Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 131:7

Τη βρήκαμε στις πεδιάδες του δρυμού. Διότι το σπήλαιο στο οποίο γεννήθηκε ο Χριστός βρίσκεται σε πεδιάδες, δηλαδή στους αγρούς. Θα εισέλθουμε στα σκηνώματά του. Υποδηλώνει τις Εκκλησίες που επρόκειτο να υπάρξουν ανά τους καιρούς. Θα προσκυνήσουμε στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια του. Εννοεί το Όρος των Ελαιών, όπου κάθε διερχόμενος προσκυνά.

Ερώτηση 37η. Για ποιο λόγο εμείς οι Χριστιανοί προσκυνούμε προς ανατολάς, και γιατί άραγε οι Ιουδαίοι προς νότον; Απόκριση. Η απόδειξη και η απάντηση για το ζήτημα αυτό δεν είναι μία και όμοια για όλους. Διότι με διαφορετικό τρόπο πρέπει να απολογηθούμε στους Ιουδαίους, με διαφορετικό να το ερμηνεύσουμε στους Έλληνες, και αλλιώς πάλι πρέπει να το αποσαφηνίσουμε στους Χριστιανούς. Στους Ιουδαίους λοιπόν λέμε ότι εμείς οι πιστοί προσκυνούμε προς ανατολάς για τον εξής λόγο, επειδή το Άγιο Πνεύμα νομοθέτησε σε εμάς μέσω του προφήτη Δαβίδ, ο οποίος είπε: «Ας προσκυνήσουμε στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια του Κυρίου». Και εάν ο Ιουδαίος ρωτήσει, πού στάθηκαν τα πόδια του Κυρίου; Ο προφήτης Ζαχαρίας τούς διδάσκει λέγοντας: «Και θα σταθούν τα πόδια του Κυρίου στο όρος των Ελαιών προς ανατολάς, απέναντι από την Ιερουσαλήμ». Γι' αυτό και οι ίδιοι οι Ιουδαίοι, όταν προσεύχονται στην Ιερουσαλήμ προς ανατολάς, προσεύχονται προς το όρος των Ελαιών. Και αυτή μεν είναι η σύντομη απολογία προς τους Ιουδαίους. Προς δε τους Έλληνες λέμε το εξής, ότι δεν προσκυνούμε προς ανατολάς με την έννοια ότι ο Θεός περιορίζεται στην ανατολή. Αλλά επειδή ο Θεός είναι και ονομάζεται αληθινό φως, γι' αυτό τον λόγο, αποβλέποντας προς το κτιστό φως, δεν προσκυνούμε το ίδιο το φως, αλλά τον Δημιουργό του, τιμώντας μέσα από το λαμπρότερο στοιχείο τον υπέρλαμπρο Θεό, ο Οποίος υπάρχει πριν από όλα τα στοιχεία και τους αιώνες.

Αφού δε επέλεξε εκεί άλλες τοποθεσίες, οι οποίες τιμώνταν από την παρουσία δύο μυστικών σπηλαίων, τις διακόσμησε και αυτές με πλούσιες χορηγίες. Στο μεν σπήλαιο της πρώτης θεοφάνειας του Σωτήρα, όπου ακριβώς συντελέστηκε η ένσαρκη γέννησή Του, απέδωσε τις κατάλληλες τιμές, ενώ σε εκείνο της αναλήψεώς Του στους ουρανούς, δόξασε την ανάμνησή της στην κορυφή του όρους. Και αυτά τα τίμησε με φιλοκαλία, διαιωνίζοντας τη μνήμη της μητέρας του, η οποία διακόνησε τόσο μεγάλο αγαθό στον βίο των ανθρώπων. Επειδή, δηλαδή, αυτή έθεσε ως έργο της να αποδώσει στον παμβασιλέα Θεό το χρέος της ευσεβούς της διαθέσεως, και επειδή θεωρούσε ότι έπρεπε να αναπέμψει ευχαριστήριες προσευχές για έναν τόσο σπουδαίο γιο βασιλιά και για τα παιδιά του, τους θεοφιλέστατους καίσαρες, τα εγγόνια της, έφτασε λοιπόν σπεύδοντας με νεανική ορμή η ηλικιωμένη, για να επισκεφθεί με υπερβάλλουσα σύνεση την αξιοθαύμαστη εκείνη γη, και για να επιθεωρήσει με βασιλική πρόνοια τα ανατολικά έθνη, καθώς και δήμους και λαούς. Καθώς δε απέδιδε την πρέπουσα προσκύνηση στα σωτήρια βήματα, σύμφωνα με τον προφητικό λόγο που λέει «ας προσκυνήσουμε στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια του», άφηνε αμέσως και στις επερχόμενες γενεές τον καρπό της δικής της ευσέβειας.

Και εδώ ο Κύριος ορκίζεται σχετικά με το «από το σπέρμα του Δαβίδ», το οποίο σπέρμα ονομάζει και κέρας του. Και πάλι, ανακηρύσσοντας ονομαστικά τον Χριστό, λέει ότι έχει ετοιμάσει «λύχνο» για αυτόν, δηλαδή, όπως είναι φυσικό, τον προφητικό λόγο που προηγήθηκε του Χριστού, ο οποίος μόνος του, δίκην ηλιακού φωτός, ανέτειλε για όλους ανεξαιρέτως τους ανθρώπους σε ολόκληρη την οικουμένη. Και ο ίδιος ο Δαβίδ είχε προετοιμαστεί ως λύχνος για τον Χριστό, έχοντας θέση λύχνου εν συγκρίσει προς τον ήλιο και το τέλειο φως. «Εκεί δε», λέει, «θα αναδείξω κέρας», υποδεικνύοντας τον τόπο, όπου σημαίνει ότι επρόκειτο να γεννηθεί ο Χριστός. Διότι, όταν ο Δαβίδ προσευχήθηκε να δει εκ των προτέρων μέσω του Πνεύματος τον τόπο της γεννήσεως του Χριστού, και είπε: «εάν θα εισέλθω στην κλίνη της στρωμνής μου, εάν θα δώσω ύπνο στους οφθαλμούς μου και στα βλέφαρά μου νυσταγμό και ανάπαυση στους κροτάφους μου, μέχρις ότου βρω τόπο για τον Κύριο, σκήνωμα για τον Θεό του Ιακώβ», το θείο Πνεύμα του αποκαλύπτει τον τόπο στη Βηθλεέμ. Γι' αυτό προσθέτει λέγοντας: «Ιδού, την ακούσαμε στην Εφραθά (και αυτή είναι η Βηθλεέμ), την βρήκαμε στα πεδία του δρυμού· θα εισέλθουμε στα σκηνώματά του, θα προσκυνήσουμε στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια του».

Αφού λοιπόν το θείο Πνεύμα προφήτευσε αυτά μέσα του, εκείνος, υπακούοντας σε αυτό, προσθέτει: «Ιδού, την ακούσαμε στην Εφραθά». — Η Εφραθά είναι η ίδια με τη Βηθλεέμ, όπως είναι φανερό από τη Γένεση, όπου αναφέρεται για τη Ραχήλ ότι την έθαψαν στον ιππόδρομο της «Εφραθά, που είναι η Βηθλεέμ». Και η προηγούμενη προφητεία περιελάμβανε τα εξής: «Και εσύ Βηθλεέμ, οίκος του Εφραθά». —«Ιδού», λέει, «την ακούσαμε», εννοώντας προφανώς τη γέννηση του Χριστού και την κατασκήνωση του Θεού του Ιακώβ. Και ποιο θα μπορούσε να είναι το σκήνωμα του Θεού του Ιακώβ παρά το σώμα του Χριστού που γεννήθηκε στον τόπο της Βηθλεέμ, μέσα στο οποίο, σαν σε σκήνωμα, κατασκήνωσε η θεότητα του Μονογενούς; Και δεν λέγεται ότι είναι σκήνωμα απλώς του Θεού, αλλά με την προσθήκη «του Θεού του Ιακώβ», επειδή αυτός που κατασκήνωσε σε αυτό δεν είναι άλλος από τον Θεό που εμφανίστηκε στον Ιακώβ με μορφή και σχήμα ανθρώπου, εξαιτίας του οποίου αξιώθηκε και την προσωνυμία του Ισραήλ, ονομαζόμενος «αυτός που βλέπει τον Θεό» (διότι αυτό ερμηνεύει το όνομα)· ότι δε αυτός που εμφανίστηκε στον Ιακώβ δεν ήταν άλλος από τον Θεό Λόγο, το έχουμε αποδείξει στα πρώτα μέρη της ανά χείρας πραγματείας. Υποδείχθηκε λοιπόν στον Δαβίδ, ο οποίος προσευχήθηκε και πόθησε τον τόπο και το σκήνωμα του Κυρίου και Θεού του Ιακώβ, ο τόπος της Βηθλεέμ. Γι' αυτό, αφού είπε «ιδού, την ακούσαμε στην Εφραθά», προσθέτει λέγοντας: «ας προσκυνήσουμε στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια του».

Ώστε, αφού μάθουν οπωσδήποτε πού βρίσκεται, να προσκυνήσουν στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια του, και αφού διδαχθούν πού στρέφει το βλέμμα του, να προετοιμάσουν έτσι τον εαυτό τους, ώστε να φανερωθεί και στις ίδιες η δόξα του, του οποίου η επιφάνεια γίνεται σωτηρία για εκείνους που τον αντικρίζουν, όπως λέει ο προφήτης: «Φανέρωσε το πρόσωπό σου και θα σωθούμε». Και η διδάσκαλος, κατά το παράδειγμα του Φιλίππου που είπε: «Έλα και δες», καθοδηγεί τις παρθένους προς την κατάληψη του αναζητουμένου, υποδεικνύοντας —αντί να πει απλώς «Δες»— τον τόπο στον οποίο βρίσκεται ο αναζητούμενος και προς τα πού βλέπει· διότι λέει: «Ο αγαπημένος μου κατέβηκε στον κήπο του, στις φιάλες του αρώματος». Έως αυτό το σημείο υποδηλώνεται από τον λόγο το πού βρίσκεται, ενώ το τι ορά από εδώ και πέρα και πού στρέφει το βλέμμα του, το δείχνει η διδάσκαλος λέγοντας: «Ποιμαίνει στους κήπους και συλλέγει κρίνα». Αυτή μεν, λοιπόν, είναι η σωματική καθοδήγηση του λόγου προς τις νεάνιδες, μέσω της οποίας μαθαίνουν και πού βρίσκεται και πού κοιτάζει.

Αλλά εμείς, κλίνοντας τις καρδιές μαζί με τα γόνατα, ελάτε να προσκυνήσουμε μαζί με τον ψαλμωδό και προφήτη Δαβίδ στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια του και όπου απλώθηκαν τα χέρια που συγκρατούν τα πάντα και όπου τεντώθηκε για χάρη μας το ζωαρχικό του σώμα, και, προσκυνώντας με πίστη και ασπαζόμενοι, ας αντλήσουμε και ας διαφυλάξουμε άφθονο τον αγιασμό από εκεί· ώστε και κατά την υπερένδοξη μελλοντική παρουσία του Κυρίου και Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, βλέποντάς τον να προηγείται μέσα σε δόξα, να αγαλλιάσουμε και να σκιρτήσουμε ακατάπαυστα, επιτυγχάνοντας τη στάση εκ δεξιών και την υποσχεθείσα μακάρια φωνή και ευλογία, προς δόξαν του Υιού του Θεού, ο οποίος σταυρώθηκε κατά σάρκα για εμάς.

«και ανάπαυση» Μιλάει για το σώμα του Κυρίου· «τους κροτάφους», ως το πλέον ακέραιο. «έως ότου» Έως ότου, λέει, καταρτίσω τον άνθρωπο σε κατοικητήριο του Θεού. «σκήνωμα» Στον Χριστό· διότι ο Ιακώβ λέει, ο δούλος μου, τον οποίο εξέλεξα. «ιδού» Αυτήν· ποιαν; την Παρθένο την Θεοτόκο, η οποία καρποφόρησε τη σωτηρία στο γένος των ανθρώπων. Διότι Εφραθά ερμηνεύεται καρποφορία, και αυτή είναι η Βηθλεέμ. «βρήκαμε» Ποια εννοεί; Προφανώς τη Βηθλεέμ· διότι υπήρχαν δασώδεις δρυμοί γύρω της. Είναι δε και οι τόποι αυτοί πεδινοί. Πάντως εννοεί τη συγκατάβαση του Χριστού. «θα εισέλθω» Σε ποια μέρη; στο σπήλαιο, όπου γεννήθηκε· στον σταυρό· στην ανάσταση· στην ανάληψη· στη Σιών· στον Γολγοθά. Διότι σε αυτά κατασκήνωσε. «θα προσκυνήσουμε» Εννοεί το όρος του Γολγοθά. Διότι αυτό είναι από όλα τα όρη της γης το υψηλότερο· διότι εκεί στάθηκαν τα πόδια του Χριστού και Θεού κατά τη σταύρωσή Του. «ανάστηθι» Σήκω, λέει, μετά τον πόλεμο του άδη και του θανάτου· ανάπαυσε τον θυμό σου· ευφράνσου για όσα έπραξες. «εσύ και η κιβωτός» Ως κιβωτό εννοεί το δεσποτικό σώμα, το οποίο συνανέστησε και κατέστησε άγιο· αλλά εννοεί και το θυσιαστήριο, το οποίο είναι η αγία τράπεζα των αγίων. «οι ιερείς» Οι λειτουργοί της τράπεζας· διότι αυτοί μετά την ανάσταση του Χριστού ενδύθηκαν αληθινή δικαιοσύνη <δικαιοσύνη και αλήθεια>.

Σε ποιο υποπόδιο, λοιπόν; Άραγε στη γη; Διότι λέει, «Ο ουρανός είναι θρόνος μου, η δε γη υποπόδιο των ποδιών μου». β'. Και όμως δεν επιτρέπεται σε εμάς να προσκυνούμε τα στοιχεία της φύσεως. Αλλά εννοεί τον τόπο εκείνον, τον οποίο μέσω ενός άλλου ψαλμού εξέθεσε σαφέστερα, λέγοντας: «Ας προσκυνήσουμε στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια του»· και εννοεί τον Γολγοθά. Διότι αυτός πράγματι βρέθηκε κάτω από τα πόδια της σάρκας του κατά την ώρα του σταυρού.

Γι' αυτό οι υπόλοιποι ερμηνευτές, αντί για τη λέξη «τιμή», άλλοι απέδωσαν τη λέξη «ισχύς» και άλλοι «κράτος». «Εσύ ετοίμασας ευθύτητες». Πώς τις ετοίμασε; Αποστέλλοντας εκ των προτέρων τον νόμο, στον οποίο όρισε τις εντολές ως ευθύτητες. Διότι είναι δυνατόν να χαράξει κανείς ορθά την οδό του βίου του, πορευόμενος σύμφωνα με αυτές. Επειδή ο νόμος που δόθηκε στον Ιακώβ (εννοεί δε το γένος του Ισραήλ), αυτός έφερε και σε όσους αμαρτάνουν ως κρίση την κατάκριση, και σε όσους ζουν ενάρετα υπέδειξε τη δικαιοσύνη, σύμφωνα με την οποία πρέπει να ζουν. «Και προσκυνείτε το υποπόδιο των ποδιών του». Και για ποιο λόγο προτρέπει να μην προσκυνούμε μάλλον τον θρόνο του Θεού, αλλά το υποπόδιο; Και για ποιο ακριβώς υποπόδιο μιλάει; Μήπως για τη γη; Επειδή λέει: «Ο ουρανός είναι θρόνος μου και η γη υποπόδιο των ποδιών μου». Και όμως, δεν επιτρέπεται σε εμάς να προσκυνούμε τα υλικά στοιχεία. Αλλά εννοεί αυτόν τον τόπο τον οποίο εξέθεσε με μεγαλύτερη σαφήνεια σε έναν άλλο ψαλμό: «Ας προσκυνήσουμε στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια του».

[Του εν αγίοις πατρός ημών Ιωάννου αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Χρυσοστόμου] εις τα εγκαίνια [του τιμίου σταυρού]. Ήθελα κι εγώ σήμερα να παρευρίσκομαι στους Αγίους Τόπους, να συμμετάσχω στην αγγελική πανήγυρη μαζί με το συγκεντρωμένο πλήθος και να ακούσω την πατρική φωνή, να δω τον σταυρό που είναι πολυτιμότερος από τους ουρανούς και να αγκαλιάσω το δεσποτικό μνήμα, από όπου πηγάζει η ζωή της πίστεως, να δω τον νεκρό που αφυπνίζει πολλούς με την εξουσία της θεότητας, να αντικρίσω τη Βηθλεέμ, τη μητέρα της οικουμένης, και να δω τη φάτνη που ανέθρεψε το ανθρώπινο γένος, να δω τη φάτνη που είναι πλατύτερη από τους ουρανούς, να δω τη φάτνη που χώρεσε τον Θεό, τον Οποίο δεν χωρούν οι ουρανοί. Διότι η φάτνη του Χριστού δεν κατέστη τροφός άλογων ζώων, αλλά βάσταξε τον ουράνιο Άρτο, Αυτόν που κάθεται επί των Χερουβίμ, ο Οποίος είπε: «Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο». Προαναγγέλλοντας αυτή τη φάτνη, ο προφήτης έλεγε: «Γνώρισε το βόδι τον κτήτορά του και ο όνος τη φάτνη του κυρίου του». Σε αυτή τη φάτνη προστρέχουν σήμερα λαοί, φυλές και γλώσσες, από την ανατολή και τη δύση, από τον βορρά και τη θάλασσα, όχι για να τιμήσουν μια λίθινη φάτνη, αλλά για να συνοδεύσουν τιμητικά τον ένδοξο Θεό. Μαζί με αυτούς επιθυμούσα κι εγώ σήμερα να προσκυνήσω τον Χριστό στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια Του.

Σήμερα, λοιπόν, ορίστηκε ως ημέρα προσκύνησης του τιμίου σταυρού, και ελάτε, ω φίλοι, με φόβο και πόθο να τον περιπτυχθούμε. Διότι, ακτινοβολώντας τις αυγές της αναστάσεως του Χριστού, φωτίζει τους πάντες και τους αγιάζει με τις χάριτές του· γι' αυτό ας τον ασπασθούμε με ψυχική αγαλλίαση. Σήμερα γίνεται χαρά στον ουρανό και στη γη, διότι ο φωτοφόρος και ζωοποιός σταυρός του Χριστού εμφανίζεται στον κόσμο, μέσω του οποίου οι δαίμονες φυγαδεύονται, οι νόσοι απομακρύνονται, το ζοφερό σκοτάδι απελαύνεται και όλα τα πέρατα της γης καταφωτίζονται. Σήμερα η Εκκλησία του Χριστού αναδεικνύεται ως άλλος παράδεισος, προβάλλοντας στο μέσο της το πανάγιο ξύλο του τιμίου σταυρού, και καθιστώντας τον σταυρό προπομπή του πάθους του Χριστού και προμήνυμα της αναστάσεώς Του. Σήμερα έχει εκπληρωθεί ο προφητικός λόγος που λέει: Ιδού, προσκυνούμε στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια του Θεού μας. Ευφραίνου, λοιπόν, και αγάλλου, Εκκλησία του Χριστού, και προσάγαγε τα τέκνα σου, αφού έχουν καθαρθεί με την εγκράτεια των παθών και τη νηστεία, και αστράφτουν από τις θεόλαμπρες αρετές, και πανηγύρισε με ανεκλάλητη χορεία.

Επομένως, αυτό καθαυτό το τίμιο και αληθινά σεβάσμιο ξύλο, πάνω στο οποίο ο Χριστός προσέφερε τον εαυτό του ως θυσία για εμάς, επειδή αγιάστηκε με την επαφή του αγίου σώματος και αίματος, δικαίως πρέπει να προσκυνείται, όπως και τα καρφιά, η λόγχη, τα ενδύματα και τα ιερά του σκηνώματα, τα οποία είναι η φάτνη, το σπήλαιο, ο σωτήριος Γολγοθάς, ο ζωοποιός τάφος, η Σιών, η ακρόπολη των εκκλησιών, και τα παρόμοια· όπως λέει ο θεοπάτωρ Δαβίδ: «Θα εισέλθουμε στα σκηνώματά του, θα προσκυνήσουμε στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια του». Το ότι δε εννοεί τον σταυρό, το δηλώνει το επόμενο χωρίο: «Ανάστηθι, Κύριε, για την ανάπαυσή σου»· διότι τον σταυρό ακολουθεί η ανάσταση. Διότι, αν για τα αγαπημένα πρόσωπα είναι ποθητό το σπίτι, η κλίνη και το ένδυμα, πόσο μάλλον αυτά του Θεού και Σωτήρα μας, μέσω των οποίων μάλιστα έχουμε σωθεί.

Αφού αναφέραμε, λοιπόν, τα είδη της εικόνας, ας μιλήσουμε και για την προσκύνηση. Η προσκύνηση είναι σύμβολο υποταγής και τιμής. Γνωρίζουμε δε διάφορα είδη της: Πρώτον, την προσκύνηση ως λατρεία, την οποία προσφέρουμε μόνο στον κατά φύση προσκυνητό Θεό. Έπειτα, την προσκύνηση που, εξαιτίας του κατά φύση προσκυνητού Θεού, προσφέρεται στους φίλους και υπηρέτες Του, όπως ο Ιησούς του Ναυή και ο Δανιήλ προσκύνησαν τον άγγελο· ή στους τόπους του Θεού, όπως λέει ο Δαβίδ: «Ας προσκυνήσουμε στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια του»· ή στα αφιερώματά Του, όπως ολόκληρος ο Ισραήλ προσκυνούσε τη Σκηνή του Μαρτυρίου και τον ναό στην Ιερουσαλήμ, στεκόμενοι ολόγυρα και προσκυνώντας προς αυτόν από παντού μέχρι και σήμερα· ή στους άρχοντες που εγκαταστάθηκαν από Αυτόν, όπως ο Ιακώβ προσκύνησε τον Ησαύ ως μεγαλύτερο αδελφό του κατά το θέλημα του Θεού και τον Φαραώ που ορίστηκε άρχοντας από τον Θεό, καθώς και τα αδέλφια του Ιωσήφ που προσκύνησαν τον ίδιο.

«Κύριε, αγάπησα την ευπρέπεια του οίκου σου», λέει ο Δαβίδ, «και τον τόπο του σκηνώματος της δόξας σου», και «προσκυνήστε στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια του», και «προσκυνάτε στο άγιο όρος του». Άγιο, έμψυχο όρος του Θεού είναι η αγία Θεοτόκος, λογικά όρη του Θεού οι απόστολοι· «τα όρη σκίρτησαν σαν κριάρια, και οι βουνοί σαν αρνιά προβάτων». Τρίτος τρόπος, σύμφωνα με τον οποίο προσκυνούμε τα αφιερωμένα στον Θεό, εννοώ τα ιερά Ευαγγέλια και τα υπόλοιπα βιβλία· «διότι γράφτηκαν για τη δική μας νουθεσία, σε εμάς στους οποίους έφτασαν τα τέλη των αιώνων». Οι δίσκοι και τα ποτήρια, τα θυμιατά, οι λυχνίες και οι τράπεζες, είναι προφανές πως όλα αυτά είναι σεβάσμια· διότι πρόσεξε, όταν ο Βαλτάσαρ χρησιμοποίησε τα ιερατικά σκεύη για να υπηρετηθεί ο λαός, πώς κατέλυσε ο Θεός τη βασιλεία του.

Δεν θα δώσω σε αυτά ανάπαυση, λέει, μέσα στον οίκο μου, «έως ότου βρω τόπο για τον Κύριο, σκήνωμα για τον Θεό του Ιακώβ». Διότι επιθύμησε μεν να οικοδομήσει ιερό οίκο για τον Κύριο και σε αυτόν να καθιερώσει την κιβωτό του μαρτυρίου, εμποδιζόταν όμως, διότι στον Σολομώντα είχε κληρωθεί η οικοδόμηση του Ναού. «Ιδού, ακούσαμε γι' αυτήν στην Εφραθά», δηλαδή στη Βηθλεέμ, ότι περιφερόταν η κιβωτός· «τη βρήκαμε στα πεδία του δρυμού». Διότι αυτά ήταν προεικονίσεις της έμψυχης κιβωτού, επειδή σε εκείνον τον χώρο επρόκειτο να γεννήσει τον Χριστό. Γι' αυτό και ο Δαβίδ προφητεύει τα μελλοντικά: «Θα εισέλθουμε», λέει, «στα σκηνώματά του». Διότι η ενανθρώπηση του Χριστού ανέδειξε πολλά θεία και υπεράγια σκηνώματα: εκεί όπου γεννήθηκε, εκεί όπου βαπτίστηκε, εκεί όπου σταυρώθηκε. Για το οποίο και λέει: «Ας προσκυνήσουμε στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια του. Ανάστηθι, Κύριε, στην ανάπαυσή σου, εσύ και η κιβωτός του αγιάσματός σου». Εσύ, πρώτος ανάστηθι τριήμερος καταλύοντας τον θάνατο και ανασταινόμενος πρώτος στην προαιώνια ανάπαυσή σου, έπειτα ανάστησε και την κιβωτό του αγιάσματός σου, στην οποία εναποτέθηκες, ως Λόγος του Θεού γραμμένος σε πλάκα, και προήλθες από εκεί σε δύο ουσίες. Ανάστησε και αυτήν μετά την τρίτη ημέρα από την κοίμησή της. «Οι ιερείς σου θα ενδυθούν δικαιοσύνη». Ο καλλωπισμός των ιερέων που ξεπερνά κάθε ένδυμα είναι η δικαιοσύνη και η αγαλλίαση των οσίων· διότι πάνω από κάθε αγαλλίαση είναι το να αγάλλεται κανείς ενθέως. «

Τον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια του Χριστού, τον θείο σταυρό ας προσκυνήσουμε, ζητώντας να στηριχθούν τα πόδια της ψυχής μας στην πέτρα των εντολών του Χριστού, και να κατευθυνθούν τα διαβήματά της στον δρόμο της ειρήνης με τη θεία χάρη. Από ανύμφευτη Κόρη προήλθες, Χριστέ, προσλαμβάνοντας από αυτήν σάρκα με νου και ψυχή, και, αφού αφάνισες τον Εχθρό με τον σταυρό σου, ανακαίνισες πάλι ως Θεός τη φθαρμένη ουσία των θνητών. Γι' αυτό σου προσφέρουμε δόξα.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΚΣΤ΄. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΝΑ ΜΗΝ ΥΠΟΒΙΒΑΖΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΕΑΥΤΟΥΣ ΜΑΣ ΣΕ ΠΑΘΗ ΑΤΙΜΙΑΣ ΟΥΤΕ ΝΑ ΘΕΩΡΟΥΜΕ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗ ΤΗΝ ΗΔΟΝΗ Αδελφοί και πατέρες, χαιρόμαστε με μεγάλη χαρά όταν καταφθάνει μια δεσποτική εορτή, και δικαιολογημένα· διότι φωτιζόμαστε κατά τη διάρκειά της αναλογιζόμενοι το μυστήριό της, όπως ακριβώς συμβαίνει και τώρα με την Ύψωση του τιμίου και ζωοποιού Σταυρού. Πόσο χαρμόσυνο και εξαίσιο είναι, αλήθεια, ότι το ξύλο όπου στάθηκαν τα πόδια του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, πάνω στο οποίο σταυρώθηκε και εξέχεε το ζωοποιό του αίμα, αξιωθήκαμε όχι μόνο να το δούμε, αλλά και να το ασπαστούμε.