Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 129:4

Θεέ, χάριν του Υιού σου που σήκωσε την αμαρτία του κόσμου, κάνε την αρχή να αποδεχθείς τη μετάνοια των δούλων σου εκ μέρους τους, στο φως της επίγνωσης, προς ιλασμό των αμαρτιών· διότι δεν επιθυμείς τον θάνατο του αμαρτωλού, αλλά το να επιστρέψει και να ζήσει· επειδή εσύ είσαι Κύριος, Κύριος ο Θεός οικτίρμων και ελεήμων, μακρόθυμος και πολυέλεος, και αληθινός, που εξαλείφεις ανομίες, αδικίες και αμαρτίες. Και αν σε κάτι αμαρτήσαμε ενώπιόν σου είτε με λόγο είτε με έργο, παράβλεψε, άφεσε, συγχώρεσέ μας, ως αγαθός και φιλάνθρωπος Θεός. «Διότι, εάν παρατηρήσεις τις ανομίες, Κύριε, Κύριε, ποιος θα μπορέσει να σταθεί; Επειδή σε σένα βρίσκεται ο ιλασμός·» διότι εσύ είσαι ο ιλασμός των αμαρτιών μας, ο φωτισμός και ο Σωτήρας των ψυχών μας.

Επομένως, εάν τα δικά μας συγκρίνονταν με την καθαρότητα του Χριστού, θα αποδεικνύονταν ακάθαρτα και μολυσμένα, και θα υπάγονταν στη θεία κρίση. Θα θαύμαζε λοιπόν κανείς, και πολύ δικαιολογημένα, τον θείο Υμνωδό που λέει: «Εάν παρατηρήσεις τις ανομίες, Κύριε, ποιος θα μπορέσει να σταθεί; Διότι σε εσένα βρίσκεται ο ιλασμός». Επιτιμάται, λοιπόν, ακόμη και αυτός που νομίζει ότι είναι καθαρός. Διότι, όπως είπα, το να είναι κανείς εντελώς αναμάρτητος και το να πλησιάσει η δική μας καθαρότητα εκείνη του Χριστού, είναι πολύ ανώτερο από την ανθρώπινη φύση. Ανέφερε δε ότι το ύδωρ του αγνισμού πρέπει να χύνεται έξω από την παρεμβολή, και όχι μέσα στην ίδια την παρεμβολή.

«Διότι σε εσένα βρίσκεται ο ιλασμός.» Δες, λοιπόν, τον νόμο να αποσύρει με αγαθότητα την κατηγορία για τέτοιου είδους παραπτώματά μας και από ηπιότητα να καθαρίζει εκείνους που, εξαιτίας ανθρώπινου ολισθήματος, έχουν υποπέσει σε πικρά και σχεδόν αθέλητα πταίσματα.

Γενηθήτω. Αυτή είναι η φωνή του πρωτοπλάστου. Εάν ανομίας. Διότι ποιος μπορεί να υπομείνει, όταν ερευνά τις πράξεις του καθενός μας; Ότι παρά σοί. Διότι αυτός που κρίνει παρέχει και τη συγχώρεση. Ένεκεν-υπέμεινα. Διότι με την ελπίδα του ονόματος του Θεού τα πάντα υπομένει ο πιστός άνθρωπος. Υπέμεινεν. Επειδή πίστεψε ότι ο λόγος του Θεού είναι αψευδής και ότι υπάρχει προ των αιώνων. Ήλπισεν. Διότι έτσι σώζονται οι πιστοί μέσω της ελπίδας (στην ελπίδα). Από φυλακής. Από την πρωινή ώρα (τη φυλακή)· διότι η φυλακή σημαίνει ώρα. Επομένως, από το πρωί μέχρι το βράδυ δεν λύγισε η ψυχή του Αδάμ, ελπίζοντας στην παρουσία του Χριστού (του Κυρίου). Από φυλακής. Δηλαδή από την ώρα της αναστάσεως· διότι η ανάσταση έγινε το πρωί. Έκτοτε έλαβε την ελπίδα ο νέος λαός, ο οποίος είναι ο Ισραήλ, έχοντας τη μορφή του Θεού. Ότι παρά τω Κυρίω. Διότι έλεος και λύτρωση των αμαρτιών υπάρχει μόνο στον Θεό. Και αυτός. Εννοεί τον νέο λαό, ο οποίος είναι ο Ισραήλ. Διότι αυτόν λύτρωσε ο Θεός από κάθε ανομία. Ωδή των αναβαθμών· άσμα των υψηλών. Κύριε. Μιλάει για τον νέο λαό, ο οποίος, παρόλο που αξιώθηκε τέτοιας δόξας και τέτοιων μυστηρίων, η καρδιά του δεν υψώθηκε ούτε τα μάτια της ψυχής του λοξοδρόμησαν. Αυτά (αυτό) δε τα είπε ο Δαβίδ και για τον εαυτό του. Ουδέ επορεύθην. Ο προφήτης λέει: δεν νόσησα από υπερηφάνεια, παρόλο που αξιώθηκα βασιλείας και προφητείας.

Λέγοντας πάντοτε καλά λόγια για τους άξιους, και ποτέ κακά για τους ανάξιους, θα επιτύχουμε και εμείς τη δόξα και τη βασιλεία του Θεού. Αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα και αληθινά πρέπον στον Θεό το να συγχωρεί, να ελεεί και να σώζει τα δικά Του έργα, έστω κι αν αυτά καταπίπτουν στον κίνδυνο της φθοράς· διότι, όπως λέει, «σε Αυτόν βρίσκεται η εξιλέωση».

Δεν είδες πώς δεν χαρίστηκε ούτε στον πρώτο από τους αποστόλους, τον Πέτρο, όταν εκείνος θέλησε να περιορίσει τα όρια της ανεξικακίας σε επτά σφάλματα, όταν έλεγε προς τον Κύριό μας Ιησού Χριστό: «Πόσες φορές, εάν αμαρτήσει εναντίον μου ο αδελφός μου, να τον συγχωρήσω; Έως επτά φορές;», και πώς ο Κύριος τον επίπληξε ενώπιον όλων λέγοντας: «Δεν σου λέω έως επτά φορές, αλλά έως εβδομήντα φορές το επτά»; Κανείς, λοιπόν, ας μην περιορίζει τα όρια της ανεξικακίας. «Διότι εάν εσείς θέσετε όρια», λέει, «θέτω και εγώ· εάν όμως εσείς συγχωρήσετε, συγχωρώ και εγώ». Διότι εσείς οι ίδιοι περιορίζετε το μέγεθος της φιλανθρωπίας εις βάρος σας, όταν λέτε: «Ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν». Και όταν μιμείσαι τον προφήτη λέγοντας: «Εάν παρατηρήσεις τις ανομίες, Κύριε, Κύριε, ποιος θα μπορέσει να σταθεί; Διότι σε εσένα βρίσκεται ο ιλασμός», δεσμεύεσαι από τις ίδιες σου τις προσευχές, μη δυνάμενος ούτε ο ίδιος να λάβεις συγχώρηση. Πώς, άλλωστε, μπορούμε ή πώς τολμούμε να πλησιάσουμε την πνευματική θυσία, όταν τρέφουμε τόσο δηλητήριο εναντίον του πλησίον μας; Διότι, όταν λέμε προσευχόμενοι: «Κατάβαλε, Κύριε, τον εχθρό μου ή αυτόν που με λύπησε, και αφάνισε ολόκληρη τη ζωή του, και διασκόρπισε τους οικείους του», και όταν ευχόμαστε μύριες άλλες καταστροφές στους εχθρούς μας, σε τίποτα δεν διαφέρουμε από έναν ανθρωποκτόνο, ή μάλλον δεν είμαστε κάτι λιγότερο από ένα ανθρωποφάγο θηρίο.

Και δεν είπε, «ποιος θα διαφύγει;» αλλά, «Ποιος θα μπορέσει να σταθεί;». Ούτε καν να σταθεί δεν θα μπορέσει κανείς, λέει. «Διότι σε εσένα βρίσκεται ο ιλασμός». Τι σημαίνει, «Διότι σε εσένα βρίσκεται ο ιλασμός»; Ότι το να διαφύγουμε την κόλαση δεν έγκειται στα δικά μας κατορθώματα, αλλά στη δική σου αγαθότητα.

Άλλος λέει: «Για να γίνεις φοβερός, προσδόκησα τον Κύριο». Φοβερός σε ποιον; Στους εχθρούς, στους επιβούλους, σε όσους με εχθρεύονται. Και τι σημαίνει πάλι το «Ένεκεν του ονόματός σου»; Σημαίνει ότι, αν και εγώ είμαι αμαρτωλός και γεμάτος από αναρίθμητα κακά, λέει, ωστόσο γνώριζα πως, για να μη βεβηλωθεί το όνομά σου, δεν θα μας εγκατέλειπες στην απώλεια. Αυτό ακριβώς λέει και ο ίδιος στο βιβλίο του Ιεζεκιήλ: «Δεν ενεργώ για χάρη σας, αλλά για το όνομά μου, ώστε να μη βεβηλωθεί ανάμεσα στα έθνη».

Διότι κοντά Σου βρίσκεται ο ιλασμός. Τώρα, όμως, και σε αυτό ακριβώς δείχνει τη φιλανθρωπία Του ο Θεός, με το να μην τιμωρεί ούτε καν σύμφωνα με το δίκαιο. Όποιος, λοιπόν, θέλει να μοιάσει στον Θεό, ας είναι πράος και ήμερος, στο μέτρο των ανθρωπίνων δυνατοτήτων, και ας υπομένει γενναία όταν παθαίνει κάτι δεινό από τους άλλους.

Είναι πραγματικά ίδιον και πρέπον στον Θεό να είναι ίλεως, να ελεεί, να σώζει τα δημιουργήματά Του, ακόμη και αν αυτά παρασύρονται σε κίνδυνο φθοράς. Διότι, όπως λέγει, από Αυτόν προέρχεται ο ιλασμός. Οι σοφοί της αληθινής ευσέβειας διακηρύσσουν ότι τα πάντα συλλήβδην υπάρχουν και κυβερνώνται από την πρόνοια του Θεού.