Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 132:3

«Διότι εκεί διέταξε ο Κύριος την ευλογία, και ζωή έως τον αιώνα». «Εκεί», λέει· είναι δε φανερό, ότι εννοεί ανάμεσα σε αυτούς ακριβώς τους αδελφούς που κατοικούν μαζί· και «ζωή»· όχι την οποιαδήποτε, αλλά την αθάνατη. Διότι στη Σιών καταπέμφθηκε επάνω στους ιερούς αποστόλους η ζωοποιός δρόσος του Παναγίου Πνεύματος, μέσω της οποίας όλοι όσοι πιστεύουν καρπώνονται την αιώνια ευλογία. Επειδή εκείνων η καρδιά και η ψυχή ήταν μία.

Όταν δε λέει ότι «Όποιος πιστεύει σε εμένα, ποταμοί θα ρεύσουν από την κοιλιά του» και «Σαν τη δροσιά του Αερμών, που καταβαίνει στα όρη της Σιών», εννοεί τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. Ως όρη δε της Σιών εννοεί τους πνευματικούς ανθρώπους που ζουν κατά Θεόν.

ΣΤΟΝ ΡΛΒ΄ ΨΑΛΜΟ. Άκουσε τον μακάριο Δαβίδ που λέει μέσω του ψαλμού: Ιδού δη, τι είναι καλό ή τι είναι τερπνό, παρά το να κατοικούν οι αδελφοί μαζί; Διότι δεν χαιρόταν μόνο για τα δικά του κατορθώματα, αλλά ευφραινόταν και για την ευταξία των άλλων· όπως ακριβώς ο ίδιος, βλέποντας την προθυμία εκείνων που έσπευδαν στη λατρεία, έλεγε μέσω του Ψαλμωδού: Ευφράνθηκα με εκείνους που μου είπαν: Στον οίκο του Κυρίου θα πορευθούμε. Τα πόδια μας στέκονταν στις αυλές σου, Ιερουσαλήμ. Βλέποντας, λοιπόν, οπωσδήποτε την παρουσία τους συγκεντρωμένη στο ίδιο μέρος, και νιώθοντας τέρψη από την αδελφική τους διάθεση, αναφωνούσε λέγοντας: Ιδού δη, τι είναι καλό ή τι είναι τερπνό, παρά το να κατοικούν οι αδελφοί μαζί; Η αιτία της συγκρότησης των αδελφών, η οποία προέρχεται από θείο πρόσταγμα, διέθετε το καλό σε ανυπέρβλητο βαθμό· από αυτό δε το καλό δεν είναι χωρισμένο ούτε και το τερπνό. Διότι, καθώς ο καθένας από τους παρόντες απολάμβανε την αγάπη του πλησίον, βρισκόμασταν σε μεγάλη ευφροσύνη. Έτσι, λοιπόν, κατά συνέπεια έλεγε: Τι είναι καλό ή τι είναι τερπνό, παρά το να κατοικούν οι αδελφοί μαζί; Σαν το μύρο στο κεφάλι, το οποίο κατεβαίνει στα γένια, στα γένια του Ααρών. Καθώς η χάρη εκχέεται άνωθεν από τον ουρανό από τον Σωτήρα προς την Εκκλησία, ευλόγως οι ψυχές των αγίων μετέχουν στην ασώματη και πνευματική αυτή χορηγία. Σαν τη δροσιά του Αερμών, η οποία κατεβαίνει στα όρη της Σιών.

Διότι, όπως ακριβώς η δρόσος που κατεβαίνει στο όρος Αερμών του προσδίδει πολλή λαμπρότητα, έτσι και η νοητή δρόσος, κατεβαίνοντας αόρατα στα όρη της Σιών, όπου γινόταν η σύναξη των αδελφών από παντού, παρείχε την ανάλογη ωφέλεια στις ψυχές τους. Γι' αυτήν νομίζω τη θεία δρόσο, η οποία παρομοιάζεται με τις ενέργειες του Αγίου Πνεύματος, ομιλεί ο Ησαΐας και λέγει: «Διότι η δρόσος που προέρχεται από εσένα, είναι ίαμα γι' αυτούς». Η δρόσος λοιπόν του Αερμών, η οποία καταβαίνει στα όρη της Σιών· διότι εκεί διέταξε ο Κύριος την ευλογία, τη ζωή. Σε πολλά σημεία έδωσε υποσχέσεις ο Θεός, όπως είπε ο Μωυσής: «Και θα διαφυλάξει ο Κύριος τη διαθήκη και το έλεος, όπως ορκίστηκε στους πατέρες σου, και θα σε αγαπήσει, και θα σε ευλογήσει, και θα πληθύνει τα γεννήματα της κοιλίας σου, και τον καρπό της γης σου». Και πρόσθεσε λέγοντας: «Ζωή έως του αιώνος». Ιδού λοιπόν, τι καλό ή τι τερπνό υπάρχει, παρά το να κατοικούν οι αδελφοί μαζί; Όπως ακριβώς και κληθήκατε. Ένας Κύριος, μία πίστη, ένα βάπτισμα· ένας Θεός και Πατέρας, ο οποίος είναι πάνω από όλους και διά μέσου όλων και μέσα σε όλους. Ιδού λοιπόν, τι καλό ή τι τερπνό υπάρχει, παρά το να κατοικούν οι αδελφοί μαζί; Όχι μόνο σε οίκο υλικό, αλλά και σε τούτον τον άγιο και πνευματικό. Διότι «ο οίκος μου», λέγει, «οίκος προσευχής θα ονομαστεί». Αλλά και εμείς οι φωτισθέντες αξιωθήκαμε το ίδιο μύρο.

Έχει πάψει πλέον και κάθε λόγος των αγίων προφητών γι' αυτούς, και έχει ανακοπεί κατά κάποιον τρόπο σαν τη βροχή· και έχουν διακοπεί οι φωνές των αγίων· και αυτό, νομίζω, είναι εκείνο που τους ειπώθηκε από τον Θεό μέσω ενός: «Ιδού έρχονται ημέρες, λέγει ο Κύριος, και θα επιφέρω πείνα στη γη, όχι πείνα για ψωμί, ούτε δίψα για νερό, αλλά πείνα για να ακούσουν τον λόγο του Κυρίου. Και από την Ανατολή έως και τη Δύση θα περιτρέξουν ζητώντας τον λόγο του Κυρίου, και δεν πρόκειται να τον βρουν». Και αυτά μεν, όπως είπα, συνέβησαν στους προερχόμενους από τον Ισραήλ, και πολύ δικαιολογημένα. Διότι οι ίδιοι απέρριψαν τον Κύριο των δυνάμεων, ο οποίος ποτίζει νοητώς τις ψυχές και τις καρδιές, και τις τρέφει πλουσιοπάροχα με τις πνευματικές δροσιές· τις οποίες θυμήθηκε και ο μακάριος Δαβίδ λέγοντας: «Σαν τη δρόσο του Αερμών, που καταβαίνει στα όρη της Σιών». Έχει εγερθεί όμως, αντί για εκείνον, ένας νέος αμπελώνας, εκείνος όσων έχουν κληθεί μέσω της πίστεως στον αγιασμό. Και γι' αυτούς λέει ο Νυμφίος από τον ουρανό, δηλαδή ο Χριστός: «Οι άμπελοι ανθίζουν, έδωσαν ευωδία». Και ο ίδιος είναι η πρώτη και παναγία, και αληθινή άμπελος.

Θα ταίριαζε δε αυτός ο λόγος στον Σωτήρα όλων ημών, τον Χριστό. Διότι πριν από τους καιρούς της επίγειας παρουσίας του, βαδίζαμε ο καθένας σύμφωνα με ό,τι του φαινόταν σωστό, ζώντας βίο κτηνώδη και εντελώς παράλογο, και όντας προσδεδεμένοι στις απάτες των δαιμόνων. Επειδή όμως, σχεδόν πουλημένους και ριγμένους στη γη και όντας κάτω από τα πόδια των εχθρών, μας σπλαχνίστηκε ο Πατέρας, δεν μας συμπεριφέρθηκε πλέον όπως τις προηγούμενες ημέρες. Διότι δεν ανέχτηκε πια να μας εκμεταλλεύονται, και να βρισκόμαστε υπό την εξουσία ενός ωμού τυράννου που μας οδηγούσε σε οτιδήποτε το αισχρότερο. Αντίθετα, μας έδωσε την εξ ουρανών ειρήνη, δηλαδή τον Χριστό, ο οποίος μας έχει δωρίσει τη χορηγία κάθε νοητής ευκαρπίας. Διότι χορτάσαμε από σιτάρι και κρασί, και μας έδωσε η άμπελος η αληθινή, δηλαδή ο Χριστός, τον δικό της καρπό, που ευφραίνει την καρδιά του ανθρώπου, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί. Και όντας ο ίδιος και ο κόκκος του σίτου και το ιερό δεμάτι, αναδείχθηκε για εμάς άρτος ζωής. Και μας κατέστησε ολάνθιστους, ποτίζοντάς μας με τις δρόσους από τον ουρανό, προφανώς τις νοητές και διά του Πνεύματος, τις οποίες και ο θεσπέσιος Δαβίδ μνημονεύει λέγοντας: «Σαν τη δρόσο του Αερμών, που κατεβαίνει στα όρη της Σιών». Αυτά έχουν δοθεί σε εμάς ως μερίδιο κλήρου από τον Θεό και ως αγαθή μερίδα, επειδή ακριβώς γίναμε Ισραήλ, δηλαδή νους που βλέπει τον Θεό, διότι είδαμε στο πρόσωπο του Υιού τον Πατέρα.

Σαν τη δροσιά του Αερμών που κατεβαίνει στα όρη της Σιών. Το Αερμών είναι όρος παρακείμενο στον Λίβανο, πάνω στο οποίο συγκεντρώνεται πολύ χιόνι, το οποίο ο θείος Λόγος ονόμασε δροσιά. Επειδή, όμως, η δροσιά εκείνη που συγκεντρώνεται από πολλές σταγόνες ενώνεται σε ένα σώμα και συμπαγοποιείται, εύλογα παρομοίασε την ομόνοια και τη συμφωνία της Εκκλησίας μέσω ενός άλλου παραδείγματος: όχι με το χιόνι που παραμένει στο όρος Αερμών, αλλά με αυτό που κατεβαίνει στα όρη της Σιών. Διότι, προκειμένου μεν να κατανοήσουμε την αφθονία του χιονιού, έχει χρησιμοποιηθεί το όρος Αερμών· προκειμένου δε να δηλώσει τη συμφωνία της κατά Θεόν πολιτείας, είπε ότι η δροσιά κατέρχεται στα όρη της Σιών.

Διότι εκεί προσέταξε ο Κύριος την ευλογία. Εκεί, λέγει, ανάμεσα στους αδελφούς που κατοικούν μαζί· και εννοεί ζωή όχι την κοινή, αλλά την αθάνατη.

«και οι όσιοι»: Εννοεί τους αποστόλους· διότι αυτοί αγάλλονται προπάντων με την ανάσταση του Χριστού. «εκεί θα ανατείλω»: Αναφέρεται στην Παρθένο Θεοτόκο, επειδή είναι η κορυφαία και υπερέχει από όλες τις γυναίκες, το οποίο συμβολίζει το «κέρας». «ετοίμασα»: Αναφέρεται στον Χριστό, ως όντα φως εκ φωτός· με τη φράση δε «στον Χριστό», να εννοείς τον άνθρωπο, που χρίεται με το χρίσμα του βαπτίσματος. «τους εχθρούς»: Τους Ιουδαίους δηλαδή· διότι αυτοί είναι στην πραγματικότητα οι εχθροί του Χριστού. «επάνω δε σε αυτόν»: Επάνω στον Χριστό είναι η δόξα του Πατρός. Ωδή των αναβαθμών· άσμα των υψηλών. «ιδού δη»: Διότι τίποτα δεν είναι τόσο ευχάριστο και ευωδιαστό, όσο η Εκκλησία που πληρούται από τους πιστούς. Αυτό δηλαδή εννοούσε ο προφήτης. Να εννοείς επίσης τους αποστόλους, όταν ήταν συγκεντρωμένοι στον ίδιο τόπο. «σαν το μύρο»: Συμβόλιζε το χρίσμα του βαπτίσματος, με το οποίο χρίονται οι πιστοί από επάνω (από το κεφάλι) μέχρι κάτω. «τον πώγωνα»: Διότι το χρίσμα του ιερέα χυνόταν πάνω στο κεφάλι, κατέρρεε πάνω στον πώγωνα του ιερέα, και από τον πώγωνα πάνω στο ένδυμα. Είναι φανερό, δηλαδή, ότι όσοι χρίονται με το μύρο ευωδιάζουν και εσωτερικά και εξωτερικά. «αυτό που κατεβαίνει»: Ένδυμα των πιστών είναι ο Χριστός. Διότι «όσοι βαπτιστήκατε στον Χριστό, ενδυθήκατε τον Χριστό», λέει ο απόστολος. Η παρυφή δε, ασφαλίζει από παντού το ένδυμα· έτσι ασφαλίζει και η χάρις τον άνθρωπο. «σαν η δροσιά»: Η καθαρή δροσιά, που είναι το Άγιο Πνεύμα.

Διότι το Αερμών ερμηνεύεται «καθαρό», ως κάτι που κατεβαίνει από τον αέρα επάνω στα όρη της Σιών, τα οποία είναι η πίστη, η ελπίδα, η αγάπη. Διότι αυτά είναι τα όρη της Εκκλησίας. «Ότι εκεί». Εκεί. Πού; Στην Εκκλησία τον άρτο της ζωής. «Και ζωήν». Διότι αυτή είναι η αληθινή ζωή: το σώμα και το αίμα του Χριστού, και εδώ και στον μέλλοντα αιώνα. Ωδή των αναβαθμών: άσμα των υψηλών, δηλαδή των πλέον ακραιφνών· διότι, αν και οι αναβαθμοί αυτοί είναι σύντομοι ως προς την πρόρρηση, εντούτοις είναι οδηγοί μεγάλων θεωρημάτων.

γʹ. Και για ποιον λόγο μνημόνευσε μόνο αυτά τα όρη; Προφανώς επειδή το Θαβώρ, όντας γειτονικό με το Ερμών, δέχθηκε τη μεταμόρφωση του Χριστού. Και για τον λόγο αυτόν αναφέρεται ότι το καθένα από αυτά αγαλλιάζει γι' Αυτόν· το μεν, επειδή του εμπιστεύθηκαν ένα τόσο μεγάλο μυστήριο· το δε, επειδή έτυχε της ευλογίας από το γειτονικό του. Γι' αυτό ακριβώς, και σε άλλον ψαλμό του έδωσε την ευλογία, καθώς λέει: «Σαν τη δροσιά του Αερμών, που κατεβαίνει στα όρη της Σιών». «Δικός σου είναι ο βραχίονας με δύναμη». Με ποια δύναμη; Αυτήν του σταυρού.

«Ως δρόσος Αερμών, η καταβαίνουσα επί τα όρη Σιών». Και εισήγαγε άλλη μία εικόνα που προσφέρει πολλή ευχαρίστηση και παρέχει τέρψη στον θεατή. Αυτά, βεβαίως, δεν τα ανέφερε τυχαία, αλλά επειδή πριν από την αιχμαλωσία οι δέκα φυλές και οι δύο ήταν διαιρεμένες, και αυτό αποτέλεσε αιτία πολλής ανομίας και τους παρέσυρε σε στάσεις, φιλονικίες και πολέμους. Για να μη συμβούν λοιπόν αυτά, προτρέπει και συμβουλεύει να μην είναι πλέον διασπασμένος ο λαός, αλλά να κατοικούν μαζί και να είναι ενωμένοι, και να υπάγονται σε έναν ηγέτη και βασιλιά, και η αγάπη να ρέει από την αρχή μέχρι το τέλος, όπως ακριβώς και η δροσιά διαπερνά τα πάντα. Και παρομοιάζει την αγάπη με μύρο και δροσιά, επιθυμώντας μέσα από το πρώτο να παρουσιάσει την ευωδία, και μέσα από τη δεύτερη την ανάπαυση και την τερπνότητα της όψεως.

Γι' αυτό και εξαρχής ο Θεός, πλάθοντας τον άνθρωπο, έλεγε: «Δεν είναι καλό να είναι μόνος ο άνθρωπος»· και δημιουργώντας αυτό το πλάσμα, εννοώ τη γυναίκα, τη συνέδεσε με τον άνδρα λόγω της αμοιβαίας ανάγκης, ενώνοντάς μας τον έναν με τον άλλον με αμέτρητους τρόπους. Και ζωή έως τον αιώνα.

Ορθώς το προσέθεσε αυτό. Διότι όπου υπάρχει η αγάπη, υπάρχει μεγάλη ασφάλεια και μεγάλη η εύνοια από τον Θεό. Επειδή αυτή είναι η μητέρα των αγαθών, αυτή είναι ρίζα και πηγή, αυτή αποτελεί την κατάργηση των πολέμων και τον αφανισμό της φιλονικίας. Γι' αυτό, θέλοντας να το δηλώσει αυτό, συμπλήρωσε: «Και ζωή έως τον αιώνα».

Σαν τη δρόσο του Αερμών, η οποία κατεβαίνει στα όρη της Σιών. Όρη της Σιών είναι οι άγιοι που αποβλέπουν στα υψηλά· πάνω σε αυτούς κατέρχεται η δρόσος του Αερμών. Το δε όνομα Αερμών ερμηνεύεται ως αποστροφή των θηρίων. Λέγεται μάλιστα ότι εκεί πηγάζει και ο ποταμός Ιορδάνης· μέσω αυτών δε υποδηλώνεται η χάρη του αγίου βαπτίσματος· διότι αυτή πάντοτε κατέρχεται στους αγίους και μέσω αυτής συντελείται η αποστροφή των νοητών θηρίων.

Διότι εκεί προσέταξε ο Κύριος την ευλογία, ζωή έως τον αιώνα. Διότι αρραβώνας όλων των αγαθών και της αιώνιας ζωής είναι η χάρη που δίδεται διά του αγίου βαπτίσματος, της οποίας είθε να γίνουμε μέτοχοι με τη χάρη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.

Ψαλμός ρλβ΄. Ωδή των αναβαθμών. «Ιδού τι καλό ή τι τερπνό υπάρχει, παρά το να κατοικούν οι αδελφοί μαζί». Διότι με κανένα απολύτως καλό και τερπνό δεν εξισώνεται η κατά Θεόν αγάπη και ομόνοια. Ο θείος Δαβίδ παρομοιάζει την αγάπη και την ομόνοια «ως μύρο επί της κεφαλής» και ως ουράνια δροσιά, και αναφέρει ότι εκεί, ανάμεσα σε αυτούς που αγαπούν με αυτόν τον τρόπο, «ενετείλατο ο Κύριος την ευλογία, ζωή έως του αιώνος», δηλαδή, την αξιέπαινη ζωή στο διηνεκές.

Αλλά δεν παρήλθαν πολλές ημέρες, και μεταστράφηκε υπέρ του Ανδρόνικου και ο μέγας δούκας Ανδρόνικος, παραλαμβάνοντας τα μακρά πλοία, όσα επάνδρωνε ο κατάλογος των Ρωμαίων. Και αυτό το γεγονός εξύψωσε περισσότερο από κάθε άλλο τον αποστάτη, ενώ τον πρωτοσεβαστό τον αφάνισε εντελώς, καθώς είχε πλέον χάσει όλες τις ελπίδες του και είχε τσακιστεί το ηθικό του. Διότι δεν γίνονταν πλέον κρυφές συνάξεις εκείνων που πρόσκεινταν στον Ανδρόνικο, αλλά χλευάζοντας απροκάλυπτα τον πρωτοσεβαστό, όσοι χαίρονταν με τις μεταβολές των πραγμάτων διέσχιζαν τη θάλασσα προς τη Χαλκηδόνα. Και συναντώντας τον Ανδρόνικο κατά ομάδες, θαύμαζαν το ανάστημά του, την αξιοθαύμαστη μορφή του και τα σεβάσμια γηρατειά του, και τρυγώντας την κηρήθρα του λόγου του και αποδεχόμενοι όσα έλεγε με μεγαλοστομία, όπως το χορτάρι δέχεται τη βροχή ή τα όρη της Σιών τη δροσιά του Αερμών, επέστρεφαν με πάρα πολλή χαρά, σαν να είχαν βρει μπροστά τους τις ξακουστές χρυσές έννες και την έτοιμη τροφή του μύθου ή τη λεγόμενη τράπεζα του Ηλίου και είχαν χορτάσει από αυτήν. Υπήρξαν βέβαια και εκείνοι που από την πρώτη όψη αναγνώρισαν αμέσως τον λύκο που κρυβόταν κάτω από δέρμα προβάτου και το φίδι που, μόλις ζεσταθεί, θα επιτεθεί και θα κάνει κακό σε αυτούς που το έφεραν στον κόρφο τους.

Από τον φιλόμουσο και φιλοψάλτη Δαβίδ το να κατοικούν οι αδελφοί μαζί θεωρείται το πλέον μακάριο και παρομοιάζεται με τη δρόσο του Αερμών, και συγκρίνεται με το μύρο που ραίνει τα γένια του Ααρών και κατεβαίνει μέχρι την παρυφή του ενδύματός του. Εσείς όμως, ξεπερνώντας το να είστε ομοτράπεζοι και ομόστεγοι σαν να μην ήταν αυτό σπουδαίο, ασκήσατε κάτι πιο αξιοθαύμαστο και μεγαλύτερο, και νομίζω πως είστε οι πρώτοι και οι μόνοι που φτάσατε στην πλήρη ομοιότητα, μη ξεχωρίζοντας τίποτα ως δικό σας και παραμερίζοντας το «δικό μου» και το «δικό σου» ως μη αρμόζον σε αδελφούς, αλλά εκείνο που σημείωσε το βιβλίο των Πράξεων για όσους πίστεψαν στον Κύριο: «ήταν δε όλοι μία ψυχή και μία καρδιά», αυτό κρίνατε και εσείς ως άξιο ζήλου και, ενστερνιζόμενοί το περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, σε τίποτα απολύτως δεν διαφωνήσατε ούτε διασπάσατε την ομόνοια. Επομένως, ούτε το τραπέζι ιδιοποιήθηκε ο ένας από τους δύο, ούτε έρραψε υποδήματα για τα πόδια του, ούτε ονόμασε δικά του κάποια από τα πλατύσημα ενδύματα, αλλά χρησιμοποιώντας και οι δύο τα υπάρχοντα χωρίς ονομασία ιδιοκτησίας και χωρίς διακριτικά γνωρίσματα, οικειοποιούσασταν τα σκεπάσματα του σώματος που φορούσατε μόνο μέχρις ότου επιστρέφατε και τα βγάζατε. Από εκεί και πέρα τα ενδύματα ήταν πάλι κοινά, και γίνονταν δικά του καθενός που προλάβαινε να τα χρησιμοποιήσει.

Απομένει, λοιπόν, σύμφωνα με τον νόμο της εορτής, να προσφέρουμε στον Θεό, τον χορηγό όλων των αγαθών, και ιδίως σε Αυτόν που μας χάρισε και βράβευσε αυτήν τη νίκη υπέρ της ευσέβειας, τις ευχαριστίες, θυσία, για να μιλήσουμε προφητικά, αινέσεως και αλαλαγμού· θυσία αναίμακτη, λογική, ζωντανή, άγια, ευάρεστη, την οποία, σαν τη δροσιά του Αερμών που κατεβαίνει στα όρη της Σιών, έδωσε ως εντολή ο Κύριος, ευλογία και ζωή αιώνια, την οποία πρώτος ο Θεός που είναι μαζί μας ετοίμασε για τον εαυτό Του στο υπερώο, και την παρέδωσε στους ιερούς μύστες Του για να την τελούν στο διηνεκές σε ανάμνησή Του, και για την οποία αγωνίστηκε, όσο ήταν δυνατό, ο παρών λόγος. Να στεφανώσουμε δε με επευφημίες εκείνους που αγωνίστηκαν προηγουμένως συνοδικά και οι οποίοι ήδη γιόρτασαν τις συνοδικές πράξεις, τους ιερούς προστάτες της Εκκλησίας, τους δούλους του Κυρίου που στέκονται στον οίκο Του και ευλογούν τον Κύριο, εκείνους που στηρίζουν τα πόδια τους σε ασφαλή πίστη και δεν υποχωρούν εύκολα ώστε να κλονιστούν, τους ποιμένες που αγρυπνούν στο ύπαιθρο με γνώση και μελωδούν αρμονικά το μυστήριο της πίστεως και ασφαλώς, όπως ειπώθηκε, φυλάνε τη νύχτα και γενναία αποσοβούν και εκδιώκουν τον λύκο, τον κλέφτη, τον επιδρομέα, ο οποίος αόρατα επιβουλεύεται διαρκώς την Εκκλησία και τη νύχτα σπέρνει τα δικά του ζιζάνια πάνω στον θείο σπόρο, μαζί με τους φανερούς ακολούθους και υπασπιστές του. Και πάνω από όλους, τον άγρυπνο φύλακα που δόθηκε από τον Θεό σε όλους μας, τον θεόστεπτο και κράτιστο Αυτοκράτορα, ο οποίος, επειδή κυριαρχεί πρώτα στον εαυτό του και κραταιώνει κατά το δυνατόν την ορθή πίστη, έτσι κυβερνά με ευσέβεια και την κοσμική αυτοκρατορία, προστατεύοντας και υπερασπιζόμενος την ευσέβεια όχι λιγότερο από τη βασιλεία. Αυτός, στην ένταση της εγρήγορσής του δεν υστερεί καθόλου από τα ακοίμητα άστρα, αλλά φιλονικεί να συναγωνιστεί και τους ασώματους νόες, περνώντας ολόκληρες νύχτες άγρυπνος σαν να ήταν ημέρες, φροντίζοντας για το κοινό συμφέρον. Αυτός, ο οποίος, διατηρώντας πάντοτε τέτοια εγρήγορση, όταν αντιλήφθηκε την ήδη φανερωμένη επιβουλή κατά της Εκκλησίας, αν και κατακλυζόταν από αμέτρητες τρικυμίες κοσμικών υποθέσεων, όλες τους άγριες, που άφριζαν μανιωδώς και απειλούσαν κάθε δεινό, οι οποίες ξεσηκώνονταν από παντού, από τη θάλασσα, από τη στεριά, από κοντά, από μακριά, από οικείους, από ξένους, από τα άκρα της γης, την ανατολή, τη δύση και τα περίχωρα —δικά σου είναι αυτά τα πανουργήματα, διάβολε, δημιουργέ κάθε κακίας, πονηρέ όφι, σκολιέ, διεστραμμένε προς κάθε τι το ευθύ, ώστε, εάν λυγίσει ο ακλόνητος στύλος της ευσέβειας από αυτά, να εγκαταλείψει την Εκκλησία αστήρικτη, ενώ έτσι κλονίζεται από εσένα— αυτός όμως, στέκοντας αλύγιστος, σταθερός, όρθιος, απέκρουσε όλες εκείνες τις κυματώδεις επιθέσεις σου με επιδεξιότητα, όσο ήταν δυνατόν, σαν εμπειρότατος πηδαλιούχος, και διέσωσε το κοσμικό σκάφος μέχρι τώρα χωρίς κλυδωνισμούς· ενώ προσφέρει τον εαυτό του και αναλαμβάνει την προστασία της Εκκλησίας, θεωρώντας πρωταρχικής σημασίας να μετατρέψει την τρικυμία της σε γαλήνη.

Διότι αυτό που ραντίζεται εξωτερικά θα είναι για τους πνευματικούς ως εικόνα της δρόσου που κατέρχεται στα όρη της Σιών και ως το μύρο που καταβαίνει στον πώγωνα του Ααρών και στην άκρη του ενδύματός του. Αντιθέτως, εκείνο που αναβλύζει εσωτερικά και ως ύδωρ δροσίζει το πνεύμα, θα γίνει πηγή που ρέει ύδατα αιώνιας ζωής σε εκείνον που ενεργείται από το θείο Πνεύμα, και το οποίο ανάβει και αναπέμπεται ως καπνός ευωδίας. Αυτό που και λάμπει φωτεινά και συγχρόνως μυρώνει τις αισθήσεις με πνευματική ευωδία, αφενός ως φως που είναι ορατό σε εκείνους που έχουν καθαρή καρδιά, και αφετέρου ως ξύλο ζωής που σταυρώνει τις επιθυμίες της σάρκας, αυτό ευωδιάζει τα σύμπαντα και ευφραίνει πάντοτε μόνο τους πιστούς με πνευματική αγαλλίαση.

Και τι είναι καλό, ή τι τερπνό, παρά το να κατοικούν οι αδελφοί μαζί; Γι' αυτό σας ονομάζω και εγώ ευωδέστατο μύρο, σύμφωνα με τον ιεροψάλτη Δαβίδ, το οποίο κατεβαίνει στα γένια του Ααρών, και δροσιά του Αερμών, η οποία κατεβαίνει στα όρη της Σιών. Βλέπετε με πόσο σπουδαία ονόματα στολίζεστε από τον θείο Δαβίδ, και με τι είδους επαίνους στεφανώνεστε. Βλέπετε τα τίμια έπαθλα, τα θαυμαστά βραβεία· προσέξτε να μην πορευθείτε ανάξια, ούτε αποξενωμένα από τα όσα επαινούνται.

Τι είναι πιο ενωτικό από τη συζυγία; Αφού οι δύο γίνονται μία σάρκα, σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου. Όμως, ακόμη και αυτούς η ευαγγελική μάχαιρα τους χωρίζει και τους κατευθύνει εδώ. Εδώ, και ο ισχυρός αποβάλλει την εξουσία του, και ο πλούσιος θεωρεί τον πλούτο του σκύβαλα, και ο φτωχός ξεχνά την πενία του, και ο ορφανός απαλλάσσεται από την ορφάνια του. Θα προσέθετα μάλιστα ότι και ο βασιλιάς, αποθέτοντας την πορφύρα του, συγκαταλέγεται ανάμεσά τους. Διότι το σώμα του Χριστού είναι ομότιμο για όλους και το λιμάνι της σωτηρίας είναι κοινό. Βεβαίως, και όταν συμβεί θάνατος, δεν γίνονται θρήνοι και κοπετοί όπως σε εκείνους που είναι προσκολλημένοι στην παρούσα ζωή, αλλά η ταφή του κεκοιμημένου γίνεται με ειρήνη. Διότι ούτε γυναίκα κραυγάζει, ούτε παιδιά σιγοκλαίνε, ούτε συγγενείς θρηνούν αναπολώντας το ένα και το άλλο, αλλά η έξοδος γίνεται με ευφροσύνη και η αναχώρηση με αγαθή ελπίδα. Και αν χρειαστεί να χυθεί κάποιο δάκρυ, και αυτό γίνεται δικαιολογημένα, εξαιτίας της πνευματικής φιλίας προς εκείνον που αναχώρησε. Αφού και ο Κύριός μας δάκρυσε για τον Λάζαρο, επιδεικνύοντας την ανθρώπινη φύση. Ποιος άλλος βίος λοιπόν, από ανέκαθεν, είναι πιο μακάριος από αυτόν; Ή ποια πολιτεία φανερώθηκε που να ενώνει με τον Θεό περισσότερο από αυτή τη ζωή; Επομένως, είναι κατάλληλο να πούμε τα λόγια του Δαβίδ: «Εκεί έδωσε εντολή ο Κύριος να υπάρχει η ευλογία, ζωή έως τον αιώνα».