Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 127:2

Διότι υποδηλώνει ότι πριν από τη συντέλεια των αιώνων, πρέπει με κόπο να συγκεντρώνουμε αυτό που μας ωφελεί και μας τρέφει για την αιώνια ζωή, ακριβώς όπως εκείνοι, περιτρέχοντας την πλατιά έρημο, μάζευαν από παντού το μάννα για τροφή. Κατά την έβδομη ημέρα όμως, δηλαδή πλέον στο τέλος, ο καιρός της συλλογής των χρησίμων παρέρχεται, και θα απολαύσουμε όσα έχουμε ήδη προμηθευτεί, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε μέσω του ψαλμωδού: «Τους καρπούς των κόπων σου θα φας». Ο μεν λοιπόν νομοθέτης και Θεός, μη αρκούμενος στις σκιές, αλλά αποβλέποντας ήδη στην ίδια την εικόνα των πραγμάτων, παρήγγειλε ότι δεν πρέπει να κοπιάζουν το Σάββατο. Αλλά κάποιοι, καταφρονώντας τον νόμο που τους είχε οριστεί για αυτό το ζήτημα, και μη αποφεύγοντας να εναντιωθούν ριψοκίνδυνα στον Δεσπότη των πάντων, αποφάσισαν ότι έπρεπε να πορεύονται για να μαζέψουν το μάννα και το Σάββατο, και το τόλμημά τους δεν έμεινε μόνο στις προθέσεις, αλλά η απόφασή τους γινόταν ήδη πράξη. Γι' αυτό λοιπόν, τους επιπλήττει πάλι ο νομοθέτης και λέει: «Έως πότε δεν θέλετε να υπακούτε στις εντολές μου και στον νόμο μου; Δείτε, διότι ο Κύριος σας έδωσε την ημέρα αυτή ως Σάββατο. Γι' αυτό ο ίδιος σας έδωσε την έκτη ημέρα άρτους για δύο ημέρες. Θα καθίσετε ο καθένας στα σπίτια σας, κανείς από εσάς ας μην εξέλθει από τον τόπο του την έβδομη ημέρα».

Και επειδή ανασύρθηκε το δίχτυ, είπε πάλι ο Κύριός μας στους αγίους μαθητές: Ελάτε να αριστήσετε, διδάσκοντας φυσικά και μέσω αυτού ότι, μετά τους κόπους και τους ιδρώτες για όσους έχουν κληθεί και σωθεί, θα καθίσουν πάλι μαζί Του στο τραπέζι, σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του Σωτήρα, και θα είναι μαζί Του για πάντα, έχοντας μπροστά τους την ανείπωτη τρυφή, η οποία είναι πνευματική βεβαίως, θεία και υπέρτερη του δικού μας νου. Ο Χριστός θέλει σχεδόν να επισημάνει αυτό που έχει ειπωθεί στους Ψαλμούς: Τους καρπούς των κόπων σου θα φας. Και δεν παίρνουν από μόνοι τους για να φάνε, αλλά μάλλον ο Χριστός τους τα μοιράζει, ώστε πάλι να μάθουμε συμβολικά, ότι και κατά τον καιρό εκείνο πάλι ο ίδιος ο Χριστός θα είναι ο χορηγός των θείων χαρισμάτων σε εμάς και ο διανομέας αυτών που μας ωφελούν, ως Κύριος. Αφού λοιπόν αρίστησαν, λέει ο Ιησούς στον Σίμωνα Πέτρο: Σίμων, γιε του Ιωνά, με αγαπάς περισσότερο από αυτούς; Του λέει: Ναι, Κύριε, εσύ γνωρίζεις ότι σε αγαπώ. Του λέει: Βόσκε τα αρνία μου. Του λέει πάλι για δεύτερη φορά: Σίμων, γιε του Ιωνά, με αγαπάς; Του λέει: Ναι, Κύριε, εσύ γνωρίζεις ότι σε αγαπώ. Του λέει: Ποίμαινε τα πρόβατά μου. Του λέει για τρίτη φορά: Σίμων, γιε του Ιωνά, με αγαπάς;

Διότι αμάρταναν με πολλούς τρόπους, εγκαταλείποντας τον κατά φύση και αληθινό Θεό, και παραδιδόμενοι στις λατρείες των ειδώλων. Διότι προσκύνησαν τα έργα των χεριών τους και, απορρίπτοντας κατά κάποιον τρόπο και τη ζωή σύμφωνα με τον Νόμο, παρασύρονταν σε ό,τι τους φαινόταν αρεστό. Εξαιτίας αυτού του λόγου πλήττονταν από τον Θεό άλλοτε με αφορίες, με σωματικές ασθένειες, με πολεμικές επιδρομές, οι οποίες λεηλατούσαν όλη τη χώρα τους και άρπαζαν τα αγαθά των αγρών. Διότι έχει ειπωθεί προς αυτούς: «Εσύ θα σπείρεις, αλλά δεν θα θερίσεις, εσύ θα εκθλίψεις ελιές, αλλά δεν θα αλειφθείς με λάδι, και κρασί δεν πρόκειται να πιείτε». —«Εάν λοιπόν διορθωθείς, λέγει, ω Ιερουσαλήμ», δηλαδή, εάν μεταβληθείς προς την πνευματική λατρεία, εάν απομακρυνθείς από τους τύπους και επιγνώσεις ότι για εμένα έχει γράψει ο Μωυσής, εάν αποδεχθείς τη χάρη διά της πίστεως, «και δημιουργήσεις καύχημα για τον εαυτό σου επί της γης», δηλαδή λαμπρό καύχημα, προφανώς το εν Χριστώ, «ορκίστηκε ο Κύριος στη δόξα Του», διότι δεν έχει σε τίποτα ανώτερο να ορκιστεί, «και στον βραχίονά Του», ότι από όσα σου είχαν επιβληθεί παλαιότερα λόγω της μεγάλης σου ανυπακοής, τίποτα πλέον δεν θα συμβεί. Διότι δεν θα μείνει χωρίς ανταμοιβή ο ιδρώτας της γεωργικής εργασίας σου, πράγμα που θα το κατανοήσεις πνευματικά, αλλά όπως λέει ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Τους καρπούς των κόπων σου θα φας».

Διότι κάποιες φορές τους έβρισκαν και επιδρομές πολέμων, ώστε άλλοι μεν να εξολοθρεύονται από τα ξίφη τους, άλλοι δε, φοβούμενοι μήπως πάθουν τα ίδια, να εγκαταλείπουν και τα σπίτια τους και την πατρίδα τους, και να μεταναστεύουν σε άλλες χώρες. Αλλά αυτά τα έπαθαν οι παλαιοί, και όχι μόνο μία φορά, εξαιτίας της πολλής τους αμαρτίας. Όσοι όμως εν Χριστώ έλαβαν τη χάρη μέσω της πίστεως, και ξέπλυναν τους μολυσμούς της αμαρτίας μέσω του αγίου βαπτίσματος, δεν θα περιπέσουν στα κακά εκείνων, ούτε βέβαια θα υποστούν απροσδόκητη ζημία για όσα πνευματικά έχουν κοπιάσει. Αντιθέτως, θα απολαύσουν τα δικά τους κατορθώματα, σύμφωνα με αυτό που υμνείται στους Ψαλμούς: «Τους κόπους των καρπών σου θα φας»· όπου καρποί ονομάζονται οι σάρκες κάτω από την παλάμη. Διότι κανείς δεν τους εκδιώκει, ούτε βέβαια θα τους απομακρύνει ποτέ από την κατοικία που πρόκειται να τους δοθεί από τον Θεό. Διότι υπάρχουν πολλές κατοικίες κοντά στον Πατέρα. Αλλά ούτε θα εκπέσουν από τον κλήρο που θα τους δοθεί και που αρμόζει στις νοητές τους ευκαρπίες. Διότι θα είναι, λέει, η ζωή τους σαν τις ημέρες του ξύλου της ζωής, δηλαδή άγια. Τέτοια άλλωστε ήταν η ζωή στους πρωτοπλάστους πριν από την παράβαση, όταν τους επιτρεπόταν να γίνουν μέτοχοι του ξύλου της ζωής, αφού δεν είχε βρει ακόμη τόπο μέσα τους η βδελυρότατη και θεομίσητη αμαρτία.

Τιμήσαμε τον αμειβόμενο κόπο μας, φροντίζοντας να κατορθώσουμε εκείνα με τα οποία θα μπορούσε κανείς να ευδοκιμήσει ενώπιον του Θεού και των ανθρώπων. γ. Αυτή λέμε ότι είναι η εορτή των Εβδομάδων και του θερισμού των σιτηρών. Έχοντας φτάσει λοιπόν σε αυτό το σημείο φαιδρότητας και έχοντας βρεθεί στο επίκεντρο κάθε αρετής, συσσωρεύοντας στις ψυχές μας πλούτο από πολυειδή ευκαρπία και κλείνοντάς τον σαν σε θησαυροφυλάκια (διότι είναι γραμμένο: «Τους καρπούς των κόπων σου θα φας»), τότε βεβαίως, τότε θα καταλύσουμε και στις άνω σκηνές, και θα λάβουμε από τον Θεό τα αγαθά του παραδείσου, και θα ανεβούμε σε εκείνη την αρχαία και αληθινά πολυπόθητη ευημερία, ζώντας έναν βίο χωρίς ιδρώτα και εντελώς αμέτοχο από κάθε πόνο. Τύπος αυτού του γεγονότος είναι η τρίτη εορτή, η Σκηνοπηγία, κατά την οποία έπαιρναν κλαδιά φοινίκων και άλλων δέντρων, προεικονίζοντας, νομίζω, μέσω αυτού του τύπου τα αγαθά του παραδείσου. Λοιπόν, θα επαναφέρω τον λόγο μου σε όσα ειπώθηκαν στην αρχή· διότι, είπε ο Θεός, πρέπει τρεις φορές τον χρόνο κάθε αρσενικό να εμφανίζεται ενώπιόν Του. Έπειτα, πώς δεν αξίζει να εξετάσουμε την αιτία αυτού του θείου και ιερού θεσπίσματος; Αν και ο επί πάντων Θεός είναι δημιουργός των όλων, και με τα δικά Του προστάγματα παρήχθησαν στην ύπαρξη τόσο το θηλυκό όσο και το αρσενικό γένος. Πώς λοιπόν απέκλεισε το θηλυκό από την υποχρέωση να εμφανίζεται ενώπιόν Του, ενώ το αρσενικό το αξιώνει με τέτοια λαμπρή και περιφανή δόξα;

Ή δεν ακούς τον Δαβίδ να ψάλλει: «Τους κόπους των καρπών σου θα φας;» και βέβαια τον σοφό και ιερό Παύλο να γράφει: «Επειδή ό,τι σπείρει ο άνθρωπος, αυτό και θα θερίσει;» ΠΑΛΛ. Το άκουσα. ΚΥΡ. Διότι κανείς δεν αγωνίζεται γενναία χωρίς ανταμοιβή, και είναι παντού απολύτως αληθινός αυτός που λέει: «Δεν είναι άδικος ο Θεός, ώστε να ξεχάσει τον κόπο σας και την αγάπη που δείξατε για το όνομά του». Και δεν πρόκειται καθόλου να ξεχάσει, αλλά ότι θα διανείμει τα έπαθλα των κόπων σε εκείνους που είναι ανώτεροι από τη μαλθακότητα που παρασύρει στην αμαρτία, μας το βεβαιώνουν πάλι όσα είναι γραμμένα στους Αριθμούς: «Και μίλησε ο Κύριος προς τον Μωυσή και τον Ελεάζαρ τον ιερέα, λέγοντας: Λάβε το σύνολο όλης της συναγωγής των υιών Ισραήλ, από είκοσι ετών και πάνω, κατά τους οίκους των πατριών τους· καθένας που βγαίνει για να παραταχθεί σε πόλεμο στον Ισραήλ». Έπειτα, αφού έγινε η απαρίθμηση κατά δήμους και κατά φυλές, προσθέτει πάλι: «Και μίλησε ο Κύριος προς τον Μωυσή, λέγοντας: Σε αυτούς θα μοιραστεί η γη για κληρονομιά, με βάση τον αριθμό των ονομάτων· στους περισσότερους θα αυξήσεις την κληρονομιά, και στους λιγότερους θα μειώσεις την κληρονομιά τους· στον καθένα, όπως ακριβώς καταμετρήθηκαν, θα δοθεί η κληρονομιά τους, ανάμεσα σε πολλούς και λίγους». Και αυτός βέβαια είναι ο νόμος σχετικά με το ότι πρέπει να κληρονομούν όσοι διανύουν ήδη το εικοστό έτος της ηλικίας τους.

Διότι, βιώνοντας τον σαββατισμό εν Χριστώ και βαδίζοντας προς το ολοκληρωτικό τέλος της αμαρτίας, θα απολαύσουμε τα άνωθεν αγαθά, έχοντας απαλλαγεί από κάθε πόνο και χωρίς ιδρώτα, βρίσκοντας πλουσιοπάροχα καθετί που μας ωφελεί. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Αληθινός είναι ο λόγος. Διότι η τότε ζωή των αγίων θα στηρίζεται σε όλα τα έτοιμα και προκείμενα αγαθά· ας λεχθεί λοιπόν και από εμάς τους ίδιους προς κάθε άγιο: «Τους κόπους των καρπών σου θα φας». ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Επομένως, επιστρέφοντας στην αρχή και επαναφέροντας τον λόγο προς τα πίσω, λέμε εκείνο, ότι δηλαδή πολύ σωστά και με συνέπεια ο νόμος, αφού μας έστρεψε προς τον Ένα, τον εκ φύσεως και αληθινά Θεό, δεν επέτρεψε να αγνοούμε ούτε τον συναΐδιο Λόγο, ο οποίος γεννήθηκε από Αυτόν, βρίσκεται μέσα σε Αυτόν και συνυπάρχει μαζί Του.

Διότι υπάρχουν αναρίθμητες χώρες και πόλεις σε όλη την οικουμένη στις οποίες άγιες και θεοφιλείς ψυχές ανθρώπων λειτουργούν στον Θεό, ζώντας βεβαίως σύμφωνα με τον νόμο και πολιτευόμενες ευαγγελικά, και προσφέροντας ως θυσία σε Αυτόν, σαν οσμή ευωδίας, προφανώς πνευματικής, την πίστη, την ελπίδα, την αγάπη, την υπομονή, την πραότητα, τη φιλοπτωχία. «Διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός», σύμφωνα με τις Γραφές. Αλλά όλοι αυτοί, σαν σε μία και κοινή μητέρα, προστρέχουν στην επουράνια Ιερουσαλήμ, την Εκκλησία των πρωτοτόκων, την άνω ωραία πόλη, την αληθινή σκηνή, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος· εκεί θα λειτουργήσουμε καθαρότερα, αφού αφαιρεθεί από εμάς εντελώς η αμαρτία, και αφού καταπαύσει ο λέοντας και ο δράκοντας, ο βασιλίσκος και η ασπίδα. Διότι «εκεί», λέει, «θα υπάρχει καθαρός δρόμος, και θα ονομαστεί άγιος δρόμος, και δεν θα βρεθεί εκεί λέοντας, ούτε κανένα από τα πονηρά θηρία δεν θα ανέβει εκεί». Εκεί θα φάμε μερίδα που έχει μοιραστεί. Διότι έχει γραφτεί: «Τους καρπούς των κόπων σου θα φας». Ή μήπως δεν είναι ανάλογη με τους κόπους του καθενός η ανταπόδοση των αγαθών, έστω και σε μεγαλύτερο μέτρο λόγω της γενναιοδωρίας του Δεσπότη; «Διότι μέτρο», λέει, «καλό, συμπιεσμένο, που ξεχειλίζει και έχει κουνηθεί, θα δώσουν στον κόρφο σας». ΠΑΛΛ. Σωστά τα είπες. Όμως πες μου αυτό: δεν επιτρεπόταν, δηλαδή, στους Λευίτες να ιερουργούν ενώ βρίσκονταν στις δικές τους πόλεις και στα χωριά τους; ΚΥΡ.

Διότι είναι γραμμένο: Τους κόπους των καρπών σου θα φας· μακάριος είσαι, και καλό θα σου συμβεί. Και ο Απόστολος παραγγέλλει λέγοντας: Να εργάζεστε το αγαθό με τα ίδια σας τα χέρια, ώστε όχι μόνο ο ίδιος που εργάζεται να τρώει, αλλά και να μεταδίδει από τους δικούς του κόπους σε εκείνον που έχει ανάγκη.

Καθώς λοιπόν αυτοί φωνάζουν και δεν επιτρέπουν στον Κύριο να αναβάλει, εκείνος που υποσχέθηκε και είπε: «Ενώ εσύ ακόμη θα μιλάς, εγώ θα πω: Ιδού, είμαι παρών», τους αξιώνει να λάβουν απάντηση. Γι' αυτό προσθέτει στη συνέχεια: «Ορκίστηκε ο Κύριος στη δόξα του και στη δύναμη του βραχίονά του: Δεν πρόκειται πλέον να δώσω το σιτάρι σου και τα τρόφιμά σου στους εχθρούς σου, ούτε θα πιουν πλέον ξένοι γιοι το κρασί σου, για το οποίο μόχθησες». Διότι παλαιότερα συνέβαιναν αυτά, όταν προσέφεραν τον καρπό τους ως τροφή στους εχθρούς του Θεού, πράττοντας και ενεργώντας με τέτοιον τρόπο, ώστε οι πράξεις τους να γίνονται τροφή των δαιμόνων· τώρα όμως, σε όσους πρόκειται να αξιωθούν τον νέο αιώνα και να τύχουν των όσων έχουν υποσχεθεί, ο Κύριος ορκίζεται με όρκο ότι δεν θα δώσει πλέον τους καρπούς τους στους εχθρούς, αλλά ότι οι ίδιοι θα τους απολαύσουν. Επειδή, καθώς επιτυγχάνουν τον ενάρετο βίο και ζουν θεοσεβώς, είναι δίκαιο να απολαύσουν τους δικούς τους καρπούς, σύμφωνα με το λεγόμενο: «Τους κόπους των καρπών σου θα φας». «Θα φάνε», λέει, «και θα πιουν στις άγιες επαύλεις μου». Αυτές θα μπορούσαν να είναι οι «πολλές μονές που υπάρχουν κοντά στον Πατέρα», και επειδή ακριβώς αναφέρθηκε σε «επαύλεις» ή, σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές, σε «αυλές», ακολούθως μνημονεύει και το ιερό.

Και με θαυμαστό τρόπο, ονομάζοντας τον σωζόμενο «νέο» ως «εκατό ετών» και αναφέροντας ομοίως τον «αμαρτωλό» ως «εκατό ετών», παρουσίασε το ισότιμο της ηλικίας κατά την εκ νεκρών ανάσταση. «Θα είναι» λοιπόν και ο ίδιος ο «αμαρτωλός εκατό ετών και θα είναι επικατάρατος», ακμαίος και ως προς την κακία τέλειος, «πεθαίνοντας» στην αμαρτία του, ενώ ο «νέος» πάλι «εκατό» ετών, θα παραλαμβάνεται και αυτός τέλειος μεταξύ τελείων για τη σωτηρία. Αυτοί οι ίδιοι «θα οικοδομήσουν οικίες και οι ίδιοι θα κατοικήσουν μέσα σε αυτές»· διότι με τα δικά τους έργα και τις δικές τους πράξεις θα εξασφαλίσουν για τον εαυτό τους «τις μονές παρά τω Πατρί», αλλά και «θα φάνε τους κόπους των καρπών τους»· γι' αυτό, όσα καλλιέργησαν και συγκέντρωσαν, αυτά θα βρουν και από αυτά θα τραφούν, χωρίς πλέον να αγωνιούν μήπως ξένοι αρπάξουν τους κόπους τους. Γι' αυτό έχει λεχθεί: «δεν θα οικοδομήσουν για να κατοικήσουν άλλοι, και δεν θα φυτέψουν για να φάνε άλλοι», αλλά θα διαβιώσουν στον άπειρο αιώνα μέσα σε αθάνατη ευζωία.

Τους κόπους των καρπών σου θα φας. Οι υπόλοιποι μεταφραστές το απέδωσαν ως «κόπο των χεριών»· το αναφέρουν δε, όπως ακριβώς στην περίπτωση του γεωργού, ο οποίος απολαμβάνει τους καρπούς αυτών που καλλιέργησε. Το ίδιο ισχύει και για εκείνον που αγωνίζεται στην οδό της θεοσέβειας, ο οποίος αποταμιεύει για τον εαυτό του τροφή ενόψει της μέλλουσας ζωής, η οποία είναι ανάλογη με τους κόπους που κατέβαλε. Άλλωστε, η αρετή και ο κατά Θεόν κόπος αποτελούν τροφή και χαρά για την ψυχή. Τέτοιος είναι αυτός που φοβάται τον Κύριο. Εκείνος, όμως, που αγαπά, όντας ήδη τέλειος, θα φάει τον επουράνιο άρτο, σύμφωνα με τον λόγο: «Μακάριος είναι εκείνος που θα φάει άρτο στη βασιλεία των ουρανών».

«δεν θα καταισχυνθεί» Θα ντροπιαστούν [δηλαδή], όταν στις θύρες του λαού που προέρχεται από τα έθνη σταθούν οι Ιουδαίοι, ακούγοντας τα της πίστεως. «Ωδή των αναβαθμών· άσμα των υψηλών». «μακάριοι» Διότι τι είναι πιο μακάριο από αυτό; Είναι δε φανερό ότι μακαρίζει όλους τους αγίους. «αυτοί που πορεύονται» Όσοι, λέει, κατόρθωσαν τις αρετές και πορεύθηκαν σύμφωνα με τις εντολές του Κυρίου. «τους καρπούς» Διότι όσοι κοπιάζουν εδώ, βρίσκουν (απολαμβάνουν) στον μέλλοντα αιώνα [τις ανταμοιβές]. «μακάριος είσαι» Για αυτούς που αγωνίζονται με αυτόν τον τρόπο μιλάει το Άγιο Πνεύμα. «η γυναίκα» Εννοεί την ψυχή του αγαθού ανθρώπου, η οποία στον οίκο του σώματος θερμαίνεται και αναπαύεται σαν άμπελος. «οι γιοι σου» Οι αγαθοί λογισμοί, σαν γιοι που περικυκλώνουν την καρδιά <του ανθρώπου>, όπως ακριβώς ένα τραπέζι. «ιδού» Βλέπεις πώς δείχνει τον μισθό όσων φοβούνται τον Κύριο, πώς ευλογούνται και δοξάζονται. «να σε ευλογήσει» Με την ευλογία που φανερώθηκε στη Σιών· με αυτήν ευλογήθηκαν οι πιστοί και απολαμβάνουν τα μυστικά αγαθά [κάθε μέρα (καθημερινά)]. «και να δεις» Διότι οι αρετές γεννούν αρετές. «ειρήνη» Ο Χριστός είναι η ειρήνη μας προς τον πιστό λαό. «Ωδή των αναβαθμών· άσμα των υψηλών». «πολλές φορές» Ο Χριστός λέει για τους Ιουδαίους [ο λόγος], ότι [πάντοτε] εναντιώνονταν στον Χριστό· διότι δεν ήθελαν να ζει, από τότε που γεννήθηκε εν σαρκί. Γι' αυτό [έχει γραφτεί] το «πολλές φορές».

ΥΙΔ΄. ΣΤΟΝ ΔΙΑΚΟΝΟ ΠΑΛΛΑΔΙΟ. Στο: «Τους κόπους των καρπών σου θα φας». «Τους κόπους των καρπών σου θα φας». Είναι ψαλμικό μελώδημα, χρήσιμο για κάθε βίο. Και όσοι φροντίζουν για τη σεμνότητα, λέει, θα φάτε τους καρπούς της, τιμώμενοι από τον Θεό με άφθαρτα στεφάνια· ενώ οι ακόλαστοι βέβαια και οι άδικοι, θα λάβουν τις συνέπειες των κακών τους πράξεων.

Επειδή και ο Ιώβ δεν στεφανώθηκε για τον λόγο ότι διατάχθηκε να θυσιάσει και δεν θυσίασε, αλλά επειδή υπέμεινε γενναία τις οδύνες. Και ο Παύλος εξάλλου από αυτά αναδεικνυόταν ένδοξος, από τις μαστιγώσεις, από τις θλίψεις, από τα άλλα τα οποία υπέμεινε με ευχαριστία. «Τους κόπους των καρπών σου θα φας· μακάριος είσαι, και καλό θα σου συμβεί». Για ποιον λόγο διπλασιάζει τον μακαρισμό;

Δεν πρέπει να αφήνουμε ανεξέλεγκτα τα αυτιά μας έκθετα σε όλους όσοι μιλούν και γράφουν. Τίποτα δεν είναι ταχύτερο από τη φήμη. ΤΙΤΛΟΣ Εʹ. — Περί των φιλόπονων και των επιμελών· και ότι πρέπει να μοχθεί κανείς, διότι αυτό έχει ωφέλεια. «Με τον ιδρώτα του προσώπου σου θα τρως τον άρτο σου.» «Από τη μέριμνα και τη φροντίδα θα σου φανερωθεί ειρήνη.» «Θα εξέλθει ο άνθρωπος για το έργο του», και τα λοιπά. «Τους κόπους των καρπών σου θα φας· μακάριος είσαι, και καλό θα σου συμβεί.» «Άνοιξε τους οφθαλμούς σου, και θα χορτάσεις άρτους.» «Εάν είσαι άοκνος, ο θερισμός σου θα έρθει σαν πηγή, και η φτώχεια θα απομακρυνθεί από κοντά σου σαν καλός δρομέας.» «Όποιος φυτέψει συκιά, θα φάει από τον καρπό της.» «Τα χέρια των ανδρείων πλουτίζουν. Εκείνος που συνάγει για τον εαυτό του με ευσέβεια, θα πληθυνθεί.» «Τους πήχεις της απλώνει σε πράγματα ωφέλιμα, και τα χέρια της τα απλώνει στο αδράχτι.» Και πάλι: «Στήριξε τους βραχίονές της στην εργασία, και γεύτηκε ότι είναι καλό το να εργάζεται.» «Εργάζεστε το έργο σας πριν από τον καιρό του, και Εκείνος θα σας δώσει τον μισθό σας στον καιρό του.» «Καλύτερος είναι αυτός που εργάζεται στα πάντα, παρά αυτός που καυχάται και στερείται άρτου.» «Σε όλα τα έργα σου να δραστηριοποιείσαι, και να μην αδρανείς.» «Άνθρωπος που επρόκειτο να αποδημήσει κάλεσε τους δικούς του δούλους, και τους παρέδωσε τα υπάρχοντά του· και στον έναν μεν έδωσε πέντε τάλαντα», και τα λοιπά. «Εσείς οι ίδιοι γνωρίζετε ότι στις ανάγκες μου, και σε όσους ήταν μαζί μου, υπηρέτησαν αυτά εδώ τα χέρια.»

Ψαλμός ρκζ'. <Ωδή των αναβαθμών>. «Μακάριοι είναι όλοι όσοι φοβούνται τον Κύριο, όσοι πορεύονται στις οδούς του», όποιοι και αν είναι αυτοί, είτε σοφοί είτε απλοί, όπως ακριβώς άθλιοι είναι εκείνοι που ζουν με αφοβία και ασέβεια, στις οδούς του εχθρού. «Τους καρπούς των κόπων σου θα φας», άνθρωπε, όταν αναχωρήσεις από τον βίο, είτε είναι φαύλοι είτε αγαθοί. «Μακάριος είσαι, και όλα θα σου πάνε καλά», εφόσον πορεύεσαι στις οδούς του Κυρίου. Και αν είναι έγγαμος, «η γυναίκα σου σαν καρπερή κληματαριά μέσα στο σπίτι σου» θα αναδειχθεί, «οι δε γιοι σου σαν νεόφυτα ελιάς» θαλερά «γύρω από το τραπέζι σου» θα σου προσφέρουν χαρά και τέρψη. «Ιδού, έτσι» θα ευφρανθεί και «θα ευλογηθεί», δηλαδή θα επαινεθεί, «ο άνθρωπος που φοβάται τον Κύριο». Και «αφού ευλογηθείς από τον Κύριο από τη Σιών, είθε να δεις τα αγαθά» του Θεού «και τους γιους των γιων σου εν ειρήνη όλες τις ημέρες της ζωής σου».

Αυτός, λοιπόν, φλεγόμενος από τον θείο πόθο και αγαπώντας τη θεία δόξα, αποστρεφόταν και περιφρονούσε τις τιμές και τις δόξες των ανθρώπων ως μάταιες. Γι' αυτό, όταν σκέφτηκε να μεταβεί στα Ιεροσόλυμα και να επιλέξει εκεί τον ασκητικό βίο, μόνο στη μητέρα του αποκαλύπτει το μυστικό της καρδιάς του, με σκοπό εκείνη να τον εφοδιάσει με τις μητρικές ευχές της· πράγμα που και έγινε. Διότι η όντως θεοφιλής εκείνη γυναίκα δεν έδειξε γυναικεία αδυναμία, δεν προτίμησε το αγαπημένο της παιδί περισσότερο από τον Θεό, δεν προέβαλε, όπως ίσως αναμενόταν, τη συμφορά της χηρείας και της εγκατάλειψης, αλλά είπε: «Πήγαινε, παιδί μου, πήγαινε προς τον Θεό και πράξε αυτό που σου φάνηκε καλό, ώστε να γίνεις ευάρεστος σε Αυτόν· και είθε ο Κύριος να σου στείλει άγγελο που θα κατευοδώνει τον δρόμο σου μπροστά σου και να σε αναδείξει "σαν το δέντρο που είναι φυτεμένο κοντά στα τρεχούμενα νερά" και να σε αξιώσει να γευτείς τον πλούσιο "καρπό των κόπων σου"· να σε ενδυναμώνει "με έργα και με λόγια" ώστε "να κάνεις το θέλημά Του", χαρίζοντάς σου πάντοτε σπόρους πνευματικής εργασίας, και οι προσευχές σου για τη σωτηρία πολλών ας γίνουν ευπρόσδεκτες "ενώπιον του Θεού"».

Έπρεπε, λοιπόν, και ο μακάριος αυτός, μαζί με όλους όσους φοβούνται τον Κύριο και πορεύονται στις οδούς Του, σύμφωνα με εκείνη τη ρήση του Ψαλμού, να αξιωθεί τη θεία ευλογία και να ατενίζει διαρκώς τα αγαθά της νοητής Ιερουσαλήμ, λαμβάνοντας ήδη από τώρα τον αρραβώνα της ελπιζόμενης απόλαυσής τους· να μην ακμάζει δηλαδή μόνο ο ίδιος στις αρετές, ούτε να βλέπει μόνο τους πνευματικούς υιούς που γεννήθηκαν από αυτόν, αλλά να βλέπει και τους υιούς των υιών του, οι οποίοι θα έμοιαζαν με νεόφυτα ελιάς και θα στέκονταν γύρω από την τράπεζά του, απολαμβάνοντας πλουσιοπάροχα από αυτόν τα γλυκύτατα κεράσματα της ασκήσεως. Επειδή, όμως, αυτά γίνονταν και στην πράξη και ο τόπος ήταν πλέον στενόχωρος για το πλήθος των μοναχών, αφού είχαν συγκεντρωθεί περίπου εκατό, και εφόσον ο προαναφερθείς καθηγούμενος, ο μοναχός Θεοδόσιος, αναπαύθηκε, ο μέγας αυτός ανήρ γίνεται κύριος του όρους, και ο κλήρος της κατοικίας μεταβιβάστηκε πλέον στους κληρονόμους του όρους. Αναφέρομαι στη συνοδεία αυτού του νέου Αβραάμ, ο οποίος μετανάστευσε από την προγονική του γη και βάδισε προς εκείνη που του υποδείχθηκε, ακολουθώντας Εκείνον που τον καθοδήγησε· από τον Οποίο εξάλλου, όπως αποφαίνομαι χωρίς κανέναν δισταγμό, του δόθηκε, σύμφωνα με την υπόσχεση, η κατοχή του όρους, στον ίδιο και στο σπέρμα του μετά από αυτόν· διότι «οι δίκαιοι», λέει, «θα κληρονομήσουν τη γη και θα κατοικήσουν επ’ αυτής εις αιώνα αιώνος».

Είσαι μακάριος και καλό θα προκύψει για σένα. Αλλά να προσέχεις το έργο σου, διότι ακόμη δεν έχει φτάσει στο τέλος του. Πρέπει να εγκαρτερήσεις μέχρι τέλους, ώστε με αυτόν τον τρόπο να στεφανωθείς. Υπόμενε γενναία τα δεινά της εξορίας, ετοιμάσου ακόμη και να πεθάνεις για την αγία εικόνα του Χριστού. Προφύλασσε τον εαυτό σου διατηρώντας τον συνεσταλμένο, να είσαι σε εγρήγορση απέναντι στους αόρατους εχθρούς. Να χαίρεσαι με την ελπίδα, να δείχνεις υπομονή στη θλίψη, να νήφεις στις προσευχές, προσευχόμενος και για εμένα τον αμαρτωλό, για να σωθώ μαζί με εσάς. Σε ασπάζονται οι αδελφοί σου που βρίσκονται μαζί μου. Ο Κύριος να είναι μαζί σου.

Αυτοί είναι οι δρόμοι και ακόμη περισσότεροι. Εσύ, λοιπόν, άνθρωπε του Θεού και πιστέ θεράποντα, όπως μαθαίνω, είσαι ένας από αυτούς, φιλοξενώντας τους αδελφούς μας που οδοιπορούν εν Χριστώ. Είσαι μακάριος και καλό θα προκύψει για σένα· στον Θεό προσφέρεις τη χάρη. Συνέχισε, παρακαλώ, το έργο που επιτελείς, έτσι ώστε, αγωνιζόμενος μαζί με όσους κοπιάζουν σε αυτό, να λάβεις και εσύ μαζί τους τις ανταμοιβές από τον Θεό, ο οποίος ζυγίζει όλα όσα γίνονται.

Αλλά δόξα τω Θεώ, τιμιότατε αδελφέ μου, που σε αυτόν τον πικρό χειμώνα της απιστίας αναδείχθηκες ως άνθος ορθοδοξίας, ή μάλλον ως ομολογητής του Χριστού. Όταν παρουσιάστηκες ενώπιον των κρατούντων δεν δείλιασες, ομολόγησες την καλή ομολογία. Μαστιγώθηκες αρκετά, εξορίστηκες, περιορίστηκες κάπου εδώ σε ένα απόμερο μέρος. Οδηγήθηκες πάλι στα χέρια βασανιστών, δεν αποθαρρύνθηκες, δεν αρνήθηκες την πίστη, καταξεσχίστηκες ξανά από τα χτυπήματα και παρέμεινες αήττητος, μη φοβούμενος αυτούς που σκοτώνουν το σώμα, αλλά τον μόνο Κύριο και Θεό και Βασιλέα, σύμφωνα με τη δική Του εντολή. Μακάριος είσαι και καλό θα σε βρει. Πόσο ευγενής είσαι εσύ, και από αυτούς της ανατολής του ηλίου ευγενέστερος. Εάν δε σε συγκατέλεξαν στους υφαντές ως βασιλικό υπηρέτη, μην απορήσεις, διότι τέτοια υφίστανται οι άγιοι. Έπειτα, διότι και παρά τη θέλησή τους, υπέδειξαν αληθινά στον κόσμο ότι είσαι δούλος του Βασιλέως των ουρανών, απόδειξη της μαρτυρίας του Θεού, έλεγχος της ασέβειας.

Μακάριος είσαι, πατέρα μου, και καλά θα είναι για εσένα, που αναδείχθηκες πατέρας πολλών και τους οδήγησες σε τέτοιο μέτρο αρετής, ώστε τώρα να βρίσκονται όλοι στην εξορία για την εντολή και τον νόμο του Κυρίου. Αλλά προσεύχου θερμά για όλους αυτούς, να ολοκληρώσουν τον δρόμο τους.

Εκεί όμως δεν υπάρχει τέλος. Εκεί ο καθένας θα γευθεί τους κόπους των καρπών του. «Εκεί θα ευφρανθούμε για αυτόν που δεσπόζει με τη δύναμή του στους αιώνες.» Αρκεί μόνο να νεκρώσουμε «τα μέλη μας τα επί της γης: την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία.» Αρκεί μόνο να σηκώσουμε τον ζυγό της υποταγής, «δείχνοντας ανοχή ο ένας στον άλλον με αγάπη», «βαστάζοντας τα βάρη ο ένας του άλλου και εκπληρώνοντας έτσι τον νόμο του Χριστού», σύμφωνα με τα γεγραμμένα.

Δεν βρίσκεται άραγε ενώπιόν μας η βασιλεία των ουρανών; Όχι η αιώνια ζωή; Όχι η ανεκλάλητη χαρά; Είναι δυνατόν λοιπόν, επιδεικνύοντας ραθυμία, να αποκτήσουμε κάτι από τα μέγιστα και τα επιθυμητά; Σε καμία περίπτωση. Επομένως, πρέπει να κινητοποιηθούμε με κάθε προθυμία, και να θερίσουμε όχι κάποια φθαρτά και πρόσκαιρα, αλλά άφθαρτα και αιώνια, ώστε να είναι δυνατόν να ειπωθεί και για εμάς: «Τους κόπους των καρπών σου θα φας· μακάριος είσαι, και καλό θα σου συμβεί.» Ας μην πει κανείς: «Είμαι ασθενής, και δεν μπορώ να θερίζω.» Είσαι ασθενής στο σώμα· αλλά στο πνεύμα, εάν το θέλεις, είσαι δυνατός στο να εργάζεσαι το αγαθό· έχεις δάκρυα, έχεις κατάνυξη, έχεις συντριβή ψυχής, έχεις φυλακή του νου, έχεις πραότητα, έχεις ειρήνη και αγιασμό, τα οποία είναι εξαιρετικά προσφιλή στον Θεό. Ας μην πει κανείς: «Έχω υποσκελιστεί και δεν μπορώ να σταθώ όρθιος.» Θέλησέ το μόνο, και θα σε εγείρει «Εκείνος που σηκώνει από το χώμα τον φτωχό και ανυψώνει από την κοπριά τον πένητα». «Μήπως αυτός που πέφτει δεν σηκώνεται ή αυτός που απομακρύνεται δεν επιστρέφει;» «Ζω εγώ, λέγει ο Κύριος· δεν θέλω τον θάνατο του αμαρτωλού, αλλά το να επιστρέψει και να ζήσει.» Ποια εύλογη πρόφαση θα έχουμε λοιπόν στο εξής; Και ποια ευπρόσωπη απολογία, για να μην εκπληρώνουμε με κάθε προθυμία τις εντολές, ώστε να επιτύχουμε τα αγαθά των επαγγελιών;

Επειδή λοιπόν αυτή η επιλογή βρίσκεται στην εξουσία μας, σας παρακαλώ, αδελφοί, ας σπείρουμε και εμείς πολλά, και ας ποτίσουμε πάρα πολλά, και ας αυξήσουμε τα γεννήματα της δικαιοσύνης μας, ώστε, όταν έρθει το νοητό θέρος, να γεμίσουμε τα χέρια μας και τους κόλπους μας με τα πνευματικά δεμάτια, για να αξιωθούμε να ακούσουμε: «Η ευλογία του Κυρίου να είναι πάνω σας», «σας ευλογήσαμε από τον οίκο του Κυρίου». «Τους κόπους των καρπών σου θα φας, μακάριος είσαι και καλό θα σου συμβεί.» Αυτός μεν είναι ο λόγος γι' αυτά· θέλω όμως, αδελφοί, να σας υπενθυμίσω ότι οι νύχτες τώρα απλώνονται σαν πέλαγος συγκρινόμενες με τη μικρή διάρκεια των ημερών· και όπως η αγρυπνία συνηθίζει να λιώνει το σώμα, έτσι και η πολυυπνία παχαίνει τη σάρκα· και όταν παχαίνει η σάρκα, τρέφονται μαζί της και τα πάθη. Τι πρέπει λοιπόν να πούμε; «Καθένας από εσάς έχει ψαλμό», έχει μελέτη, έχει προσευχή· όλα ας τελούνται με μέτρο, όλα για την οικοδομή της ψυχής, για τον καταρτισμό του πνεύματος, «Για να μη σας πειράζει ο σατανάς εξαιτίας της ακράτειας». Και το λέω αυτό, όχι μόνο για τον ύπνο, αλλά και για το φαγητό και το ποτό και για οτιδήποτε άλλο· διότι το μέτρο είναι άριστο στο να μας προφυλάσσει σώους και αβλαβείς από τις παρεκτροπές προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση.