Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 131:17

«Τους ιερείς της θα ενδύσω με σωτηρία». Η σωτηρία αυτή είναι πάλι ο Χριστός, ο οποίος και στα ανωτέρω έχει ονομαστεί δικαιοσύνη. «Εκεί θα κάνω να ανατείλει κέρας στον Δαβίδ». Κατά τον χρόνο εκείνο κατά τον οποίο θα φανερωθεί το σωτήριο, είναι προφανές ότι θα ανατείλει η δόξα του Δαβίδ. «Ετοίμασα λύχνο για τον Χριστό μου». Αυτό το αναφέρει για τον Ιωάννη, σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου: «Εκείνος ήταν ο λύχνος που έκαιγε και φώτιζε».

Δεν είναι δίκαιο, ω άνθρωποι, να κατηγορούμε για αυτά τον Ιωάννη για ραθυμία, αλλά να κατακρίνουμε έντονα τη δυστροπία εκείνων που απειθούν. Διότι, όσον αφορά τον σκοπό εκείνου που προκήρυττε και τον τρόπο της άνωθεν αποστολής του, κανείς δεν θα βρισκόταν αμέτοχος της διδασκαλίας, ούτε θα παρέμενε απειθής· επειδή όμως είναι διαφορετική η γνώμη ανάμεσα στους ακροατές, και ο καθένας έχει την εξουσία της δικής του προαίρεσης, κάποιοι αστόχησαν ως προς το συμφέρον τους, μη αποδεχόμενοι την πίστη. Γι' αυτό, πρέπει φυσικά να τους λεχθεί σύμφωνα με αυτό που είναι γραμμένο στον προφήτη: «Εκείνος που ακούει, ας ακούει, και εκείνος που απειθεί, ας απειθεί». <Αυτός ήλθε για μαρτυρία, ώστε να μαρτυρήσει περί του φωτός.> Η λέξη «Αυτός» περικλείει έμφαση της αρετής και της περιφάνειας του προσώπου. Διότι, λέει, αυτός που έχει αποσταλεί από τον Θεό, αυτός που ευλόγως κατέπληξε όλη την Ιουδαία, τόσο με τη σεμνότητα του βίου του όσο και με τις ακραίες μορφές άσκησής του, αυτός που προκηρύσσεται μέσω της φωνής των αγίων προφητών· και στον μεν Ησαΐα αναφέρεται ως «Φωνή βοώντος στην έρημο»· στον δε μακάριο Δαβίδ ονομάστηκε λύχνος προετοιμασμένος για τον Χριστό· αυτός ήλθε για μαρτυρία, ώστε να μαρτυρήσει περί του φωτός· και εδώ ονομάζει φως τον Θεό Λόγο, και δείχνει ότι είναι ένας, και ότι αυτός ακριβώς υπάρχει κυρίως ως φως, δίπλα στον οποίο δεν υπάρχει τίποτα άλλο που κατά φύση να έχει την ενέργεια να φωτίζει και να μην έχει ανάγκη από φως.

Διότι πώς να μην είναι εξαιρετικά ανώτερος, και πώς να μην είναι με κάθε τρόπο αξιοθαύμαστος, αυτός που έχει περιβληθεί τόσο μεγάλη αρετή, και είναι τόσο διαπρεπής στη δικαιοσύνη, ώστε να μιμηθεί τον ίδιο τον Χριστό, και λόγω της εξαιρετικής ομορφιάς της ευλάβειάς του, να θεωρείται τελικά ότι είναι το ίδιο το φως; Δεν ήταν λοιπόν, λέει, εκείνος το φως, αλλά είχε σταλεί για να δώσει μαρτυρία για το φως. Και λέγοντας «το φως», με την προσθήκη του άρθρου, δείχνει σαφώς ότι αυτό είναι ένα· διότι έτσι είναι σύμφωνα με την αλήθεια. Διότι δεν θα αρνηθούμε ότι δικαίως θα μπορούσε να ονομαστεί φως και ο μακάριος Βαπτιστής, ή και καθένας από τους άλλους αγίους, εξαιτίας αυτού που ειπώθηκε γι' αυτούς από τον Σωτήρα μας: «Εσείς είστε το φως του κόσμου». Έχει ειπωθεί πάλι για τον άγιο Βαπτιστή: «Ετοίμασα λύχνο για τον Χριστό μου». Και: «Εκείνος ήταν ο λύχνος που καίει και φέγγει· και εσείς θελήσατε για λίγο να αγαλλιαστείτε στο φως του». Αλλά, αν και οι άγιοι είναι φως και ο Βαπτιστής λύχνος, δεν θα αγνοήσουμε τη χάρη που τους δόθηκε και τη χορηγία από το φως. Διότι ούτε το φως μέσα στον λύχνο είναι δικό του, ούτε βέβαια ο φωτισμός μέσα στους αγίους, αλλά αναδείχθηκαν λαμπροί και διαυγείς με την έλλαμψη της αλήθειας, και «είναι φωστήρες στον κόσμο, προβάλλοντας τον λόγο της ζωής». Και ποια είναι η ζωή, της οποίας τον λόγο προβάλλοντας έγιναν φως, αν όχι βεβαίως ο ίδιος ο Μονογενής, που λέει: «Εγώ είμαι η ζωή»;

Ας αρχίσουμε, λοιπόν, με το τρίτο, συνδέοντας με τη σειρά τα όσα ακολουθούν από αυτά που λέει ο Χριστός για τον άγιο Βαπτιστή: «Εκείνος ήταν ο λύχνος που έκαιγε και έφεγγε, και εσείς θελήσατε να αγαλλιάσετε για λίγο στο φως του». Παρομοιάζει τον άγιο Βαπτιστή με λύχνο, διότι, σύμφωνα με το φυσικό μέτρο που προσιδιάζει στον άνθρωπο, έλαμψε πριν από την παρουσία Του, χωρίς όμως να χρησιμοποιεί δικό του φως. Διότι το φως στον λύχνο δεν είναι δικό του, αλλά προέρχεται από έξω, είναι εισηγμένο και προστιθέμενο. Έτσι μπορεί να δει κανείς και στους αγίους τον φωτισμό που προέρχεται από τον Χριστό εν Πνεύματι. Γι' αυτό, άλλωστε, με μεγάλη ευγνωμοσύνη, έχοντας το σωστό φρόνημα και πράττοντας ορθά, και οι ίδιοι ομολογούν με τη δική τους φωνή: «Διότι από το πλήρωμά του εμείς όλοι λάβαμε». Διότι ο Μονογενής είναι φως κατά φύση, καθώς έλαμψε από φως, εννοώ από την ουσία του Πατρός. Η κτίση όμως μετέχει σε Αυτόν, και κάθε ον που διαθέτει τη δύναμη του λογικεύεσθαι και του φρονείν, είναι σαν ένα σκεύος ικανό να γεμίζει από το θείο φως, άριστα κατασκευασμένο από τον αριστοτέχνη των πάντων Θεό. Λύχνος, λοιπόν, είναι ο μακάριος Βαπτιστής, σύμφωνα με τον λόγο που ήδη εξηγήσαμε. Λέγοντας δε αυτό, ο Σωτήρας κατ' οικονομίαν καλεί τους ανόητους Φαρισαίους να θυμηθούν τη φωνή του Θεού και Πατρός, ο οποίος λέει κάπου γι' αυτόν: «Ετοίμασα λύχνο για τον Χριστό μου».

Ήδη, λοιπόν, όπως νομίζω, ακολουθώντας τον συνηθισμένο και καθιερωμένο στους πολλούς τρόπο ερμηνείας του προκειμένου, εκθέσαμε τη θεώρησή του σύμφωνα με τις δυνάμεις μας. Επειδή όμως ο λόγος του Σωτήρα φαίνεται να μας κατευθύνει σε βαθιές έννοιες και σχεδόν να μας εξαναγκάζει να προσεγγίσουμε βαθύτερα νοήματα, υποδηλώνοντας όχι απλώς ότι ο Ιωάννης ήταν λύχνος, αλλά ότι ήταν καιόμενος και φαίνων, θεωρούμε αναγκαίο, προσεγγίζοντας με μεγαλύτερη οξύνοια τη δύναμη των λεγομένων, να ιχνηλατήσουμε το κάλλος της αλήθειας. Θα παρατεθεί λοιπόν πάλι ενώπιόν μας το ίδιο το ρητό. «Εκείνος ήταν ο λύχνος», λέει. Θα αρκούσε και μόνο μέσω αυτού να καταδείξει τον άγιο Βαπτιστή, ώστε οι ακροατές να ανατρέξουν νοερά στην προφητεία γι' αυτόν, η οποία έχει ως εξής: «Ετοίμασα λύχνο για τον Χριστό μου». Επειδή όμως προσθέτει, εκτός από το να τον αποκαλέσει λύχνο, το «καιόμενος και φαίνων», είναι προφανές βεβαίως ότι δεν παραπέμπει τον ακροατή μόνο στη φωνή του προφήτη, αλλά και σε κάποια νομική διατύπωση, η οποία προτύπωνε και πάλι ως τύπο και σκιά τη δαδουχία του Ιωάννη, την οποία εκείνος καλώς επιτέλεσε δίνοντας μαρτυρία για τον Δεσπότη Χριστό. Καθώς δε οι υπερόπτες Φαρισαίοι ασχολούνταν συνεχώς με τα λόγια του Μωυσή, τους ελέγχει πάλι ως αμαθείς και ότι φαίνονταν μάλλον σοφοί κατά φαντασίαν, παρά ότι ήταν όντως νομομαθείς.

Και πώς δεν θέλουν να κατανοήσουν ότι το «Και εσύ προφήτης του Υψίστου θα κληθείς» ειπώθηκε από τον Ζαχαρία, σαν να είχαν γίνει και οι άλλοι προφήτες δικοί του, δηλαδή του Θεού; <Για να φανεί σε αυτούς που κάθονται στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου.> (E f. 29 b) Σε αυτούς λοιπόν που βρίσκονταν υπό τον νόμο και στην Ιουδαία, ο Βαπτιστής ήταν σαν ένας λύχνος που προπορευόταν του Χριστού, και για αυτόν είχε προαναφωνήσει ο Θεός: «Ετοίμασα λύχνο για τον Χριστό μου». Τον προτύπωνε δε και ο νόμος, προστάζοντας να διατηρείται άσβεστος ο λύχνος στην πρώτη σκηνή· αλλά οι Ιουδαίοι, αφού χάρηκαν για λίγο χρονικό διάστημα με αυτόν, προστρέχοντας στο βάπτισμά του και θαυμάζοντας τον βίο του, ευθύς τον παρέδωσαν στον θάνατο, σχεδόν σβήνοντας τον αειφεγγή λύχνο· για αυτό και ο Σωτήρας έλεγε για αυτόν: «Εκείνος ήταν ο λύχνος που έκαιγε και έφεγγε· εσείς δε θελήσατε να αγαλλιάσετε για λίγο στο φως του». <Για να κατευθύνει τα πόδια μας σε οδό ειρήνης.> (I f. 132) Διότι η οικουμένη πλανιόταν, λατρεύοντας την κτίση παρά τον Κτίστη, και συσκοτιζόταν από το σκοτάδι της αμάθειας, και σαν μια νύχτα που έπεφτε στις διάνοιες όλων, δεν τους άφηνε να δουν τον κατά φύση και αληθινό Θεό· ανέτειλε όμως σε αυτούς από τον Ισραήλ, δίκην φωτός και ήλιου, ο Κύριος των όλων.

Λοιπόν, διότι θα το πω ξανά, πλούσιος και άφθονος είναι ο φωτισμός του Χριστού για εκείνους που εισέρχονται στα Άγια των αγίων, αλλά μικρότερος για εκείνους που βρίσκονται υπό τον Νόμο. Και ο λόγος είναι αληθινός. Διότι σε καμία περίπτωση η σκιά του Νόμου δεν ισοσταθμίζει την πνευματική λαμπρότητα των ευαγγελικών θεσπισμάτων· διότι τα μεν καταυγάζουν ολόκληρη την οικουμένη, ενώ η δε ήταν γνωστή μόνο στους προερχόμενους από τον Ισραήλ. ΠΑΛΛ. Ορθά μίλησες. ΚΥΡ. Φαίνεται όμως, ω Παλλάδιε, ότι η τράπεζα και ο λύχνος, αυτός που βρισκόταν στην πρώτη σκηνή, υποδηλώνουν και κάτι άλλο. ΠΑΛΛ. Τι δηλαδή εννοείς; ΚΥΡ. Ότι ο μεν λύχνος προτυπώνει ίσως τον θεσπέσιο Ιωάννη τον Βαπτιστή, οι δε δώδεκα άρτοι προανατυπώνουν για εμάς τον χορό των αγίων αποστόλων. ΠΑΛΛ. Με ποιον τρόπο; ΚΥΡ. Ή δεν γνωρίζεις ότι, για εκείνους που ζούσαν υπό τον Νόμο και στην Ιουδαία, ο θεσπέσιος Βαπτιστής ήταν σαν ένας λύχνος που προπορευόταν του Χριστού, και γι' αυτόν είχε προαναφωνήσει ο Θεός και Πατέρας: «Ετοίμασα λύχνο για τον Χριστό μου»; Αυτό άλλωστε το επιβεβαίωσε και ο ίδιος ο Σωτήρας, λέγοντας γι' αυτόν στους διδασκάλους των Ιουδαίων: «Εκείνος ήταν ο λύχνος που έκαιγε και φώτιζε, και εσείς θελήσατε να αγαλλιάσετε για λίγη ώρα στο φως του». Διότι πρόσεξε πώς ο μακάριος Παύλος, όντας νομομαθής, σχεδόν ανακαλεί στη μνήμη μας τον λύχνο της πρώτης σκηνής. Διότι ο νομοθέτης διέταξε να διατηρείται άσβεστος, λέγοντας τα εξής: «Και θα τον ανάβουν ο Ααρών και οι γιοι του από το βράδυ μέχρι το πρωί ενώπιον του Κυρίου αδιαλείπτως».

Αυτόν τον Χριστό, όταν ήρθε, τον αρνήθηκαν οι Ιουδαίοι, ενώ οι δαίμονες τον ομολόγησαν. Αλλά δεν τον αγνοούσε ο προπάτορας Δαβίδ, όταν έλεγε: «Ετοίμασα λύχνο για τον Χριστό μου». Και άλλοι μεν ερμήνευσαν ότι ο λύχνος είναι η λαμπρότητα της προφητείας, άλλοι πάλι, ότι ο λύχνος είναι η σάρκα που προσέλαβε από την Παρθένο, σύμφωνα με αυτό που αναφέρεται στον Απόστολο: «Έχουμε δε τον θησαυρό αυτόν μέσα σε πήλινα σκεύη». Δεν τον αγνοούσε ο προφήτης, που έλεγε: «Και αναγγέλλει στους ανθρώπους τον Χριστό του». Τον γνώριζε και ο Μωυσής, τον γνώριζε και ο Ησαΐας, τον γνώριζε και ο Ιερεμίας· κανείς από τους προφήτες δεν τον αγνοούσε. Τον αναγνώρισαν και οι δαίμονες· διότι τους επιτιμούσε, και λέει: «Επειδή γνώριζαν ότι αυτός είναι ο Χριστός». Οι αρχιερείς τον αγνόησαν, και οι δαίμονες τον ομολόγησαν. Οι αρχιερείς τον αγνόησαν, και η Σαμαρείτιδα γυναίκα τον κήρυττε, λέγοντας: «Ελάτε, δείτε έναν άνθρωπο που μου είπε όλα όσα έκανα· μήπως αυτός είναι ο Χριστός;».

Ώ παρθενική λυχνία, εσύ που αποδιώχνεις το σκοτάδι και καταυγάζεις το φως. Ώ παρθενική λυχνία, εσύ που έφερες αχώριστα το πυρ και το έλαιο για φωτισμό. Ώ παρθενική λυχνία, εσύ που έλαβες από τον ύψιστο θρόνο το ένα άσβεστο και ομοούσιο τρίφωτο πυρ, και το εξέλαμψες για τον φωτισμό της οικουμένης. Ώ παρθενική λυχνία, για την οποία λέει ο Θεός διά του Προφήτη: «Εκεί θα αναδείξω κέρας στον Δαβίδ, ετοίμασα λύχνο για τον Χριστό μου». Εσύ, το βασιλικό στέμμα, που έχεις τον Χριστό ως μαργαριτόμορφο πολύτιμο λίθο· η βασιλική πορφύρα, που έντυσες τον βασιλιά του ουρανού και της γης με το οικουμενικό πορφυροειδές ένδυμα του σώματος· η ακηλίδωτη πίστη των Χριστιανών· η ακατάληπτη βίβλος, που ανέγνωσες στον κόσμο τον Λόγο και Υιό του Πατρός.

«Διότι εσύ θα φωτίσεις τον λύχνο μου, Κύριε, ο Θεός μου θα φωτίσει το σκοτάδι μου. Διότι δι' εσού θα λυτρωθώ από την εχθρική επιδρομή, και με τον Θεό μου θα υπερβώ το τείχος». Αναζητώντας δε τον λύχνο του Δαβίδ, βρήκα να αναφέρεται στον ρλα΄ (131ο) ψαλμό το εξής: «Εκεί θα κάνω να ανατείλει κέρας για τον Δαβίδ· ετοίμασα λύχνο για τον Χριστό μου». Και λύχνος που ετοιμάζεται για τον Χριστό από το σπέρμα του Δαβίδ, ποιος άλλος θα μπορούσε να είναι παρά το κατά σάρκα γέννημα που προήλθε από τη διαδοχή του Δαβίδ, το οποίο προσέλαβε ο Χριστός όταν εισήλθε σε αυτό, και εξέλαμψε σε όλους τους ανθρώπους τις ακτίνες της δυνάμεώς του και τις ανατολές του φωτός; Γι' αυτό και στα προκείμενα εδάφια ο Δαβίδ λέει προφητικά: «Διότι εσύ θα φωτίσεις τον λύχνο μου, Κύριε». Επειδή εσύ ο ίδιος, λέει, ο Κύριος, που είσαι το αληθινό φως, όταν ενωθείς κάποτε με τρόπο ανέκφραστο με τον λύχνο που θα γεννηθεί από εμένα, θα τον φωτίσεις· αλλά και το σκοτάδι που δημιουργήθηκε κάποτε μέσα μου, τότε θα το αφαιρέσεις παντελώς, ώστε ούτε η ανάμνησή του να μην έρχεται πλέον στη διάνοιά μου. Γνωρίζω δε καλά ότι, αφού αξιωθώ τη δική σου δύναμη και ισχύ, θα ανέβω στο επουράνιο τείχος· και όταν πλέον βρεθώ σε ασφάλεια, τότε θα επιτύχω τη σωτηρία που βρίσκεται κοντά σου. Ή (σημαίνει το εξής): Θα υπερβώ και θα υπερπηδήσω όλα τα οχυρώματα των εχθρών και τους φραγμούς και το τείχος, που σπεύδουν να υψώσουν γύρω μου για να με αποκλείσουν.

Ψαλμός ρλα΄. — ΙΔ΄. Ο Κύριος ορκίστηκε στον Δαβίδ την αλήθεια και δεν πρόκειται να την αθετήσει: «Από τον καρπό της κοιλίας σου θα τοποθετήσω πάνω στον θρόνο σου». Και πάλι: «Εκεί θα αναδείξω το κέρας του Δαβίδ, ετοίμασα λύχνο για τον χριστό μου. Τους εχθρούς του θα τους ενδύσω με αισχύνη, ενώ πάνω σε αυτόν θα ανθήσει το αγίασμά μου». Και εδώ σαφώς δίδεται με όρκο από τον Θεό στον Δαβίδ η επαγγελία περί του Χριστού, ότι δηλαδή επρόκειτο να γεννηθεί από το σπέρμα του και να καταλάβει τον θρόνο του. Θα απαιτούσε βέβαια πολλή εξέταση η ερμηνεία αυτών των χωρίων, επειδή ο Χριστός δεν φαίνεται να έχει καθίσει σωματικώς στον θρόνο του Δαβίδ και στη βασιλεία του. Ζήτημα το οποίο και θα παρακάμψουμε, επειδή δεν ανήκει στην παρούσα πραγματεία το να αναλώνουμε τον χρόνο μας, πέρα από τον προκείμενο σκοπό, στην ανάλυση του ψαλμού· πρέπει όμως, με ορθή κρίση, να μην διαστρέφουμε τα όσα λέγονται σαφώς περί αυτού σε πολλά μέρη, εξαιτίας ενός μόνο χωρίου της Γραφής, εάν αυτό δεν είναι δυνατόν να εφαρμοστεί στον Χριστό με σωματική (κυριολεκτική) έννοια· απεναντίας, ακολουθώντας τον αληθινό λόγο και προσεγγίζοντας την ίδια τη θεία Γραφή, αρμόζει να εννοήσουμε, ότι αυτός άλλοτε μεν προφητεύει πως θα έλθει ως κάποιος φτωχός, ευτελής και περιφρονημένος, που δεν έχει όψη ούτε κάλλος, άλλοτε δε τον αποκαλεί ένδοξο βασιλέα· εκ των οποίων τα μεν είναι δυνατόν να έχουν εκπληρωθεί και σωματικώς, τα δε μόνο κατά το πνευματικό νόημα της Γραφής, ενώ ορισμένα εξ αυτών πρέπει να προσδοκούμε ότι θα εκπληρωθούν κατά τη δεύτερη παρουσία του.

Και εδώ ο Κύριος ορκίζεται σχετικά με το «από το σπέρμα του Δαβίδ», το οποίο σπέρμα ονομάζει και κέρας του. Και πάλι, ανακηρύσσοντας ονομαστικά τον Χριστό, λέει ότι έχει ετοιμάσει «λύχνο» για αυτόν, δηλαδή, όπως είναι φυσικό, τον προφητικό λόγο που προηγήθηκε του Χριστού, ο οποίος μόνος του, δίκην ηλιακού φωτός, ανέτειλε για όλους ανεξαιρέτως τους ανθρώπους σε ολόκληρη την οικουμένη. Και ο ίδιος ο Δαβίδ είχε προετοιμαστεί ως λύχνος για τον Χριστό, έχοντας θέση λύχνου εν συγκρίσει προς τον ήλιο και το τέλειο φως. «Εκεί δε», λέει, «θα αναδείξω κέρας», υποδεικνύοντας τον τόπο, όπου σημαίνει ότι επρόκειτο να γεννηθεί ο Χριστός. Διότι, όταν ο Δαβίδ προσευχήθηκε να δει εκ των προτέρων μέσω του Πνεύματος τον τόπο της γεννήσεως του Χριστού, και είπε: «εάν θα εισέλθω στην κλίνη της στρωμνής μου, εάν θα δώσω ύπνο στους οφθαλμούς μου και στα βλέφαρά μου νυσταγμό και ανάπαυση στους κροτάφους μου, μέχρις ότου βρω τόπο για τον Κύριο, σκήνωμα για τον Θεό του Ιακώβ», το θείο Πνεύμα του αποκαλύπτει τον τόπο στη Βηθλεέμ. Γι' αυτό προσθέτει λέγοντας: «Ιδού, την ακούσαμε στην Εφραθά (και αυτή είναι η Βηθλεέμ), την βρήκαμε στα πεδία του δρυμού· θα εισέλθουμε στα σκηνώματά του, θα προσκυνήσουμε στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια του».

Εύλογα, λοιπόν, μετά τη φανέρωση αυτών προσθέτει: «εκεί θα αναδείξω κέρας στον Δαβίδ, ετοίμασα λύχνο για τον χριστό μου», υποδηλώνοντας ίσως, σύμφωνα με μια άλλη ερμηνεία, και το σώμα που προσέλαβε ο Χριστός στη Βηθλεέμ, επειδή μέσω του σώματος, ως άλλου πήλινου σκεύους, η θεία δύναμη που ενοίκησε σε αυτό εξέλαμψε προς όλους τους ανθρώπους, σαν μέσα από λύχνο, τις ακτίνες του θείου και λογικού φωτός. 〈Από τον Αμώς〉. «Ετοιμάσου να επικαλεστείς τον Θεό, Ισραήλ, διότι ιδού, αυτός που στερεώνει τη βροντή και δημιουργεί το πνεύμα και αναγγέλλει στους ανθρώπους τον χριστό του, που δημιουργεί την αυγή και την ομίχλη, και επιβαίνει στα υψώματα της γης· Κύριος ο Θεός ο Παντοκράτωρ είναι το όνομά του. Ακούστε τον λόγο του Κυρίου, τον οποίο εγώ αναλαμβάνω εναντίον σας ως θρήνο: ο οίκος του Ισραήλ έπεσε, δεν πρόκειται πλέον να αναστηθεί· η παρθένος του Ισραήλ γκρεμίστηκε πάνω στη γη της, δεν υπάρχει αυτός που θα την αναστήσει.»

Αυτά ακριβώς μνημονεύοντας και ο εκατοστός τριακοστός πρώτος ψαλμός, αναφέρει τα όσα δηλώνονται στον Χριστό. Άκουσε, λοιπόν, και αυτό: «Θυμήσου, Κύριε, τον Δαβίδ και όλη την πραότητά του· πώς ορκίστηκε στον Κύριο και πώς έδωσε υπόσχεση στον Θεό του Ιακώβ». Στα οποία, ύστερα από κάποια άλλα, προσθέτει: «Ορκίστηκε ο Κύριος αλήθεια στον Δαβίδ, και δεν πρόκειται να την αθετήσει: από τον καρπό της κοιλίας σου θα εγκαταστήσω πάνω στον θρόνο σου». Και προχωρώντας πιο κάτω, στη συνέχεια ονομάζει σαφέστερα αυτόν που πρόκειται να εγερθεί από τον καρπό της κοιλίας του Δαβίδ, λέγοντας: «Εκεί θα κάνω να ανατείλει κέρας για τον Δαβίδ, ετοίμασα λύχνο για τον χρισμένο μου· τους εχθρούς του θα τους ντύσω με ντροπή· πάνω όμως σε αυτόν θα ανθίσει το αγίασμά μου».

Συνάδει με την προηγούμενη και η παρούσα προφητεία, η οποία υποδεικνύει ότι ο προκηρυσσόμενος Θεός θα προέλθει από τη Βηθλεέμ. Αυτό ακριβώς λοιπόν και ο Δαβίδ, αγνοώντας το προηγουμένως, προσεύχεται να το μάθει από τον Θεό, και έπειτα, αφού προσευχήθηκε, διδάσκεται. Διότι, επειδή έλαβε τον χρησμό που του ειπώθηκε στον ψαλμό: «από τον καρπό της κοιλίας σου θα θέσω επί του θρόνου σου», και πάλι: «εκεί θα αναδείξω κέρας στον Δαβίδ, ετοίμασα λύχνο για τον χριστό μου», ευλόγως προσπίπτει στον Θεό, και πέφτοντας στο έδαφος ικετεύει, και επιμένοντας ακόμη περισσότερο στην προσευχή ορκίζεται στον Θεό, ότι δεν πρόκειται προηγουμένως να εισέλθει «στο σκήνωμα του οίκου» του, ούτε να δώσει «στους οφθαλμούς» του «ύπνο» και «στα βλέφαρά» του «νυσταγμό», ούτε να ανεβεί «στο στρώμα της κλίνης» του, αλλά θα παραμένει κατάχαμα προσκυνώντας και ικετεύοντας, μέχρις ότου βρει «τόπο για τον Κύριο, και σκήνωμα για τον Θεό του Ιακώβ», δηλαδή μέχρι να μάθει, φανερώνοντάς το σε αυτόν ο Κύριος, τη γέννηση του Χριστού. Αφού δε προσευχήθηκε και πόθησε να γνωρίσει αυτά, δεν αργεί να δει με το θείο Πνεύμα όσα πρόκειται να συμβούν, καθώς ο Θεός έχει υποσχεθεί στους δικούς Του ότι θα τους εισακούσει ενώ ακόμη μιλούν. Εισακούστηκε λοιπόν και αξιώθηκε να λάβει χρησμό που του απεκάλυψε τη Βηθλεέμ, με το σκεπτικό ότι εκεί επρόκειτο να εγκαθιδρυθεί ο τόπος του Κυρίου και το σκήνωμα του Θεού του Ιακώβ.

Διότι, από τη μία πλευρά, ο Προφήτης, εκ προσώπου του Πατρός, λέει γι' αυτόν μέσω της υμνωδίας: «Ετοίμασα λύχνο για τον Χριστό μου», δηλαδή, ετοίμασα υπηρέτη και πρόδρομο του φωτός. Ο δε Κύριος, επιβεβαιώνοντας την πατρική φωνή, λέει: «Εκείνος ήταν ο αναμμένος λύχνος». Αλλά όμως, αν και ήταν λύχνος, τόσο πολύ απείχε από το να επισκιαστεί από την παρουσία του Κυρίου, ο οποίος ήταν ο ήλιος της δικαιοσύνης, ώστε έλαμψε ακόμη περισσότερο, εφόσον ο Βαπτιστής έγινε ταυτόχρονα κήρυκας και θεολόγος του ίδιου του Σωτήρα. Ο Ιωάννης, λοιπόν, επειδή φώτιζε μόνο έναν οίκο, αυτόν του Ισραήλ, ονομάστηκε λύχνος. Ενώ οι απόστολοι του Σωτήρα δεν αναγορεύθηκαν λύχνοι ούτε αστέρια, αλλά φωστήρες, διότι δεν έλαμπαν σε μία μόνο περιοχή ούτε σε μία γωνία, αλλά καταύγαζαν τα πάντα κάτω από τον ουρανό. Έξαρχοι και κορυφαίοι αυτών είναι ο Πέτρος, ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης, οι οποίοι σήμερα σεμνύνονται για τα μαρτύριά τους υπέρ του Χριστού, έχοντας μεν πορευθεί με σύμφωνο φρόνημα προς το τέλος του βίου τους, αλλά έχοντας αγωνιστεί με διαφορετικούς τρόπους μαρτυρίου.

«και οι όσιοι»: Εννοεί τους αποστόλους· διότι αυτοί αγάλλονται προπάντων με την ανάσταση του Χριστού. «εκεί θα ανατείλω»: Αναφέρεται στην Παρθένο Θεοτόκο, επειδή είναι η κορυφαία και υπερέχει από όλες τις γυναίκες, το οποίο συμβολίζει το «κέρας». «ετοίμασα»: Αναφέρεται στον Χριστό, ως όντα φως εκ φωτός· με τη φράση δε «στον Χριστό», να εννοείς τον άνθρωπο, που χρίεται με το χρίσμα του βαπτίσματος. «τους εχθρούς»: Τους Ιουδαίους δηλαδή· διότι αυτοί είναι στην πραγματικότητα οι εχθροί του Χριστού. «επάνω δε σε αυτόν»: Επάνω στον Χριστό είναι η δόξα του Πατρός. Ωδή των αναβαθμών· άσμα των υψηλών. «ιδού δη»: Διότι τίποτα δεν είναι τόσο ευχάριστο και ευωδιαστό, όσο η Εκκλησία που πληρούται από τους πιστούς. Αυτό δηλαδή εννοούσε ο προφήτης. Να εννοείς επίσης τους αποστόλους, όταν ήταν συγκεντρωμένοι στον ίδιο τόπο. «σαν το μύρο»: Συμβόλιζε το χρίσμα του βαπτίσματος, με το οποίο χρίονται οι πιστοί από επάνω (από το κεφάλι) μέχρι κάτω. «τον πώγωνα»: Διότι το χρίσμα του ιερέα χυνόταν πάνω στο κεφάλι, κατέρρεε πάνω στον πώγωνα του ιερέα, και από τον πώγωνα πάνω στο ένδυμα. Είναι φανερό, δηλαδή, ότι όσοι χρίονται με το μύρο ευωδιάζουν και εσωτερικά και εξωτερικά. «αυτό που κατεβαίνει»: Ένδυμα των πιστών είναι ο Χριστός. Διότι «όσοι βαπτιστήκατε στον Χριστό, ενδυθήκατε τον Χριστό», λέει ο απόστολος. Η παρυφή δε, ασφαλίζει από παντού το ένδυμα· έτσι ασφαλίζει και η χάρις τον άνθρωπο. «σαν η δροσιά»: Η καθαρή δροσιά, που είναι το Άγιο Πνεύμα.

«Αν οι γιοι σου φυλάξουν τη διαθήκη μου» και τα εξής, όσα υποσχέθηκε ο Θεός για τους γιους του Δαβίδ και τον θρόνο του, και «ότι ο Κύριος εξέλεξε τη Σιών για κατοικία», ώστε σε αυτήν πρώτα να κάνει γνωστά στους ανθρώπους τα σύμβολα της δύναμής του, και έπειτα σιγά-σιγά να καθαρίσει και τις υπόλοιπες πόλεις από την πλάνη των ειδώλων. Και υπόσχεται να κατοικήσει στη Σιών και να χορτάσει τους φτωχούς «ευλογώντας την τροφή τους» και «ντύνοντας τους ιερείς με σωτηρία» και ότι: «Εκεί θα αναδείξω κέρας για τον Δαβίδ». Εκεί, δηλαδή στη Σιών, «θα αναδείξω κέρας» βασιλείας, σαν ολόλαμπρο ήλιο. «Ετοίμασα λύχνο για τον χρισμένο μου» τον Δαβίδ, για να φέγγει στα έθνη την αυγή της θεοσέβειας. «Και τους μεν εχθρούς του θα ντύσω με ντροπή, ενώ πάνω του θα ανθίσει το αγίασμά μου», δηλαδή ο αγαπητός μου Υιός, ο αίτιος του αγιασμού.

Γι' αυτόν τον λόγο, και βλέποντας δεν έβλεπαν και ακούγοντας δεν κατανοούσαν. Εξάλλου, εφόσον η εντολή είναι τηλαυγής και φωτίζει τους οφθαλμούς, και ο νόμος είναι λύχνος και φως, μη διστάζεις λοιπόν να ανοίγεις τα μάτια σου και οπωσδήποτε θα δεις το φως, έστω κι αν όχι ολόκληρο, αλλά όσο είναι δυνατόν· επειδή ούτε τον ήλιο τον βλέπουμε ολόκληρο, αλλά παρ' όλα αυτά μάς είναι το πιο γλυκό από όλα όσα βλέπουμε. Και να θεωρείς ότι ο θείος Δαβίδ απευθύνεται σε σένα λέγοντας: «Ετοίμασα λύχνο για τον χριστό μου». Σου έχει παραθέσει έτοιμο τον νόμο του, τόσο ως προς το γράμμα όσο και ως προς το πνεύμα, εφόσον είσαι χριστός μέσω του ευωδιαστού και πολύτιμου χρίσματος της ιερωσύνης.