Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 127:5

Η γυναίκα σου θα είναι σαν άμπελος που ευδοκιμεί. Σε εκείνον που φοβάται τον Κύριο δίδεται ως δώρο όχι μια οποιαδήποτε γυναίκα, αλλά εκείνη που είναι στολισμένη με αγαθούς καρπούς. Διότι η αγαθή γυναίκα αποτελεί αγαθή μερίδα. Και είθε να δεις τα αγαθά της Ιερουσαλήμ όλες τις ημέρες της ζωής σου. Δηλαδή τα νοητά αγαθά: «Εκείνα που μάτι δεν είδε», και τα εξής.

Διότι γνωρίζει ότι δεν το θέλω, αλλά, εφόσον εσύ ρωτάς και θέλεις να σωθείς, θέλω οπωσδήποτε να γίνω αντίψυχός σου, εάν με ενδυναμώσει ο Κύριος. «Είθε να σου δώσει ο Θεός βοήθεια από τη Σιών, και είθε να δεις τα αγαθά της Ιερουσαλήμ όλες τις ημέρες της ζωής σου.» Προσευχήσου για μένα, αδελφέ.

Προς τους Ευαισηνούς Αν και είναι μεγάλο το πλήθος των υποθέσεων που μας απασχολούν και ο νους μας συνέχεται από μύριες φροντίδες, εντούτοις ποτέ δεν αποβάλαμε από τη μνήμη μας τη μέριμνα για τη δική σας αγάπη, δεόμενοι προς τον Θεό μας να παραμείνετε στερεοί στην πίστη, στην οποία στέκεστε και για την οποία καυχάσθε με την ελπίδα της δόξας του Θεού. Διότι, πράγματι, είναι πλέον δυσεύρετο και εξαιρετικά σπάνιο να δει κανείς μια Εκκλησία αγνή, η οποία να μην έχει υποστεί καμία βλάβη από τη χαλεπότητα των καιρών, αλλά να διασώζει ακέραιη και άθραυστη την αποστολική διδασκαλία, όπως ακριβώς ανέδειξε τη δική σας στους παρόντες καιρούς Εκείνος που αναδεικνύει σε κάθε γενεά τους άξιους της δικής Του κλήσεως. Και είθε να σας δωρίσει ο Κύριος τα αγαθά της άνω Ιερουσαλήμ, επειδή αποπέμψατε τις εναντίον μας ψευδείς διαβολές πίσω στα κεφάλια των ψευδολόγων, μην επιτρέποντάς τους την είσοδο στις καρδιές σας. Και γνωρίζω και έχω την πεποίθηση εν Κυρίω ότι ο μισθός σας είναι μεγάλος για την πράξη σας αυτή. Διότι αναλογιστήκατε σοφά μέσα σας αυτό το οποίο είναι και αληθινό, ότι δηλαδή εκείνοι που μου ανταπέδωσαν πονηρά αντί για αγαθά και μίσος αντί για την αγάπη μου προς αυτούς, με διαβάλλουν τώρα για εκείνα τα ζητήματα για τα οποία οι ίδιοι αποδεικνύεται ότι έχουν υποβάλει έγγραφες ομολογίες.

Τώρα θα ήμουν μαζί με τους αγγέλους· τώρα θα απολάμβανα τα επουράνια αγαθά. Ω, των πονηρών βουλευμάτων! Για μια πρόσκαιρη απόλαυση της αμαρτίας, βασανίζομαι αιώνια· για την ηδονή της σάρκας, παραδίδομαι στο πυρ. Δίκαιη είναι η κρίση του Θεού. Καλούμουν και δεν υπάκουα· διδασκόμουν και δεν έδινα προσοχή· με προειδοποιούσαν και εγώ τους περιγελούσα. Αυτά και άλλα παρόμοια θα λες θρηνώντας τον εαυτό σου, εάν αρπαγείς από τον θάνατο πριν προλάβεις να μετανοήσεις. Άνθρωπε, ή φοβήσου τη γέεννα ή επιδίωξε τη βασιλεία. Μου έρχεται να δακρύσω, όταν αναλογίζομαι ότι προτιμάς τα έργα της αισχύνης από τη μεγάλη δόξα του Θεού· και εξαιτίας της ηδονής της ακολασίας, αδυνατώντας να αποσπαστείς από την αμαρτία, αποκλείεις τον εαυτό σου από τα υποσχεμένα αγαθά, με αποτέλεσμα να μη δεις τα αγαθά της επουράνιας Ιερουσαλήμ.

Και πράγματι είπε κάποτε προς τους αγίους αποστόλους: «Δεν σας ονομάζω πλέον δούλους, εσείς είστε φίλοι μου. Ο δούλος δεν γνωρίζει τι κάνει ο Κύριός του. Εσάς όμως σας ονόμασα φίλους, διότι όλα όσα άκουσα από τον Πατέρα μου, σας τα έκανα γνωστά.» Σε αυτούς, λοιπόν, λέει και τα προαναφερθέντα στρεφόμενος προς αυτούς με τρόπο οικονομικότατο, δηλαδή αφού απέστρεψε το πρόσωπό του από εκείνους που δεν ήθελαν ούτε να βλέπουν ούτε να ακούν, και ήταν ανυπάκουοι και είχαν τυφλό μέσα τους τον νου, χάριζε ολόκληρο τον εαυτό του σε εκείνους που τον αγαπούσαν. Και αποβλέποντας σε αυτούς, είπε ότι είναι μακάριοι οι οφθαλμοί που βλέπουν, ή μάλλον που πρόκειται να δουν αυτά τα οποία οι ίδιοι είδαν πρώτοι και πριν από τους άλλους. Έχει διατυπωθεί, λοιπόν, ο λόγος γι' αυτά σύμφωνα με την κοινή συνήθεια των ανθρώπων. Πλην όμως εμείς πρέπει να γνωρίζουμε καλά τούτο: διότι το «βλέπειν» σε αυτές τις περιπτώσεις δεν δηλώνει την ενέργεια που γίνεται μέσω των σωματικών οφθαλμών, αλλά μάλλον την απόλαυση των αγαθών που έχουν δωρηθεί μέσω αυτού στους ευσεβείς. Όπως για παράδειγμα, εάν κάποιος έλεγε: «Ο τάδε είδε καλούς καιρούς», αντί του: «Απόλαυσε αγαθούς καιρούς». Και το ρητό: «Να δεις τα αγαθά της Ιερουσαλήμ», που έχει ειπωθεί στους Ψαλμούς, έτσι θα το κατανοήσεις, αντί του: «Μακάρι να αξιωθείς να συμμετάσχεις στα αγαθά της Ιερουσαλήμ», προφανώς της άνω Ιερουσαλήμ στους ουρανούς. Διότι το ότι δεν είναι απολύτως και οπωσδήποτε μακάριοι όσοι έγιναν απλώς θεατές των θεοσημειών που έκανε ο Χριστός, πώς είναι δυνατόν να το αμφισβητήσει κανείς;

Άλλοι, λοιπόν, ας επικαλούνται τους έρωτες —επειδή το παιχνίδισμα αρμόζει στον γάμο— και ας περιγράφουν το κάλλος της παρθένου και ας προβάλλουν σε αντιπαραβολή τη χάρη του νυμφίου και ας ραίνουν με λόγια, μαζί με τα άνθη, τους νυφικούς θαλάμους. Εγώ, όμως, θα σας ψάλω τον δικό μου επιθαλάμιο: «Είθε να σας ευλογήσει ο Κύριος από τη Σιών», και ο Ίδιος ας ενώσει τη συζυγία, και «είθε να δεις υιούς των υιών», και δεν είναι υπερβολή να πω, ακόμη ανώτερους.

Η μεν λοιπόν υπόσχεση είναι τόσο μεγάλη, ώστε να ξεπερνά το ανώτατο όριο της μακαριότητας. Διότι τι άλλο θα μπορούσε να ποθήσει κανείς μετά από ένα τέτοιο αγαθό, εφόσον έχει τα πάντα σε Αυτόν που θεάται; Διότι το να βλέπει κανείς σημαίνει το ίδιο με το να κατέχει, σύμφωνα με τη συνήθεια της Γραφής· όπως ακριβώς το «είθε να δεις τα αγαθά της Ιερουσαλήμ», έχει την έννοια του «είθε να τα βρεις»· και το «ας εξαλειφθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου», όπου με το «να μη δει», ο προφήτης δηλώνει το «να μη συμμετάσχει».

«δεν θα καταισχυνθεί» Θα ντροπιαστούν [δηλαδή], όταν στις θύρες του λαού που προέρχεται από τα έθνη σταθούν οι Ιουδαίοι, ακούγοντας τα της πίστεως. «Ωδή των αναβαθμών· άσμα των υψηλών». «μακάριοι» Διότι τι είναι πιο μακάριο από αυτό; Είναι δε φανερό ότι μακαρίζει όλους τους αγίους. «αυτοί που πορεύονται» Όσοι, λέει, κατόρθωσαν τις αρετές και πορεύθηκαν σύμφωνα με τις εντολές του Κυρίου. «τους καρπούς» Διότι όσοι κοπιάζουν εδώ, βρίσκουν (απολαμβάνουν) στον μέλλοντα αιώνα [τις ανταμοιβές]. «μακάριος είσαι» Για αυτούς που αγωνίζονται με αυτόν τον τρόπο μιλάει το Άγιο Πνεύμα. «η γυναίκα» Εννοεί την ψυχή του αγαθού ανθρώπου, η οποία στον οίκο του σώματος θερμαίνεται και αναπαύεται σαν άμπελος. «οι γιοι σου» Οι αγαθοί λογισμοί, σαν γιοι που περικυκλώνουν την καρδιά <του ανθρώπου>, όπως ακριβώς ένα τραπέζι. «ιδού» Βλέπεις πώς δείχνει τον μισθό όσων φοβούνται τον Κύριο, πώς ευλογούνται και δοξάζονται. «να σε ευλογήσει» Με την ευλογία που φανερώθηκε στη Σιών· με αυτήν ευλογήθηκαν οι πιστοί και απολαμβάνουν τα μυστικά αγαθά [κάθε μέρα (καθημερινά)]. «και να δεις» Διότι οι αρετές γεννούν αρετές. «ειρήνη» Ο Χριστός είναι η ειρήνη μας προς τον πιστό λαό. «Ωδή των αναβαθμών· άσμα των υψηλών». «πολλές φορές» Ο Χριστός λέει για τους Ιουδαίους [ο λόγος], ότι [πάντοτε] εναντιώνονταν στον Χριστό· διότι δεν ήθελαν να ζει, από τότε που γεννήθηκε εν σαρκί. Γι' αυτό [έχει γραφτεί] το «πολλές φορές».

Αλλά ο Χριστός δεν πράττει έτσι· διότι ούτε ο ίδιος απευθύνεται σε αδύναμους· αντίθετα, για μεν την παρθενία ορίζει ως έπαθλο τη βασιλεία, για δε την αγάπη προς τους εχθρούς, το να γίνουμε όμοιοι με τον Θεό, στον βαθμό που είναι δυνατόν οι άνθρωποι να γίνουν όμοιοί Του. Όπως λοιπόν και στην Παλαιά Διαθήκη, όπου καθοδηγούνταν μέσω των αισθητών, θα δούμε ότι εκείνοι που γνώριζαν να ζουν πνευματικά παρακινούνταν από τα ανώτερα. Και δηλώνοντας αυτό ο Παύλος έλεγε: «Κατά πίστην πέθαναν όλοι αυτοί, χωρίς να λάβουν την εκπλήρωση των υποσχέσεων, αλλά τις είδαν από μακριά και τις χαιρέτησαν». Επομένως, ο μισθός όσων φοβούνται τον Θεό δεν είναι μόνο αυτός, δηλαδή η απόλαυση των οικείων, και η γυναίκα, και τα παιδιά, και η αφθονία του σπιτιού· αλλά αυτά δίνονται από περίσσευμα και σε τάξη επιπλέον προσθήκης· ενώ τα κυριότερα και μεγάλα αγαθά είναι, πρώτα απ' όλα ο ίδιος ο φόβος του Θεού, ο οποίος εμπεριέχει μέσα του την αμοιβή· και έπειτα εκείνα τα άρρητα αγαθά, «τα οποία μάτι δεν είδε, και αυτί δεν άκουσε, και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν». Είθε να σε ευλογήσει ο Κύριος από τη Σιών, και να δεις τα αγαθά της Ιερουσαλήμ.

Άλλος μεταφραστής αναφέρει: «Και να δεις την Ιερουσαλήμ μέσα σε αγαθά». Αγαθά της πόλης ονομάζει τον πλούτο, την ευπρέπεια, τις νίκες, τις τιμές, την αφθονία, την ευημερία, την ασφάλεια, την ειρήνη. δʹ. «Όλες τις ημέρες της ζωής σου». Ορθώς έκανε χρήση της προσθήκης των ημερών. Διότι και αυτό αποτελούσε κατεξοχήν σημείο του ότι αυτά χορηγούνται από τον Θεό, και δείγμα της δικής Του πρόνοιας, το να μην υφίστανται δηλαδή κάτι το ανθρώπινο, ούτε να μεταπίπτουν και να υπόκεινται σε μεταβολή, παρά μόνο εάν κάποτε ο Θεός, επειδή οργίστηκε, τα διέκοπτε.

Ειρήνη στον Ισραήλ. Άλλος: Και δες τους υιούς των υιών σου, ειρήνη στον Ισραήλ. Η ευχή είναι κοινή. Διότι αυτό προπάντων ποθούν, καθώς έχουν καταπονηθεί από τον μακροχρόνιο πόλεμο. Διότι, ποιο το όφελος γι' αυτούς από τα υπόλοιπα αγαθά, εάν δεν υπάρχει ειρήνη; Υπόσχεται, λοιπόν, το αποκορύφωμα των αγαθών εκείνης της εποχής και την ασφάλειά τους, δηλαδή την ειρήνη, και μάλιστα διαρκή· πράγμα που αποτελεί κατεξοχήν έργο της πρόνοιας του Θεού, δηλαδή και να την προσφέρει και να μην την αφήσει να εκλείψει. Επειδή ακριβώς η ίδια η φύση των ανθρώπινων πραγμάτων είναι ρευστή και ασταθής, για να δείξει ότι αυτά δεν τους δίνονται τυχαία, αλλά προέρχονται από την άνωθεν επιρροή και το θέλημα του Θεού, είπε το «όλες τις ημέρες», και υποσχέθηκε διαρκή ειρήνη. Και αυτό πραγματοποιήθηκε, τουλάχιστον σε ό,τι εξαρτιόταν από τον Θεό.

Ο Ιησούς Χριστός περιτέμνει όλους όσοι το επιθυμούν, όπως είχε προαναγγελθεί από παλιά, με λίθινες μαχαίρες, ώστε να γίνουν έθνος δίκαιο, λαός που τηρεί την πίστη, προσλαμβάνει την αλήθεια και φυλάσσει την ειρήνη. Ελάτε μαζί μου όλοι όσοι φοβάστε τον Θεό και επιθυμείτε να δείτε τα αγαθά της Ιερουσαλήμ. Ελάτε, ας πορευθούμε στο φως του Κυρίου· διότι εγκατέλειψε τον λαό του, τον οίκο του Ιακώβ. Ελάτε όλα τα έθνη, ας συγκεντρωθούμε στην Ιερουσαλήμ, η οποία δεν πολεμείται πλέον εξαιτίας των ανομιών των λαών. «Διότι φανερώθηκα σε εκείνους που δεν με ζητούσαν και βρέθηκα από εκείνους που δεν με ρωτούσαν», διακηρύσσει μέσω του Ησαΐα.

Ψαλμός ρκζ'. <Ωδή των αναβαθμών>. «Μακάριοι είναι όλοι όσοι φοβούνται τον Κύριο, όσοι πορεύονται στις οδούς του», όποιοι και αν είναι αυτοί, είτε σοφοί είτε απλοί, όπως ακριβώς άθλιοι είναι εκείνοι που ζουν με αφοβία και ασέβεια, στις οδούς του εχθρού. «Τους καρπούς των κόπων σου θα φας», άνθρωπε, όταν αναχωρήσεις από τον βίο, είτε είναι φαύλοι είτε αγαθοί. «Μακάριος είσαι, και όλα θα σου πάνε καλά», εφόσον πορεύεσαι στις οδούς του Κυρίου. Και αν είναι έγγαμος, «η γυναίκα σου σαν καρπερή κληματαριά μέσα στο σπίτι σου» θα αναδειχθεί, «οι δε γιοι σου σαν νεόφυτα ελιάς» θαλερά «γύρω από το τραπέζι σου» θα σου προσφέρουν χαρά και τέρψη. «Ιδού, έτσι» θα ευφρανθεί και «θα ευλογηθεί», δηλαδή θα επαινεθεί, «ο άνθρωπος που φοβάται τον Κύριο». Και «αφού ευλογηθείς από τον Κύριο από τη Σιών, είθε να δεις τα αγαθά» του Θεού «και τους γιους των γιων σου εν ειρήνη όλες τις ημέρες της ζωής σου».

Έπρεπε, λοιπόν, και ο μακάριος αυτός, μαζί με όλους όσους φοβούνται τον Κύριο και πορεύονται στις οδούς Του, σύμφωνα με εκείνη τη ρήση του Ψαλμού, να αξιωθεί τη θεία ευλογία και να ατενίζει διαρκώς τα αγαθά της νοητής Ιερουσαλήμ, λαμβάνοντας ήδη από τώρα τον αρραβώνα της ελπιζόμενης απόλαυσής τους· να μην ακμάζει δηλαδή μόνο ο ίδιος στις αρετές, ούτε να βλέπει μόνο τους πνευματικούς υιούς που γεννήθηκαν από αυτόν, αλλά να βλέπει και τους υιούς των υιών του, οι οποίοι θα έμοιαζαν με νεόφυτα ελιάς και θα στέκονταν γύρω από την τράπεζά του, απολαμβάνοντας πλουσιοπάροχα από αυτόν τα γλυκύτατα κεράσματα της ασκήσεως. Επειδή, όμως, αυτά γίνονταν και στην πράξη και ο τόπος ήταν πλέον στενόχωρος για το πλήθος των μοναχών, αφού είχαν συγκεντρωθεί περίπου εκατό, και εφόσον ο προαναφερθείς καθηγούμενος, ο μοναχός Θεοδόσιος, αναπαύθηκε, ο μέγας αυτός ανήρ γίνεται κύριος του όρους, και ο κλήρος της κατοικίας μεταβιβάστηκε πλέον στους κληρονόμους του όρους. Αναφέρομαι στη συνοδεία αυτού του νέου Αβραάμ, ο οποίος μετανάστευσε από την προγονική του γη και βάδισε προς εκείνη που του υποδείχθηκε, ακολουθώντας Εκείνον που τον καθοδήγησε· από τον Οποίο εξάλλου, όπως αποφαίνομαι χωρίς κανέναν δισταγμό, του δόθηκε, σύμφωνα με την υπόσχεση, η κατοχή του όρους, στον ίδιο και στο σπέρμα του μετά από αυτόν· διότι «οι δίκαιοι», λέει, «θα κληρονομήσουν τη γη και θα κατοικήσουν επ’ αυτής εις αιώνα αιώνος».

Τι λοιπόν μπορεί να πει κανείς για αυτά, παρά εκείνο που λέει ο θείος Δαβίδ, «ιδού, έτσι θα ευλογηθεί ο άνθρωπος που φοβάται τον Κύριο»; Είθε να σε ευλογήσει ο Κύριος από τη Σιών και είθε να δεις τα αγαθά της άνω Ιερουσαλήμ πανοικεί, πολυπόθητέ μου δέσποτα.

Εσείς όμως, που είστε ευλογημένοι από τον Κύριο, οι οποίοι ζείτε κοινοβιακά ο ένας μαζί με τον άλλον, δύο ή τρεις μαζί —και όσο περισσότεροι, τόσο μεγαλύτερος ο έπαινος—, που μένετε στα οικήματά σας και δεν κάνετε άκαιρες εξόδους, παρά μόνο για τα αναγκαία, και μάλιστα σε αγορές και πανηγύρια, που υπηρετείτε ο ένας τον άλλον και με αυτόν τον τρόπο γίνεστε κύριοι του κόσμου και παραμένετε καθαροί από τη δουλοπρεπή δουλοκτησία, που διεκπεραιώνετε τα πάντα σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και με ευπρέπεια· σε εσάς «είθε να πληθυνθεί η χάρις και η ειρήνη» και «είθε να δείτε τα αγαθά της άνω Ιερουσαλήμ», εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.