Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 131:9

«Ανάστηθι, Κύριε, στην ανάπαυσή σου». Επισπεύδουν την ανάληψή του στους ουρανούς. «Εσύ και η κιβωτός του αγιάσματός σου». Κιβωτό του αγιάσματος, λέει, ονομάζει την αγία του σάρκα. «Οι ιερείς σου θα ενδυθούν δικαιοσύνη». Όχι πλέον, λέει, με στολές σύμφωνα με τον νόμο, αλλά με την ίδια τη δικαιοσύνη.

Λ΄. Δώσε μου τους βασιλικούς και σοφιστικούς σου λόγους, τους αναπόδραστους συλλογισμούς και τα επιχειρήματά σου· ας δούμε τι είδους λόγια αρθρώνουν ανάμεσά μας οι ψαράδες και οι απλοϊκοί. Απομάκρυνε τον ήχο των ωδών σου και τον ψαλμό των οργάνων σου, σε προστάζει ένας δικός μου προφήτης· ας ψάλει πάλι με ελευθερία ο Δαβίδ, αυτός που κατέβαλε τον πελώριο Γολιάθ με μυστικούς λίθους, αυτός που με την πραότητα νίκησε πολλούς, και με την πνευματική αρμονία θεράπευσε τον Σαούλ ο οποίος έπνιγετο από τον πονηρό δαίμονα. Ας σβήσει τη φωτιά ο δαδούχος· ας ανάψουν τις λαμπάδες τους για τον Νυμφίο οι φρόνιμες και ιερές παρθένες· ας αποβάλει ο ιεροφάντης την πορνική στολή· ιερείς ντυθείτε τη δικαιοσύνη, και το ένδυμα της δόξας αντί για το πνεύμα της ακηδίας, και τον μεγάλο και άσπιλο χιτώνα, τον Χριστό, το δικό μας κόσμημα.

Αλλά το μεν ένα προσέφερε, για το άλλο δείξε προθυμία, και για το άλλο παρακάλεσε να δοθεί συγγνώμη στην αδυναμία. «Δεν θα εμφανιστείς», λέγει, «ενώπιόν μου με άδεια χέρια». Κανείς ας μην είναι κενός, ούτε άκαρπος, ούτε καμία ψυχή να είναι στείρα και άγονη. Ο καθένας από τους παρόντες ας προσφέρει καρπούς στον Θεό, από τα δικά του: ο αμαρτωλός τη μεταστροφή, αυτός που αγωνίζεται καλά τη σταθερότητα, ο νέος την εγκράτεια, ο ηλικιωμένος τη φρόνηση, ο πλούσιος τη μεταδοτικότητα, ο φτωχός την ευχαριστία, ο άρχοντας την απουσία αλαζονείας, ο φοροεισπράκτορας την ηπιότητα. Οι ιερείς, ενδυθείτε τη δικαιοσύνη ή, για να πω το αληθέστερο, ας την ενδυθούμε· ας μη διασκορπίζουμε τα πρόβατα της νομής ούτε να τα καταστρέφουμε, υπέρ των οποίων έδωσε τη ζωή Του ο Καλός Ποιμένας, Εκείνος που γνωρίζει τα δικά Του και αναγνωρίζεται από τα δικά Του, και τα καλεί με το όνομά τους, και τα εισάγει και τα εξάγει, από την απιστία στην πίστη και από την παρούσα ζωή στην επέκεινα ανάπαυση.

«και ανάπαυση» Μιλάει για το σώμα του Κυρίου· «τους κροτάφους», ως το πλέον ακέραιο. «έως ότου» Έως ότου, λέει, καταρτίσω τον άνθρωπο σε κατοικητήριο του Θεού. «σκήνωμα» Στον Χριστό· διότι ο Ιακώβ λέει, ο δούλος μου, τον οποίο εξέλεξα. «ιδού» Αυτήν· ποιαν; την Παρθένο την Θεοτόκο, η οποία καρποφόρησε τη σωτηρία στο γένος των ανθρώπων. Διότι Εφραθά ερμηνεύεται καρποφορία, και αυτή είναι η Βηθλεέμ. «βρήκαμε» Ποια εννοεί; Προφανώς τη Βηθλεέμ· διότι υπήρχαν δασώδεις δρυμοί γύρω της. Είναι δε και οι τόποι αυτοί πεδινοί. Πάντως εννοεί τη συγκατάβαση του Χριστού. «θα εισέλθω» Σε ποια μέρη; στο σπήλαιο, όπου γεννήθηκε· στον σταυρό· στην ανάσταση· στην ανάληψη· στη Σιών· στον Γολγοθά. Διότι σε αυτά κατασκήνωσε. «θα προσκυνήσουμε» Εννοεί το όρος του Γολγοθά. Διότι αυτό είναι από όλα τα όρη της γης το υψηλότερο· διότι εκεί στάθηκαν τα πόδια του Χριστού και Θεού κατά τη σταύρωσή Του. «ανάστηθι» Σήκω, λέει, μετά τον πόλεμο του άδη και του θανάτου· ανάπαυσε τον θυμό σου· ευφράνσου για όσα έπραξες. «εσύ και η κιβωτός» Ως κιβωτό εννοεί το δεσποτικό σώμα, το οποίο συνανέστησε και κατέστησε άγιο· αλλά εννοεί και το θυσιαστήριο, το οποίο είναι η αγία τράπεζα των αγίων. «οι ιερείς» Οι λειτουργοί της τράπεζας· διότι αυτοί μετά την ανάσταση του Χριστού ενδύθηκαν αληθινή δικαιοσύνη <δικαιοσύνη και αλήθεια>.

«Καὶ οἱ ὅσιοι»: Είναι οι απόστολοι, οι οποίοι κατά το πάθος πενθούσαν· αυτοί κατά την ανάσταση αγαλλίασαν, απολαμβάνοντας την άγια χάρη του. «Ἕνεκεν»: Ένεκεν του Χριστού, διότι κατά σάρκα προήλθε από τον Δαβίδ. «Μὴ ἀποστρέψῃς»: Ο προφήτης παρακαλεί· διότι χρίστηκε και αυτός. «Ὤμοσεν»: Με υπόσχεση ορκίστηκε ο Θεός στον Δαβίδ ότι από αυτόν θα εκλέξει τον κατά σάρκα Χριστό. «Ἐκ καρποῦ»: Για τον Χριστό υπαινίχθηκε ο λόγος. «Ἐὰν φυλάξωνται»: Για τον Σολομώντα λέει ο λόγος, δηλαδή ότι δεν τήρησε τις εντολές. «Καὶ τὰ μαρτύρια»: Διότι στους Ιουδαίους ως υιούς έδωσε εντολή τον νόμο, αλλά δεν τον τήρησαν. «Καὶ οἱ υἱοί»: Οι πιστοί, και μάλιστα οι απόστολοι θα καθίσουν, όπως έχει γραφτεί, επί του θρόνου κρίνοντας τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ. «Ὅτι ἐξελέξατο»: Διότι σε αυτήν ο Κύριος παρέδωσε το μυστήριο στους αποστόλους· εννοεί δε την εκκλησία. «ᾙρετίσατο»: Την έλαβε ως κλήρο για τον Εαυτό Του ως κατοικία έως τον αιώνα. «Αὕτη»: Διότι σε αυτήν αναπαύθηκε το Άγιο Πνεύμα εις τους αιώνας των αιώνων. «Ὧδε»: Στην εκκλησία λέει, καθώς κατοικεί καθημερινά σε αυτήν, προσφέροντας τον εαυτό Του σε αυτήν. «Τὴν χήραν»: Εκείνες που χηρεύουν με αγνεία και σεμνότητα· είναι δε οι ψυχές, οι οποίες χήρευσαν (στερήθηκαν) από τον Χριστό. «Τοὺς πτωχούς»: Εκείνους που φτώχυναν από θεοσέβεια θα τους χορτάσω με τον μυστικό άρτο, λέει ο Χριστός. «Τοὺς ἱερεῖς»: Για να έχουν παρρησία να θεραπεύουν τους ασθενείς.

Γʹ. Πολύ σωστά λοιπόν μίλησε έτσι· διότι ο Θεός επέδειξε μέσω αυτής πολλή δύναμη, και μία, και δύο, και πολλές φορές, όπως για παράδειγμα όταν αιχμαλωτίστηκε από τους Αζωτίους, όταν γκρέμισε τα είδωλα, όταν έπληξε εκείνους που την είχαν πάρει, όταν σταμάτησε την πληγή με την επιστροφή της, και μέσω των άλλων έργων τα οποία επιτέλεσε εκεί, επιδείκνυε τη δική Του ισχύ. Τι σημαίνει όμως το «Ἀνάστηθι εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου»; Σταμάτησε εμάς που περιπλανώμαστε, λέει, όπως και την κιβωτό που περιφέρεται, και έστω και αργά ανάπαυσέ την επιτέλους. «Οἱ ἱερεῖς σου ἐνδύσονται δικαιοσύνην». Ένας άλλος λέει, «Ἀμφιεσθήτωσαν». Κι ένας άλλος, «Ἐνδυσάσθωσαν», το οποίο είναι μάλιστα και το πιο σαφές· διότι αποτελεί έκφραση ανθρώπου που προσεύχεται και όχι που προφητεύει, και ο οποίος αιτείται την απόκτηση της αρετής. Με τον όρο δικαιοσύνη εδώ εννοεί την αγιότητα, την ιερωσύνη, τη λατρεία, τις θυσίες, τις προσφορές, και μαζί με αυτά την ακριβή πολιτεία, επειδή κυρίως από τους ιερείς πρέπει αυτή να απαιτείται. «Καὶ οἱ ὅσιοί σου ἀγαλλιάσονται»· όταν πραγματοποιηθούν αυτά. Πρόσεξε ότι δεν ζητά την ανοικοδόμηση της πόλης, ούτε την αφθονία των αγαθών, ούτε την άλλη ευημερία, αλλά την ευπρέπεια του ναού, την κατάπαυση της κιβωτού, το πλήρωμα των ιερέων, την αγιότητα, τη λατρεία, την ιερωσύνη.

«Γυναίκα πόρνη και βεβηλωμένη δεν θα πάρουν, διότι είναι άγιοι.» «Οι ιερείς σου θα ενδυθούν δικαιοσύνη, και οι όσιοί σου θα αγαλλιάσουν με αγαλλίαση.» «Να γνωρίσεις καλά τις ψυχές του ποιμνίου σου, και να στρέψεις την καρδιά σου στα κοπάδια σου.» «Ποιμαίνετε τα πρόβατα της σφαγής, τα οποία εκείνοι που τα αποκτούσαν τα έσφαζαν και δεν μετανοούσαν, και όσοι τα πουλούσαν έλεγαν: Ευλογητός ο Κύριος, διότι πλουτίσαμε, και οι ποιμένες τους δεν ένιωθαν καμία συμπόνια γι' αυτά. »Υιέ ανθρώπου, σε έθεσα σκοπό στον οίκο του Ισραήλ, για να ακούσεις τον λόγο από το στόμα μου και να τους προειδοποιήσεις εκ μέρους μου. Όταν εγώ πω στον άνομο να απομακρυνθεί από τις οδούς του για να ζήσει· εάν εκείνος ο άνομος πεθάνει μέσα στην αδικία του, το αίμα του θα το εκζητήσω από το δικό σου χέρι. Αλλά αν εσύ προειδοποιήσεις τον άνομο και εκείνος δεν αποστραφεί την ανομία του, θα πεθάνει μέσα στην αδικία του, ενώ εσύ θα σώσεις την ψυχή σου. Και όταν ένας δίκαιος απομακρυνθεί από τη δικαιοσύνη του και διαπράξει παράπτωμα, θα πεθάνει μέσα στις αμαρτίες του, διότι δεν πρόκειται να μνημονευθούν οι δίκαιες πράξεις του, και το αίμα του θα το εκζητήσω από το δικό σου χέρι.»

Όσο μεγάλο είναι το ύψος και το αξίωμα, τόσο μεγάλος είναι και ο κίνδυνος. Ιερείς, ενδυθείτε τη δικαιοσύνη. Ας μη διασκορπίζουμε και ας μη διαφθείρουμε τα πρόβατα της νομής, για τα οποία έθεσε την ψυχή του ο Καλός Ποιμένας, ο οποίος γνωρίζει τα δικά του και αναγνωρίζεται από τα δικά του, και τα καλεί με το όνομά τους, και τα εισάγει και τα εξάγει, από την απιστία προς την πίστη, και από την παρούσα ζωή στην εκεί ανάπαυση. Ας φοβηθούμε μήπως από εμάς αρχίσει η κρίση και η απειλή· μήπως λάβουμε από το χέρι του Κυρίου διπλάσια την τιμωρία για τα αμαρτήματα, εφόσον ούτε εμείς οι ίδιοι εισερχόμαστε, αλλά και εμποδίζουμε όσους έχουν τη δυνατότητα να εισέλθουν.

Δεν θα δώσω σε αυτά ανάπαυση, λέει, μέσα στον οίκο μου, «έως ότου βρω τόπο για τον Κύριο, σκήνωμα για τον Θεό του Ιακώβ». Διότι επιθύμησε μεν να οικοδομήσει ιερό οίκο για τον Κύριο και σε αυτόν να καθιερώσει την κιβωτό του μαρτυρίου, εμποδιζόταν όμως, διότι στον Σολομώντα είχε κληρωθεί η οικοδόμηση του Ναού. «Ιδού, ακούσαμε γι' αυτήν στην Εφραθά», δηλαδή στη Βηθλεέμ, ότι περιφερόταν η κιβωτός· «τη βρήκαμε στα πεδία του δρυμού». Διότι αυτά ήταν προεικονίσεις της έμψυχης κιβωτού, επειδή σε εκείνον τον χώρο επρόκειτο να γεννήσει τον Χριστό. Γι' αυτό και ο Δαβίδ προφητεύει τα μελλοντικά: «Θα εισέλθουμε», λέει, «στα σκηνώματά του». Διότι η ενανθρώπηση του Χριστού ανέδειξε πολλά θεία και υπεράγια σκηνώματα: εκεί όπου γεννήθηκε, εκεί όπου βαπτίστηκε, εκεί όπου σταυρώθηκε. Για το οποίο και λέει: «Ας προσκυνήσουμε στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια του. Ανάστηθι, Κύριε, στην ανάπαυσή σου, εσύ και η κιβωτός του αγιάσματός σου». Εσύ, πρώτος ανάστηθι τριήμερος καταλύοντας τον θάνατο και ανασταινόμενος πρώτος στην προαιώνια ανάπαυσή σου, έπειτα ανάστησε και την κιβωτό του αγιάσματός σου, στην οποία εναποτέθηκες, ως Λόγος του Θεού γραμμένος σε πλάκα, και προήλθες από εκεί σε δύο ουσίες. Ανάστησε και αυτήν μετά την τρίτη ημέρα από την κοίμησή της. «Οι ιερείς σου θα ενδυθούν δικαιοσύνη». Ο καλλωπισμός των ιερέων που ξεπερνά κάθε ένδυμα είναι η δικαιοσύνη και η αγαλλίαση των οσίων· διότι πάνω από κάθε αγαλλίαση είναι το να αγάλλεται κανείς ενθέως. «

26. Οι ιερείς σου, λέει, θα ενδυθούν δικαιοσύνη. Οι αλλότριοι όμως τι; Θα περιβληθούν αισχύνη, επειδή «καυχώνται ότι έχουν προσκυνήσει είδωλα.» Αυτά ισχύουν για εκείνους που φορούν μεν το ιερατικό σχήμα, έχουν όμως αρνηθεί το χριστιανικό δόγμα και έχουν προτιμήσει το πτώμα της ειδωλολατρίας· στην οποία πλάνη διαλαλούν ότι έχουν περιπέσει [οι ευσεβείς], ενώ οι ίδιοι άλλοι μεν έχουν κλείσει με τη θέλησή τους τα μάτια τους απέναντι στη λάμψη της αλήθειας, και άλλοι έχουν υποστεί ακούσια την τύφλωση. Διότι κάποτε απέδιδαν και αυτοί σεβασμό στις ιερές εικόνες, όπως ακριβώς ομολογείται και πράττεται από όλους τους ευσεβείς Χριστιανούς. Οι εικόνες αυτές βέβαια απεικονίζουν την ανθρώπινη φύση του Θεού Λόγου που σαρκώθηκε για εμάς, η οποία είναι και ορατή και περιγραπτή, και φανερώνουν τις ανδραγαθίες και τους άθλους των αγίων και εκλεκτών του, τους οποίους επετέλεσαν από αγάπη προς αυτόν ενάντια στους εχθρούς. Από αυτές τις εικόνες έβλεπαν να κοσμούνται μεγαλοπρεπώς τα ιερά σκεύη της λατρείας, και τα ιερά υφάσματα που απλώνονται πάνω στη θεία τράπεζα και σε άλλους χώρους να λαμπρύνονται σε παραπετάσματα και προκαλύμματα, και τον ίδιο τον ιερό ναό να είναι γεμάτος από σεμνές ιστορικές παραστάσεις και να περιστέφεται ολόγυρα από αυτές.

Με σύνεση ο προφήτης Δαβίδ αναφωνούσε: «Οι ιερείς του Θεού θα ενδύονται πάντοτε τη δικαιοσύνη»· αυτός λοιπόν ο αρχιερέας αγαλλίασε υπερβολικά· εκείνος μεν στο παρελθόν συνέθεσε το ψαλτήρι, αυτός δε τώρα θεόπνευστα συγγράμματα· σοφός στα παλαιά χρόνια αναδείχθηκε ο Σολομών, αυτός όμως τώρα εμφανίστηκε υπερβολικά στολισμένος με θεία σοφία· ο Εζεκίας με τα δάκρυά του νίκησε τον θάνατο και επέζησε ξανά με την προσταγή του Θεού μας, αυτός όμως με την προσευχή βρήκε ευσεβώς την άφθαρτη ζωή και διαμένει παντοτινά στους ουρανούς μαζί με τον Χριστό· διότι αυτός είναι καθοδηγητής των περάτων της οικουμένης, ως σοφός στα θεία.

Ας σιωπήσουν λοιπόν οι ψευδοκατήγορες γλώσσες, που κινούνται ενάντια στην ειρήνη του Θεού, λέγοντας ότι, όταν αποκλειστεί από την ιερουργία ο οικονόμος, θα αδράξουμε την αφορμή για να καταδικάσουμε τον αρχιερέα μας, επειδή δήθεν συλλειτούργησε ήδη με τον καθαιρεμένο, και έπειτα τον προηγούμενο αγιώτατο πατριάρχη. Δόλια είναι τα χείλη που λένε τέτοια πράγματα, σκευωρία ανθρώπων συκοφαντών και φθονερών, που δεν θέλουν να βρει θεραπεία το παράπτωμα που ενέσκυψε στην εκκλησία. Σε καμία περίπτωση, μη γένοιτο. Και τον προηγούμενο πατριάρχη και αποδεχτήκαμε και αποδεχόμαστε, γι' αυτό και μέχρι τον θάνατό του διατηρούσαμε εκκλησιαστική κοινωνία μαζί του, και τον τωρινό αγιώτατο αρχιερέα και αποδεχτήκαμε και αποδεχόμαστε· γι' αυτό άλλωστε και τον μνημονεύουμε καθημερινά. Ας αποκλειστεί από την ιερουργία ο οικονόμος που στεφάνωσε τον μοιχό, και, όπως προαναφέραμε, συλλειτουργούμε μαζί του, αν το διατάξει, στην καθολική εκκλησία, ο καθένας σύμφωνα με την οικεία του τάξη. Και αν γίνει αυτό, θα υπάρξει χαρά στους ουρανούς, ειρήνη στη δική μας εκκλησία του Θεού· το σχίσμα θα υποχωρήσει, η ομόνοια θα αναλάμψει περίτρανα, ο αρχιερέας μας θα στεφανωθεί με τόσους επαίνους, ώστε το εγκώμιό του να διαδοθεί σε κάθε γενιά, οι κραταιότατοι βασιλείς μας μαζί με τα πολυτίμητα διαδήματά τους θα καταστεφανωθούν με αγγελική ευφημία, οι ιερείς θα ντυθούν τη δικαιοσύνη, και ακόμη περισσότερο οι όσιοι, το μοναχικό δηλαδή τάγμα, θα αγαλλιάσουν με μεγάλη αγαλλίαση.