Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 129:1

Γι' αυτό και ας τον παρακαλούμε. Πώς όμως τον παρακαλούμε; Με δεήσεις και προσευχές, όχι φωνάζοντας με το στόμα, αλλά προσευχόμενοι μέσα μας με τον λογισμό. Διότι, γιατί φωνάζεις όταν προσεύχεσαι, σαν να κοιμάται ο Θεός; «Ιδού, ούτε θα νυστάξει ούτε θα αποκοιμηθεί αυτός που φυλάει τον Ισραήλ». Αυτό έλεγε και ο Ιερεμίας: «Αγρύπνησε πάνω από τα ασεβήματά μου»· αυτό έλεγε και ο Ησαΐας: «Ενώ εσύ ακόμη θα μιλάς, θα πω: Ιδού, είμαι παρών». Διότι ο Θεός δεν περιμένει τα λόγια των χειλιών. Εξάλλου, ο Σωτήρας έλεγε στο Ευαγγέλιο ότι «γνωρίζει ο Θεός τι έχετε ανάγκη προτού εσείς του το ζητήσετε». Γι' αυτό, ας μην προσευχόμαστε φωνάζοντας σαν από τυπική υποχρέωση, αλλά ακόμη κι αν προσεύχεσαι με το στόμα, να προσεύχεσαι και με τον νου. Διότι αυτό έλεγε και ο Παύλος: «Θα ψάλω με το πνεύμα, θα ψάλω και με τον νου». Διότι, «Εκ βαθέων», λέει, «έκκραξα προς εσένα, Κύριε».

Ωδή των αναβαθμών. ΡΚΘ΄. Υπόθεση. Η ενδέκατη ωδή περιέχει προσευχή των μαρτύρων και διδασκαλία εξομολογήσεως για τον νέο λαό. Κηρύσσει δε σαφώς τον ιλασμό της αρετής, ο οποίος είναι ο Χριστός. Διότι περί αυτού έχει ειπωθεί: Και αυτός είναι ο ιλασμός για τις αμαρτίες μας.

Εκ βαθέων έκκραξα προς εσένα, Κύριε... Ας γίνουν τα αυτιά σου προσεκτικά στη φωνή της δέησής μου. Ως αυτιά, προκειμένου για τον Θεό, εννοούμε και τις αγγελικές δυνάμεις, μέσω των οποίων οι δεήσεις μας εισέρχονται στον Θεό. Εάν παρατηρήσεις τις ανομίες, Κύριε, Κύριε, ποιος θα μπορέσει να σταθεί; Ο δε διπλασιασμός του «Κύριε, Κύριε», είναι χαρακτηριστικό εκείνου που θαυμάζει το μέγεθος της φιλανθρωπίας του Θεού, από την οποία αναφέρει ότι προέρχεται και ο ιλασμός, και όχι από τα δικά μας κατορθώματα.

Απειλούνται, λοιπόν, και οι μετεωριζόμενοι με τα φοβερά της ημέρας εκείνης. Διότι, όπως λέγει, ο μετεωρισμός είναι αμαρτία. Άκουσε, πράγματι, τον Κύριο που λέγει: «Και να μη μετεωρίζεσθε». Και ο μακάριος Δαβίδ συγκαταλέγει στα κατορθώματά του το ότι δεν μετεωρίσθηκε ούτε υψώθηκε· διότι λέγει: «Κύριε, δεν υψώθηκε η καρδιά μου, ούτε μετεωρίσθηκαν οι οφθαλμοί μου». —Υπάρχει, βεβαίως, και ο επαινετός τρόπος να υψωθεί κανείς, όταν δεν είσαι μικροπρεπής, ούτε μεριμνάς για ταπεινά πράγματα, αλλά έχεις ανυψωμένο το φρόνημα, και είσαι στολισμένος με το ανάστημα της αρετής από μεγαλοψυχία και μεγαλοφροσύνη. Ένα τέτοιο ύψος του φρονήματος είναι αποδεκτό, δηλαδή το να μην καταβάλλεσαι στις θλίψεις και το να σκέπτεσαι ανώτερα από τα επίγεια.

Από τα βάθη κραυγάζω προς εσένα, Κύριε, και στενάζοντας προσπίπτω με δάκρυα. Γίνε σπλαχνικός και φιλάνθρωπος σε μένα, που έχω εναποθέσει σε εσένα τις ελπίδες μου. Αξίωσέ με να αποφύγω τη μελλοντική οργή της εκεί καταδίκης.

Γι' αυτό και ο Προφήτης λέει: εκ βαθέων έκραξα προς εσένα, Κύριε. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Όμως, χρησιμοποιώντας ένα παράδειγμα, ο ίδιος άγιος απόστολος λέει: «Κανένας άνθρωπος δεν γνωρίζει τα του ανθρώπου, παρά μόνο το πνεύμα του ανθρώπου που κατοικεί μέσα του· έτσι και τα του Θεού κανείς δεν τα γνώρισε»· και δεν είπε «παρά μόνο το πνεύμα του Θεού που κατοικεί μέσα Του», αλλά «το πνεύμα του Θεού» μόνο, για να μην εκλάβει κανείς το θείο ως σύνθετο και συγκείμενο· «παρά μόνο», λέει, «το πνεύμα του Θεού»· διότι «το πνεύμα του Θεού ερευνά τα πάντα, και τα βάθη του Θεού». Δεν είναι λοιπόν ξένο το πνεύμα του Θεού που ερευνά τα βάθη του Θεού. Διότι, εάν η θεία Γραφή μάς μέμφεται λέγοντας: «Όσα σου προστάχθηκαν, αυτά να στοχάζεσαι, και δεν σου χρειάζονται τα κρυφά», και «μη ζητάς τα υψηλότερά σου και μην εξετάζεις τα βαθύτερά σου», άραγε θα πούμε και για το Άγιο Πνεύμα ότι ερευνά τα βάθη του Θεού μάλλον από περιέργεια και όχι μάλλον από γνησιότητα; Διότι πού ερευνά τα βάθη του Θεού; Για ποια αιτία; Λέγε, ανόητε· ως περιεργαζόμενο; Ως αλλοτριοεπίσκοπο; Ως επιθυμώντας πράγματα που δεν είναι δικά του; Μη γένοιτο. Αλλά, επειδή οι άγιοι καταξιώνονται να κατοικήσει μέσα τους το Άγιο Πνεύμα, όταν το Άγιο Πνεύμα βρεθεί μέσα στους αγίους, τους χαρίζει την ικανότητα να ερευνούν τα βάθη του Θεού, ώστε να Τον δοξάζουν βαθιά, όπως και ο Δαβίδ το ομολογεί αυτό («εκ βαθέων», λέει, «έκραξα προς εσένα, Κύριε»), και με άπειρο μεγαλείο και όχι μικροπρεπώς και ευτελώς, όπως ακριβώς κάνουν οι οπαδοί της αιρέσεως του Αρείου και όλες οι εξωτερικές αιρέσεις.

Και ο μεν προς τον Θεό έλεγε: Από τα έγκατα του άδη άκουσε την κραυγή μου, τη φωνή μου· ο δε άλλος: Εκ βαθέων έκραξα προς εσένα, Κύριε· Κύριε, εισάκουσε τη φωνή μου· και άλλος: Φανέρωσε το πρόσωπό σου και θα σωθούμε· και έτερος: Εσύ που κάθεσαι πάνω στα χερουβείμ, εμφανίσου· και άλλος: Εξέγειρε τη δύναμή σου και έλα για να μας σώσεις· και έτερος: Ας μας προφθάσουν γρήγορα οι οικτιρμοί σου, Κύριε· και άλλος: Λύτρωσε την ψυχή μου από τον κατώτατο άδη· και έτερος: Κύριε, ανέβασε την ψυχή μου από τον άδη· και άλλος: Μην εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη· και έτερος: Ας αναβεί η ζωή μου από τη φθορά προς εσένα, Κύριε ο Θεός μου.

ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΘʹ. Για τον λαό του Χριστού δεν μπορεί να λεχθεί το: «Ο λαός αυτός με τιμά με τα χείλη, αλλά η καρδιά τους απέχει πολύ από εμένα». Διότι δεν έπραξε όπως ο πρώτος λαός, αλλά έκραξε εκ βαθέων, καθώς ακριβώς μετέχει στο Πνεύμα, το οποίο, κατά τον Παύλο, ερευνά τα πάντα, ακόμη και τα βάθη του Θεού· εξάλλου το «βάθος» χρησιμοποιείται προς έπαινο και στη συνήθη γλώσσα, όπως για παράδειγμα το: «Ω βάθος πλούτου και σοφίας και γνώσεως Θεού». Και προς τον Ιεζεκιήλ επίσης λέει: «Εγώ δεν σε αποστέλλω προς λαό βαθύχειλο και βαρύγλωσσο». Αλλά ο βαθύς στη διάνοια λαός, ο οποίος έψαλε και την προηγούμενη ωδή, υπερεντυγχάνοντας μέσα από τα ίδια του τα στήθη με στεναγμούς αλάλητους, βοά προς τον Θεό, αλλά όχι με τα χείλη· όπως ακριβώς ούτε και ο Μωυσής, προς τον οποίο ειπώθηκε το «Τι βοάς προς εμένα;», αν και εκείνος σιωπούσε. Η δε τωρινή προσευχή ανήκει σε εκείνον που ζητά όσα πρέπει, και που προσφέρει πρόθυμα τον εαυτό του σε όσα ζητούνται· δίνοντας μάλιστα μαρτυρία, και μέσα από την προηγούμενη ωδή είπε: «Πολλές φορές με πολέμησαν, αλλά δεν μπόρεσαν να με νικήσουν»· αυτοί είναι που θα πουν: «Ένεκα του ονόματός σου σε υπέμεινα, Κύριε»· και αναφέρονται «ώτα που προσέχουν», εφόσον η μία δύναμη του Θεού είναι και ακουστική και ορατική· και με τη λέξη κραυγή δεν εννοεί την ένταση της φωνής, αλλά τη διάθεση της προαιρέσεως.

«Ας πει». Βλέπεις, το φανερώνει και το όνομα· διότι Ισραήλ σημαίνει είδος Θεού. Πολέμησαν λοιπόν οι Ιουδαίοι τον Χριστό, αφότου εμφανίστηκε επί της γης. «Και γαρ ουκ» (Και διότι δεν). Διότι δεν μπόρεσαν να σταθούν απέναντι στην αλήθεια, αλλά ματαιώθηκαν οι διαλογισμοί τους. «Επί του νώτου» (Στην πλάτη μου). Όπως λέει: έδωσα την πλάτη μου στα μαστίγια, διότι την περιέβαλαν με πληγές. «Εμάκρυναν». Προσθέτοντας ανομία στην ανομία (πάνω στην ανομία τους). «Κύριος». Διότι ο Χριστός συνέτριψε τη δύναμή τους, όταν είπαν: το αίμα του ας πέσει πάνω μας και πάνω στα παιδιά μας. «Αισχυνθήτωσαν». Όσοι μίσησαν και δεν πίστεψαν στα μυστήρια που τελέστηκαν στη Σιών, αυτοί καταντροπιάστηκαν αιώνια. «Γενηθήτωσαν». Έχοντας πρόσκαιρη και [ανίσχυρη] ελπίδα. «Ος προ του». Δηλαδή, πριν από τον θάνατο στερήθηκαν τη δόξα του Θεού και τη χάρη. «Ου ουκ επλήρωσεν». Διότι ούτε χόρτασαν από τα αγαθά αυτής της ζωής ούτε απέκτησαν τα μέλλοντα. «Και τον κόλπον». Διότι δεν εισήλθαν στην αποθήκη σαν τα δεμάτια που έχουν σιτάρι, επειδή ήταν άδεια. «Και ουκ είπαν». Διότι δεν ήταν άξιοι ούτε για ευχαριστία ούτε για ευλογία. «Ευλογήσαμεν». Διότι ο πιστός λαός και ευλογείται και σώζεται εν Κυρίω. Ωδή των αναβαθμών· άσμα των υψηλών. «Εκ βαθέων». Υποδηλώνει τον δεσποτικό τάφο, στον οποίο ο Χριστός τέθηκε για τρεις ημέρες. «Κύριε». Ο Χριστός προσεύχεται εκ προσώπου του Αδάμ, για να επιβεβαιώσει τη σάρκα.

Νήστεψαν οι Ιουδαίοι και έκαναν συμβούλιο για να σκοτώσουν τον απόστολο Παύλο. Η Ιεζάβελ κήρυξε νηστεία και σκότωσε τον Ναβουθαί και πήρε το αμπέλι του φτωχού. Νηστεία και φόνος, τι είδους νηστεία είναι αυτή; Νήστεψε ο Δανιήλ όταν ρίχτηκε στον λάκκο των λεόντων. Διότι, όταν ρίχτηκε στον λάκκο, φώναζε προς τον Χριστό λέγοντας: «Εκ βαθέων έκραξά σε, Κύριε. Κύριε, εισάκουσε την προσευχή μου». Και βλέποντας τα λιοντάρια από τα δεξιά και από τα αριστερά, πάλι φώναζε λέγοντας: «Μην παραδώσεις στα θηρία μια ψυχή που σε δοξολογεί». Βλέπε λοιπόν ότι ο Κύριος δεν εγκαταλείπει όσους ελπίζουν σε αυτόν. Ο μεν επίγειος βασιλιάς σφράγισε τον λάκκο, ο δε επουράνιος Βασιλιάς σφράγισε τα στόματα των λεόντων. Νήστεψε η φωτιά μέσα στο καμίνι και δεν καταβρόχθισε τους συνδούλους ως τροφή της, αλλά, νηστεύοντας, εκτινάχθηκε έξω από το καμίνι, υποχωρώντας στους τρεις εξαιτίας του τέταρτου. Νήστεψε το κήτος στη θάλασσα, όταν δέχτηκε τον Ιωνά στα βάθη της κοιλιάς του. Διότι, φυλάσσοντας τον προφήτη ως παρακαταθήκη, φανέρωσε το σημάδι της νηστείας.

Και πάλι: «Το να αναγγέλλω το πρωί το έλεός σου, και την αλήθειά σου κατά τη νύχτα». Βλέπεις ότι δεν υπάρχει καμία ώρα κενή, κατά την οποία να Τον λησμονούσε; Ούτε πρωινή ούτε νυχτερινή. Εάν βέβαια θέλεις να μάθεις αληθινά ότι ο Δαβίδ δεν μνημόνευε τον Θεό απλώς, αλλά με συνοχή καρδιάς, άκου: «Εκ βαθέων έκραξα προς εσένα, Κύριε· Κύριε, θα σε δοξολογήσω με ευθύτητα καρδιάς». Και για να βάλει το επιστέγασμα όλων των ωρών ο Δαβίδ, έπειτα λέγει: «Πόσο αγάπησα τον νόμο σου, Κύριε! Όλη την ημέρα είναι η μελέτη μου». Ιδού, εφόσον μελετούσε όλη την ημέρα τα λόγια του Κυρίου και θυμόταν τον Θεό διαρκώς, ποιας χάριτος το αξίωμα έλαβε; Άραγε γεύθηκε τις αμοιβές μόνο πάνω στη γη; Φρονώ ότι διέπρεπε και βασίλευε επίγεια: εδώ υποτάσσοντας τους εχθρούς, και εκεί δίνοντας προσταγές στους αγγέλους· εδώ έχοντας φορέσει την πορφύρα της επίγειας βασιλείας, και εκεί έχοντας εκπέμψει την αστραφτερή δόξα της επουράνιας βασιλείας· εδώ έχοντας καταλάμψει τις ευφωνίες του Αγίου Πνεύματος, και εκεί έχοντας καταυγάσει τις μαρμαρυγές της πανάρετης σοφίας. Και αυτά μεν τα σκιαγραφούμε μόνο εν μέρει.

Σχίσε, όπως διέταξε ο Προφήτης, την καρδιά σου και όχι τα ενδύματά σου. Κάλεσε τον Θεό εκ βαθέων· διότι, λέγει, «Εκ βαθέων έκραξά σοι, Κύριε». Άντλησε φωνή μέσα από τα βάθη της καρδιάς σου· κάνε την προσευχή σου μυστήριο. Δεν βλέπεις ότι και στα ανάκτορα κάθε θόρυβος απομακρύνεται και επικρατεί παντού βαθιά σιγή; Έτσι λοιπόν και εσύ, σαν να εισέρχεσαι σε ανάκτορα, όχι στα επίγεια, αλλά σε εκείνα που είναι πολύ πιο φοβερά από αυτά, δηλαδή στα επουράνια, δείξε μεγάλη ευπρέπεια. Διότι είσαι συγχορευτής των αγγέλων και κοινωνός των αρχαγγέλων, και ψάλλεις μαζί με τα Σεραφείμ. Και όλα αυτά τα πλήθη επιδεικνύουν μεγάλη ευταξία, ψάλλοντας με βαθύ ιερό δέος εκείνο το μυστικό μέλος και τους ιερούς ύμνους προς τον Βασιλέα των όλων Θεό. Σε αυτούς λοιπόν να αναμείξεις τον εαυτό σου όταν προσεύχεσαι, και να μιμηθείς τη μυστική τους ευπρέπεια. Διότι δεν προσεύχεσαι σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό που είναι πανταχού παρών, σε Εκείνον που ακούει πριν καν αρθρώσεις φωνή, σε Εκείνον που γνωρίζει τα απόκρυφα του νου. Αν προσεύχεσαι κατ' αυτόν τον τρόπο, θα λάβεις μεγάλο μισθό. Διότι, λέγει, ο Πατέρας σου που βλέπει στα κρυφά, θα σου το ανταποδώσει στα φανερά. Δεν είπε «θα σου το κάνει χάρη», αλλά «θα σου το ανταποδώσει». Διότι κατέστησε τον Εαυτό Του οφειλέτη σου, και εξαιτίας αυτού σε τίμησε με μεγάλη τιμή. Και επειδή Εκείνος είναι αόρατος, επιθυμεί να είναι τέτοια και η δική σου προσευχή.

Στον ΡΚΘ΄ Ψαλμό. «Εκ βαθέων εκέκραξά σοι, Κύριε· Κύριε, εισάκουσον της φωνής μου.» α΄. Τι σημαίνει το «Εκ βαθέων»; Όχι απλώς από το στόμα, ούτε απλώς από τη γλώσσα· διότι, όταν ο νους περιπλανάται, τα λόγια εκφέρονται άσκοπα· αλλά από τα βάθη της καρδιάς, με πολλή σπουδή και προθυμία, από τα ίδια τα θεμέλια του νου. Διότι τέτοιες είναι οι ψυχές εκείνων που θλίβονται· κινούν ολόκληρη την καρδιά, επικαλούμενοι τον Θεό με πολλή κατάνυξη, και γι' αυτό ακριβώς εισακούονται. Επειδή τέτοιου είδους προσευχές έχουν πολλή δύναμη και δεν ανατρέπονται ούτε κλονίζονται, ακόμη κι αν επιτεθεί ο διάβολος με πολλή ορμή. Όπως ακριβώς ένα ισχυρό δέντρο, που απλώνει τη ρίζα του σε μεγάλο βάθος μέσα στη γη και σφίγγει γερά τα σπλάχνα της, αντιστέκεται σε κάθε ορμή των ανέμων, ενώ εκείνο που είναι ριζωμένο επιφανειακά, με το παραμικρό αεράκι που θα φυσήξει κλονίζεται, ξεριζώνεται και πέφτει στη γη· έτσι ακριβώς συμβαίνει και με τις προσευχές. Εκείνες μεν που ανεβαίνουν από τα βάθη και είναι γερά ριζωμένες, ακόμη κι αν επιτεθούν μύριοι λογισμοί, ακόμη κι αν ορμήσει ολόκληρη η παράταξη του διαβόλου, παραμένουν εκτενείς και ανένδοτες, χωρίς να ανατρέπονται. Αντίθετα, εκείνες που προέρχονται μόνο από το στόμα και από τα χείλη, και δεν αναβλύζουν από κάτω, δεν μπορούν καν να ανέβουν προς τον Θεό, εξαιτίας της ραθυμίας εκείνου που προσεύχεται.

Διότι και αυτό είναι έργο της προσευχής. Εκείνος που προσεύχεται με αυτόν τον τρόπο, γίνεται ανώτερος από τα βιοτικά πράγματα, αναπτερώνεται στη διάνοια, καθιστά ελαφρύ τον λογισμό του και δεν αιχμαλωτίζεται από κανένα πάθος. «Εκ βαθέων έκραξα προς Εσένα, Κύριε». Δύο πράγματα παραθέτει εδώ, και το «Εκ βαθέων» και το να κράξει· με την κραυγή δεν εννοεί την ένταση της φωνής, αλλά τη διάθεση της προαίρεσης. «Κύριε, εισάκουσε τη φωνή μου». Από αυτό μαθαίνουμε δύο πράγματα: πρώτον, ότι δεν είναι απλώς δυνατό να επιτύχουμε τις δωρεές του Θεού, εάν δεν υπάρξει και η δική μας συμβολή· γι' αυτό και λέει πρώτα, «Εκ βαθέων έκραξα», και έπειτα, «Εισάκουσον»· δεύτερον, ότι η παρατεταμένη προσευχή που είναι γεμάτη από δάκρυα κατανύξεως, έχει μεγάλη δύναμη στο να πείσει τον Θεό να συγκατανεύσει στα λεγόμενα. Διότι, σαν να έχει κατορθώσει κάτι σπουδαίο και σαν να έχει εκπληρώσει όσα του αναλογούσαν, πρόσθεσε τα εξής: «Κύριε, εισάκουσε τη φωνή μου. Ας γίνουν τα ώτα Σου προσεκτικά στη φωνή της δεήσεώς μου». Ως ώτα αναφέρει την ακουστική δύναμη του Θεού· και πάλι αναφέρει τη λέξη φωνή, χωρίς να υπονοεί την ένταση της αναπνοής ούτε την κραυγή, αλλά την έντονη και συγκεντρωμένη διάθεση.

Η δύναμη της προσευχής έσβησε τη δύναμη του πυρός, χαλιναγώγησε τον θυμό των λεόντων, έλυσε πολέμους, έπαυσε μάχες, κατέπαυσε καταιγίδες, έδιωξε δαίμονες, άνοιξε τις πύλες του ουρανού, έκοψε τα δεσμά του θανάτου, φυγάδευσε ασθένειες, απέκρουσε επήρειες, στήριξε πόλεις που σείονταν, και τις πληγές που έρχονταν από τον ουρανό και τις επιβουλές των ανθρώπων και, γενικώς, όλα τα δεινά τα εξάλειψε η προσευχή. Και όταν λέω προσευχή, εννοώ και πάλι όχι εκείνη που βρίσκεται απλώς στο στόμα, αλλά αυτήν που αναβαίνει από το βάθος της διανοίας. Διότι, όπως ακριβώς εκείνα από τα δέντρα που προεκτείνουν τις ρίζες τους στο βάθος, ακόμη κι αν δεχθούν μύριες προσβολές ανέμων, δεν σπάζουν ούτε ξεριζώνονται, επειδή οι ρίζες τους συγκρατούνται σταθερά στο βάθος της γης, έτσι ακριβώς και οι προσευχές που αναπέμπονται από τα βάθη της διανοίας, όντας ριζωμένες με ασφάλεια, εκτείνονται προς τα ύψη και δεν εκτρέπονται από καμία προσβολή λογισμού. Γι' αυτό και ο προφήτης λέει: «Εκ βαθέων εκέκραξά σοι, Κύριε». Αυτά τα λέω όχι μόνο για να τα επαινείτε, αλλά για να τα εφαρμόζετε και στην πράξη. Διότι, εάν το να εκμυστηρεύεται κανείς στους ανθρώπους τις δικές του συμφορές και να εκτραγωδεί τα κακά που τον βρήκαν προσφέρει κάποια παρηγοριά στους πονεμένους, σαν να επέρχεται μια κάποια ανακούφιση μέσω του λόγου, πολύ περισσότερο, εάν ανακοινώσεις στον Δεσπότη σου τα παθήματα της δικής σου ψυχής, θα λάβεις μεγάλη ψυχική ανάταση και παραμυθία.

Αναφώνησε ψαλμικώς: «Εκ βαθέων έκραξα προς εσένα, Κύριε· Κύριε, εισάκουσε τη φωνή μου». Ρίξε τον στην άβυσσο, καταβάλλοντάς τον, ολομόναχος εσύ, μακριά από την απώλειά του.

Ψαλμός 129ος. Ωδή των αναβαθμών. «Εκ βαθέων έκραξα προς εσένα, Κύριε». Προηγουμένως μεν, από τα βάθη του άδη ο Αδάμ, έπειτα από τα βάθη της αιχμαλωσίας ο λαός, και έπειτα πάλι από τα βάθη των στεναγμών της καρδιάς κράζει αυτός που το επιθυμεί: «Κύριε, εισάκουσε τη φωνή μου. Ας γίνουν τα αυτιά σου προσεκτικά στη φωνή της δέησής μου. Εάν παρατηρήσεις τις ανομίες, Κύριε», και δεν συγχωρήσεις, «κανείς λοιπόν δεν θα μπορέσει να σταθεί», επειδή κανείς δεν είναι αναμάρτητος. Όχι εξαιτίας των έργων μου, αλλά «ένεκα του ονόματός σου σε υπέμεινα, Κύριε· υπέμεινε», δηλαδή παρέμεινε, «η ψυχή μου στον λόγο σου και ήλπισε σε εσένα», περιμένοντας το δικό σου έλεος. «Από την πρωινή φυλακή μέχρι τη νύχτα και από τη φυλακή» της πρώτης ηλικίας μέχρι την τελευταία, αυτός που ελπίζει στον Κύριο θα βρει «πολλή λύτρωση από αυτόν», ως Ισραηλιτικός νους που καθορά τον Θεό, στο μέτρο του εφικτού.

Διότι, εάν ο Θεός δει και εμάς να μεριμνούμε με αυτόν τον τρόπο για τη σωτηρία μας, εξάπαντος και σε εμάς «θα ευλογήσει το στεφάνι του έτους της αγαθότητάς του, και τα πεδία» των διανοημάτων της καρδιάς μας «θα γεμίσουν από το πάχος» του Αγίου Πνεύματος, και «θα παχυνθούν» θεϊκά «τα ωραία της ερήμου» της καρδιάς μας, «και με αγαλλίαση» πνευματική «οι βουνοί» των λογισμών μας «θα περιζωστούν, και θα ενδυθούν τα κριάρια των προβάτων» των πράξεών μας με τη στολή της αφθαρσίας, «και οι κοιλάδες» της ταπεινοφροσύνης «θα πληθύνουν το σιτάρι», τον άρτο της αθανασίας· «θα κράξουν» προς τον Κύριο με πεποίθηση τα γεώργια της ταπεινής καρδιάς το «Κύριε, έκραξα προς εσένα· εισάκουσέ με», και· «Εκ βαθέων έκραξά σε, Κύριε», και· «Κατευθυνθήτω η προσευχή μου ως θυμίαμα ενώπιόν σου». «Θα κράξουν» τέτοιου είδους γεώργια, «και θα υμνήσουν» τον Θεό Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, σε μία θεότητα, σε τρισόλβια μονάδα και ομοούσια φύση· μέσω της οποίας είθε να βρούμε έλεος με τη χάρη της, ως αδίστακτοι λάτρεις της· διότι σε αυτήν πρέπει, από όλους εμάς τα κτίσματά της, κάθε δόξα, τιμή και προσκύνηση πάντοτε, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων· αμήν.