τῶν δαιμονίων πλεονεξίας ἀνδρωδῶς ἐκδύναντες, καὶ τῆς ἐκείνων σκαιότητος ὀλίγα κομιδῇ φροντίσαντες, χαίροντες ἐροῦμεν “Εἰ μὴ ὅτι ”Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, εἰπάτω δὴ Ἰσραὴλ, εἰ μὴ ὅτι Κύριος “ἦν ἐν ἡμῖν, ἐν τῷ ἐπαναστῆναι ἀνθρώπους ἐφ᾽ ἡμᾶς, ἄρα ”ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς·” καὶ πάλιν “Χείμαῤῥον διῆλθεν ”ἡ ψυχὴ ἡμῶν· ἄρα διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν τὸ ὕδωρ τὸ “ἀνυπόστατον.” εἰ γὰρ καὶ ἔστιν ἀνυπόστατον καὶ ταῖς ἡμετέραις διανοίαις ἀνανταγώνιστον τῆς διαβολικῆς ἐπηρείας τὸ ὕδωρ, τουτέστιν, ὁ διὰ παθῶν ἐπικλυσμὸς, ἀλλ᾽ ἐν Χριστῷ δυνησόμεθα.
Όταν λοιπόν καταφρονούμε τον Θεό, εμείς οι ίδιοι θα προκαλέσουμε απέναντί μας τις αντίπαλες δυνάμεις, ώστε να περιπέσουμε σε ταραχή και λύπες, διαρπαζόμενοι κατά κάποιον τρόπο από αυτές και υποκύπτοντας αναγκαστικά σε δουλοπρεπή υποταγή. Διότι θα ξεσηκωθούν εναντίον μας σαν ακαταμάχητο νερό που μας παρασύρει στον όλεθρο και μας καταποντίζει στην απώλεια. «Αλλά οι ποταμοί δεν θα μας κατακλύσουν», σύμφωνα με το γεγραμμένο, ούτε «θα μας καταπιεί ο βυθός, αλλά ούτε θα μας καταποντίσει η καταιγίδα», εάν επιθυμούμε να είμαστε ευάρεστοι στον Θεό. Διότι τότε ακριβώς, αποβάλλοντας με ανδρεία τις πλεονεξίες των δαιμόνων και ελάχιστα φροντίζοντας για τη σκληρότητά τους, γεμάτοι χαρά θα πούμε: «Εάν δεν ήταν ο Κύριος μαζί μας, ας το πει τώρα ο Ισραήλ, εάν δεν ήταν ο Κύριος μαζί μας, όταν επαναστάτησαν άνθρωποι εναντίον μας, τότε θα μας είχαν καταπιεί ζωντανούς» και πάλι «Χείμαρρο διήλθε η ψυχή μας, άρα διήλθε η ψυχή μας το ακαταμάχητο νερό.» Διότι, έστω κι αν το νερό της διαβολικής επήρειας, δηλαδή ο κατακλυσμός που προκαλείται μέσω των παθών, είναι ακατανίκητο και ακαταμάχητο για τις δικές μας διάνοιες, εντούτοις διά του Χριστού θα μπορέσουμε να το αντιμετωπίσουμε.
Λεπτομέρειες
ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΓʹ. Ἐν τῷ ἐπαναστῆναι ἀνθρώπους ἐφ᾽ ἡμᾶς. Οἱ φήσαντες, Ἐλέησον ἡμᾶς, Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς, νῦν ὡς ἐπακουσθέντες εὐχαριστοῦσι Θεῷ· τὰ δὲ παρόντα διδάσκεται λέγειν ὁ διορατικὸς, τὸν Θεὸν ἔχων πρὸ ὀφθαλμῶν· οὕτως γὰρ Ἰσραὴλ ἐπινίκιον ᾠδὴν τῷ νικοποιῷ προσάγων Θεῷ· διδάσκουσι δὲ τοὺς νέους οἱ γεγηρακότες, καὶ οἱ μαθηταὶ ὑπακούουσιν· Ἰσραὴλ δὲ τοῦ ἔχοντος ἐν ἑαυτῷ τὸν Θεὸν, τὸ δύνασθαι λέγειν· Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν. Τοιοῦτος ἦν ὁ ὑπὸ Μωϋσέως γενόμενος Ἰσραὴλ, ᾧ ἐλέγετο· Σιώπα, καὶ ἄκουε, Ἰσραήλ· καὶ Κύριος πολεμήσει ὑπὲρ ὑμῶν, καὶ ὑμεῖς σιγήσεσθε.
ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΓʹ. «Όταν ξεσηκώθηκαν άνθρωποι εναντίον μας». Εκείνοι που είπαν: «Ελέησόν μας, Κύριε, ελέησόν μας», τώρα, καθώς εισακούστηκαν, ευχαριστούν τον Θεό· τα δε παρόντα λόγια διδάσκεται να τα λέγει ο διορατικός άνθρωπος, έχοντας τον Θεό προ των οφθαλμών του· διότι έτσι ο Ισραήλ προσφέρει επινίκιο ωδή στον Θεό που χορηγεί τη νίκη· και οι γεροντότεροι διδάσκουν τους νέους, και οι μαθητές υπακούουν. Γνώρισμα δε του Ισραήλ, που έχει μέσα του τον Θεό, είναι να μπορεί να λέγει: «Εάν δεν ήταν ο Κύριος μαζί μας». Τέτοιος ήταν ο Ισραήλ που διαμορφώθηκε από τον Μωυσή, στον οποίο ελέχθη: «Σιώπα και άκουε, Ισραήλ· και ο Κύριος θα πολεμήσει για εσάς, και εσείς θα σιωπήσετε».
Λεπτομέρειες
Πρὸς σέ Ὁ Ἀδὰμ φησί· πρὸς τὸν θεόν μου ἀνέβλεψα, ὅστις ἐν οὐρανῷ τὴν κατοικίαν ἔχεις καὶ ἡ δόξα σου πληροῖ τὴν γῆν. ἰδού Ὡς γὰρ ὁ δοῦλος ἐμβλέπει εἰς τὰς χεῖρας τοῦ ἔχοντος αὐτόν, οὕτως ὁ ἄνθρωπος προσεῖχεν εἰς τὸν θεὸν ῥυσθῆναι τῶν κακῶν. ὡς ὀφθαλμοί Ὡς παιδίσκη γὰρ ἡ ψυχὴ τοῦ πρωτοπλάστου ἐξεδέχετο τὴν χάριν ὡς κυρίαν αὐτῆς. οὕτως Αὐτὸς γὰρ δεσπότης πάντων καὶ ἐν χερσὶν αὐτοῦ πᾶσα ἡ ζωὴ ἡμῶν. ἕως οὗ Ἕως οὗ ἐλθὼν παράσχῃ ἡμῖν τοὺς οἰκτιρμοὺς αὐτοῦ τοὺς πλουσίους. ἐλέησον Οἱ πιστοὶ κράζουσι πρὸς τὸν θεόν, ἀφορῶντες εἰς τὰ τοῦ βίου κακά. ὅτι ἐπὶ πολύ Ἐξουδενοῦσι γὰρ τοὺς πιστοὺς οἱ ἀσεβεῖς καὶ εἰς οὐδὲν λογίζονται. ἐπὶ πλεῖον Οὔτε γὰρ ἁπλῶς ὀνειδίζουσιν, ἀλλὰ καὶ ἐπεμβαίνουσιν. τὸ ὄνειδος Πίπτουσι γὰρ ἐκεῖ οἱ εὐθηνοῦντες ἐν τῷ νῦν αἰῶνι καὶ ὄνειδος γίνονται· ὑπερηφάνοις γὰρ ὁ θεὸς ἀντιτάσσεται. ᾨδὴ τῶν ἀναβαθμῶν· ᾆσμα τῶν ὑψηλῶν. εἰ μὴ ὅτι κύριος Εἰ μὴ γὰρ ὁ Χριστὸς συνέστη τῷ ἀνθρώπῳ, εἰς οὐδὲν λογίζεται. — Τουτέστιν ἐν ἡμῖν λέγει ὁ πιστὸς ἄνθρωπος, <τοῖς πιστοῖς> [ὅ ἐστι νοῦς ὁρῶν τὸν θεόν]. ἐν τῷ ἐπαναστῆναι Ὅταν ἀσεβεῖς ἐπιφύωνται τοῖς πιστοῖς. λέγει δὲ καὶ τοὺς μάρτυρας. ἄρα ζῶντας Οὕτως γὰρ ἠνόμησαν οἱ δαίμονες καὶ ἐβουλήθησαν ζῶντας καταπιεῖν <ζῶντα καταπιεῖν τὸν ἄνθρωπον>. ἐν τῷ ὀργισθῆναι Θυμοῦ γὰρ καὶ ὀργῆς ἐπλήσθησαν οἱ ἄρχοντες τῶν Ἑλλήνων ἐπὶ τοὺς μάρτυρας.
«Προς εσένα»: Ο Αδάμ λέει· προς τον Θεό μου ανέβλεψα, εσένα που έχεις την κατοικία σου στον ουρανό και η δόξα σου γεμίζει τη γη. «Ιδού»: Διότι, όπως ο δούλος κοιτάζει προς τα χέρια εκείνου που τον εξουσιάζει, έτσι και ο άνθρωπος είχε στραμμένη την προσοχή του προς τον Θεό για να λυτρωθεί από τα κακά. «Όπως τα μάτια»: Διότι σαν υπηρέτρια η ψυχή του πρωτοπλάστου περίμενε τη χάρη ως κυρία της. «Έτσι»: Διότι αυτός είναι δεσπότης των πάντων και στα χέρια του βρίσκεται όλη η ζωή μας. «Έως ότου»: Έως ότου έλθει και μας παράσχει τους πλούσιους οικτιρμούς του. «Ελέησον»: Οι πιστοί κράζουν προς τον Θεό, αποβλέποντας στα κακά του βίου. «Διότι επί πολύ»: Επειδή οι ασεβείς εξουθενώνουν τους πιστούς και δεν τους υπολογίζουν καθόλου. «Επί πλέον»: Διότι δεν τους χλευάζουν απλώς, αλλά και τους καταπατούν. «Το όνειδος»: Διότι πίπτουν εκεί αυτοί που ευημερούν στον παρόντα αιώνα και γίνονται όνειδος· επειδή ο Θεός αντιτάσσεται στους υπερήφανους. Ωδή των αναβαθμών· άσμα των υψηλών. «Εάν ο Κύριος δεν»: Διότι εάν ο Χριστός δεν συμπαραστεκόταν στον άνθρωπο, αυτός δεν θα υπολογιζόταν σε τίποτα. Δηλαδή σε εμάς, λέει ο πιστός άνθρωπος, <στους πιστούς> [που σημαίνει ο νους που βλέπει τον Θεό]. «Κατά την επανάσταση»: Όταν οι ασεβείς επιτίθενται στους πιστούς. Εννοεί δε και τους μάρτυρες. «Άρα ζωντανούς»: Διότι έτσι παρανόμησαν οι δαίμονες και θέλησαν να τους καταπιούν ζωντανούς <να καταπιούν ζωντανό τον άνθρωπο>. «Όταν οργίστηκαν»: Διότι οι άρχοντες των Ελλήνων γέμισαν από θυμό και οργή εναντίον των μαρτύρων.
Λεπτομέρειες
ΕΙΣ ΤΟΝ ΡΚΓʹ ΨΑΛΜΟΝ. Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν. αʹ. Ὃ πολλάκις εἶπον, τοῦτο καὶ νῦν λέγω, καὶ λέγων οὐ παύσομαι, ὅτι μέγας ὁ ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας καρπὸς, καὶ ἱκανὸς πρὸς φιλοσοφίαν ἐναγαγεῖν τοὺς προσέχοντας.
ΣΤΟΝ ΡΚΓʹ ΨΑΛΜΟ. Αν δεν ήταν ο Κύριος μαζί μας. αʹ. Αυτό που πολλές φορές είπα, αυτό λέω και τώρα, και δεν θα πάψω να το λέω, ότι είναι μεγάλος ο καρπός της αιχμαλωσίας, και ικανός να οδηγήσει στη φιλοσοφία όσους προσέχουν.
Λεπτομέρειες
Καὶ γὰρ ἦσαν ἄοπλοι καὶ γυμνοὶ, καὶ αἰχμάλωτοι καὶ δοῦλοι, καὶ ἄρτι τῶν κακῶν ἀπηλλαγμένοι, καὶ πόλιν ἀτείχιστον ἔχοντες, μᾶλλον δὲ οὐδὲ πόλιν, καὶ πᾶσι μετὰ τὴν ἐπάνοδον προέκειντο θήρα ἕτοιμος· ἀλλ᾽ ἀντὶ τείχους καὶ πύργου ὁ Θεὸς αὐτοῖς γέγονε. Τοῦτο καὶ ἡμεῖς νῦν λέγωμεν· Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, ἄρα ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς. Τί γὰρ ἂν οὐκ ἐποίησεν ὁ ἐχθρὸς ἡμῶν διάβολος, εἰ μὴ Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν; Ἄκουσον τῷ Σίμωνι τί φησιν ὁ Χριστός· Σίμων, Σίμων, ποσάκις ᾐτήσατο ὁ Σατανᾶς σινιάσαι σε ὡς τὸν σῖτον, καὶ ἐγὼ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου; Πονηρὸν γὰρ τὸ θηρίον καὶ ἀκόρεστον, καὶ εἰ μὴ συνεχῶς ἐχαλινοῦτο, πάντα ἂν ἀνέτρεψε καὶ συνέχεεν. Εἰ γὰρ ἐπὶ τοῦ μακαρίου Ἰὼβ μικράν τινα λαβὼν ἐπιτροπὴν, πρόῤῥιζον αὐτοῦ τὴν οἰκίαν ἀνέσπασε, τὸ σῶμα αὐτοῦ διελωβήσατο, τοσαύτην τραγῳδίαν εἰργάσατο, τὴν οὐσίαν διέφθειρε, τοὺς παῖδας κατέχωσε, τὴν σάρκα σκώληκας ἐπιζέσαι ἐποίησε, τὴν γυναῖκα ἐπέστησε, τοὺς φίλους, τοὺς ἐχθροὺς, τοὺς οἰκέτας τοιαῦτα εἰπεῖν παρεσκεύασεν, εἰ μὴ μυρίοις κατείχετο χαλινοῖς, πῶς οὐκ ἂν ἅπαντας ἐλυμήνατο; Διὰ τοῦτο καὶ οὗτος λέγει· Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν. Καὶ γὰρ σφόδρα ὀλίγοι ἦσαν, καὶ εὐτελεῖς, καὶ πολλοὶ αὐτοῖς ἐνεπέθεντο ἐπανελθοῦσι.
Διότι ήταν άοπλοι και γυμνοί, και αιχμάλωτοι και δούλοι, και μόλις είχαν απαλλαγεί από τα δεινά, και είχαν πόλη ατείχιστη, ή μάλλον ούτε καν πόλη, και μετά την επιστροφή τους βρίσκονταν εκτεθειμένοι σε όλους ως έτοιμο θήραμα· αλλά αντί για τείχος και πύργο, στάθηκε γι' αυτούς ο Θεός. Αυτό ας λέμε κι εμείς τώρα: «Εάν ο Κύριος δεν ήταν μαζί μας, τότε θα μας κατάπιναν ζωντανούς». Διότι, τι δεν θα είχε κάνει ο εχθρός μας ο διάβολος, εάν ο Κύριος δεν ήταν μαζί μας; Άκουσε τι λέει ο Χριστός στον Σίμωνα: «Σίμων, Σίμων, πόσες φορές ζήτησε ο Σατανάς να σε κοσκινίσει σαν το σιτάρι, αλλά εγώ δεήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου;». Διότι το θηρίο είναι πονηρό και ακόρεστο, και αν δεν χαλιναγωγούνταν συνεχώς, θα τα ανέτρεπε και θα τα σύγχεε όλα. Διότι, εάν στην περίπτωση του μακαρίου Ιώβ, λαμβάνοντας μια μικρή παραχώρηση, ξερίζωσε το σπίτι του συθέμελα, κατέστρεψε το σώμα του, προκάλεσε τόση τραγωδία, διέφθειρε την περιουσία του, καταπλάκωσε τα παιδιά του, έκανε τη σάρκα του να αναβρύζει σκουλήκια, έστρεψε εναντίον του τη γυναίκα του, και παρακίνησε τους φίλους, τους εχθρούς και τους υπηρέτες να πουν τέτοια λόγια, εάν δεν συγκρατούνταν με αμέτρητα χαλινάρια, πώς δεν θα είχε καταστρέψει τους πάντες; Γι' αυτό και αυτός λέει: «Εάν ο Κύριος δεν ήταν μαζί μας». Διότι πράγματι ήταν πάρα πολύ λίγοι και ταπεινοί, και πολλοί τους επιτέθηκαν όταν επέστρεψαν.
Λεπτομέρειες
Ὅπως ἐπάγῃ Κύριος ἐπὶ Ἀβεσαλὼμ τὰ κακά.» «Εἰσῆλθον τέσσαρες λεπροὶ, καὶ Θεοῦ εὐδοκήσαντος, ὅλον τὸ στρατόπεδον Συρίας ἐφόβησαν.» «Κατίσχυσεν Ἐζεκίας, καὶ ᾠκοδόμησε τὸ τεῖχος τὸ κατεσπασμένον, καὶ ἐλάλησεν ἐπὶ καρδίαν λέγων· Ἰσχύσατε καὶ ἀνδρίζεσθε, μὴ πτοηθῆναι ἀπὸ προσώπου τοῦ βασιλέως Ἀσσοὺρ, καὶ τοῦ ἔθνους τοῦ μεγάλου, ὅτι μεθ᾽ ἡμῶν πλείους ἢ μετ᾽ αὐτῶν. Βραχίονες σάρκινοι μετ᾽ αὐτοῦ, μεθ᾽ ἡμῶν δὲ Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν· καὶ κατεθάῤῥησεν ὁ λαός.» «Κύριος φωτισμός μου καὶ σωτήρ μου, τίνα φοβηθήσομαι;» καὶ τὰ λοιπά. «Οὐ σωθήσεται βασιλεὺς διὰ πολλὴν δύναμιν, καὶ γίγας,» καὶ τὰ λοιπά. «Πάντα τὰ ὀστᾶ μου ἐροῦσι, Κύριε, Κύριε, τίς ὅμοιός σοι;» καὶ τὰ λοιπά. «Δὸς ἡμῖν βοήθειαν ἐκ θλίψεως, καὶ ματαία σωτηρία ἀνθρώπου.» «Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν· εἰπάτω δὴ Ἰσραήλ· εἰ μὴ ὅτι Κύριος,» καὶ τὰ λοιπά. «Ἐβόησα ἐν θλίψει μου πρὸς Κύριον τὸν Θεόν μου, καὶ εἰσήκουσέ μου.» «Ἔσομαι αὐτῇ πύργος κύκλωθεν, καὶ εἰς δόξαν ἔσομαι αὐτῆς.» «Καὶ ποιήσω ἐκδίκησιν πᾶσι τοῖς ἀτιμάζουσιν αὐτούς.» «Μεθ᾽ ἡμῶν ὁ Θεός· γνῶτε, ἔθνη, καὶ ἡττᾶσθε, καὶ ἀκούσατε ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς.» «Κύριος ἐγένετο βοηθός μου, διὰ τοῦτο οὐκ ἐνετράπην, ἀλλ᾽ ἔθηκα τὸ πρόσωπόν μου, ὡς στερεὰν πέτραν, καὶ ἔγνων ὅτι οὐ μὴ αἰσχυνθῶ.» «Κύριος μετ᾽ ἐμοῦ καθὼς μαχητὴς ἰσχύων.» «
«Για να επιφέρει ο Κύριος τα κακά επί του Αβεσσαλώμ.» «Εισήλθαν τέσσερις λεπροί και, με την ευδοκία του Θεού, φόβισαν ολόκληρο το στρατόπεδο της Συρίας.» «Ενδυναμώθηκε ο Εζεκίας και ανοικοδόμησε το γκρεμισμένο τείχος, και μίλησε στην καρδιά (του λαού) λέγοντας: Να έχετε δύναμη και θάρρος, μην πτοηθείτε μπροστά στον βασιλιά των Ασσυρίων και στο μεγάλο (του) έθνος, διότι μαζί μας είναι περισσότεροι από όσους είναι μαζί του. Μαζί του υπάρχουν σάρκινοι βραχίονες, ενώ μαζί μας είναι ο Κύριος ο Θεός μας· και ο λαός πήρε θάρρος.» «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο σωτήρας μου, ποιον να φοβηθώ;» και τα λοιπά. «Δεν θα σωθεί βασιλιάς εξαιτίας της πολλής του δύναμης, ούτε ο γίγαντας,» και τα λοιπά. «Όλα μου τα οστά θα πουν: Κύριε, Κύριε, ποιος είναι όμοιός σου;» και τα λοιπά. «Δώσε μας βοήθεια στη θλίψη, διότι είναι μάταιη η σωτηρία που προέρχεται από άνθρωπο.» «Εάν δεν ήταν ο Κύριος μαζί μας· ας το πει τώρα ο Ισραήλ· εάν δεν ήταν ο Κύριος,» και τα λοιπά. «Φώναξα μέσα στη θλίψη μου προς τον Κύριο τον Θεό μου, και με εισάκουσε.» «Θα γίνω γι' αυτήν πύργος ολόγυρα, και θα γίνω η δόξα της.» «Και θα επιφέρω εκδίκηση σε όλους όσους τους ατιμάζουν.» «Μαζί μας είναι ο Θεός· μάθετέ το, έθνη, και ηττηθείτε, και ακούστε έως τα πέρατα της γης.» «Ο Κύριος έγινε βοηθός μου, γι' αυτό δεν ντράπηκα, αλλά έκανα το πρόσωπό μου σαν σκληρή πέτρα, και γνώριζα ότι δεν επρόκειτο να καταντροπιαστώ.» «Ο Κύριος είναι μαζί μου σαν ισχυρός μαχητής.» «
Λεπτομέρειες
Ψαλμὸς ρκγʹ ᾨδὴ τῶν ἀναβαθμῶν. Εἶτα τῆς θείας ἐπικουρίας καταξιωθέντες πάλιν φαμέν· «Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, ἄρα ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς» οἱ δυσμενεῖς· «ἄρα τὸ ὕδωρ» τῶν πειρασμῶν «ἀπέπνιξεν ἡμᾶς» καὶ «οὐ μὴ διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν τὸ» τῆς ἀνίας «ὕδωρ τὸ ἀνυπόστατον. Εὐλογητὸς Κύριος, ὃς οὐκ ἔδωκεν ἡμᾶς εἰς θήραν τοῖς ὀδοῦσιν αὐτῶν. Ἡ ψυχὴ ἡμῶν ὡς στρουθίον ἐρρύσθη ἐκ τῆς παγίδος τῶν θηρευόντων». Θήρατρα τυραννίδος κατὰ τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ οἱ ἐχθροὶ περιθέμενοι «συνετρίβησαν καὶ ἡμεῖς ἐρρύσθημεν. Ἡ βοήθεια ἡμῶν ἐν ὀνόματι Κυρίου, τοῦ ποιήσαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν», ὅτι πλὴν αὐτοῦ Θεὸς ἰσχυρὸς ἄλλος οὐδείς.
Ψαλμός ρκγ'. Ωδή των αναβαθμών. Έπειτα, αφού αξιωθούμε τη θεία βοήθεια, λέμε πάλι: «Αν ο Κύριος δεν ήταν μαζί μας, τότε θα μας είχαν καταπιεί ζωντανούς» οι εχθροί· «τότε το νερό» των πειρασμών «θα μας είχε πνίξει» και «η ψυχή μας δεν θα μπορούσε να περάσει το» αβάσταχτο «νερό» της θλίψης. «Ευλογημένος ο Κύριος, που δεν μας έδωσε ως θήραμα στα δόντια τους. Η ψυχή μας σώθηκε σαν στρουθίο από την παγίδα των κυνηγών». Οι εχθροί, αφού έστησαν παγίδες τυραννίας εναντίον του λαού του Θεού, «συνετρίβησαν και εμείς σωθήκαμε. Η βοήθειά μας είναι στο όνομα του Κυρίου, ο οποίος δημιούργησε τον ουρανό και τη γη», διότι εκτός από αυτόν δεν υπάρχει άλλος ισχυρός Θεός.
Λεπτομέρειες
Τῷ μητροπολίτῃ Ναυπάκτου, τῷ Χρυσοβέργῃ Διήλθομεν διὰ πυρὸς καὶ ὕδατος καὶ ἐξήγαγες ἡμᾶς εἰς ἀναψυχήν, ὁ ἐξάγων πεπεδημένους ἐν ἀνδρείᾳ καὶ ἐκτρέπων εἰς τὸ πρωῒ σκιὰν θανάτου, τιμιώτατε δέσποτα. Εἰ μὴ γὰρ Κύριος ἦν μεθ’ ἡμῶν, ἄρα τὸ ὕδωρ ἂν κατεπόντισεν ἡμᾶς καὶ φλὸξ κατέφλεξεν ὡς ἁμαρτωλούς.
Προς τον μητροπολίτη Ναυπάκτου, τον Χρυσοβέργη. Περάσαμε μέσα από πυρ και ύδωρ, και μας οδήγησες σε τόπο αναψυχής, εσύ που ελευθερώνεις τους δεσμώτες με ανδρεία και μετατρέπεις σε πρωινό φως τη σκιά του θανάτου, τιμιότατε δέσποτα. Διότι, εάν ο Κύριος δεν ήταν μαζί μας, τότε το νερό θα μας είχε καταποντίσει και η φλόγα θα μας είχε κατακάψει ως αμαρτωλούς.
Λεπτομέρειες
Τοσοῦτον δὲ μόνον περὶ τῶν ἐν οἷς ἐσμεν ἔχω λέγειν ὡς, εἰ μὴ Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, ἆρα ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς οἱ ἐπὶ τῶν νώτων ἡμῶν τεκταίνοντες ἁμαρτωλοὶ τὰ τῆς κακῆς οἰκοδομῆς ἐπιτεκτονήματα, οἱ μηδόλως εἰδότες κρίσιν καὶ ἔλεος, ὅ φησι Σολομῶν. Μὴ ἀφαιρεθείημεν οὖν τὸν τούτοις ἀντιπαλαμώμενον Κύριον ταῖς ὑμετέραις εὐχαῖς, ἀλλὰ εἴη μεθ’ ἡμῶν μέχρις οὗ συντελεσθῇ τὰ τοῦ πονηροῦ αἰῶνος ἔργα κατὰ τὴν μεγάλην ὑπόσχεσιν καὶ μὴ νυστάξειε μηδὲ ὑπνώσειεν ὁ φυλάσσων ἅγιος τοῦ Ἰσραὴλ τὰ ἡμέτερα. Εἰ μὴ γὰρ ἐκεῖνος φυλάξει, εἰς μάτην ἡμεῖς ἀγρυπνήσομεν, ὅτι αἱ ἡμέραι πονηραί εἰσιν καὶ πᾶς ἀδελφὸς πτέρνῃ πτερνιεῖ τὸν πλησίον αὐτοῦ καὶ ἐχθροὶ οἱ οἰκειακοὶ καὶ οἱ πράκτορες ἡμῶν ἀεὶ καλαμῶνται ἡμᾶς καὶ ὄντως ἐξεχύθη ἐπ’ ἄρχοντας ἐξουδένωσις καὶ ἀπόλωλεν εὐλαβὴς ἀπὸ τῆς γῆς καὶ πάντες δέρμα ἐκ σαρκῶν ἁρπάζουσι καὶ οἰκοδομοῦσι τὴν ἑαυτοῦ Σιὼν ἕκαστος ἐν ἁρπάγμασι καὶ ἀδικίαις καὶ μυρίαι τῆς βδέλλης θυγατέρες ἀντὶ τριῶν ἀνεφάνησαν· οὕτως πολυτόκος νῦν γέγονεν ἀεὶ καθ’ ἡμῶν πόνους συλλαμβάνουσα καὶ τὰς ἀνομίας ἐκφέρουσα. Καὶ γέγονα διὰ ταῦτα ὡς τερέβινθος ἀποβεβληκυῖα τὰ φύλλα αὐτῆς καὶ ὡς παράδεισος ὕδωρ μὴ ἔχων καὶ βίβλοις μὲν ἀλλὰ δι’ ἐνιαυτοῦ ὁμιλῶ, ἐμμελετῶ δὲ ταῖς παρὰ τῶν ἀδικούντων φροντίσι καὶ ὅπως ἂν αὐτοὺς μειλιξαίμην ἁδροτέροις μειλίγμασι.
Το μόνο που έχω να πω για την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε είναι ότι, αν δεν ήταν ο Κύριος μαζί μας, θα μας είχαν καταπιεί ζωντανούς οι αμαρτωλοί που τεκταίνονται πάνω στις πλάτες μας τα κατασκευάσματα της κακής τους οικοδομής, αυτοί που δεν γνωρίζουν καθόλου κρίση και έλεος, όπως λέει ο Σολομών. Ας μη στερηθούμε λοιπόν, με τις δικές σας προσευχές, τον Κύριο που αντιπαλεύει σε αυτά, αλλά είθε να είναι μαζί μας μέχρι να συντελεστούν τα έργα του πονηρού αιώνα, σύμφωνα με τη μεγάλη υπόσχεση, και είθε να μη νυστάξει ούτε να αποκοιμηθεί ο Άγιος του Ισραήλ που φυλάσσει τα δικά μας. Διότι, αν Εκείνος δεν φυλάξει, εις μάτην εμείς θα αγρυπνούμε, επειδή οι ημέρες είναι πονηρές και κάθε αδελφός με δόλο θα υποσκελίσει τον πλησίον του, και εχθροί είναι οι οικείοι, και οι πράκτορές μας διαρκώς μας καταπιέζουν, και όντως περιφρόνηση ξεχύθηκε πάνω στους άρχοντες, και χάθηκε ο ευλαβής από τη γη, και όλοι αρπάζουν το δέρμα από τις σάρκες, και καθένας οικοδομεί τη δική του Σιών με αρπαγές και αδικίες, και μύριες θυγατέρες της βδέλλας εμφανίστηκαν αντί για τρεις· τόσο πολύτοκη έχει γίνει τώρα, συλλαμβάνοντας διαρκώς πόνους εναντίον μας και γεννώντας ανομίες. Και εξαιτίας αυτών έχω γίνει σαν τερέβινθος που απέβαλε τα φύλλα της και σαν κήπος που δεν έχει νερό, και με τα βιβλία συναναστρέφομαι μόλις μια φορά τον χρόνο, ενώ μελετώ διαρκώς τις φροντίδες που προέρχονται από εκείνους που μας αδικούν και πώς θα μπορούσα να τους κατευνάσω με πιο πλούσια δώρα.
Λεπτομέρειες