Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 129:5

Ένεκα του ονόματός σου σε υπέμεινα, Κύριε. Αυτά είναι τα λόγια εκείνων που δεν προσέρχονται εξαιτίας κάποιας πνευματικής ανάγκης, αλλά για αυτό το ίδιο το σεπτό όνομα, και οι οποίοι κατ' αυτόν τον τρόπο διατρέχουν με υπομονή τον προκείμενο αγώνα, χωρίς σε καμία απολύτως στιγμή να απομακρύνονται από τον Θεό και από όσα είναι αρεστά σε Αυτόν.

ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΘʹ. Για τον λαό του Χριστού δεν μπορεί να λεχθεί το: «Ο λαός αυτός με τιμά με τα χείλη, αλλά η καρδιά τους απέχει πολύ από εμένα». Διότι δεν έπραξε όπως ο πρώτος λαός, αλλά έκραξε εκ βαθέων, καθώς ακριβώς μετέχει στο Πνεύμα, το οποίο, κατά τον Παύλο, ερευνά τα πάντα, ακόμη και τα βάθη του Θεού· εξάλλου το «βάθος» χρησιμοποιείται προς έπαινο και στη συνήθη γλώσσα, όπως για παράδειγμα το: «Ω βάθος πλούτου και σοφίας και γνώσεως Θεού». Και προς τον Ιεζεκιήλ επίσης λέει: «Εγώ δεν σε αποστέλλω προς λαό βαθύχειλο και βαρύγλωσσο». Αλλά ο βαθύς στη διάνοια λαός, ο οποίος έψαλε και την προηγούμενη ωδή, υπερεντυγχάνοντας μέσα από τα ίδια του τα στήθη με στεναγμούς αλάλητους, βοά προς τον Θεό, αλλά όχι με τα χείλη· όπως ακριβώς ούτε και ο Μωυσής, προς τον οποίο ειπώθηκε το «Τι βοάς προς εμένα;», αν και εκείνος σιωπούσε. Η δε τωρινή προσευχή ανήκει σε εκείνον που ζητά όσα πρέπει, και που προσφέρει πρόθυμα τον εαυτό του σε όσα ζητούνται· δίνοντας μάλιστα μαρτυρία, και μέσα από την προηγούμενη ωδή είπε: «Πολλές φορές με πολέμησαν, αλλά δεν μπόρεσαν να με νικήσουν»· αυτοί είναι που θα πουν: «Ένεκα του ονόματός σου σε υπέμεινα, Κύριε»· και αναφέρονται «ώτα που προσέχουν», εφόσον η μία δύναμη του Θεού είναι και ακουστική και ορατική· και με τη λέξη κραυγή δεν εννοεί την ένταση της φωνής, αλλά τη διάθεση της προαιρέσεως.

ΨΑΛΜΟΣ ΡΛ΄. Ακολούθως, η παρούσα ωδή, όπως και η προηγούμενη από αυτήν, περιέχει λόγια ταπεινοφροσύνης εκείνου που έχει φθάσει στην τελειότητα εν Κυρίω, και μάλιστα αυτού που δύναται να λέει: «Ένεκεν του ονόματός σου σε υπέμεινα, Κύριε». Ο δε Δαβίδ, έχοντας όπως είναι φυσικό διδαχθεί από τις φωνές του Αγίου Πνεύματος ότι υπάρχει ιλασμός παρά τω Θεώ και άφθονη λύτρωση πλησίον Του, εάν κάποιος πιστέψει, αναγκαστικά προσφέρει τον εαυτό του στον Λυτρωτή. Γι' αυτό και φέρει την επιγραφή: «Του Δαβίδ, για την άφεση των παραπτωμάτων, απαριθμώντας τα δικά του ανδραγαθήματα». Διότι ποτέ, λέει, δεν υπερηφανεύτηκα όπως ένας άρχοντας πάνω στο έθνος του· ούτε χαυνώθηκα στρέφοντας το βλέμμα μου μακριά από τον Θεό και υποχωρώντας από τη σταθερότητα του φόβου Του· ούτε πάλι διήγαγα τον βίο μου με πλούσια τρυφή· ούτε είχα μεγαλύτερη ιδέα, λέει, για τον εαυτό μου από τα προσόντα που πραγματικά διαθέτω, όπως ακριβώς κάνουν εκείνοι που θεωρούν τους εαυτούς τους συνετούς και φαντάζουν σοφοί στα ίδια τους τα μάτια.

Γενηθήτω. Αυτή είναι η φωνή του πρωτοπλάστου. Εάν ανομίας. Διότι ποιος μπορεί να υπομείνει, όταν ερευνά τις πράξεις του καθενός μας; Ότι παρά σοί. Διότι αυτός που κρίνει παρέχει και τη συγχώρεση. Ένεκεν-υπέμεινα. Διότι με την ελπίδα του ονόματος του Θεού τα πάντα υπομένει ο πιστός άνθρωπος. Υπέμεινεν. Επειδή πίστεψε ότι ο λόγος του Θεού είναι αψευδής και ότι υπάρχει προ των αιώνων. Ήλπισεν. Διότι έτσι σώζονται οι πιστοί μέσω της ελπίδας (στην ελπίδα). Από φυλακής. Από την πρωινή ώρα (τη φυλακή)· διότι η φυλακή σημαίνει ώρα. Επομένως, από το πρωί μέχρι το βράδυ δεν λύγισε η ψυχή του Αδάμ, ελπίζοντας στην παρουσία του Χριστού (του Κυρίου). Από φυλακής. Δηλαδή από την ώρα της αναστάσεως· διότι η ανάσταση έγινε το πρωί. Έκτοτε έλαβε την ελπίδα ο νέος λαός, ο οποίος είναι ο Ισραήλ, έχοντας τη μορφή του Θεού. Ότι παρά τω Κυρίω. Διότι έλεος και λύτρωση των αμαρτιών υπάρχει μόνο στον Θεό. Και αυτός. Εννοεί τον νέο λαό, ο οποίος είναι ο Ισραήλ. Διότι αυτόν λύτρωσε ο Θεός από κάθε ανομία. Ωδή των αναβαθμών· άσμα των υψηλών. Κύριε. Μιλάει για τον νέο λαό, ο οποίος, παρόλο που αξιώθηκε τέτοιας δόξας και τέτοιων μυστηρίων, η καρδιά του δεν υψώθηκε ούτε τα μάτια της ψυχής του λοξοδρόμησαν. Αυτά (αυτό) δε τα είπε ο Δαβίδ και για τον εαυτό του. Ουδέ επορεύθην. Ο προφήτης λέει: δεν νόσησα από υπερηφάνεια, παρόλο που αξιώθηκα βασιλείας και προφητείας.

Διότι τα δικά σου δεν αρκούν ποτέ για την απαλλαγή από την τιμωρία, εάν δεν προστεθούν τα της δικής μου φιλανθρωπίας. Και πάλι: Εγώ σας ανέχομαι. Ένεκεν του ονόματός σου σε υπέμεινα, Κύριε. Υπέμεινε η ψυχή μου στον λόγο σου, ήλπισε η ψυχή μου στον Κύριο. Άλλος: Ένεκεν του νόμου σου. Έτερος πάλι: Ένεκεν του να γίνει γνωστός ο λόγος σου. Αυτό όμως που λέγει, είναι το εξής: Εξαιτίας της φιλανθρωπίας σου, εξαιτίας του νόμου σου προσδόκησα σωτηρία· διότι, εάν απέβλεπα στα δικά μου, προ πολλού θα είχα περιέλθει σε απόγνωση, προ πολλού θα είχα απελπιστεί· τώρα όμως, προσέχοντας τον νόμο σου και τον λόγο σου, τρέφω χρηστές ελπίδες.

Άλλος λέει: «Για να γίνεις φοβερός, προσδόκησα τον Κύριο». Φοβερός σε ποιον; Στους εχθρούς, στους επιβούλους, σε όσους με εχθρεύονται. Και τι σημαίνει πάλι το «Ένεκεν του ονόματός σου»; Σημαίνει ότι, αν και εγώ είμαι αμαρτωλός και γεμάτος από αναρίθμητα κακά, λέει, ωστόσο γνώριζα πως, για να μη βεβηλωθεί το όνομά σου, δεν θα μας εγκατέλειπες στην απώλεια. Αυτό ακριβώς λέει και ο ίδιος στο βιβλίο του Ιεζεκιήλ: «Δεν ενεργώ για χάρη σας, αλλά για το όνομά μου, ώστε να μη βεβηλωθεί ανάμεσα στα έθνη».

Δηλαδή, εμείς δεν ήμασταν άξιοι να σωθούμε, ούτε είχαμε καμία αγαθή προσδοκία από τα έργα μας· εξαιτίας όμως του ονόματός σου προσδοκούμε να σωθούμε, και αυτή η ελπίδα σωτηρίας μάς έχει απομείνει. Άλλος: Εξαιτίας του φόβου υπέμεινα τον Κύριο. Άλλος: Εξαιτίας του νόμου υπέμεινα τον Κύριο. Υπέμεινε η ψυχή μου στον λόγο σου. Άλλος: Προσδόκησε η ψυχή μου τον λόγο του. Άλλος: Υπέμεινε η ψυχή μου, και περίμενα με ανυπομονησία τον λόγο του.

Ψαλμός 129ος. Ωδή των αναβαθμών. «Εκ βαθέων έκραξα προς εσένα, Κύριε». Προηγουμένως μεν, από τα βάθη του άδη ο Αδάμ, έπειτα από τα βάθη της αιχμαλωσίας ο λαός, και έπειτα πάλι από τα βάθη των στεναγμών της καρδιάς κράζει αυτός που το επιθυμεί: «Κύριε, εισάκουσε τη φωνή μου. Ας γίνουν τα αυτιά σου προσεκτικά στη φωνή της δέησής μου. Εάν παρατηρήσεις τις ανομίες, Κύριε», και δεν συγχωρήσεις, «κανείς λοιπόν δεν θα μπορέσει να σταθεί», επειδή κανείς δεν είναι αναμάρτητος. Όχι εξαιτίας των έργων μου, αλλά «ένεκα του ονόματός σου σε υπέμεινα, Κύριε· υπέμεινε», δηλαδή παρέμεινε, «η ψυχή μου στον λόγο σου και ήλπισε σε εσένα», περιμένοντας το δικό σου έλεος. «Από την πρωινή φυλακή μέχρι τη νύχτα και από τη φυλακή» της πρώτης ηλικίας μέχρι την τελευταία, αυτός που ελπίζει στον Κύριο θα βρει «πολλή λύτρωση από αυτόν», ως Ισραηλιτικός νους που καθορά τον Θεό, στο μέτρο του εφικτού.