Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 126:3

Ομιλία Β' στον ίδιο 5ο Ψαλμό. Όχι τόσο ο αυγερινός, διατρέχοντας τον ουρανό με απαλά σκιρτήματα, ευαγγελίζεται στον κόσμο ότι η νύχτα παρέρχεται, και η ημέρα φθάνει ως νύμφη και ο ήλιος προσέρχεται ως νυμφίος από τον παστό της ανατολής, όσο ο νοητός αυγερινός, το Άγιο Πνεύμα, ευαγγελίζεται στην Εκκλησία, ως νύμφη και κληρονόμο, ότι ο βίος παρέρχεται ως νύχτα —«διότι παρέρχεται το σχήμα τούτου του κόσμου»— ενώ η ημέρα της κληρονομίας των αιωνίων αγαθών καταφθάνει και ο νυμφίος Χριστός έρχεται μαζί με την κληρονομία. Γι' αυτόν τον λόγο, επιέγραψε τον ψαλμό «Υπέρ της κληρονομούσης». «Εις το τέλος, υπέρ της κληρονομούσης». Και μάρτυρας είναι ο Ησαΐας: «Ιδού, ο Κύριος έρχεται με ισχύ· ιδού, ο μισθός του είναι μαζί του, και το έργο του καθενός είναι ενώπιόν του». Και ότι η κληρονομία έχει ονομαστεί μισθός, το λέει ο Δαβίδ στους υιούς της Εκκλησίας: «Ιδού, η κληρονομία του Κυρίου, υιοί», αντί του να πει: Σας μιλώ ως σε υιούς και τέκνα: «Ο μισθός του καρπού της κοιλίας». Διότι στους κληρονόμους και υιούς που κοπίασαν, η κληρονομία είναι μισθός, ενώ σε εκείνους που δεν κοπίασαν, η κληρονομία είναι δωρεά.

«Όταν δώσει στους αγαπητούς του ύπνο, ιδού η κληρονομιά του Κυρίου, οι υιοί». Μη μεγαλοφρονείτε, λέγει, για το ιερό, θεωρώντας ότι μέσα σε αυτό σας δίνεται η κληρονομιά σας. Διότι δεν είναι αυτή. Αλλά όταν αναπαύσει τους αγαπημένους του από τον προηγούμενο λαό, δηλαδή τους προφήτες, τότε θα δώσει την κληρονομιά στους υιούς εκείνου. Και ποιοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί, παρά οι μαθητές; Διότι η θεία υπόσχεση και η ευλογία σχετικά με τα παιδιά έχει δωρηθεί ως ένας μισθός σε εκείνους που έχουν εναποθέσει την ελπίδα τους σε Αυτόν. «Ο μισθός του καρπού της κοιλίας». Ο καρπός της κοιλίας θα μπορούσε να είναι η σωτηρία του πνεύματος, σύμφωνα με το χωρίο: «Κοιλοπονήσαμε και γεννήσαμε πνεύμα σωτηρίας, το οποίο επιτελέσαμε επί της γης». Ως μισθός αυτού του καρπού, όπως ακριβώς και ως κληρονομιά, θα δοθεί η υιοθεσία.

Πρέπει δε, όπως είπα, τέτοιου είδους αφελείς ερωτήσεις που έχουν πολύ το άτοπο, να μην τις αποδεχόμαστε καθόλου από την αρχή, και να μην αγνοούμε τη θεία φύση, ή μάλλον τα εξαίρετα γνωρίσματα εκείνης της φύσεως. <Ευλογημένος ο καρπός της κοιλίας σου.> (E f. 56, F f. 740) Δεν ακούς και τον Δαβίδ που ψάλλει: «Ιδού η κληρονομία του Κυρίου, οι υιοί, ο μισθός του καρπού της κοιλίας;» Διότι κληρονομία του Κυρίου είναι εκείνοι που υιοθετήθηκαν από Αυτόν διά της πίστεως, οι οποίοι είναι και ο μισθός του Χριστού, που έγινε ο καρπός της παρθενικής κοιλίας· σύμφωνα με το, «Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομία σου.» <Εποίησε κράτος με τον βραχίονά Του· διασκόρπισε τους υπερήφανους κατά τη διάνοια της καρδίας τους, κ.τ.λ.> (B f. 16, H f. 44 b.) Ο βραχίονας υπονοεί τον Λόγο που γεννήθηκε από αυτήν. Υπερήφανους δε ονομάζει τους πονηρούς δαίμονες που έπεσαν μαζί με τον άρχοντά τους εξαιτίας της έπαρσης, και τους σοφούς των Ελλήνων που δεν αποδέχθηκαν τη φαινομενική μωρία του κηρύγματος, και τους Ιουδαίους που δεν θέλησαν να πιστέψουν, οι οποίοι διασκορπίστηκαν, επειδή σκέφθηκαν ανάξια για τον Υιό του Θεού· δυνάστες δε εννοεί τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους που επιδιώκουν τις πρωτοκαθεδρίες.— (A f. 9 b, E f. 59, H f. 48.) Είναι δε οικειότερο να τα κατανοούμε αυτά για τους αλιτήριους δαίμονες· διότι αυτούς, που αποθρασύνονταν στην υπ' ουρανόν, τους διασκόρπισε ο Κύριος με την έλευσή Του, και εκείνους που είχαν αιχμαλωτιστεί από αυτούς, τους επανέφερε στη δική Του υπακοή.

Περί του Ισάχαρ. «Ο Ισάχαρ επιθύμησε το καλό, αναπαυόμενος ανάμεσα στους κλήρους. Και βλέποντας την ανάπαυση ότι είναι καλή και τη γη ότι είναι εύφορη, υπέβαλε τον ώμο του στον κόπο και έγινε γεωργός.» Το όνομα Ισάχαρ, λοιπόν, ερμηνεύεται πάλι ως μισθός. Θα μπορούσε επομένως, με βάση αυτή τη σημασία, να αποτελεί έναν τύπο και μια αρκετά σαφή εικόνα εκείνων που απονεμήθηκαν στον Χριστό από τον Θεό και Πατέρα ως ένα είδος μισθού. Διότι, λέει ο Δαβίδ: «Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου, και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης.» Ψάλλει δε κάπου πάλι, νομίζω, για αυτούς που δόθηκαν στον Εμμανουήλ, σχεδόν υποδεικνύοντάς τους: «Ιδού η κληρονομιά του Κυρίου, οι υιοί· ο μισθός του καρπού της κοιλίας.» Διότι δόθηκαν, λέει, στον Εμμανουήλ ως ένα είδος μισθού εκείνοι που πίστεψαν, τόσο από αυτούς που κατάγονται εξ αίματος από τον Ισραήλ, όσο και από το άλλο πλήθος, εννοώ βεβαίως αυτό που προέρχεται από τα έθνη. Ονομάζοντας δε Κύριο τον Ιησού, ανέφερε επίσης ότι έγινε καρπός κοιλίας, εξαιτίας ακριβώς της ομοίωσής του με εμάς. Διότι γεννήθηκε από γυναίκα, και αναδείχθηκε καρπός παρθενικής μήτρας.

«Εάν μη Κύριος»: Διότι η έκβαση δεν εξαρτάται ούτε από αυτόν που τρέχει ούτε από αυτόν που θέλει (ή έρχεται)· τα πάντα γίνονται με την ευδοκία του Θεού. Επειδή και ο Σολομών οικοδόμησε οίκο, αλλά ο Θεός δεν ευδόκησε σε αυτόν· ο Χριστός όμως οικοδόμησε την Εκκλησία και ευδόκησε σε αυτήν. «Εάν μη φυλάξη»: Οι Ιουδαίοι φύλασσαν την παλαιά Ιερουσαλήμ, αλλά ο Κύριος δεν ευδόκησε· διότι προέβλεπε τη νέα Ιερουσαλήμ, η οποία είναι η Εκκλησία. «Εις μάτην»: Διότι οι Ιουδαίοι αγρυπνούσαν στην προσευχή, αλλά μάταια, εφόσον ο Χριστός δεν ήταν παρών. «Εγείρεσθαι»: Σημαίνει τον λόγο του Χριστού, τον οποίο είπε στους μαθητές του: Εγερθείτε, ας φύγουμε από εδώ. Διότι αυτό δηλώνουν τα όσα ακολουθούν (το επόμενο). «Οι εσθίοντες»: Διότι με οδύνη έτρωγαν οι απόστολοι αφότου ο Κύριος κοιμήθηκε τον ζωοποιό και αοίδιμο θάνατο, πάσχοντας και υπομένοντας (έχοντας υπομείνει) <ή αναλογιζόμενοι> κάτι το ανθρώπινο. «Ιδού»: Διότι ο Χριστός (ο Κύριος) έλαβε ως κληρονομιά την ανθρωπότητα με τον θάνατό του, δηλαδή τους υιούς του φωτός. «Ο μισθός»: Με τον όρο κοιλιά (γαστέρα) εννοεί το βάπτισμα, διότι από εκεί, σαν από μία κοιλιά, ξεπήδησαν οι πιστοί· επειδή αυτοί τυγχάνουν να είναι ο μισθός και ο καρπός του Κυρίου. «Ωσεί βέλη»: Διότι, όπως ακριβώς το βέλος, όταν εκτοξεύεται από τον δυνατό, έτσι και τα τέκνα των Ιουδαίων απορρίφθηκαν από τον Χριστό, δηλαδή εκείνοι που έχουν εκπέσει. «Μακάριος»: Διότι αληθινά μακάριος είναι εκείνος που αντλεί πάντοτε από τον ίδιο τον Χριστό την επιθυμία της σωτηρίας.

Αλλά και αν τα κάνετε αυτά, λέει, και τρώτε άρτο οδύνης, όλα θα είναι άσκοπα και μάταια, εάν δεν προσελκύσετε την άνωθεν συμμαχία. Αν δε εκείνοι, για να ανοικοδομήσουν πόλη και τείχη, είχαν ανάγκη από τόση άνωθεν συμμαχία, πολύ περισσότερο εμείς, που βαδίζουμε την οδό που οδηγεί προς τον ουρανό. «Όταν δώσει στους αγαπητούς του ύπνο. Ιδού, κληρονομία του Κυρίου είναι οι υιοί». Ποια είναι αυτή η ακολουθία; Μεγάλη βεβαίως και άμεσα συνδεδεμένη με τα προηγούμενα. Διότι αυτό που λέει, είναι το εξής: αν ο Θεός δεν παράσχει όσα προέρχονται από τον Ίδιο, όλα είναι μάταια· όταν όμως παράσχει τα δικά Του, τότε και ο ύπνος είναι γλυκός, τότε υπάρχει και άνεση, και ζωή απαλλαγμένη από κινδύνους και γεμάτη ασφάλεια.

Ο μισθός του καρπού της κοιλίας. Άλλος αναφέρει: Μισθός είναι ο καρπός της κοιλίας. Τι σημαίνει αυτό; Ως μισθό, λέει, θα λάβουν την ευτεκνία. Διότι, αν και αυτό που συμβαίνει είναι έργο της φύσεως, εντούτοις, όταν ο Θεός χορηγήσει τα δικά Του δώρα, τότε και αυτή θα αποδώσει ακόμη περισσότερο.

Διότι πολλοί φύλαγαν τις πόλεις των Χαναναίων, αλλά επειδή ο Κύριος δεν τις φύλαγε, έγιναν εύκολη λεία για τον λαό του Θεού και τα εξής για τις πόλεις που πολιορκούνταν «και έτρωγαν άρτο οδύνης. Όταν όμως δώσει στους αγαπητούς του ύπνο», τον τελευταίο, «ιδού οι υιοί» θεωρούνται «κληρονομία του Κυρίου». «Και ο μισθός του καρπού της κοιλίας», αυτός που προέρχεται από τη νηστεία, είναι «σαν βέλη στο χέρι δυνατού», κατασφάζοντας τις προσβολές των παθών και τις πανουργίες των δαιμόνων. Διότι «έτσι» αριστεύουν «οι υιοί των αποτιναχθέντων» από τα πάθη και τις βιοτικές μέριμνες. «Μακάριος όποιος εκπληρώσει την επιθυμία του από αυτούς» ελεύθερα· «δεν θα καταισχυνθούν, όταν θα μιλούν στους εχθρούς τους στις πύλες» της τελευτής τους.