Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 124:5

Ωδή των αναβαθμών. ΡΚΔ'. Αυτοί που ελπίζουν στον Κύριο είναι σαν το όρος Σιών. Υπόθεση. Ψάλλουν την έκτη ωδή έχοντας φτάσει στο ίδιο το ποθούμενο όρος. Έπειτα, βλέποντας την πόλη ατείχιστη, εύχονται, όπως αναφέρει, να γίνει τείχος γι' αυτήν η αρωγή του Κυρίου, και μάλιστα έχουν την πεποίθηση ότι θα διαφύγουν τις επιβουλές των εχθρών· και αυτό πάλι χάρη στην ίδια την αρωγή του Θεού, ο Οποίος «δεν αφήνει τη ράβδο των αμαρτωλών πάνω στον κλήρο των δικαίων και των αγίων Του». Ειρήνη στον Ισραήλ. Διότι η ειρήνη, η οποία υπερέχει από κάθε νου, δίδεται μόνο σε εκείνον που διαθέτει νου. Αλλά και όταν οι εχθροί αφανίστηκαν, αυτοί απόλαυσαν την ειρήνη.

Ποιος στρατηγός κάλεσε ποτέ στη διανομή των λαφύρων, ισότιμα με τους νικητές, εκείνους που ούτε καν εμφανίστηκαν στη μάχη; Αγαθός είναι ο Θεός, αλλά και δίκαιος. Ίδιον δε του δικαίου είναι η ανταπόδοση ανάλογα με την αξία, καθώς είναι γεγραμμένο: «Ευεργέτησε, Κύριε, τους αγαθούς». Εκείνους όμως που εκτρέπονται στις διεστραμμένες οδούς, θα τους απομακρύνει ο Κύριος μαζί με αυτούς που εργάζονται την ανομία. Είναι ελεήμων, αλλά και κριτής. Διότι ο Κύριος αγαπά την ελεημοσύνη και την κρίση. Έμαθες σε ποιους απευθύνεται το έλεος; «Μακάριοι», λέγει, «οι ελεήμονες, διότι αυτοί θα ελεηθούν».

Πώς θα βρεθεί μαζί με τον καθένα από τους αγίους εκείνος που δεν βάδισε στα ίχνη τους; Ποιος αγωνοθέτης είναι τόσο άκριτος, ώστε να αξιώσει με ίσα στεφάνια τον νικητή και εκείνον που δεν αγωνίστηκε καθόλου; Ποιος στρατηγός κάλεσε ποτέ στο μερίδιο των λαφύρων, εξίσου με τους νικητές, εκείνους που δεν εμφανίστηκαν καν στη μάχη; Ο Θεός είναι αγαθός, αλλά είναι και δίκαιος. Ίδιον δε του δικαίου είναι η ανταπόδοση ανάλογα με την αξία, καθώς έχει γραφτεί: «Κάνε αγαθά, Κύριε, στους αγαθούς και σε εκείνους που έχουν ευθεία καρδιά». Εκείνους δε που παρεκκλίνουν στις διεστραμμένες οδούς, θα τους απομακρύνει ο Κύριος μαζί με αυτούς που εργάζονται την ανομία. Είναι ελεήμων, αλλά και κριτής. Διότι, όπως λέγει η Γραφή, «ελεημοσύνη και κρίση αγαπά ο Κύριος». Γι' αυτό λέγει: «Έλεος και κρίση θα σου ψάλω, Κύριε». Μάθαμε σε ποιους απευθύνεται το έλεος· διότι «Μακάριοι», λέγει, «είναι οι ελεήμονες, επειδή αυτοί θα ελεηθούν». Βλέπεις πώς με κρίση χρησιμοποιεί το έλεος; Ούτε ελεεί άκριτα, ούτε κρίνει ανελέητα. Διότι ο Κύριος είναι ελεήμων και δίκαιος. Ας μην γνωρίζουμε, λοιπόν, τον Θεό κατά το ήμισυ, και ας μην λαμβάνουμε τη φιλανθρωπία Του ως αφορμή για ραθυμία.

Ο Κύριος θα τους οδηγήσει μαζί με εκείνους που εργάζονται την ανομία. Το «θα τους οδηγήσει» (ἀπάξει) φανερώνει ότι θα τους παραδώσει: στην ακαθαρσία που επέλεξαν, σε πάθη ατιμίας και σε αδόκιμο νου, ώστε να πράττουν τα μη πρέποντα.

Ονομάζει δε «ράβδο» το άκαμπτο και αμετανόητο των αμαρτωλών. Ώστε να μην συμβεί τώρα, διότι δεν αρμόζει στους δικαίους να πολεμούν τους αμαρτωλούς· επειδή λαμβάνουν την ανταπόδοση από τον ίδιο τους τον εαυτό. Στο «κάνε αγαθό»: Διότι πολλά αγαθά επιφυλάσσονται για τους αγαθούς και τους ευθείς, και εδώ και στον μέλλοντα αιώνα. Στο «εκείνους δε που εκτρέπονται»: Διότι όσοι διαστρέφονται από την κακοπιστία, στραγγαλιζόμενοι κατατάσσονται μαζί με τους ανόμους. Στο «ειρήνη»: Πάνω στον πιστό λαό.

Αγάθυνε, Κύριε, τους αγαθούς. Άλλος αναφέρει: Αγαθοποίησε. Και στους ευθείς κατά την καρδιά. Εκείνους όμως που εκτρέπονται σε στρεβλές οδούς, θα τους αποπέμψει ο Κύριος μαζί με όσους εργάζονται την ανομία. Βλέπεις ότι παντού η αρχή προέρχεται από εμάς, τόσο για να απολαμβάνουμε τα αγαθά, όσο και για να υπομένουμε τιμωρίες;

«Ειρήνη επί τον Ισραήλ». Με ευχή ολοκλήρωσε τον λόγο του. Διότι τέτοιες είναι οι ψυχές των αγίων: μαζί με την παραίνεση και τη συμβουλή προσθέτουν και την ευχή, παρέχοντας τη μέγιστη συμμαχία σε όσους τους ακούν. Και ως ειρήνη εδώ δεν εννοεί μόνο τούτη την αισθητή, αλλά και την ανώτερή της, από την οποία άλλωστε γεννιέται και αυτή, και εύχεται να μην στασιάζει η ψυχή ενάντια στον εαυτό της, φέρνοντας μέσα της τον πόλεμο των παθών. Αυτήν ακριβώς την ειρήνη ας αναζητούμε και εμείς, ώστε να μπορέσουμε να επιτύχουμε τα υπεσχημένα αγαθά, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΓʹ. — Περί αναμαρτησίας· ότι κανείς δεν είναι αναμάρτητος, παρά μόνον ο Θεός. «Μήπως θα βρεθεί θνητός καθαρός ενώπιον του Κυρίου;» «Ποιος είναι καθαρός από ρύπο; Ούτε ένας, έστω κι αν ο βίος του πάνω στη γη διαρκεί μόνο μία ημέρα.» «Ούτε ο ουρανός δεν είναι καθαρός ενώπιόν Του.» «Τι είναι ο θνητός, ώστε να είναι άμεμπτος; πώς θα βρεθεί θνητός δίκαιος ενώπιον του Κυρίου;» «Εάν παρατηρήσεις τις ανομίες, Κύριε, Κύριε, ποιος θα μπορέσει να σταθεί;» «Μην εισέλθεις σε κρίση με τον δούλο σου, διότι κανένας ζωντανός δεν πρόκειται να δικαιωθεί ενώπιόν σου.» «Ποιος θα καυχηθεί ότι έχει αγνή την καρδιά του; Ή ποιος έχει την παρρησία να ισχυριστεί ότι είναι καθαρός από αμαρτία;» «Δεν υπάρχει δίκαιος άνθρωπος πάνω στη γη, ο οποίος θα πράττει το αγαθό και δεν θα αμαρτήσει.» «Εάν πούμε ότι δεν έχουμε αμαρτία, εξαπατούμε τον εαυτό μας και η αλήθεια δεν υπάρχει μέσα μας.» ΤΙΤΛΟΣ ΙΔʹ. — Περί των αποταξαμένων (εκείνων που απαρνήθηκαν τον κόσμο). και οι οποίοι, επιστρέφοντας πίσω, πράττουν εκείνα τα οποία απαρνήθηκαν. «Εκείνους που παρεκκλίνουν σε διεστραμμένες οδούς, θα τους απομακρύνει ο Κύριος μαζί με αυτούς που εργάζονται την ανομία.» «Όπως ο σκύλος που επιστρέφει στο ίδιο του το ξέρασμα και γίνεται μισητός, έτσι και ο άφρων που, από δική του κακία, επιστρέφει στην αμαρτία.» «Όταν ο δίκαιος αποστραφεί τη δικαιοσύνη του και διαπράξει αδικία, όμοια με όλες τις ανομίες που διέπραξε ο άνομος, τότε όλες οι δίκαιες πράξεις που είχε κάνει δεν πρόκειται να διαφυλαχθούν· εξαιτίας του παραπτώματός του στο οποίο υπέπεσε και των αμαρτιών του με τις οποίες αμάρτησε, μέσα σε αυτές θα πεθάνει.» «

Ψαλμός ρκδ΄. Ωδή των αναβαθμών. «Εκείνοι που ελπίζουν στον Κύριο είναι σαν το όρος Σιών», σταθεροί και αμετακίνητοι εξαιτίας της εμπιστοσύνης τους προς τον Θεό, «δεν θα κλονιστεί στον αιώνα αυτός που κατοικεί στην Ιερουσαλήμ». Ο Θεός που επισκέπτεται την Ιερουσαλήμ είναι ανεπίδεκτος κλονισμού και αναλλοίωτος. «Όρη την περικυκλώνουν» κατά την αισθητή έννοια· αναγωγικά όμως, είναι οι προφήτες και οι δάσκαλοι της Εκκλησίας. «Και ο Κύριος είναι γύρω από τον λαό του», προστατεύοντάς μας σαν τείχος από αόρατους και ορατούς εχθρούς «από τώρα και έως τον αιώνα». «Δεν θα αφήσει ο Κύριος τη ράβδο των αμαρτωλών πάνω στον κλήρο των δικαίων, για να μην απλώσουν οι δίκαιοι τα χέρια τους σε ανομίες». Κλήροι είναι τα κτήματα, οι περιουσίες και τα μερίδια των δικαίων, ή και τα έπαθλα των αρετών, από τα οποία ο Κύριος απομακρύνει με τη ράβδο του τις επιθέσεις των δαιμόνων και των ασεβών αμαρτωλών, για να μην ενοχληθούν από αυτούς οι δίκαιοι και πράξουν κάτι ανάξιο της δικαιοσύνης, «απλώνοντας τα χέρια τους». «Ο Κύριος ευεργετεί τους αγαθούς και τους ευθείς στην καρδιά», διότι, όπως λέει, «η ευθύτητα σε αγάπησε». «Εκείνους όμως που εκτρέπονται» προς τις διαστροφές και τις στρεβλώσεις των παθών «θα τους συναριθμήσει ο Κύριος με αυτούς που εργάζονται την ανομία, ενώ ειρήνη θα υπάρχει στον Ισραήλ», δηλαδή στον θεωρητικό και θεοειδέστατο νου.

Αυτά θα γίνουν, εάν και εσείς εξαρτάτε την επιτυχία από τη δεξιά του Υψίστου και από τον υψηλό βραχίονα, και εάν σας δοθεί από τον Θεό ηγεμόνας που να μην καταβροχθίζει τον λαό και διαψεύδει την κλήση του, ούτε να είναι άστατος στο ήθος και σκυμμένος συνεχώς πάνω από το τραπέζι, ούτε να κρατά διαρκώς στα δάχτυλα το ποτήρι, και να μην αποσπάται καθόλου από τα ανάκτορα, όπως ακριβώς εκείνοι που εικονίζονται στους τοίχους με ψηφίδες και χρώματα· διότι τα πάντα συνηθίζουν κατά κάποιον τρόπο να συνδιατίθενται και να ακολουθούν την κατάσταση του ανθρώπου. Επειδή, καθώς δημιουργήθηκαν εξ αρχής για αυτόν, όταν αυτός τρέπεται προς το κακό, μεταβάλλονται και αυτά, ενώ όταν τρέπεται προς το αγαθό, επανέρχονται πάλι στην αντίθετη πορεία, όπως ο Θεός, σύμφωνα με τον Δαβίδ, αγαθοποιεί τους αγαθούς και τους ευθείς, ενώ εκείνους που παρεκκλίνουν στις διεστραμμένες οδούς τους απομακρύνει μαζί με αυτούς που εργάζονται την πονηρία.

Λαμπρός είναι αυτός ο ήλιος και προσφέρει ευάρεστο φως σε όσους έχουν υγιή όραση, και το μέλι είναι γλυκό σε όσους έχουν υγιή γεύση· όμως ο μεν (ήλιος) περισσότερο σκοτίζει παρά φωτίζει όσους αμβλυωπούν, το δε (μέλι) φαίνεται πικρό στους αρρώστους· έτσι και ο ήλιος της δικαιοσύνης, ο γλυκύς Ιησούς, του οποίου τα λόγια είναι γλυκύτερα από την κηρήθρα και το μέλι, η ανόρθωση όσων έχουν πέσει, η ανάσταση των νεκρών, αφού βρέθηκε και εδώ μαζί μας, έχει γραφτεί ότι κείται για την πτώση πολλών, δηλαδή αυτών που δεν πιστεύουν, και για την ανάσταση εκείνων που πιστεύουν. Και εκεί (στη μέλλουσα κρίση) πάλι, όταν θα κρίνει και θα αποδίδει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του, για τους μεν θα είναι φως και γλυκύτητα και απόλαυση παντοίων αγαθών, για τους δε θα είναι όλα τα αντίθετα, σκοτάδι, πικρία και παντοειδής κόλαση, όχι εξαιτίας της δικής Του φύσης· διότι σε καμία περίπτωση δεν είναι κακή η Αυτοαγαθότητα, ο Υπεράγαθος, ούτε είναι αίτιος κακών· αλλά εξαιτίας της δικής τους διαγωγής, σύμφωνα με την οποία οι ίδιοι ήδη από εδώ κληροδότησαν στον εαυτό τους τη συμφορά, θεωρώντας το φως σκοτάδι και αποκαλώντας το γλυκό πικρό, προτιμώντας τα έργα του σκότους και την πικρή ηδονή, και διαστρέφοντας την ευθύτητα της θείας εντολής, ενώ παρεξέκλιναν προς τις δαιμονικές στρεβλώσεις και δίκαια καταδικάστηκαν να οδηγηθούν μαζί με εκείνους που εργάζονται την ανομία, την αντίθετη προς τη θεία νομοθεσία, για τους οποίους έχει ετοιμαστεί και το πυρ και το εξώτερο σκότος, και κάθε κόλαση θα παραμένει μαζί τους αιώνια, αφού η ύπαρξή τους καθίσταται αιώνια.

Έτσι καταρρίπτεται η περί αποκαταστάσεως θεωρία του Ωριγένη, και ο Θεός θα είναι τα πάντα εν πάσι επαξίως: όσιος με τους οσίους, διότι ο Κύριος είναι δίκαιος και όσιος· εκλεκτός με τους εκλεκτούς, ευθύς με τους ευθείς, ευεργετώντας τους αγαθούς και τους ευθείς στην καρδιά· ενώ με τους διεστραμμένους θα συμπεριφέρεται ανάλογα, και εκείνους που εκτρέπονται σε πλάγιες οδούς θα τους αποπέμπει και θα τους οδηγεί μαζί με όσους εργάζονται την ανομία. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες· αμήν. 6.

Αυτή δε η μακαρία σύνοδος τόσο πολύ θαύμασε τη θεολογία του, ώστε ανακηρύσσοντάς τον λέγει: «αυτός είναι φωστήρας που διαλάμπει στον κόσμο, κατέχοντας τον λόγο της ζωής». Και πάλι: «Ο Ιωάννης ακολούθησε τον Χριστό, θεωρώντας τον ονειδισμό του Χριστού μεγαλύτερο πλούτο από τους θησαυρούς της Αραβίας, και προτίμησε μάλλον να συγκακουχείται με τον λαό του Θεού, παρά να έχει την πρόσκαιρη απόλαυση της αμαρτίας». Και πάλι: «Αυτός λοιπόν, σηκώνοντας τον σταυρό του και ακολουθώντας Τον, υπέρ του Χριστού και των του Χριστού σάλπισε από την Ανατολή διά του Χριστού, θεωρώντας ανυπόφορη την καινοφωνία που εμφανίστηκε σε ξένο τόπο και την άνομη σκευωρία και λυσσώδη μανία κατά της αγίας καθολικής Εκκλησίας του Θεού, αλλά θριαμβεύοντας εναντίον της, διασφάλιζε τους πάντες με παραινέσεις και νουθεσίες να μην παρασυρθούν μαζί με εκείνους που εργάζονται την ανομία».